Skip to main content
x

የፖሊስ ተቋማት አወቃቀር ሕግጋትና እንከናቸው

በውብሸት ሙላት

የፖሊስ ሥልጣንና አወቃቀር፣ የፌዴራልና የክልሎች የፌዴራል የፖሊስ ኃይል የማቋቋም ሕገ መንግሥታዊ ሥልጣን፣ የፖሊስ ኃይሎቹ ስያሜና የመሳሰሉት ጉዳዮች ለሚዲያዎች መነጋገሪያ መሆን ከጀመሩ ሰንብተዋል፡፡ በዚህ ጽሑፍ የፖሊስ ተቋማቱ ካሉባቸው መዋቅራዊ ቸግሮች በመነሳት የሰብዓዊ አያያዝና ሕገ መንግሥቱ ላይ ያላቸውን አንድምታ በአጭሩ እንቃኛለን፡፡

ወንጀል መከላከል ሌላ ምርመራ ሌላ

የወንጀል ፍትሕ አስተዳደር ወንጀልን ከመከላከል ሊጀምር እንደሚችል  መከራከር ይችል ይሆናል፡፡ ይሁንና የፍትሕ ሥርዓቱ ሞተር መሽከርከር የሚጀምረው ወንጀል ከተፈጸመ በኋላ ስለሆነ መከላከል የሥርዓቱ አካል ሊሆን አይችልም፡፡ በመሆኑም ስለወንጀል ፍትሕ አስተዳደር ሲነሳ ትርጉም የሚሰጠው አንድ የወንጀል ድርጊት እንደተፈጸመ መረጃ ከቀረበበት ጊዜ ጀምሮ ያለው ሒደት ነው፡፡

አገሮች ወንጀል መከላከልን በተመለከተ ለአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር መስጠት የተለመደ አሠራር ነው፡፡ ወንጀል ምርመራን ደግሞ ለፍትሕ ሚኒስቴር፡፡ ለአብነት የአሜሪካን ብንወስድ ወንጀል መከላከል ኃላፊነቱ የአገር ውስጥ ጉዳይ (Department of Homeland Security) ነው፡፡ ወንጀልን ለመከላከል የሚቀጠሩ ፖሊሶች ተጠሪነታቸው ለዚሁ መሥሪያ ቤት ነው፡፡

ወንጀል ከተፈጸመ በኋላ ምርመራ የማከናወን ደግሞ ኃላፊነቱ የፌዴራል ወንጀል ምርመራ ቢሮ ነው፡፡ የዚህ ቢሮ ተጠሪነት ደግሞ ለፍትሕ ሚኒስቴር ነው፡፡

ለወንጀል መከላከልና ምርመራ የሚያስፈልገው ዕውቀትም ሥልጠናም የተለያየ ነው፡፡ ትምህርቱም ሆነ ቴክኖሎጂው እንዲሁ ይለያያል፡፡ በተለይ ለወንጀል ምርመራ የሚሠለጥኑ ሰዎች የወንጀል አደራረጉንና ረቂቅነቱን ከፈጻሚዎቹ በበለጠ ሊረዱ ይገባል፡፡ የኮምፒውተር ወንጀል ቢፈጸም መርማሪ ፖሊሱ ጥልቅ የኮምፒውተር ዕውቀት ሊኖረው ግድ ነው፡፡ የቴሌኮም ወንጀል ቢፈጸምም መርማሪው እንዲሁ ጥልቅ የቴሌኮም ዕውቅት ከሌለው ምርመራውን በአግባቡ ማከናወን የመቻሉ ጉዳይ የሚታሰብ  አይሆንም፡፡ ከዚህ አንፃር ለመርማሪ ፖሊስነት የሚመለመሉ ዕጩዎች በተለያዩ የትምህርት ዘርፎች የሠለጠኑ ሊሆኑ ይገባል፡፡

በፌዴራል ኢትዮጵያ ክልሎቹም ይሁኑ ማዕከላዊው መንግሥታት የወንጀል መከላከልም ሆነ ምርመራ ተቋማት የሚመሩት በአንድ መሥሪያ ቤት ነው፡፡ የክልሎቹም በክልል ፖሊስ ኮሚሽን የፌዴራሉም እንዲሁ በፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን፡፡ መርማሪ የሚሆኑት ፖሊሶችን በተለያዩ ጊዜያት የምርመራ ሳይንስና ጥበብ ቢማሩም፣የሚመረመረውን ጉዳይ (ለምሳሌ፡- ፋይናንስ፣ ኮምፒውተር፣ ቴሌኮም፣ ሕክምና ወዘተ) ዕውቀት ሳይኖራቸው ብቁና የተዋጣላቸው መርማሪዎች የመሆናቸው ጉዳይ አጠያያቂ ነው፡፡

የወንጀል መከላከልና ምርመራውን በአንድ መሥሪያ ቤት ሥር ማዋቀር ከዚህም የከፋ ችግር አለው፡፡ በወንጀል መከላከል ጊዜም ሆነ ተጠርጣሪን ለመያዝ በሚደረግ ጥረት ፖሊስ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ሊፈጽም ይችላል፡፡ አንድ ወረዳ ላይ ፖሊስ ለሚፈጽመው የወንጀል መተላለፍ ምርመራውን እንዲያከናውን የሚጠበቀው እዚያው ወረዳ ላይ ያለው ፖሊስ ነው፡፡ አንድ ተቋም ውስጥ የሚሠሩ ሰዎችን አንዱን አንዱ እንዲመረምር የሚደረግ ተቋማዊ አወቃቀር ውጤታማነቱም ፍትሐዊነቱም ጥያቄ ውስጥ የገባ ነው፡፡

በተለይ በክልሎች የተቋቋሙትን በተለምዶ አድማ በታኝ ወይም ፈጥኖ ደራሽ የሚባሉት የፖሊስ አካላትን ሌላው መደበኛ ፖሊስ የመመርመር ብዙም ድፍረት ሲኖራቸው አይስተዋልም፡፡ የወንጀል ምርማራውና መከላከሉ በተለያዩ ተቋማት ቢመሩ አንዱ አንዱ የማሳጣት፣ የማጋለጥ፣ የመመርመር ድፍረትም ሥልጣንም ይኖራቸው ነበር፡፡ ስለዚህ በአገሪቱ ያለው የፖሊስ አወቃቀር ከዚህም አንፃር አረንቋ ውስጥ የተዘፈቀ ነው ማለት ይቻላል፡፡

የአዲስ አበባ ከተማ ፖሊስ ምልመላ

የአዲስ አበባ ከተማ ኗሪ ራሱን በራሱ የማስተዳደር ሙሉ ሥልጣን እንዳለው በሕገ መንግሥቱ በግልጽ ተደንግጓል፡፡ ይሁን እንጂ የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ተጠሪነቱ ለፌዴራል ፖሊስ ነው፡፡ አደረጃጀቱን፣ አሠራሩን፣ ሥልጣን፣ ፖሊሲና ስትራቴጂዎችን  የስታንዳርዳይዜሽኖችን  አቅጣጫዎችን የሚወሰነው የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን ነው፡፡ የከተማው አስተዳድር በጀትና ዕቅድ ማጽደቅ፣ የዕለት ተግባር ስምሪትን ይከታተላል፡፡ የከተማ አስተዳድሩን ተቋማትና ባለሥልጣን ይጠብቃል፡፡ የከተማውን ጥቅም ያስጠብቃል፡፡ ኮሚሽነሩን ከንቲባው አይሾምም፡፡ ከኮሚሽኑ በታች የሚሾሙት ላይ ከኮሚሽነሩ ጋር ይመካከራል፡፡ በጀቱ በከተማ አስተዳድሩ ይሸፈናል፡፡ ሕግ የሚያወጣለትም የሚኒስትሮች ምክር ቤት ነው፡፡ ኮሚሽነሩና ምክትሉም በፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስትር በኩል ይሾማል፡፡ እነዚህ ከላይ የተገለጹት ሕገ መንግሥታዊ መሆን አለመሆናቸው እንደተጠበቁ፣ ለአዲስ አበባ የፖሊስ ቅጥር ማስታወቂያ የሚወጣውና ምልመላውም የሚከናወነው ከየክልሎቹ ነው፡፡ ለአዲስ አበባ ፖሊስ ለመቅጠር የመዝገባ ቦታው ከአዲስ አበባ በተጨማሪ በአራት ክልሎችም ይከናወናል፡፡ ኦሮሚያ፣ አማራ፣ትግራይና ደቡብ ክልሎች፡፡ እዚህ ላይ የሚከተሉትን ጥያቄዎች (ሕገ መንግሥታዊ) ያስነሳል፡፡

የከተማው ኗሪ ራሱን በራሱ የማስተዳደር ሥልጣን እያለው፣ በጀቱንም ከተማ አስተዳድሩ የመሸፈን ግዴታ እንዳለበት እየታወቀ፣ ራሱን ለሚጠብቀው ፖሊስ ስለምን ከሌላ ክልል ይቀጠራል? ሕገ መንግሥታዊውን ራስን በራስ የማስተዳደር መብት የሚጥስ አይደለም ወይ? የከተማውን ወጣት የሥራ ዕድልስ ማጣበብ አይደለም ወይ?

ከአዲስ አበባ ኗሪ ለፖሊስነት የሚመለመል ሰው ሳይጠፋ ከአራት ክልሎች ብቻ ለምን ምልመላ ይደረጋል? ሌሎቹን ክልሎች ከምዝገባ ውጭ ማድረግ ሕገ መንግሥታዊ ነውን? ራስን በራስ ማስተዳደር በፖሊስም ጭምር መጠበቅን ይመለከታል፡፡

የፌዴራልም በፌዴራል የክልልም በክልል

በቅርቡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወጥ የሆነ የፖሊስ አሠራር ለማስፈን በፌዴራል ደረጃ ሕግ እንደሚወጣ ተናግረዋል፡፡ ይኼንን ንግግር መነሻ የሆነው በየክልሎቹ የተቋቋሙት የተለያዩ ስያሜ ያላቸው የፖሊስ አደራጃጀቶች ይመስላሉ፡፡ ይሁን እንጂ ሕገ መንግሥቱ እሳቸው የተናገሩትን የሚደግፍ አይመስልም፡፡ ነገሩ እንዲህ ነው፡፡

የኢፌዲሪ ሕገ መንግሥት፣ የፌዴራሉንና የክልሎችን ሥልጣን በሚዘረዝሩት አንቀጾች 51(6) እና 52(2)(ሰ) ላይ እንደተገለጸው ሁለቱም መንግሥታት የየራሳቸውን የፖሊስ ተቋማት እንደሚያቋቁሙ ይገልጻል፡፡ ሁሉም የክልል ሕግጋተ መንግሥታትም ይኼንኑ ሥልጣናቸውን በድጋሚ አረጋግጠዋል፡፡ በመሆኑም በክልሎች ውስጥ ስላሉ የሕግና ሥርዓት ማስከበር፣ የሕዝብ ደኅንነትና ሰላምን ማስጠበቅ የየራሳቸው ተግባር ነው ማለት ነው፡፡ ይህንን ሥራ ለማስጠበቅ የተለያዩ ስያሜ ያላቸውን የፖሊስ ኃይል ቢያቋቁሙ ከልካይ የለባቸውም፡፡

ዘጠኙ ክልሎችና ሁለቱ የከተማ አስተዳደሮች፣ በግዛታቸው ውስጥ የሚገኙ ፖሊሳዊ ተግባራት የሚያከናውኑ የፖሊስ ኃይል ካላቸው፣ የፌዴራል ፖሊስ ወደ ክልል ለመግባት አይችልምም፡፡

ፖሊስ፣ ወንጀል ከመፈጸሙ በፊት መከላከልና ከተፈጸመ ደግሞ ምርመራ የማከናወን ሁለት ዓቢይ ተልዕኮዎች አሉት፡፡ የፌዴራል ፖሊስ፣ በፌዴራል ፍርድ ቤቶች የሚታዩ የወንጀል ድርጊቶችን የመመርመር ሥልጣን አለው፡፡ እነዚህ ወንጀሎች የተፈጸሙበት ቦታ በክልሎች ውስጥ ቢሆን እንኳን ለክልል ፖሊስ በውክልና እስካልሰጠ ድረስ የመመርመር ሥልጣን አለው፡፡ የመከላከል ሥራ ግን በቀዳሚነት የክልሎች ድርሻ ቢሆንም የተወሰኑ ወንጀልን፣ ለአብነት እንደ ሳይበር ጥቃት፣ ፋይናንስ ነክ ወንጀሎችን ደግሞ የመከላከልም ሸክም የፌዴራል ፖሊስ ነው፡፡ ቀድሞ በነበሩትም ይሁን አሁን በሥራ ላይ ባለው የፌዴራል ፖሊስ ማቋቋሚያ አዋጅ ላይ በግልጽ እንደተቀመጠው፣ ክልሎች ውስጥ በራሱ ማለትም ውክልና ሳይሰጥ ለሚያከናውናቸው የወንጀል ምርመራ ሥራ የክልል ፖሊስ ኮሚሽን ጋር ግንኙነት በመፍጠር አሳውቆ መሆን መቻል አለበት፡፡

በመሆኑም የፌዴራል መንግሥት ወጥ የሆነ አሠራር ለመዘርጋት ቢያስብ እንኳን በሕግ ለፌዴራል መንግሥት የተሰጡትን ወንጀል የመመርመርና እንዲሁም ፌዴራል መንግሥቱን የሚመለከቱ የወንጀል መከላከል ጉዳዮችን ብቻ እንጂ የክልሎችን ሊሆን አይችልም፡፡ የክልል ሕግጋተ መንግሥታትም ክልሎች የራሳቸውን ፖሊስ እንዲያቋቁሙ ሥልጣን ሰጥቷቸዋል፡፡

የፖሊስ የኃይል አጠቃቀም የሕግ ሥርዓቱ

በወንጀል መከላከል፣ ምርመራ፣ ክስ፣ የፍርድ ሒደትና እርማት ውስጥ የሚሳተፉ ተቋማት፣ አወቃቀራቸው፣ አሠራራቸውና የሚተገብሩትን ሕግ ጨምሮ በአንድነት የወንጀል ፍትሕ ሥርዓት ይባላል፡፡ የተለያዩ አገሮች የፍትሕ ባህላቸውንና ማሳካት የሚፈልጉት ማኅበራዊ ግብ መሠረት በማድረግ የተለያዩ አካሔዶችን ተልመዋል፡፡ የዘርፉ ምሁራንም አገሮች የሚከተሏቸውን አካሔዶች በማጤንና የራሳቸውን በመጨመር በርካታ ሞዴሎችን አስቀምጠዋል፡፡ ከእነዚህ ውስጥ ኸርበርት ፓከር የወንጀል ቁጥጥር (Crime Control) እና በሕጉ መሠረት (Due Process) የተሰኙ ሞዴሎችን አስተዋውቋል፡፡

የወንጀል ቁጥጥር’ ሞዴል፣ ግቡ ወንጀልን መቆጣጠርና ወንጀለኞችን የሚይዝበት፣ የሚመረምርበት፣ የሚከስበትና ውሳኔ የሚሰጡት ተቋማት የሚከተላቸው አሠራር ወጥነት፣ ቀልጣፋነት፣ ብቃት ላይ ትኩረት ማድረግ ነው፡፡ በእነዚህ ሒደት ውስጥ ፍትሕ የሚያዛቡ ውሳኔዎች ቢፈጸሙ እንኳን በይግባኝ ሊስተካከሉ እንደሚችሉ ታሳቢ ያደርጋል፡፡ ‘በሕጉ መሠረት’ የሚባለው አሠራር ደግሞ ዋና ትኩረቱ የተጠርጣሪዎች መብት ስለሆነ አጽንኦት የሚሰጠው በወንጀል የተጠረጠረው ሰው ከምርመራ ጀምሮ እስከ መጨረሻው ባለው ሒደት ውስጥ መብቱን እንዲጠበቅለት ማድረግ ነው፡፡ የመጀመሪያውን በርካታ የአውሮፓ አገሮች የሚከተሉት ሲሆን፣ ሁለተኛውን እንግሊዝና አሜሪካ በዋናነት ይከተሉታል፡፡

የሕግ ሥርዓታችንም ሕጎቻችን በዋናነት የተቀዱት ከአውሮፓው ሥርዓት በመሆኑ፤ የእኛም አገር የወንጀል ቁጥጥር ሞዴልን ወደሚከተሉት ጎራ ልትካተት ትችላለች፡፡ ስለሆነም ፖሊስን የሚመለከቱት አተገባበር በዚሁ የተቃኘ ነው ማለት ይቻላል፡፡ ወንጀለኞችን የመያዝ፣ የመመርመር፣ የማስቀጣትና የመሳሰሉት ተግባራት በወጥነት፣ በተቀላጠፈና በብቃት መወጣት ማለት ነው፡፡ ይሁን እንጂ ሕገ መንግሥቱ ከዚህ በተቃራኒው በሕጉ መሠረት የተሰኘውን ሞዴል መርጧል፡፡ በተለይም የአካል ደኅንነት ሊገደብ የሚችልበት ምንም ዓይነት ቀዳዳ አለመኖሩ እንዲሁም የተጠረጠረ፣የተያዘና የተከሰሰ ሰው መብቶች  ይህንኑ የሚያረጋግጡ ናቸው፡፡

በፍትሕ ተቋማት ውስጥ መሠረታዊ የሥራ ሒደት ለውጥ፣ ሲተገበር የተስተዋለው በዋናነት የወንጀል ቁጥጥር ሞዴልንና ተዋረዳዊ የውሳኔ አሰጣጥ የሚባለውን የመንግሥት ሥራ የማከናወን አዝማሚያ ነው፡፡ ይህ አሠራር ደግሞ ልክ እንደ ኮሚኒስታዊ የፖለቲካ ፓርቲ አሠራር ከላይ ወደታች የሚሰጥ የውሳኔ መርህን ይከተላል፡፡ እነዚህ የወንጀል ቁጥጥርና ተዋረዳዊ የውሳኔ አሰጣጥ ሞዴሎች እንደ ማንኛውንም የፍትሕ ተቋማት ለፖሊስም ሰፊ ሥልጣን ይሰጣል፡፡ ትኩረቱም የግለሰቦችን መብት ከማስከበር ይልቅ ወንጀልን መቆጣጠር ነው፡፡ ስለሆነም ከፖሊስ ኃይል አጠቃቀም አንፃር እንደ እንግሊዝና አሜሪካን የመቀየጥ አዝማሚያ የለውም፡፡

እንግዲህ ከሕግ ሥርዓት አንፃር ሲታይ የምናዘነብለው ከላይ እንደቀረበው ነው፡፡ ሕገ መንግሥቱ ግን የሚያዘነብለው ወደ አሜሪካኖቹ አሠራር፣ በሕጉ መሠረት፣ ወደሚለው ነው፡፡ ከሕገ መንግሥቱ የራቁ የሕግ ሥርዓትና መሠረታዊ የሥራ ሒደት ለውጥ በራሳቸው ለኃይል አጠቃቀም ሌላ ድጋፍ መሆናቸው አይቀርም፡፡

ወጥነት የጎለው የፖሊስ አወቃቀር

ፌዴራላዊም ይሁኑ አሃዳዊ አወቃቀር የሚከተሉ አገሮች በአንድ ዕዝ ሥር ያለ ፖሊስ ወይም ደግሞ በተለያዩ ዕዞች ሥር የሚገኙ የተለያዩ የፖሊስ ተቋማት አሏቸው፡፡ በርካታ የፖሊስ ተቋማት ያሏቸው፣ በጥምረትና በቅንጅት የሚሠሩበት መጠን የተለያየ ሊሆን ይችላል፡፡ የእያንዳንዱ ፖሊስ ተቋማትም ተግባርና ኃላፊነት ግልጽ ድንበር ከመኖር አንፃር የተለያዩ አሠራሮች አሏቸው፡፡ የፖሊስ ተቋማት ብዛትና የዳበረ ቅንጅታዊ አሠራር መኖር ወይም አለመኖር፣ ከግለሰብ መብት መከበር፣ ከመልካም አስተዳደርና ከተጠያቂነት ጋር ግንኙነት አለው፡፡

የኢትዮጵያን እንደ ምሳሌ ብንወስድ፣ የክልሎችና የፌዴራል ፖሊስ አሉ፡፡ የክልሎች ደግሞ መደበኛና ልዩ ኃይል አላቸው፡፡ የአካባቢ ፖሊስም (ኮሚኒቲ ፖሊሲንግ) አለ፡፡ በፌዴራልም፣ ከልዩ ኃይሉ በተጨማሪ የአዲስ አበባና የድሬዳዋ ፖሊስ አለ፡፡ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ፣ የገቢዎችና ጉምሩክ፣ የፀረ ሙስናና ሥነ ምግባር ሌሎችም የፖሊስ አደረጃጀቶች ነበሩ፡፡ ሌላው ደግሞ የክልሎችና የፌዴራል ማረሚያ ቤቶች  ፖሊሶች አሉ፡፡

ይህ ሁሉ የፖሊስ ዓይነት የየራሱ ተፅዕኖ አለው፡፡ ከተፅዕኖቹ ውስጥ አንዱ ሰብዓዊ መብት አከባበርን የሚመለከት ነው፡፡ ለአብነት የሚከተለውን እንውሰድ፡፡ በተለይ ሕዝብ ሰልፍ በሚያደርግበትና ተቃውሞዎች በሚኖሩበት ወቅት፣ በኦሮሚያና በአማራ ክልሎች እንደሆነው፣ ሠልፉንና ተቃውሞውን ለመቆጣጠር የፌዴራል ፖሊስ፣ የክልሎቹ ልዩ ኃይልና መደበኛ ፖሊስ እንዲሁም የመከላከያ ሠራዊቱም ጭምር በአንድ ጊዜ ሊሳተፉ ይችላሉ፡፡ በእንዲህ ዓይነት ሁኔታ የተለያዩ ችግሮችን ይፈጥራሉ፡፡ ተገቢ ያልሆነ ኃይል የተጠቀመውን ፖሊስ መለየት ያዳግታል፡፡ እንዲሁም ተጠያቂነት እንዳይሰፍን እንቅፋት ይሆናል፡፡

በመሆኑም ቅንጅት የጎደለው የዕዝ ሰንሰለቱ የተዘበራረቀና የተለያዩ ትዕዛዝ ሰጪዎች መብዛት ፖሊስ የሚጠቀመውን ኃይል መመዘን ይቅርና ተጎጂዎች አቤቱታም ሆነ ክስ የሚያቀርቡበትንና ምርመራው የሚከናወንበትን ፖሊስ ማንነቱንም ይሁን ተጠሪነቱን ስለማያውቁት ደመ ከልብ ይሆናሉ፡፡ ፖሊስ አገልግሎት መስጠት ያለበት ተወልዶ ባደገበት ወይም በመኖሪያ አድራሻው አካባቢ መሆን አለበት፡፡ ተጠያቂነትን ለማስፈንና ጭካኔ የተሞላበት ኃይል እንዳይጠቀምም ይረዳል፡፡

ይህንን እንደ ማሳያ የተነሳው ምንም ዓይነት ሌላ ንድፈ ሐሳብ ዋቢ ማድረግ ሳያስፈልግ የታሪካችን አካልም እንደ ነበር ነው፡፡ በተለይ የጭካኔ ተግባርን ለመቀነስና ተጠያቂነትን ለማስፈን እንዲህ ዓይነቱን አሠራርን ማስፈን ተገቢ መሆኑን ጥናቶችም ያስረዳሉ፡፡

ከላይ በወፍ በረር እንዳየነው ሕገ መንግሥቱ፣ የሰብዓዊ መብት ሰነዶችና የወንጀል ሕጉ ፖሊስ ያልተመጣጠነም ሆነ ሕገወጥና ጭካኔ የተሞላበት ኃይል እንዳይጠቀም ይከለክላል፡፡ በተቃራኒው የወንጀል ፍትሕ ሥርዓቱ ቅኝት፣ የፖሊስ ተቋማት አወቃቀርና ቅጥ ያጣው በየክልሉና በየከተማ አስተዳደሮቹ የስምሪት ሥርዓት ፖሊስ ኃይል እንዲጠቀም እንደ ማትጊያ ያገለግላሉ፡፡ በተጨማሪም ከመሠረታዊ የሥራ ሒደት ለውጥ አተገባበርና ውጤት ተኮር የሥራ አፈጻጸም ጋር በተያያዘ ወንጀልን በማንኛውም መንገድ መከላከልና ምርመራም እንዲሳካ ስለሚያበረታታ ሰብዓዊ መብትን ከማክበር ይልቅ ወደ ተቃራኒው ለማዘንበል የተመቸ ነው፡፡

ፖሊሳዊ አሠራርን የሚያጎለብት፣ ባሕርይን የሚገራ ዝርዝር የሥነ ምግባር ደንብ እንዲኖርና በጥብቅ ተግባራዊ እንዲሆን ማድረግ ተገቢ ነው፡፡ የፖሊስ ሕገወጥ ተግባር የሰብዓዊ መብትን ከመጣሱም በተጨማሪ የመልካም አስተዳዳር እጦትንም ያስከትላል፡፡ ስለሆነም እነዚህን ችግሮች መቅረፍ የሚያስችል ሕግ እንዲኖርና የሚቆጣጠሩ ተቋማት ማስፈን ተገቢ ነው፡፡

በተጨማሪም የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሕገ መንግሥቱ ከተጣሉበት ኃላፊነቶች አንዱ ፖሊስና ሌሎች የፀጥታ ተቋማት የሰብዓዊ መብት ሲጥሱ፣ ሕግን በጣሰ ሁኔታ የፌዴራል ፖሊስ ክልሎች ውስጥ ሲገባና የመከላከያ ሠራዊቱ በአገር ውስጥ የፀጥታ ጉዳይ ሲሰማራ ተገቢውን ማጣራትና ቁጥጥር የማድረግ ኃላፊነቱን ሊወጣ ይገባል፡፡

ከአወቃቀር አንፃርም ሲታይ የወንጀል መከላከልና ምርመራን በአንድ ተቋም ሥር ማድረግ እንዲሁ የሰብዓዊ መብትን ጥሰትን ለመቆጣጠርም ብቻ ሳይሆን ውጤታማ የምርመራ አገልግሎት አሰጣጡን ጥያቄ ውስጥ ይከተዋል፡፡

የአዲስ አበባ ፖሊስ ምልመላን በተመለከተም እንዲሁ የሕገ መንግሥታዊነትም ጥያቄ ሊያስነሳ ይችላል፡፡ ለከተማው አዲስ የሆኑ ሰዎችን ለፖሊስነት መመልመልም ወንጀልን ከመከላከል አኳያ ቢታይም፣ ውጤታማነቱ አጠያያቂ እንደሚሆን መገመት አይከብድም፡፡

አዘጋጁ፡- ጸሐፊውን በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡