Skip to main content
x

እንተላለፍ እንጂ?

እነሆ ጉዞ ከፒያሳ ወደ ሜክሲኮ። ምድር ትውልድን በትውልድ እየተካች የደከመውን በሞት ሸኝታ ለጋውን እያሳደገች ፋታ አሳጥታ ታራውጠናለች። ተስፋ አይሞትምና እውነት ለመሰለን ሁሉ እየደከምን በባዶ እንደመጣን በባዶ እስክንሸኝ እንደክማለን። እርቃናችንን እንደመጣን እርቃናችንን እንቀበራለን። በዚህ ጅማሬና ፍፃሜ መሀል በሰው የሕይወት ዘመን የሚታየው እጅግ አድካሚ ሠልፍ ብቻ ነው። ገሚሱ ተርፎት ሲደርብ ገሚሱ አንዳች ሳይኖረው፣ አንዱ ሞቆት ሲጨነቅ ሌላው በውርጭና በማጣት ሰቀቀን ጭምር እየተቀጣ ይኖራል። እሴትን ሲሸራርፍ ነው የሰው ልጅ ዘመኑ እዚህ የደረሰው! መተሳሰብ ጠፍቶ ለራስ ብቻ የሚሮጠውን  ከጎዳናው ላይ ቆመው ሲያዩት ያሳቅቃል።

ምንም ባልበደለ ከፍጥረቱ በድህነት የሚማቅቀውን ዓይተን ሳንጨርስ፣ ያለ ፅድቁ ንዋይ ተርፎት በድሎት የሚንፈላሰሰውን ስናይ ጉድ ማለት ብቻ! ማጣትና ማግኘት የጎዳናው ነባር አራጋቢዎች ናቸው። ከዚህ ሁሉ በላይ ስሜት የሚያደማ ሀቅ ቢኖር ልጅነት ሲገረጅፍ፣ አበባነት ሲጠወልግ ማየት ነው። ይህም ቢሆን የራሱ የሆነ ፖለቲካዊ ማብራሪያ አያጣም። ማብራሪያው ሁሉ የፖለቲካ አጥር የሚታከክ ነው። የማጣትም ሆነ የማግኘት፣ የደስታና የሐዘን ስሜቶች ሳይቀሩ ሁሉም መነሻቸው ከዚያ ፖለቲካ አጥር ሥር ነው። አገዛዝ ሲያደቃት በኖረ አገር ጥያቄዎች ሁሉ የፖለቲካ መሆናቸው ምን ይገርማል?!

ታክሲያችን መንቀሳቀስ ከመጀመሯ ፀጉሩን የመፍተል የእጅ አመል ያስቸገረው ወያላችን ሒሳብ ይል ጀምሯል። ‹‹ብንሰጥህስ ሌላ ሥራ ይዘህ ለመቀበል እንዴት ይመችሃል?›› ይሉታል አንድ አዛውንት እየሳቁ። ወያላው የንግግራቸው አቅጣጫ የት ጋ ሄዶ እንዳረፈ ገብቶታል። ‹‹አይ ሰው! ስንት የሚተሳሰብበት ነገር እያለ ነቀፌታ ላይ ጊዜውን ያጠፋል። እንዲያው ምን ይሻላል?” ይላል ወያላው በምፀታዊ ሳቁ ወደ ሾፌሩ ሰገግ ብሎ። ሾፌራችን፣ ‹‹ኧረ በጣም! ትንሽ ፂምህ ሲረዝም ፀረ ልማት የማትመስለው፣ ፀጉርህ ከፍ ሲል በዘመነ ዴሞክራሲ ሽሽት እንደ ጀመርክ አድርጎ የማይቆጥርህ እኮ የለም፤›› ሲለው ወያላው ቀበል አድርጎ፣ ‹‹የዴሞክራሲውን ነገር እንኳን ተወው። ግን እንዳልከው በገዛ ራስህ ተፈጥሮና ኑሮ ለተከዝከው የሚተክዝብህ ብዙ ነው። እውነት የፀጉር መንጨባረርን የሚጠላውን ያህል ሙስናን ቢጠላ ይህ ሕዝብ የት በደረሰ ነበር?›› ይላል። ‹‹ታዲያስ እንደሱ ያለው ቁም ነገር ላይ ሚዛን የሚደፋ ድጋፍናና ጥላቻ ቢኖረንማ ስንት ነገር አስተካክለን ነበር እስካሁን። ምን ዋጋ አለው ስንት ሥራ እያለ ሰው ሥራው ስለሰው ሆነ እንጂ? ድራማውም ፖለቲካውም ሰው በሰው . . .›› እያለ አንድ ጎልማሳ አስተያየቱን ያዋጣል።

 ‘ስለሰው ስለሰው ቀድጄ ልልበሰው’ ብሎ ወያላው ዜማውን ጩኸት አድርጎ ያንባርቅብናል። ‹‹ኧረ ተረጋጋ! ሥራ ላይ መሆንህን አትርሳ፤›› ይለዋል ሾፌሩ። ‹‹ምን ላድርግ ብለህ ነው? ሁሉም የራሱን ነገር እያዋደደ ሲያወራ ስለምበሽቅ እኮ ነው። ከእኔ ወንድሜ ይሻላል፣ ልጄ ይሻላል ይባላል እንጂ ከአብራካቸው እንዳልወጣን ለምንድነው እንዲህ የሚጨፈጭፉን?›› ሲል የምሩን መናደዱ ታወቀበት። ‹‹እነማን ናቸው እነሱ እንዲህ የሚያናግሩህ?›› ሲለው ጎልማሳው፣ ‹‹ካለ እኛ ሰው የለም፣ አገር አስተዳዳዳሪ፣ ተመራጭ፣ ባለራዕይ፣ ለሕዝብ አሳቢ፣ ዴሞክራት ካለኛ የለም የሚሉን ናቸዋ!›› ብሎ ወያላው ሒሳብ ለሚሰጡት ሰዎች መልስ ማዘጋጀት ነበረበት። አዛውንቱ በትዝብት ከመመልከት ሌላ ቃላት ሲቀምሩ ዓይታዩም። ሌላ ማንም ሰው ሊናገር የዳዳው የለም። ትዝብት ብቻ ነው ፊቱ ላይ የሚታየው። መተዛዘብ ብቻ!

ሾፌሩን አንዳች የሚያቁነጠንጠው ነገር ሰቅዞ ይዞታል። ምቾት አጥቶ ዕረፍት የነሳት ጃጉዋር ታክሲያችን ቅጥ ባጣ አካሄድ ወሰድ መለስ ትላለች። ወያላው ጭምር ግራ ገባው መሰል ‹‹ምነው?›› ይለዋል። ‹‹ምን እባክህ ይኼ ቀበቶ እኮ ሊመቸኝ አልቻለም። እዚህ አገር ሕጉ ሳይቀር ሰው ማሰሪያ ነው፤›› ብሎ ይመልሳል ሾፌራችን። ‹‹እንዴ በትራፊክ አደጋ የሚቀድመን አገር እንደሌለ እያወቅክ ቀበቶ አስሮ ማሽከርከርን ነፃነት ከማጣት ጋር ታወዳድራለህ?›› ትለዋለች አጠገቡ የተቀመጠች ወጣት። ‹‹ኧረ ተይኝ እባክሽ። አሁንስ አላሠራ ያለን ይኼ ጥቃቅንና አነስተኛ ሕግና አዋጅ ነው። ሕዝብ በትራንስፖርት ዕጦት ዕርምጃው ተገትቶ፣ እንዳሻው እንዳይሮጥ ታስሮ የማይታያቸው ሁላ ይህችን ቀበቶ አድርጉ አታድርጉ እያሉ የሚበረቱት ናቸው የሚገርሙኝ፤›› እያለ ወይ አንደኛውን ቀበቶ ማድረግን ያወገዘ ንግግር አልተናገረ፣ ወይም ጥቃቅኑ ነገር ላይ የሚያተኩረውን ሕግ አውጭና አስከባሪ አካል አልተቸ እንዳሻው ደባልቆ ያቀደዳል።

‹‹አሁን ስለትራንስፖርት ችግር ያነሳኸው እውነት ቢሆንም፣ መንገድ ትራንስፖርት ሥራዬ ብሎ መፍትሔ ሊሰጠው የሚገባ ጉዳይ እንደሆነ ቢታወቅም፣ ቀበቶ ከማሰር ጋር የሚያገናኘው ነገር የለም። መጀመሪያ የራስን ኃላፊነት መወጣት ነው። እውነት እንዲህ የእኛ ተሠልፎ መዋል የሚያሳስባችሁ ከሆነ እናንተስ የምትሠሩት ሥራ ልክ ነው እንዴ? ተው አንተዛዘብ ተው!›› የሚለው ደግሞ ወፍራም ኮስታራ ተሳፋሪ ነው። ሾፌሩ ምንም መልስ አልሰጠም። ነገሩ ባላሰበው አቅጣጫ እየዞረ ነበር። አጠገቤ የተቀመጠች መጠጥ ያለች ወይዘሮ፣ ‹‹ክፉ ልምድ!›› ትላለች በሹክሹክታ። ‹‹የራስን ቀበቶ ሳያጠብቁ የራስን ቀዳዳ ሳይደፍኑ ሌላው ላይ ለመፍረድ መሽቀዳደም። ሕዝብ መንግሥትን መንግሥት ሕዝብን፣ ከሰው እንዳልተወለድን። ግን እንዴት ያለ እርግማን ነው አንተዬ?›› ስትለኝ ራሴን በአሉታ ወዝውዤ ዓያታለሁ።

 

ወያላችን ሒሳብ እየተቀበለ ነው። በሾፌሩ ትይዩ መስመር መጨረሻ ጥጉን ይዞ የተቀመጠ ጎልማሳ ስልክ ይዟል። ‹‹ይሰማሃል? እኔ ይሰማኛል። አንተ ይሰማሃል? ይሰማኛል፣ ይሰማኛል . . .›› ይላል እየደጋገመ። ‹‹ታዲያ ከተሰማው ወደ ገደለው አይገባም? ምን ጆሯችንን ያሰማዋል?›› ስትል ከሾፌሩ ጎን የተሰየመች ተሳፋሪ ደግሞ እኛ ድረስ ይሰማል። ሾፌሩ፣ ‹‹ምን ታደርጊዋለሽ? ባለመደማመጥ ያሳለፍነው ጊዜ ቀላል ስላልሆነ እኮ ነው። ድንገት ስትደማመጪና ኔትወርኩ ጥርት ሲል እንዴት ግራ አይገባሽ?›› አላት። ‹‹ግን እንኳን ሰው የሚናገረውን ራሳችን የምናወራውን ሳይቀር እናዳምጣለን ብለህ ነው?›› ስትለው ተግባብተዋል። ‹‹እሱ ላይ መጣሽ አየሽ። የአራዳ ልጅ የሚመቸኝ ለዚህ ነው። ለምሳሌ ሩቅ ሳትሄጂ የአስተዳዳሪውንና የአመራሩን ‘ፑትለካ’ ረስተሽ ከእኔ ብትጀምሪ፣ የምናገረውን የማዳምጠው ማታ ቀን የሠራሁትን ገንዘብ ስቆጥር ብቻ ነው። አስገባው እስኪ . . .›› ብሎ ታክሲዋን አቆማት።

ወያላው ከፍቶ ያስገባል። ጉዟችን ይቀጥላል። አጠገቤ የተቀመጡት አዛውንት ተሳፋሪው በሙሉ እየሰማቸው፣ ‹‹እኔ የምለው ግን ኅዳር በጤናው ነው?›› ብለው ጠየቁ። ያ ፌዘኛ ወጣት ይህቺን ያዘና ‹‹አድሟል ይላል፤›› አላቸው። ‹‹ምን አደረግነው ልጄ?›› ሲሉት አዛውንቱ፣ ‹‹ሰው በአገሩ እንደ ሰው በማይቆጠርበት፣ ማንም ጉልበተኛ ቀማኛ እየተነሳ ያሻውን በሚያግበሰብስበት፣ ለደካማ ተቆርቋሪ በታጣበት አገር አልሞቅም ነው አሉ የሚለው፤›› አለ ቧልተኛው የምሩን ለማስመሰል ተኮሰታትሮ። ‹‹ታዲያ እንዲያ ሲል ዝም አልከው? ወትሮም ከሰማይ እንጂ ከምድር ተረጥበን እንደማናውቅ አትነግረውም?›› ብለው አዛውንቱ ሳቁ። ‘አፄ ኃይለ ሥላሴ ካልመጡ እንዳመሌ ውርጭ በውርጭ አደርጋችኋለሁ’ አለማለቱም አንድ ነገር ነው ኧረ!

ወደ መዳረሻችን እየተቃረብን ነው። ‹‹ጉድ በል ዓይናችን እያየ እኮ ሆነ አሁንማ ለውጡ። የሚገርመኝ ትናንት የነበረውን ዛሬ ሳጣው ዛሬ ያጣሁትን ነገ ሳገኘው ነው፤›› ትላለች አንዷ ወይዘሮ። ‹‹እውነት ለመናገርማ ለውጡ እየመጣ ነው። ዓለም ራሱ ጊዜው የአፍሪካ ነው አይደል እያለ ያለው?›› ብሎ ከመጨረሱ ጎልማሳው፣ ‹‹እውነት ነው። ቁሳዊውንና መንፈሳዊውን ሥልጣኔና ዕድገት ብናጣምረው ደግሞ” ብሎ ከመጨረሻ ወንበር አንድ ወጣት ሲናገር ይሰማል። የልማቱና የለውጡ የይበል ጨዋታ በአንድ ጊዜው ተቀይሮ ምሬትና ትችት ለማድመጥ አሁንም ደቂቃ አልፈጀም። አንዱ ስልኩ እንቢ ብሎት ‘ኔትወርኩ’ን እያማረረ ቴሌን ያሳጣል። አንዷ፣ ‹‹አሁን ደግሞ ከዚህ ስንት ሰዓት ይሆን ታክሲ ጠብቄ ተሳፍሬ የምሄደው?” እያለች ስትጨነቅ ይሰማል።

ወዲያ ከወደ ጋቢና፣ ‹‹በየወሩ ነው እንዴ የቤት ኪራዬ የሚጨምሩት እርስዎ ሰውዬ?›› እያለ በስልክ ያጮሃል። ተንፍሰን ሳንጨርስ የሚያካልበን የችግር አባዜ ጉልበቱን አድሶ በየአቅጣጫው ተሳፋሪውን ሲወጥረው፣ ‹‹እንዲያው ምን ተሻለን እናንተ? መፍትሔው ሁሉ ጊዜያዊ ነው፣ እሱንም የሚሰማ ሲገኝ። ኧረ እንዴት ልንኖር ይሆን ወደፊት?›› ይባባል ጀመር ተሳፋሪው። ታክሲያችን ጠርዝ ይዛ ስትቆምና ወያላው ‹‹መጨረሻ! ውስጥ አይገባም!›› ብሎ ሲያወርደን አጠገቤ ተቀምጣ የነበረችው ተሳፋሪ፣ ‹‹ሌላ ሌላውን የምጠብቀው አንሶን መፍትሔ ስንጠብቅ ዘመናችን ይለቅ? መጨረሻ የሌለው ጥበቃማ ደስ አይልም፤›› ያለችው ጆሮዬ ገባ። ‘መጨረሻ የሌለው ጥበቃ እስከ መቼ?’ እንበልና ወደ ሚቀጥለው ጉዞ እንተላለፍ እንጂ? ምን ይደረጋል? መልካም ጉዞ!