Skip to main content
x

ጭርታው ምንድነው?

ሰላም! ሰላም! ያለፈውን በጭፍን ከማሞገስ የያዙትን በጥላቻ ከማክፋፋት ምንም እንደማይገኝ የማውቀው እኔ ደላላው አንበርብር ምንተስኖት፣ ‘ወደፊት’ ብዬ ወደ ሥራዬ ተሰማርቻለሁ። ዘመኑን አማነውም አላማነውም፣ መንግሥትን አማረርነውም አሞገስነውም፣ መዓልትና ሌቱ መምሸት መንጋቱን መቼ ይተዋል? እንዲያው ነው ኧረ! ታዲያላችሁ አንድ የሚከራየው ቤት ማግኘት የተቸገረ ሰው አላስቆም አላስቀምጥ ብሎኝ እንከራተታለሁ። ይገርማችኋል ይኼ ቤት አጥቶ ዕረፍት አሳጣኝ የምላችሁ ሰው የተከራየውን ቤት ለቆ እንዲወጣ ምሕረት የለሽ ውሳኔ የተላለፈበት በዚህ ወር ነው። በዚህ ውርጩ ሸንቋጭ በሆነበት፣ ቅዝቃዜው አጥንት ድረስ ዘልቆ ውኃ በሚያደርግበት ኅዳር ወር? የምለው ገባችሁ?

‹‹ምንስ ቢሆን አሁን  በዚህ ውርጭ ወዳጅ ቀርቶ ጠላት ይሸኛል?›› ብላቸው ባሻዬ፣ ‹‹ወይ አንተ ድሮና ዘንድሮ አንድ መሰለህ? ሰው በወር ማሰብ አቁሞ በወረት ማሰብ ጀምሯል። ድሮ የሰው መድኃኒቱ ሰው ነውና እንዴት ተደርጎ? የአሁኑን ግን ምን እነግርሃለሁ አንበርብር? ያለ ገንዘብ ሰው ወገን አላውቅ ብሏል እኮ፤›› አሉኝ ከልጃቸው በባሰ ተስፋ የመቁረጥ ስሜት ፊታቸውን ሸፍኖት። እነሆ ይኼን ያህል ዘመን ያስቆጠረ የሰው ልጅ የሥልጣኔ ሩጫ መጨረሻው በአፍቅሮተ ንዋይ ግብግብ ሊቋጭ ያሰፈሰፈ ይመስላል። ‘ትዝታ ታማኝ ነው ወረትን አያውቅም፣ እንደ ሰው ለገንዘብ ቦታውን አይለቅም’ እየተባለ እስከ መቼ? ሰው በሰው ትዝታ ይዘልቅ እንደሆነም እንጃ። ‘እኔ አላማረኝም አዲስ ነገር በዝቷል፣ በኪስህ ተማመን ጎበዝ ፍቅር ጠፍቷል’ ያለው ሙዚቀኛ ትዝ ሲለኝ ደግሞ ግራ ይገባኝ ይጀምራል። ስንቱ ግራ አጋብቶን እንደ ምንዘልቀውም በራሱ ግራ ይገባል!

ታዲያ ሳላስበው ከደንበኛዬ ጋር አጃኢብ ስንባባል የጭውውት ቀዳዳ እያሰፋን  መጓዝ ጀመርን። ትንሽ እንደ ሄድን ጨዋታችንን አቁመን በስሱ ተከፍቶ ወደምንሰማው ‘ኤፍኤም’ ራዲዮ ሁለታችንም ጆሯችንን ቀሰርን። ተናጋሪው እየደጋገመ በቅርቡ ወደ መዲናችን ብቅ ብለው ስለነበሩት የኖርዌይ ልዑላን ፍትፍት መረጃ ያስተጋባል። ያወራል እንጂ አይጨርስም። ደንበኛዬ እጅግ ተናዶ፣ ‹‹እሺ እንደ ዜና ይወራ ግድ የለም። ትንታኔ ውስጥ መግባት ምን አገባንና እኛ? በዚያ ሜሲ አለ። በዚህ ሮናልዶ አለ። ሪሃና፣ ሻኪራ፣ ቢዮንሴ፣ ምንትሴ… መቼ ነው እነዚህ ሰዎች ስለእኛ ኑሮ የሚያወሩት? ምናለበት ግን መንግሥት ቀልዶ ባያስቀልድብን?›› አለ። ‹‹እንዴት?›› አልኩት ጥቂት ላናግረው። ቀልብ በጠፋበት ዘመን ከቀልቡ ሆኖ የሚያወራ ሰው ጥቂት በመሆኑ፣ በሰማው ነገር እጅግ ተቆርቁሮ ሳየው ከልቡ መሆኑ ስለገባኝ። (የልብ ያለህ እንዳንል ልብስ እንጂ ልብ የሚሸጥ የለ!) ‹‹እንዴት?›› አለኝ ዞር ብሎ አይቶኝ።

‹‹ስንት ለሐሳብና ነፃነትና ዕድገት የሚታገሉ ወገኖችን ‘እያከሸፈ’ እንደነዚህ ያሉትን የኅብረተሰብ ንቃተ ህሊና ከማጎልበት ጨርሶ የሚያኮስስ ረብ አልባ ዘገባ የሚዘግቡትን ዝም ማለቱ ነዋ። ስንት ቁም ነገር ማውራት በሚገባን ሰዓት፣ ስንት ልንነጋገርባቸው የሚገቡን ጉዳዮች እያሉ ወጣቱ በኳስ ተጫዋቾች የጫማ ቁጥር፣ በፊልም ተዋናይ የአልጋ ልብስ ቀለም ሲደነቁር መዋል አለበት? አዲሱ ትውልድ ራዕይውና ዓላማው ተዋናይነትና አዝማሪነት ብቻ ሲሆን ዝም ይባላል? መንግሥትስ በዚህ ተጨባጭ ሀቅ ‘የሚዲያና የፕሬስ ነፃነት አለ’ ብሎ እንደ መከራከሪያ ይዞ ሊሟገት ይገባዋል? ኧረ ተወኝ እባክህ!›› አለኝ በረጅሙ ተንፍሶ። ‘ኧረ በደንብ ተንፍስ’ አልኩ እኔም በልቤ። ትችትና አስተያየት ቅፅል እያሰጡ እንካ ሰላንቲያ በሚያስነሱበት አገር ወደ ውስጥ ተናግሮ ወደ ውስጥ ተንፍሶ እንዴት ይኖራል? እንዴትም! ምነው ‘ኤፍ ኤሞቻችን’ እንዲህ መካሪ አጡሳ?!

ጉድና ጉዳ ጉዱን እዚህና እዚያ ስባክን እያየሁ ከአንደኛው ጉዳይ ወደ ሌላው እዘላለሁ። በድለላ ሙያ ከተሰማራችሁ ‘ያልተገላበጠ ያራል’ የሚሉት አባባል በደንብ እንደሚሠራ ታረጋግጣላችሁ። ዳሩ የዘመኑ ሰው እንዲህ ያለውን ሥራ ማነቃቂያ አባባል የሚሞክረው አጉል አጉል ቦታ ሆኗል። እስኪ አስቡት ሕዝብ ለማገልገል ተሹሞ እንደ መዥገር የሰው ደም ሲመጥ፣ የትውልድ አርዓያና ተምሳሌት ለመሆን በቃል ኪዳን ታስሮ ትዳር መሥርቶ ሲያበቃ ከአንዷ ወደ ሌላዋ ሲገለባበጥና ተነካክቶ ሲያነካካ ምን እንዲባል አይጨንቅም? ስል የሰማኝ አንድ ወዳጄ ‹‹በጣም እንጂ! ደግነቱ በቤተሰብና በትዳር ላይ ያለውን የሞራል ዝቅጠት ለመታደግ ራሱን የቻለ ‘ፀረ ወዲያ ወዲህ’ የሚባል ኮሚሽን ባይቋቋምም፣ በሙስናው በኩል ፀረ ሙስና እየሠራ ያለው ነገር እውነት ለመናገር ጥሩ ጅማሮ ነው፤›› አለኝ። ታዲያ አፋችንን ሞልተን በሚጀመረው መልካም ተግባር ጮቤ እንዳንረግጥ የምንጀምረው እንጂ የምንጨርሰው ነገር እጅግ ጥቂት ነው። ቢሆንም እንዳስጀመረን ያስጨርሰን ማለት ወግ ነው!

ዳግም ወዲያ ወዲህ እያልኩ ስዘዋወር ያገኘሁት ሥራ ያው የቤት ድለላ ሆነ። ምን ይደረግ ቤት በሌለበት አገር ቤት ፈላጊው በዝቶ እኮ ነው። ቤቱን ለመሸጥ የቀረበውን ዋጋ ስሰማ ሄጄ ለማየት ጓጓሁ። የተባለውን ቤት ሄጄ ሳየው የተጠሩት ሚሊዮን ብሮች ያንሱታል እስክል ድረስ አስገራሚ ነበር። ወዲያው የማገኘውን ረብጣ ሳሰላው ሐሴት ያቁነጠኝጠኝ ጀመር። ገዥ ይገኛል ብዬ ካሰላሁት  ሰዓት ባነሰ ጊዜ ውስጥ ሁለት ደንበኞች ሲገጥሙኝ ግን ድንግጥ አልኩላችሁ። ምን አስደነገጠህ አትሉኝም? በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ በሚገኘው የኅብረተሰብ ክፍል ልክ፣ ሚሊዮን ምንም የማይመስለው የኅብረተሰብ ክፍል መበራከቱ ነዋ። ‘ካፒታሊዝም ይሉሃል ይኼ ነው!’ የሚለው የባሻዬ ልጅ ስላቅ ምፀት አዘል አባባል ጆሮዬ ላይ ደወለ። ይኼኔ አንድ ጆሮ ጠቢ ሰማኝ መሰል፣ ‹‹ታዲያስ! ዕድገት የለም ትላላችሁ ግን ይኼው ሚሊዮን በግለሰብ ደረጃ አስቆጠርናችሁ፤›› ብሎ ገላመጠኝ። ምን ትሉታላችሁ? የጆሮ ጠቢው ንግግር ደንበኛዬ ጆሮ ጥልቅ አለ መሰል ‹‹ምንድነው የሚለው?›› ብሎ ጠየቀኝ። እኔም የተናገረውን ስደግምለት፣ ‹‹ተወው እባክህ ‘ሞኝና ወረቀት ያስያዙትን መቼ ይለቅና?’›› ብሎ ተረተበት።

ሥራዬን ጨራርሼ በነጋታው ኮሚሽኔን ለመቀበል ቀጠሮ ይዤ ሳበቃ ወደ ቤቴ ገሰገስኩ። ሰፈር ስደርስ ከባድ ዝምታ ነግሷል። ግራ ገብቶኝ ወደ ቤቴ ሮጥኩ። ልክ በሩን ከፍቼ ስገባ ባሻዬና ማንጠግቦሽ ተቀምተው ወግ ይዘዋል። ‹‹ባሻዬ? ምን እግር ጣለዎት?›› አልኳቸው  ካፖርቴን እያወለቅኩ። ‹‹ጭር ሲልብኝ ጊዜ እዚህ ከሞቀኝ ብዬ መጣሁ፤›› አሉኝ የአባትነት ፈገግታቸው በቅንነት ፊታቸውን እያበራው። ሳቅ አልኩና ከጎናቸው ስቀመጥ፣ ‹‹ሰሞኑን ንፋሱ ጉድ ነው። ቀለብ አላችሁ ለመሆኑ? ጠንቀቅ ብላችሁ ነቅታችሁ ተኙ። መቼም ከላይ ትዕዛዝ ከመጣ መመለስ ባይቻልም መጠንቀቅ አይከፋም፤›› ብለው ማንጠግቦሽን እያዩ ሲናገሩ ስለተፈጥሮ አደጋ በጭንቀት ልፈነዳ ደረስኩ።

ባሻዬና አንዳንዱ አጉል እምነታቸው ደግሞ አንዳንዴ መተንፈሻ ሲያገኝ አይቻልም። ‹‹አዬ ባሻዬ! በምናችን ልንችለው አምላክ እንዲህ ያለውን ነገር በእኛ እንዲሆን ይፈቅዳል?›› ብላቸው፣ ‹‹ኧረ እውነትህን ነው። በዚህ ቀማኛውና ምቀኛው፣ በዚህ ሰንካላው ዴሞክራሲያችንና የመልካም አስተዳደር ዕጦት፣ በዚህ የአመለካከትና የአስተሳሰብ እጦት እያሰቃኙን መቼ አገገምን? ጭራሽ የተፈጥሮ አደጋ ተጨምሮበትማ ስንቱን እንቻል?›› አሉኝ ደስ እያላቸው። የደስታቸውን እንቆቅልሽ መፍታት አቃተኝ። የተናገሩት ግን ውስጤ ቀርቷል። ‘ስንቱን እንቻል?’    

በሉ እስኪ ነገር ሳናመጣ እንጠጣና እንሰነባበት። ያንን ጉደኛ ቤት ካሻሻጥኩና ደህና ገንዘብ ካገኘሁ በኋላ ልክ አልነበርኩም። ሲሸልስ፣ ባንክክ፣ ዱባይ፣ ካሪቢያን ደሴት ሄዶ መዝናናት አምሮኝ ነበር። ይህቺን የነተበች ካፖርቴን በአዲስ ቀይሬ መዘነጥ ልቤ ቋምጦ ነበር። ከዚያ ‘ቤትሽን ከቤቴ ላይ አንሺልኝ’ ከሚባልበት ሠፈር ወጥቶ አፓርትመንት መከራየትም አሰኝቶኝ ነበር። ሳስበው ዓይን ውስጥ መግባት ነውና ዓይን ውስጥ መግባት ደግሞ እንደምታውቁት ከዓይን ያጠፋልና አርፌ፣ እንደ ወትሮዬ ወደ ተለመድችዋ ግሮሰሪ አመራሁ። ስገባ ግሮሰሪያችን ቀዝቅዛለች። ባለቤቱም በገበያው መቀዛቀዝ ተጨንቆ መንፈሱ ቀዝቅዟል። ከደጅ አየሩ ይቀዘቅዛል። ውስጥ ሙዱ ቀዝቃዛ ነው። ጥቂት ቆይቶ የባሻዬ ልጅ ከች አለ። ሁለታችን ብቻ አንድ አንድ ቢራ ይዘን፣ ‹‹አንበርብር ይኼን ፍራ!›› አለኝ። ‹‹የቱን?›› ስለው፣ ‹‹ይኼን! ጭርታውን!›› አለኝ። ‹‹ለምን እፈራለሁ? እንደውም የመሰልጠን ምልክት ነው! ይኼ የሚያሳየው የቁጠባ ባህላችን እያደገ እንደሆነ ነው፤›› አልኩት የግሮሰሪዋ ባለቤት እንዳይሰማኝ ድምፄን ዝቅ አድርጌ። ‹‹እኮ ቁጠባ? እኮ የእኛ ባህሪ በአንድ ቀን ተቀይሮ? እኮ ሥልጣኔ አልከው? እውነት ኖሮን ነገን አስበንና ለነገ ተጨቀን እያልከኝ ነው? መልስልኝ እንጂ! እየቆጠብን ወይስ እየተቆጠብን?›› ሲለኝ ከመመለስ ይልቅ እኔ ራሴ ተቆጠብኩ። ግን ጭርታው ምንድነው? ብርዱ ነው? እኔ እንጃ። መልካም ሰንበት!