Skip to main content
x

የሳምንቱ ገጠመኝ

በጎልማሳነቴ ዘመን የማያቸው በርካታ ነገሮች ከድሮው የወጣትነቴ ዘመን ያን ያህል ፈቅ ባለማለታቸው በጣም ይገርመኛል፡፡ ለምሳሌ ድሮ ተማሪዎች በነበርንበት ጊዜ ‘የተማሪ ተንኮል’ ውጤት የሆኑ በርካታ ድርጊቶች ይፈጸሙ ነበር፡፡ አንደኛው የሆነ ነገር ፈጥሮ ማስወራት ነው፡፡ አንድ ጊዜ የ11ኛ ክፍል የእንግሊዝኛ ቋንቋ አስተማሪያችን ክፍል ውስጥ ፈተና እየሰጡን ሳለ፣ ማን እንደ ጻፈው የማይታወቅ በአራት ማዕዘን ቅርፅ የተጻፈ ጽሑፍ ተሠራጨ፡፡ ጽሑፉ የሚለው፣ ‹‹ትምህርት ቤታችን በወታደር ተከቦ ሁለት መምህራን እየተፈለጉ ነው፤›› የሚል ነው፡፡ በዘመነ ደርግ እንዲህ ዓይነት መረጃ ሲሰማ የማይደነግጥ ስላልነበር ጽሑፉ ለመምህራችን እንዲደርሳቸው ይደረጋል፡፡ ሲያነቡት በጣም ይደነግጣሉ፡፡ ‹‹ቆይ አጣርቼ ልምጣ፤›› ብለው በር ከፍተው ሲወጡ፣ ፈተናው የከበዳቸው ተማሪዎች ተኮራርጀው ካበቁ በኋላ ከየአቅጣጫው ሳቅ ይሰማ ጀመር፡፡

መምህራችን ዳይሬክተሩ ቢሮም ሆነ የተለያዩ ቦታዎች አዳርሰው ሲመለሱ ድንጋጤያቸው ወደ ቁጣ ተለውጧል፡፡ ‹‹ማን ነው ይኼንን ሐሰተኛ ወሬ ያመጣው?›› ብለው ሲጠይቁ አንዲት በረባሽነቷ የምትታወቅ ጓደኛችን፣ ‹‹በመስኮት በኩል ነው የተወረወረልን፤›› ብላ አቀዘቀዘቻቸው፡፡ ምንም ያልነቁት መምህር የፈተና ወረቀታችንን ሰብስበው ከክፍላችን ሲወጡ ሁካታው ቀጠለ፡፡ ሐሰተኛው ወሬ የተሠራጨው ለፈተና ባልተዘጋጁ ተማሪዎች ምክንያት መሆኑ ዘግይቶ ወሬው ቢደርሰንም፣ በነጋታው ውጤታችንን ይዘው ይመጣሉ ያልናቸው መምህራችን፣ ‹‹ፈተናው በመኮራረጅ ምክንያት ያልተጠበቀ ውጤት ስለተገኘበት ተሰርዟል፡፡ ስለዚህ አሁን ሌላ ከባድ ፈተና ይዤ ስለመጣሁ እንቀጥል…›› ሲሉ የተንኮሉን ድራማ ያቀነባበሩት በድንጋጤ ተመቱ፡፡ እንደ ተባለውም ጎበዞች ሲያልፉ፣ ሠነፎች ተገቢውን ዋጋ አገኙ፡፡

አንድ ጊዜ ደግሞ ለማትሪክ ፈተና ስንዘጋጅ አንድ ተንኮል ተጠነሰሰ፡፡ የ12ኛ ክፍል መልቀቂያ ትራንስክሪፕታችን ላይ ጥሩ ውጤት ማግኘት የተለመደ ስለነበር፣ ጎበዞቹ ሠነፎቹን በተቻላቸው መጠን እንዲረዱ ትዕዛዝ በጥብቅ ተላለፈ፡፡ የትዕዛዙ አስተላላፊዎች በክፍላችን ውስጥ ያሉ ‹ጉልቤዎች› ናቸው፡፡ እነዚህ ከዱላና ከስድብ በስተቀር ምንም ችሎታ የሌላቸው ጉልበተኞች በኃይላቸው ተማምነው ሳያጠኑ ለትምህርት ቤት ፈተና ይቀርባሉ፡፡ በተባለው መሠረት መልስ እየተሠራ በዘዴ ይተላለፍላቸዋል፡፡ ሁሉንም የትምህርት ዓይነቶች በዚህ ዘዴ ከኮረጁ በኋላ ውጤት ሲመጣ ያልጠበቁትን ማርክ አገኙ፡፡ በሁሉም ትምህርት ወድቀዋል፡፡ በዚህ የተነሳ ከፍተኛ አምባጓሮ ተፈጠረ፡፡ ከክፍላችንና ከሴክሽናችን አንደኛ በመውጣት የሚታወቀው ጎበዙ ተማሪ፣ ‹‹እኛ መልሱን በብርቄ (ረባሿ ተማሪ) በኩል ስንልክ የሆነ ችግር ተፈጥሮ እንጂ ሽወዳ አልነበረም፤›› ሲላቸው ረባሿ ተማሪ ደግሞ፣ ‹‹ባንኮርጅ ምን እንሆናለን ብዬ ነው መልሱን እየቀየርኩ የላኩላችሁ…›› ብላ ኩም አደረገቻቸው፡፡ እንዲያውም፣ ‹‹ከመኮረጅ ሞት ይሻላል!›› ብላ መፈክር ስታወርድ አብረው አስተጋብተው በሰላም ተለያየን፡፡

ይኸው በዚህ ዘመን ኩረጃ የአገር ጠላት ሆኖ በመንግሥት ደረጃ ብዙ እየተባለበት እንደነበር አይዘነጋም፡፡ የትምህርት ቤት ኩረጃ ለአገር ፀር በመሆኑ ሊወገዝ ይገባዋል፡፡ በኩረጃ ውጤት ማግኘትና ተመርቆ ለሥራ መዘጋጀት የሚጎዳው አገርን በመሆኑ በእርግጥም ዘመቻ ያስፈልገዋል፡፡ ለዚህ ደግሞ ቤተሰብ፣ ማኅበረሰቡ፣ የትምህርት ባለሙያዎችና የመንግሥት አካላት ርብርብ ማድረግ ይኖርባቸዋል፡፡ አሁን ግን ኩረጃን በተመለከተ እዚህ ላይ ላብቃና ስለሌሎች ኩረጃዎች የታዘብኩትን ልንገራችሁ፡፡ ድሮ በዚያ ዘመን እንደ ዛሬው ቴክኖሎጂ ባልተስፋፋበት መጻሕፍትንም ሆነ ሌሎች የሚነበቡ ነገሮች መዋዋስ የተለመደ ነበር፡፡ በእርግጥ ብዙ ባይሆንም ዛሬም አለ፡፡ በዚያን ጊዜ ከሚያነበውና ግንዛቤውን ከሚያሳድገው ይልቅ በወሬ ቅብብሎሽ ብቻ ያልተጣራ መረጃ የሚሰበስበው ይበዛ ነበር፡፡ በዚህም ምክንያት ሐሜትና አሉባልታ የበላይነት ነበራቸው፡፡

በአንድ ወቅት ሞራል ገንቢ ድርጅት (ሞገድ) እና ተስፋ አስቆራጭ ድርጅት (ተአድ) በሚባሉ ምህፃረ ቃላት ራሳቸውን የሰየሙ ወገኖች የወሬ ፋብሪካውን ይመሩት ነበር፡፡ ለአንዱ ወገን የሚያስደስት ወሬ ሲነገር ‹‹ሞገድ›› ሲባል፣ የሚያናድድ ወሬ ያመጣው ደግሞ ‹‹ተአድ›› እየተባለ አገሩ ሥራ ፈትቶ ሐሜትና አሉባልታ መሰለቅ የተለመደ ነበር፡፡ በዚህ ዘመን በዚህ ስያሜ የሚታወቁ ባይኖሩም መረጃን ከምንጩ ከመቅዳት ይልቅ መያዣ መጨበጫ የሌላቸው ወሬዎች ይሰማሉ፡፡ ሌላው ቀርቶ የሰዎችን ሰብዕና፣ መልካም ስምና ዝና የሚያጎድፉ አሉባልታዎች ሲናፈሱ ለምን? እንዴት? መቼ? የት? ወዘተ ከማለት ይልቅ አብሮ ማናፈስ የተለመደ ነው፡፡ እኔን ከመሰለ ተራ ግለሰብ አንስቶ ታታሪ ገበሬዎች፣ መምህራን፣ ነጋዴዎች፣ ፖለቲከኞች፣ ወዘተ በአሉባልታ ምክንያት ችግር ውስጥ ሲገቡ ታዝቤያለሁ፡፡ ሰዎችን አሳዝኖ ሕይወታቸውን ማበላሸት ‹‹የተማሪ ተንኮል›› ሳይሆን፣ አገር አጥፊነት ነው፡፡ በዚህ አጋጣሚ ሰዓት ዕላፊ ታወጀ አልታወጀ ከመባባል ይልቅ አፍ ዕላፊ በራስ ላይ ማወጅ ይሻላል፡፡ አይመስላችሁም?

(ታመነ ገበየሁ፣ ከቄራ)