Skip to main content
x

የልብን ስብራት በምን ያክሙታል?

እነሆ ጉዞ። ከትውልድ ትውልድ እየተቀባበልን ባቀናነው፣ ባፈረስነው፣ ባሳመርነው፣ በቆፈርነው ጎዳና ዛሬም በ‘ኧረ መላ፣ መላ’ ዜማ ጉዟችንን ጀምረናል። ‹‹አለመጠጋጋት የጠባብነትና የትምክህተኝነት አስተሳሰብ ማሳያ ነው። ሄይ . . . ጠጋ ጠጋ. . .” እያለ ወያላው ትርፍ ያግበሰብሳል። “ምን አስገለበጠኝ ወተቱን በጋን፣ ችዬ እገፋዋለሁ የማልለውን?” ስትል መላ የጠፋት፣ መላ የጠፋበት በበኩሉ፣ “ከቶ አንቺ አይደለሽም ጥፋቱ የእኔ ነው፣ እንደማይሆን ሳውቀው የምመላለሰው፤” ይላታል። ችለው የማይገፉትን ወተታቸውን በጋን የገለበጡና እንደማይሆን እያወቁ በሞትና በሕይወት ጎዳና የሚመላለሱት፣ ‘እምጵ’ አፈር ልብላልህ’ እያሉ ከከተማ መኰንን እኩል ያቀነቅናሉ። እኛ መጨረሻ ወንበር የተሰየምን ወጣቶች ከቅኔውም ከዋርካውም፣ ከመብቱም ከወተቱም ስለሌለንበት፣ “አቦ ዲጄ አይሬ ሊጀምር ነው ጣቢያውን ቀይርልን፤” እያልን ሾፌሩ ላይ እንጮሃለን። “መቃሚያ ቤት መሰላችሁ?” በማለት ወያላው ተኮሳትሮ ወደኛ ዞረ። “የት ታውቀናለህ? አንተ ነህ ውሎና አዳራችንን የምትነግረን? ጣቢያ ቀይሩ ማለት እዚህ ያዳርሳል?” አለው አንደኛው ከመሀላችን ቱግ ብሎ።

ከተማ፣ ‘ኧረ መላ መላውን’ ቀጥሏል። “ፀብ አብርዱ በቃ። ምናለበት ይኼንንስ ብንሰማ? የቸገረን እኮ በአገር ልጅ ለአገር ልጆች የሚበሰር መላ ነው። እስከ ዛሬ ያጣነውም እሱን ነው። እስኪ በኑሮ እስኪያድለን በዘፈን እንፅናና፤” አለው ፊታችን የተሰየመ ቀጠን ረዘም ያለ ጎልማሳ። አጠገቤ የተሰየሙት ወጣቶች ሰከን አሉ። ሾፌሩ ይኼኔ እንዲህ ይላል፣ “ሰው ዘንድሮ ምን ነክቶት ነው ጣቢያዎችና ሥርጭቶቻቸው ላይ መግባባት ያቃተው?” ሲል አጠገቡ የተሰየሙ ብርቱ አዛውንት፣ “እየተደናበረ ነዋ። ሁሉ ተሳዳቢ፣ ሁሉ ተቺ፣ ሁሉ ጽንፈኛ ሆነ። የማሰብና የመናገር መብታችን ተነጠቅን እያሉ በሌላ በኩል ከእነሱ ጋር ቆሞ ያልተሳደበና ያልጮኸ ሁሉ ጠላት ይደረጋል፤” አሉት። ሾፌሩ፣ “ጋሼ እኔ እኮ ስለዘፈን ጣቢያዎቻችን ነው ያወራሁት፤” ሲላቸው፣ “እኔስ ታዲያ ስለምን አወራሁ?” ብለው አስፈገጉን። እውነት አይደል? ጫጫታ አልበዛባችሁም?!

ጥቂት እንደሄድን ደግሞ ከአዛውንቱ አጠገብ የተሰየመ ተሳፋሪ፣ “እንግዲህ ጨዋታን ጨዋታ ያነሳዋልና አንድ ጨዋታ ላጫውታችሁ፤” ሲል አዛውንቱ፣ “ማን ተጫወተ? ሳንነጋገር?” አሉት። “እንዴ? አባት ዝምታም እኮ ጨዋታ ነው። አሁን የማጫውታችሁም ተድበስብሶ በዝምታ ስለፀና እኩልነት ነው፤” አላቸው። “እስኪ ቀጥል. . .” ተባለ። “ጨዋታው እነ አያ አንበሳ መንደር ነው። ቀበሮ፣ በግና አያ አንበሳ ከዕለታት አንድ ቀን ከየማዕዳቸው ጠግበው እንደተነሱ መንገድ ላይ ተገናኙ። ጥጋብ ላይ ናቸውና በጥሞና የእግዜር ሰላምታ እየተሰጣጡ ተሳሳሙ፣ ተጨባበጡ። ቀበሮ ‘አያ አንበሳ ሰሞኑን ስፈልግህ ነበር’ ብላ ጀመረች። ‘በደህና?’ አለ አያ አንበሳ የማረፊያ ቦታ እየመረጠ። በአካባቢያችን ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሰ የመጣው ሁከትና ሰላም ማጣት በእጅጉ እያሳሰበኝ ነው። እርስዎ ደግሞ ከእኔ በላይ እንደሚያሳስብዎ አልጠራጠርም። አይደለም እንዴ እሜቴ?’ አለች ወደ በግ ዞራ።

‹‹ልክ ነው። መቼም የዚህ ሁሉ አለመረጋጋትና ሰላም ማጣት መንስዔው የሁላችንም የአመጋገብ፣ የቋንቋና የአፈጣጠር ልዩነት ነው። በልዩነት ብንቻቻል ይኼ ሁሉ ነገር አይመጣም’ ስትል አንበሳ ቀበል አድርጎ፣ ‘ድንቅ ንግግር ነው። ደግሞ እንዴት ነው ሁለታችሁም ያማረባችሁ?’ እያለ በአንክሮ ማዳመጡን ቀጠለ። ቀበሮም የአንበሳን ከልክ በላይ መጥገብ፣ የምትለውን ሁሉ ለመቀበል ዝግጁ መሆኑን አይታ ‘ታዲያ አያ አንበሳ ከዛሬ ቀን ጀምሮ ሁላችንም ሳር በል ብንሆን ምን ይመስልሃል? የሆዳችንን ነገር ከተቆጣጠርን በሌላ በሌላው መቻቻል አይከብደንም’ አለች። አያ አንበሳ ተስማማ፤” እያለ ሲቀጥል፣ “ኧረ አሳጥረው በፈጠረህ የመንግሥት መግለጫ አስመሰልከው እኮ?” ብሎ አንዱ መሀል መቀመጫ የተቀመጠ ጮኸበት። ነገሩ፣ ተረቱ፣ ፀቡ፣ ኩርፊያው፣ መግለጫው፣ ሠልፉ ስለሚረዝምብን ይሆን ዕድሜያችን የሚያጥረው?

ታክሲያችን ጉዞዋን ቀጥላለች። ባለተረቱ ተናዶ፣ “ምናለበት ብታስጨርሱኝ? ፌስቡክ ላይ ካልሆነ በቃ ንግግራችንን ጀምረን መጨረስ አንችልም ማለት ነው?” ብሎ ተቆጣን። “ታዲያ በየት አገር ነው አንበሳ ሳር ለመጋጥ የሚደራደረው?” አለች ሾፌሩ ጀርባ የተሰየመች ወይዘሮ። “ሁሉንም ስጨርሰው ታውቁት የለ?” ብሎ አለቃቀሰ። መከፋቱን አይታ ደግሞ አንዷ፣ “ሁልጊዜ ሰዎች የእኛ አስተሳሰብ ለምን አልተቀበሉም? ወይም አንደኛ አላሰቡም ብለን አንቃወማቸው እባካችሁ። ከተሳሳቱ ሊመለሱ ወይም ደግሞ ምናልባት ‘ካፈርኩ አይመልሰኝ’ ብለው በዚያው ሊቀጥሉ ይችላሉ። አካሄዳቸውን ጊዜ ሰጥቶ ማየት መልካም ነው፤” ብላ ስታበረታታው ጉሮሮውን ይጠራርግ ነበር። “እሺ በል ቶሎ ንገረን!” ጮኸ አጠገቤ የተቀመጠው፡፡

“ኋላማ ሁሉም ሆዳቸው ጎደለና ሳር ሊግጡ ሜዳ ተገናኙ። እሜቴ በግ አጨድ አጨድ ሽርክት ሽርክት እያደረገች ስታላምጠው ቀበሮ የቱን ግጣ የቱን እንደምትተወው ጨነቃት። ይኼኔ ወደ በግ ጠጋ ብላ ሆድ ዕቃዋን ዝርግፍ። አያ አንበሳ ከተፍ። ‘ምነው ቀበሮ ምን ተባብለን ነበር?’ ቢላት ‘ምን ላድርግ እሜቴ በግ በእኩልነት አታምንም። ልምድና ተሞክሮዋን በመጠቀም የጋጠችው ሳር የወር ነው’ አለችው። ‘እንዲያማ ከሆነ ደግ አድርገሻል’ ብሎ ተራውን አያ አንበሳ ቀበሮ ላይ ጉብ፡፡ ‘ምነው አያ አንበሳ ምን ተባብለን ነበር?’ አለች ቀበሮ ተራዋን ውጪ ነፍስ ግቢ ነፍስ ሆና፡፡ ‘እኩልነት ያለፍትሐዊ ሀብት ክፍፍል እኮ አይሠራም’ አላታ! ምን ለማለት ፈልጌ ነው . . . ›› ሲል፣ “በቃ! በቃ! በቃ!” እያለ ሁሉም ጮኹበት፡፡ ደግሞ መልሰው ተሳፋሪዎች በምፀት ሳቅ አሽካኩ፡፡ “ምነው? የሰው ዘፈን ደግመው እየዘፈኑ የሰው ቀልድ ደግመው እየቀለዱ ታዲያ እስከ መቼ? ሥራ መፍጠር ቢያቅተን ተረት ለምን አንፈጥርም? ብዬ እኮ ነው…” እያለ አሁንም ተራቹ ሰቅዞ ሲይዘን እንገላገለው ብለን አጨበጨብንለት፡፡ ለመገላገል እያጨበጨብን በገዛ እጃችን አናታችን ላይ የሚወጡብን በዙ እንጂ፣ የማጨብጨብስ ችግር አልነበረብንም!

ወያላችን ሒሳብ እየሰበሰበ ነው፡፡ በመሀል አንድ ተሳፋሪ፣ “የት ነበር ያደረግኩት? የት ነበር?” እያለ ይርበተበታል። ወያላው በአፅንኦት ሲያጤነው ቆይቶ፣ “ከሌለህ ውረድ!” አለው። “ገንዘብ አይደለም የጠፋብኝ ጓንት ነው፤” አለው። “የምን ጓንት?” አለ ከጎኔ። “የእጅ ነዋ። ታዲያ እናንተን አምኜ ደግሞ አተት ይጫወትብኝ?” ሲል የታክሲ ተሳፋሪዎች አጉረመረመ። “ለምንድነው ግን የአሸባሪዎችና የአንዳንድ በሽታዎች ስም እጥር ቅጥን የሚለው?” ትላለች ከፊት የተሰየመች ወጣት። “እኛ ምኑን አውቀን ቆንጂት?” ይላታል ተረት ፈጣሪው። “ነውር አይደለም እንዴ? እንዳመጣልህ የሰው ሰው ቆሻሻ ብለህ ትሳደባለህ? ጠባብነትና ትምክህተኝት እኮ ከዚህ ነው የሚጀምረው፤” አለው አንዱ። “እኔ ምለው ‘ኢቢሲ’ እንዴት እስካሁን ስለጠባብነትና ትምክህተኝነት ዶክመንተሪ ሳይሠራ ቀረ?” ብላ ወይዘሮዋ ጠየቀች።

“ኧረ ስላላየሽ ነው ሠርቶ ካስተላለፈ ቆይቷል። እኛ እኮ ሲፈርስ እንጂ ሲሠራ ለማየት አንጓጓም፤” ሲላት ወጣቱ፣ “ይኼ ፌስቡክ እንዴት ሥራ እንዳስፈታኝ አትጠይቁኝ፤” አለቻቸው የምንተእፍረት። “ምንም እንኳ ‘ኢቢሲ’ን መከታተል ራሱን የቻለ ሥራ መሆኑን ብናምንም ይኼ ይኼ ጉዳይ የሞት የሽረት ስለሆነ ሁላችንም ባያመልጠን ጥሩ ነው፤” መሀል መቀመጫ ላይ የተሰየመ ጎልማ አለ፡፡ “አንተን እኮ ነው የምጠብቀው፤” ብሎ ወያላው ሲጮህ ነው ያ ተሳፋሪ ጓንቱን ፍለጋ ላይ እንደነበር ያስታወስነው፡፡ የግዱን ከኪሱ አውጥቶ በእጁ አሥር ብር ሰጠው። ወያላው ዘርዝሮ መልስ መለሰ። ወያላው፣ “እናንተ እኮ በዚህ አያያዛችሁ ታክሲ ውስጥ የእጅ መታጠቢያ አዘጋጁልን ትሉ ይሆናል፤” ቢል አዛውንቱ ቀበል አድርገው፣ “እናንተ እኮ አታፍሩም ይኼንንም ጠባብነትና ትምክህተኝነት ትሉት ይሆናል?” ብለው አሳጡት። ትምክህተኝነት መጽሐፍ ቅዱስ ላይ ጭምር ባይወገዝ ኖሮ በዶክመንተሪ ብቻ የምንማማር አንመስልም ዘንድሮ!       

ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። መንገዱ እርጥበታማ ነው፡፡ አቀማመጣችን ቁዘማዊ ነው። ሥጋትና ግራ መጋባት በእያንዳንዱ ተሳፋሪ ላይ ጎልቶና ደብዝዞ ይስተዋላል። “የዘንድሮው ደግሞ የተለየ ነው…” ትላለች ቆንጂት። “ምኑ?” ይላታል ጎልማሳው። “ፈውሱም ሕመሙም አንድ ላይ ሆኗል። ጥፋትና ልማት መሳ ለመሳ ቆመዋል። ወዴት እየሄድን ነው?” ስትል ከጎኔ የተሰየመ ወጣት፣ “ወደ ሜክሲኮ ነዋ፤” አላት እየሳቀ። “ይኼን እኮ ነው የምለው። ቁም ነገር ሲወራ እንቀልዳለን። ቀልድ ሲወራ ተጠምዝዞ ፖለቲካ ይሆናል። ይኼ የተምታታ ሰብዕና ከየት የወረሰን ነው?” ብላ ከመጠየቋ፣ “ምናልባት ከዶናልድ ትራምፕ ይሆናላ። እውነቴን ነው። እንደ እኔ አስተያየት ‘ኢትዮጵያዊ ትራምፖች’ እየበዙ ነው። አንዱ ‘ኑ ግድግዳ እናፍርስ’ ብሎ ይገጥማል፣ ሌላው ‘ኑ አጥር እንጠር’ ብሎ መግለጫ ያወጣል። ደግሞ አንዳንዱ ሳንወክለው ተወካያችሁ ነኝ እያለ ‘ስታርባክስ’ ቁጭ ብሎ ‘ዛሬም በሕይወት አላችሁ? ሙቱ አላልኳችሁም? አትጫረሱም?’ እያለ ቁም ስቅላችንን ያሳየናል፤” አለቻት ወይዘሮዋ። ወይ የዘንድሮ ወሬ…

“ታዲያ ጥፋቱ የማን ነው? ዕውቅና የሰጠናቸው እኛ፤” ጎልማሳው መለሰ። “ጎበዝ መውጫ መግቢያ ካሳጣን የአስተሳሰብ መዛነፍ በላይ ግዴለሽነት ሊያሰጋን ይገባል፤” ሲል ተረተኛው አዛውንቱ ዝም ብለው ቆይተው፣ “እኮ ይኼ በሐተታ ነው በተግባር የሚፈወሰው? ደዌው ምን ይመስልሃል?” ብለው ጠየቁት። ጥያቄው ሳይመለስ ወያላው “መጨረሻ” ብሎ በሩን በረገደው። ‹‹የአገሬን ጉዳይ በውስጠ ወይራ በተለያዩ ርዕሶችና አንቀጾች እየሰማሁ ልቤን ታማሚ ሆንኩ እኮ…›› እያሉ አንዲት እናት ሲያዘግሙ፣ አንዱ ወጅባራ ደግሞ፣ ‹‹የእኔን ልብ የቃጠለውና ያነደደው ደግሞ እልህ ነው…›› እያለ ይንገላወዳል፡፡ የሆነስ ሆነና እንዲህ እየተፈታፈትን የልብን ስብራት በምን ያክሙታል? ማለትስ አሁን ነው፡፡ መልካም ጉዞ!