Skip to main content
x
‹‹ችግረኛ ሰዎችን በቋሚነት የሚያገለግል ክሊኒክ የመገንባት ሐሳብ አለን››

‹‹ችግረኛ ሰዎችን በቋሚነት የሚያገለግል ክሊኒክ የመገንባት ሐሳብ አለን››

የአራዳ ፋውንዴሽን መሥራች፣ ወጣት ሔኖክ ዓብይ

አራዳ ፋውንዴሽን በኦንላይን ቢዝነስ ዘርፍ የተሰማራው የአዳራ ፋሽን አካል ነው፡፡ አራዳ ፋሽን በአሜሪካና በሌሎች በተለያዩ አገሮች በፋሽን መስክ ተሰማርቶ ሲሠራ 15 ዓመታትን አስቆጥሯል፡፡ በተለያዩ አገሮች በመዘዋወርም የፋሽን ሥራዎቹን ያቀርባል፡፡ መሥራቹ ሔኖክ ዓብይ ለዚሁ ሥራ ወደ ኢትዮጵያ በሚመላለስበት ጊዜ ነበር በጎዳና ልጆች ላይ የሚሠራውን አራዳ ፋውንዴሽን የመመሥረት ሐሳቡ የመጣለት፡፡ ፋውንዴሽኑ ሥራ ከጀመረ አራት ዓመታት የተቆጠሩ ሲሆን፣ ለጎዳና ተዳዳሪዎች አልባሳት፣ ምግብ፣ ጤናና ሌሎች መሠረታዊ ፍላጎቶችን የማሟላት ሥራ ይሠራል፡፡ የጎዳና ልጆች የሚረዱባቸውን ሌሎች ፕሮግራሞች ቀርፆ ወደ ሥራ  ለመግባትም በእንቅስቃሴ ላይ ይገኛል፡፡ ከቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል ጋር በመተባበር ከቀናት በፊት ለጎዳና ተዳዳሪዎች ነፃ የሕክምና አገልግሎት የሚያገኙበትን ፕሮግራምም አዘጋጅቶ ነበር፡፡ የፋውንዴሽኑን አጠቃላይ እንቅስቃሴ በተመለከተ ሻሂዳ ሁሴን መሥራቹን ወጣት ሔኖክ ዓብይን አነጋግራቸዋለች፡፡

ሪፖርተር- ፋውንዴሽኑ የገንዘብ ድጋፍ የሚያገኘው ከየት ነው?

አቶ ሔኖክ፡- አራዳ ፋሽን በሚል የምናዘጋጃቸውን ልብሶች አሜሪካ ነው የምናመርተው፡፡ በየአገሩ የምንሸጠውም በኦንላይን ነው፡፡ ፋሽን ላይ መሥራቴ ወጣቱን እንድይዝ ያደርገኛል፡፡ በፋውንዴሽኑ ለሚሠሩ ሥራዎች ሁሉ የሚያስፈልገኝን ወጪ የማገኘውም ከአራዳ ፋሽን ነው፡፡ አንድ በጎ ሥራ ለመሥራት መለመን ያስፈልጋል ብዬ አላምንም፡፡ በጎ እሠራለሁ የሚል ሰው መጀመርያ የራሱን ገንዘብ አውጥቶ ነው መሥራት ያለበት፡፡ እኔ የራሴን ገንዘብ አውጥቼ ለመሥራት የማልፈልግ ከሆነ፣ የሌላውን ተቀብዬ ማውጣት የለብኝም፡፡ እንደዛ ላድርግ ለሚለኝ ሰውም አምኜ ገንዘብ አልሰጥም፡፡ አንዱ የሰጠውን ገንዘብ ተቀብሎ ለሌላ ከዚያ ቀጥሎ ሌላው እያለ ሲተላለፍ በጎ አድራጎትነቱ ይረሳና ወደ ቢዝነስ መሳይ ነገር ይለወጣል፡፡ እኔም የራሴን ገንዘብ እንዲ አድርግበት ብዬ ለሌላ፣ ሰው አሳልፌ አልሰጥም፡፡ ገንዘቤን ቀጥታ ይዤ እዚህ መጥቼ ነው የምሠራው፡፡ ገንዘቡን መላክ ብቻም በቂ አይደለም፡፡ ቀርቦ በመሥራት የተቸገሩ ሰዎችን ሕይወት መቀየር ያስፈልጋል፡፡ ለዚህ ደግሞ ቦታው ድረስ ሄዶ መርዳት የሚችሉ ሰዎች በፍላጎት እንዲሠሩ ሠርቶ በማሳየት መቀስቀስ ያስፈልጋል፡፡ ለጎዳና ተዳዳሪዎች ነፃ የሕክምና አገልግሎት ብዬ የመጀመርያውን ዙር ፕሮግራም ሳዘጋጅ ፈቃደኛ ሆነው አብረውኝ የሠሩት ሰባት ሐኪሞች ብቻ ነበሩ፡፡ እንደ አትራፊ ድርጅት አባል መክፈልም ነበረብኝ፡፡ ከአሜሪካ እዚህ እየተመላለስኩ ስሠራ ሲያዩ፣ ነገሮች በሒደት መስተካከል ጀመሩ፡፡ እኔ የማገኘው ነገር እንደሌለ ሲያዩ እንኳን አባል ሊወስዱ ሌላም ተጨማሪ ድጋፍ ለማድረግ ይነሳሱ ጀመር፡፡ እንዲህ ያሉት ነገሮች የበለጠ እንድሠራ አድርጎኛል፡፡ መጀመርያ በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ ለማድረግ ነበር ሐሳቤ፡፡ አሁን ግን በየሦስትና ስድስት ወሩ እየተመላለስኩ የበጎ አድራጎት ሥራውን አጠናክሮ ለመሥራት እያሰብኩ ነው፡፡ እኔ ኖርኩም አልኖርኩ ፕሮግራሙ በመርሐ ግብሩ መሠረት እንዲተገበር እፈልጋለሁ፡፡ እነዚህን የጎዳና ተዳዳሪዎች በበዓላት ወይም በተወሰኑ ጊዜያት ብቻ ሳይሆን በየጊዜው እየሄዱ ማናገርና መጎብኝት ያስፈልጋል፡፡ ነገሮችን ከእነሱ አንፃር ዓይቶ እንደ ጓደኛ ሆኖ ማውራት ግድ ይላል፡፡ እንደዛ ካልሆነ ከባድ ነው፡፡ ተግባብቶ ለመሥራት አስቸጋሪ ነው፡፡ እንኳን ከሌላው ሰው ጋር ይቅርና በጎ ፈቃደኛ ሆነው ከሚረዷቸው  ልጆች ጋር ሁሉ ናቁን ብለው ሊጣሉ ይችላሉ፡፡ ስለዚህ እንዲህ ያሉ ክፍተቶች እንዳይፈጠሩ እኔ በየጊዜው ሥራዬን አቁሜ ለመምጣት እገደዳለሁ፡፡ እንደዛ በማድረጌ ያጣሁት ነገር የለም፡፡ ገቢዬም አልቀነሰም፡፡ የምናደርገው ደስ እያለን መሆን አለበት፡፡ በሥራና በተለያዩ ነገሮች እንዲያግዙን የምንጠራቸው አንዳንድ ሰዎች ሲቀሩ አያለሁ፡፡ ጠርቻቸው ለሚመጡና ለሚያግዙን ደግሞ የሰጡን ገንዘብ እንዴት ጥቅም ላይ እንደሚውል በተግባር አሳያቸዋለሁ፡፡ እንዲያውም እንዲያግዙን የምንፈልገው ገንዘብ በመስጠት ሳይሆን ወጥ ሠርተው፣ እንጀራ ጋግረው እንዲያመጡልንና በሙያቸው እንዲያግዙን ነው፡፡ እንዲህ ያለው አሠራር እኛ አገር ብዙም አልተለመደም እንጂ አሜሪካ ውስጥ በተለይም እኔ በምኖርበት ሎስአንጀለስ ከተማ የተለመደ ነው፡፡ የጥርስ ዶክተሮች በየዓመቱ ነፃ የሕክምና አገልግሎት ይሰጣሉ፡፡ ይኼ ገንዘብ ሳይሆን ሙያና ዕውቀትን የሚጠይቅ ነው፡፡

ሪፖርተር- በተለይ የጎዳና ተዳዳሪዎች ላይ ለመሥራት ምን አነሳሳህ?

አቶ ሔኖክ፡- እኔ ይኼንን ሥራ ለመሥራት በዓመት ሦስት ጊዜ ወደ እዚህ እመጣለሁ፡፡ በሕይወት እስካለሁ ድረስ እዚህ እየተመላለስኩ መሥራት ለእኔ እንደ ግዴታዬ ነው፡፡ አንደኛ የምመጣበት ፕሮግራም ልደቴ ነው፡፡ ልደቴን የማከብረው እዚህ ነው፡፡ በየዓመቱ እዚህ እየመጣሁ ከጎዳና ተዳዳሪዎች ጋር አብረን በልተን እናከብራለን፡፡ ብዙ ጊዜ ቦሌ ትምህርት ቤት ነው የማዘጀው፡፡ ነገር ግን ባለፈው የሚያስፈልጋቸውን ነገር ሁሉ እያሸግን በያሉበት ነው የሰጠናቸው፡፡ ሁሉም ሰው ልደቱን እንደዚህ ቢያከብር የሚራብ ሰው አይኖርም፡፡ እኔ ሙሉ ጤናማ ሆኜ ልደቴን ለማክበር ስለበቃሁ፣ ፈጣሪዬን የማመሰግነው ጠርሙስ አውርጄ ከጓደኞቼ ጋር አብሮ በመስከር አይደለም፡፡ ከልደት ፕሮግራም ውጪም የሐበሻ ልብሶችን እንደገና ጥቅም ላይ የማውልበት ፕሮግራም አለ፡፡ የሐባሻ ልብስ በብዛት ወደ ውጭ ይላካል፡፡ እዚያ ከሄደ በኋላ የተላከው ልብስ በልካቸው ላይሆን ይችላል፡፡ አንድ ሁለቴ ለብሰው ያስቀምጡታል፡፡ እነዚህን ልብሶች ሰብስቤ እዚህ አመጣና ለተቸገሩ እናቶች እሰጣለሁ፡፡ ጥሩነቱ ደግሞ ስናመጣ ግብር አንከፍልበትም፡፡ እኔ በምኖርበት ሎስአንጀለስ ከተማ ይኼ ነገር ተለምዷል፡፡ በሌሎች ከተሞችም እየተለመደ ነው፡፡ ስጡኝ ብዬ ሰዎችን አላስቸግርም ግን መስጠት ቀላል መሆኑን አሳያለሁ፡፡

ሪፖርተር- እስካሁን ምን ያህል ሐባሻ ልብሶችን እንደገና ጥቅም ላይ አውለሃል? ልብሶቹን ወደ አገር ውስጥ ስታስገቡ የሚያጋጥሟችሁ ችግሮችስ ይኖራሉ?

አቶ ሔኖክ፡- ባለፈው ጊዜ ወደ 200፣ አሁን ደግሞ ከ100 በላይ የሐበሻ ልብሶች ሰብስቤ እዚህ አምጥቼ ለእናቶች አከፋፍያለሁ፡፡ 2,000 እና 3,000 ብር አውጥቶ ሐባሻ ቀሚስ መግዛት ትልቅ ነገር ነው፡፡ ነጠላ አጥተው የሚቸገሩ እናቶች ብዙ ናቸው፡፡ የሐበሻ ቀሚስ ዳግሞ ጥቅም ላይ እንዲውል ከማድረጌ በፊት ሌሎች ነገሮችን ሞክሬያለሁ፡፡ የሐበሻ ቀሚስ ጥሩነቱ ክብደት ስለሌለው በአንዴ ብዙ ይዤ መምጣት እችላለሁ፡፡ ከዚያ ውጪም የአገር ውስጥ ምርት በመሆኑ ሳስገባ ታክስ አልጠየቅበትም፡፡ ሌሎች እንደ ጂንስ ያሉ የውጭ አገር ምርቶችን ማስገባት ግን ብዙ ግርግር አለው፡፡ በዚያ ላይ ክብደት ያነሳል፡፡ ግብር ክፈሉ አትክፈሉንም ግርግር ይበዛዋል፡፡ በቅርቡ አሥር ሻንጣ ጥሩ ጥሩ ልብሶች ይዤ መጥቼ ነበር፡፡ እዚህ ካመጣሁት በኋላ ዕቃዎቹን መልሼ አበዛቸዋለሁ፡፡ የታወቁ ብራንድ ልብሶች ስለነበሩ ከሌላ ሰው ጋር አንዱን በሦስት ልብስ እየለዋወጥኩ፣ አሥሩን ሻንጣ ወደ 30 ሻንጣ አካባቢ እንዲሆን አደረኩ፡፡ በዚህም ልብሶቹን ለብዙ ሰዎች እንዲዳረስ ሆነ፡፡ ልብሶቹን እዚህ ለማስገባት ከ1,000 ዶላር በላይ አውጥቼበታለሁ፡፡ ያለውን ትንሽ ነገር ተጠቅሜ ብዙ ሰዎችን መርዳት ነው የምፈልገው፡፡ ስለዚህም ነው ከሌሎች ልብሶች በተለየ የሐበሻ ቀሚስ ለመያዝ የወሰንኩት፡፡ በአሁኑ ወቅትም በደንብ እየሠራሁ ያለሁት በልደት ፕሮግራሙ፣ በነፃ ሕክምናና በሐበሻ ቀሚስ ዳግሞ ጥቅም ላይ እንዲውሉ ማድረጉ ላይ ነው፡፡    

ሪፖርተር- ነፃ ሕክምና ፕሮግራሙ መቼ ተጀመረ?

አቶ ሔኖክ፡- ሕክምናው የተጀመረው ከሦስት ዓመታት በፊት ነው፡፡ አሳክመኝ የሚል ሰው እየበዛ መጣ፡፡ የተወሰኑትን አሳክም ነበር ግን ከመታመማቸው አስቀድሞ መከላከል ቀላል ስለሆነ፣ መከላከል ላይ ለመሥራት ታስቦ ነው የተጀመረው፡፡ አንዴ ከታመሙ ለመዳን የሚወጣው ወጪ ብዙ ነው፡፡ በነፃ የሕክምና ፕሮግራሙ ከያሉበት በመኪና እየሰበሰብን ወስደናቸው ይመረመራሉ፡፡ ሕክምና የሚያስፈጋቸውም እየተመላለሱም ቢሆን እንዲታከሙ ይደረጋል፡፡ በየጊዜው የምንሠራቸውን ሥራዎች በማኅበራዊ ድረ ገጾች ላይ እናወጣለን፡፡ የሚያስፈልገንንም ነገር ሰዎች እንዲረዱን በዚያው እንጠይቃለን፡፡ አንዴ ኦክስጂን ጠይቀን አንዷ እህታችን ሰጠችን፡፡ ኦክስጂኑ እስካሁን ሦስት ሰው አትርፎልናል፡፡ ማንኛውም የታመመ ሰው በውሰት ወስዶ እንዲጠቀምበትም እያደረግን እንገኛለን፡፡ ሲዋሱን ግን እንደሚመልሱልን እርግጠኛ ለመሆን መጠነኛ ገንዘብ እንዲያሲዙ እናደርጋለን፣ ሲመልሱን ገንዘቡን እንሰጣቸዋለን፡፡    

ሪፖርተር- እስካሁን ምን ያህል ልጆች ረድተሃል?

አቶ ሔኖክ፡- ይኼንን ያህል ሰው ረዳለሁ ብዬ የወሰንኩት ነገር የለም፡፡ በመንገዴ የመጣን ሁሉ መርዳት እፈልጋለሁ፡፡ በሕይወት ዘመኔ ሁሉ የተቸገሩትን መርዳት እፈልጋለሁ፡፡ እስከ 100 ሺሕ ሰዎችን ባገለግል ደስ ይለኛል፡፡ እስካሁን ግን እስከ 15 ሺሕ ያህል ሰዎችን ረድቻለሁ፡፡  

ሪፖርተር- በአራዳ ፋውንዴሽን የተቸገሩ በሦስት ፕሮግራሞች እየተረዱ ይገኛሉ፡፡ በቀጣይስ ምን አስባችኋል?

አቶ ሔኖክ፡- ችግረኛ ሰዎችን በቋሚነት የሚያገለግል ክሊኒክ የመገንባት ሐሳብ አለን፡፡ ይኼ የማይቀር ነው፡፡ ነገር ግን ጊዜ ይፈልጋል፡፡ በቅርቡ ለመጀመር ያስብነው የዳቦ ቤት ፕሮጀክትም አለ፡፡ እኛ የምንከፍተው ነገር ሁሉ ራሱን ችሎ የሚቆም እንዲሆን እንፈልጋን፡፡ ልንከፍት ያሰብነው ዳቦ ቤትም ለሦስት ትምህርት ቤቶች በቀን ለአንድ ትምህር ቤት እስከ 300 ዳቦ በነፃ መስጠትና ከቤታቸው ሳይመገቡ የሚሄዱ የችግረኛ ልጆች መብላት እንዲችሉ የማድረግ ዓላማ አለው፡፡ በጎን ደግሞ እንደ ማንኛውም የንግድ ድርጅት ደቦ ጋግሮ ገበያ ላይ በማውጣት በሽያጭ ከሚያገኘው ገንዘብ አጠቃላይ ወጪውን እንዲችልና ቀጣይነት እንዲኖረው ታስቧል፡፡ ይኼንን ዕውን ለማድረግ የሚጠይቀው ወጪ ከ5,000 ዶላር አይበልጥም፡፡ በዚያ ላይ ሐሳቡን ለተወሰኑ ሰዎች አካፋዬ ነበር፤ ሁሉም ለመርዳት ደስተኛ ናቸው፡፡ ትልቁ ችግር ግን ይኼንን ሥራ የምንሠራበት ቦታ ማግኘቱ ላይ ነው፡፡ ዳቦ ቤት መሸጥ የሚፈልጉ ሰዎች ብናገኝ ገዝቶ ቀጥታ ወደ ሥራው መግባት እንፈልጋለን፡፡    

ሪፖርተር- ሕክምናው በዓመት በተወሰኑ ጊዜያት የሚከናወን ነው፡፡ በዚህ መሀል ሕክምና የሚያስፈልጋቸውን ልጆች አታስተናግዱም ማለት ነው ወይስ የተለየ አሠራር ትከተላላችሁ?

አቶ ሔኖክ፡- አንዳንድን ልጆች ታመናል በሚል ሰበብ ገንዘብ አታለው መውሰድ ይፈልጋሉ፡፡ እንደ ጅል ቆጥረውን ሊያሞኙን ይፈልጋሉ፡፡ ስለዚህ ከተያዘው ፕሮግራም ውጪ ሕክምና ለሚያስፈልጋቸው ልጆች የሐኪም ደረሰኝ ካሳዩኝ እከፍላለሁ፣ አስፈላጊውን ነገር አደርጋለሁ፡፡ ለሚያስፈልጋቸው መሠረታዊ ነገሮች እንጂ ለትርፍ ነገር ገንዘብ አልሰጥም፡፡ ከዚህ በተረፈ ግን ከጳውሎስ ሆስፒታል ጋር በመነጋገር ያለውን ክፍተት ለመሙላት እየተመካከርን ነው፡፡ ካርድ እንዲኖራቸውና ሕክምና አስፈልጓቸው በሄዱ ቁጥር እንዲታከሙ፣ ከሕክምናው ባሻገርም የትራንስፖርት እንዳይቸገሩ ለዚሁ ተብሎ የሚዘጋጅ ተቀማጭ ገንዘብ እንዲኖርና የደርሶ መልስ ታስቦ እንዲሰጣቸው አስበናል፡፡ ሥርዓቱን ግን ገና እየዘረጋን ነው፡፡

ሪፖርተር- በከተማዋ በአሥር ሺዎች የሚቆጠሩ የጎዳና ተዳዳሪዎች አሉ፡፡ ፋውንዴሽኑ ከእነዚህ ውስጥ ምን ያህሉን ነው መድረስ የቻለው?

አቶ ሔኖክ፡- እኔ የምሄደው መስቀል አደባባይ፣ ጣይቱ፣ አምባሳደርና ቦሌ መድኃኒዓለም አካባቢ የሚኖሩ ልጆች ጋር ነው፡፡ በእነዚህ ሥፍራዎች የሚኖሩትን ልጆች በመጣሁ ቁጥር ጠዋትም ማታም አገኛቸዋለሁ፡፡ ሌሎች ቦታዎች ላይም በጣም ብዙ ሰዎች አሉ፡፡ ሌሎቹን መድረስ ባልችልም የእኔን ፈለግ ተከትለው የሚሠሩ በርካታ ሰዎች ይኖራሉ፡፡ እኔ የምችለውን ሳደርግ የተቀረውን ሌላው ይሠራል፡፡

ሪፖርተር- እነዚህ የድጋፍ ሥራዎች ለመሥራት ከየዓመቱ ምን ያህል ወጪ ታወጣለህ?

አቶ ሔኖክ፡- የሚወጣው ወጪ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየቀነሰ መጥቷል፡፡ ለአንድ ፕሮግራም ምግብ፣ ውኃ፣ ሻወር በአጠቃላይ ከ30,000 ብር የበለጠ አላወጣም፡፡ ከዚያ ተነስቶ እዚህ ለመምጣትና የተለያዩ ሒደቶችን ለማስፈጸም የሚወጣው አጠቃላይ ወጪ ግን እስከ 4,000 ዶላር ይገባል፡፡ ሁሉንም ነገር በተመጣጣኝ ዋጋ ነው ማድረግ የምፈልገው፡፡ የሚያስፈልጉ ነገሮችን ለመግዛት ተከራክሬ ዋጋ ሰብሬ ነው፡፡ እኛ አገር ትልቁ ችግር የኑሮ ውድነት ሲሆን፣ እንዲወደድ ያደረገው ደግሞ ነጋዴው የጠየቀውን ገንዘብ አቅሙ ስላላቸው ብቻ ከፍለው የሚገዙ ሰዎች መኖራቸው ነው፡፡ ሌላው ተከራክሮ ኑሮን ለማሸነፍ ሲል ገንዘብ ያለው ኑሮን ያስወድድበታል፡፡ ለምሳሌ በዚህኛው ፕሮግራም ላይ ከወዲያ ወዲህ ተሯሩጦ ነገሮችን ለማስፈም መኪና መከራየት ነበረብኝ፡፡ ለአንድ ቀን ኪራይ 300 እስከ 400 ብር እንደሚከፈልም አውቃለሁ፡፡ ነገር ግን ከውጭ የመጡ ሰዎች አሉ ስለተባለ ብቻ አንዱ አከራይ ኪራዩን 700 ብር አለኝ፡፡ እኔ እሺ ብዬ ባደርገው ነገ ለሌላው ሰው አስወድድበታለሁ፡፡ ስለዚህ ለማስቀነስ ብዙ መከራከር ነበረብኝ፡፡ ሌላ ሰው በተለይም ዳያስፖራው ቢሆን ግን መክፈል ስለቻለ ብቻ ይከፍላል፡፡ በአጠቃላይ የእኛን ሕይወት የሚያስወድደው ከውጭ የሚመጣ ሰው ነው፡፡ ከውጭ እንደመጣ ዳያስፖራ ሳይሆን እንደ አብዛኛው ኢትዮጵያዊ ዋጋ ተራክሬ ባስቀነስኩ ቁጥር የሚተርፈኝ ገንዘብ ብዙ ነገር ለማድረግ ይብቃቃልኛል፡፡