Skip to main content
x

የፊቱ ከኋላው ተምታታብንሳ?

ሰላም! ሰላም! ስንሞት በፎቶ እንጂ በባንክ አካውታችን የሚለቀስልን ይመስል ገንዘብ ላይ እኝ ብለን ልንሞት ነው አሉ። ከግብርና መር ኢኮኖሚ ወደ ኢንዱስትሪ መር የምንሸጋገረው እንግዲህ በዚህ አያያዛችን መሆኑ ነው። ‹‹እኔን የሚገርመኝ ግን በቃ ሁሉም ሰው የሚያስበው አንድ ዓይነት ነገር ነው ማለት ነው?›› አለኝ በቀደም የባሻዬ ልጅ ነገሩን አንስቼለት። ‹‹እንዴት?›› ስለው፣ ‹‹ሠርተህ ሠርተህ ሲጠራቀምልህ ለምንድነው ሐበሻ ከትልቅ ቤት፣ ከቅንጡ አውቶሞቢልና ከውስኪ ቤት ሌላ ማሰብ የማይችለው?›› ሲለኝ፣ ‹‹ነገር አታምጣ . . .›› ብዬ እንዳልሰማ ሆንኩበት። ነገር ፈርቼ እንጂ በውስጤ የሚብላላው መዓት ነው። በተለይ ስለእኛ የምናወራቸው ነገሮችና የምናደርጋቸውን ‹ፍየል ወዲያ ቅዝምዝም ወዲህ› ነገሮች ሳይ ሳቄም እንባዬም እኩል ይመጣሉ። ለምሳሌ ብዬ ላስቆጥራችሁ።

ለምሳሌ፣ ‹አገር አገር . . .› እያሉ ለመጮህና ለመተማማት አንደኞች ነን። ዘወር ተደርገን ስንታይ፣ ተውት ሌላውን ለአካባቢያችንን ፅዳት መጠበቅ ግድ የማይሰጠን ሆነን እንገኛለን። ‹እከሌ ሀብታም ነው ግን አይሰጥም። አቤት ተሸክሞት ሊሞት ነው? ወይስ መቃብር ቤት ሲወርድ ሊንተራሰው ነው?› እያልን ባለሀብቱን ሁሉ ስናማ ላየን፣ ከእኛ በላይ ተመፅዋችና የተቸገረ የሚረዳ ያለ አይመስልም። ነገር ግን እንዲያ ከምንለው ውስጥ እንደ አቅሚቲ የምናከራያት ቤት ያለችን ሰዎች የተከራይ ለቅሶና ብሶት አልታወቀን ብሎ፣ በወር በወር ኪራይ የምንጨምር ሆነን እንገኛለን። እንዲያው እሱን ትታችሁት የቤት ውስጥ ሠራተኞቻችንን በትህትናና በወንድም በእህትነት ስሜት የምንከባከባቸውስ ስንቶቻችን ነን? ታዲያ ዛሬ ብርን በውጭ ምንዛሪ እየተኩ ሀብት ከአገር ያሸሻሉ ብሎ የሚያማን የት የማያውቀን ነው!

እንግዲህ መስከረምም ተገባደደ። ጥቅምት እየመጣ ምን ያህል ቀረው? ብርዱን ጠይቀው አትሉኝም። ያው የእኛ ነገር ማሰብ የማንፈልጋቸው የጓዳዎቻችን ጣጣዎች አሉ አይደል። ታዲያ አስቡት ብርድ ሽሽት ሹልክ ብላችሁ አንድ ሰዓት ላይ ቤት ስትገቡ። ደግሞ የዚህ በዚህ ጊዜ ሰዓቱ ይለግማል። የሚዲያው ወሬና እንቶ ፈንቶ፣ ፊልም አላልቅ ሲል የበላነው አልጎል ሲል (የምንበላው ያለን ማለቴ ነው) አንጎላችን በኑሮ ጣጣ ተወጣጥሮ ቁጭ። ልማታዊነት የራቀው የቤት ኪራይ የሚከፍልበት ቀን መቃረቡን ሲያስብ፣ ለወር የሸመተው አስቤዛ ሳምንት እንዳላቆየው ሲያስብ፣ ደመወዝ 28 ቀናት እንደሚቀሩት ሲያሰላ ብርዱን መርገም ይጀምራል። አስቡት እንግዲህ ብርድ ሲረገም። ልማታዊ ያለመሆን ውጤት ነው እንጂ ንፋሱ ሰበብ ነው እንዳትሉም፣ ልማታዊው አባወራም እንዲሁ ስለሠራተኞች ደመወዝ፣ ከባንክ ስለተበደረው ገንዘብ፣ ከወር እስከ ወር ጥሬ ሥጋ በመብላት የረጅም ጊዜ የአመጋገብ ዘይቤው ስለተቃወሰው ጤናው፣ ወዘተ ማሰቡ የት ይቀራል? ‹ሰው ያስባል . . .› አይደለም እንዴ የሚባለው?

እና ምን ለማለት ፈልጌ መሰላችሁ? የፊቱና የኋላው የተምታታብን  በዝተናል። መብዛታችን ሳያንስ እንደ ተዛባብን የሚገባን አየሩ ሲዛባ መሆኑ ጭምር ነው። ‹‹ጉድ እኮ ነው እናንተ? ብላችሁ ብላችሁ ንፋስም ላይ አመፃችሁ›› ሲሉን ነበር የሰነበቱት ባሻዬ። ስንገባ ስንወጣ ብርዱን እያማረርን አስቸግረናቸዋል። ከማስቸገር አልፎ አንድ ደመወዝ ሲወጣለት በአንድ ቀን ገንዘቡን አመድ አድርጎት የሚያድር በሩቅ የሚያውቁት ጎረቤታቸው ሄዶ፣ ‹‹ባሻዬ እንዲያው እባክዎ ላስቸግርዎ ነው። አስቸግሬዎም አላውቅም። መቼም የሰሞኑን ውርጭ ያዩታል። ሰውነቴን ልታጠብ ብዬ በገዛ እጄ ልብሴን አውልቄለት ይኼው በአንድ ጎኔ ያስኬደኝ ጀመር። እና እባክዎ መድኃኒት መግዣ እጅ አጥሮኛልና አንድ አምስት ሺሕ ብር ያበድሩኝ?›› አላቸው ሲሉኝ፣ ገርሞኝ ገርሞኝ ውሎ ሲመሽ በረደኝ መሰል ተበድረውኝ ስለጠፉ ሰዎች ማሰብ ጀመርኩ። በርዶኛልና ብድሬን መልሱ እያልኩ ባፋጥጥ ይፈረድብኛል ታዲያ! ዘንድሮ እኮ ገና ይቀላቀልብናል።

ዝም ብዬ ሳስበው ግን ለዘመኑ ሰው ብርድና ፀሐይ ከመቼውም ጊዜ በላይ ተገቢ የአየር ንብረት መስሎ እየታየኝ ነው። በሰብ አስባብ ተሸፋፍነን አፍጦ የሚታየንን የሕይወት ውጣ ውረድና ሀቅ መጋፈጥ ፈርተን፣ ሦስት ሺሕ ዘመን መኖራችን የሰለችን አልመሰለኝም። እንደ እኔ፣ እንደ ራሴ አስተሳሰብ ነው የማወራችሁ። ፈቃደኛ ከሆናችሁ ደግሞ እንደ ራሳችሁም አስቡት። እስኪ አስቡት? ሰበብና ሰበበኛ በመብዛቱ አይመስላችሁም ውሸት፣ ክህደት፣ አሉባልታና ሐሜት እያደር እንደ ንስር ጉልበታቸውን የሚያድሱት? እውነቴን እኮ ነው። ያደለው ማኅበረሰብ የተፈጥሮ የዕድገት ሕግጋቱን ተከትሎ፣ የታሪክ ግዴታን አምኖ፣ በታሪክ ግዴታ ላይ ተመሥርቶ ነፃነቱን እያወጀ፣ ራዕዩንና አስተሳሰቡን አስፍቶ እንደ ንስር ኃይሉን ሲያድስ፣ እኛ ግን በተቃራኒው እኩይ እኩይ እሴቶቻችን እናድሳለን።

‹ይገርማል ቁመናና ዛላሽ . . .› አለ ጥላሁን ገሠሠ። በውጭም በውስጥም ውብ ሴት ያጋጠመው ከዚህ በላይ ባይገረም ነበር የሚገርመው። አይደል እንዴ? ለነገሩ እኛ የዘመኑ ሰዎች የላይ የላዩን እየኖርን ውስጥ ውስጡን ተሸዋውደናል እኮ። አንድ የሰበብ አስባቡ ምንጭ ምን ሆነ ታዲያ? የምር እኮ ነው የማወራችሁ። በቀደም አንዱ የ53,000 ሺሕ ብር ቴሌቭዥን ስክሪን ላይ ውኃ ደፋሽ ብሎ ሚስቱን ደበደባት ብለው ደወሉልኝ። ‹‹እና ምን አድርግ ነው የምትሉኝ?›› ስል፣ ‹በዚህ ምክንያት ሚስት ሰማንያ ስለቀደደች ቴሌቭዥኑን ጨምሮ ጠቅላላ የቤት ዕቃውን የሚገዛ ሰው ፈልግ። ቤቱም ውሎ አድሮ ሳይሸጥ አይቀርምና ዕወቅ ብለን ነው› አይሉኝ መሰላችሁ ወዳጆቼ? ቢያንስ በፍላት ስክሪኑ ስፋት ልክ ማሰብ ካልጀመርን ዘንድሮ እንጃ ስንት ሰማንያ እንደሚቀደድ! ሰው በገዛ እጁ መስታወት አምልኮ መስታወቱን ይሰብራል በሞቴ?

 

የበዓላት ሰሞን ነውና የግድ ስለ ፍቅር ማውራት አለብኝ። ዘንድሮ ከሚጨመረው የሚቀነሰው ፍቅር ቢበዛም ማለቴ ነው። ታዲያ ማንጠግቦሽ ከደመራ ቀን ይኼው እስከ ትናንት ማታ አኩርፋኝ ረጅም ዓረፍተ ነገር አውርታ አታውቅም ነበር። እኔም ይበለኝ ብዬ ተቀብዬው ነበር። ውዷ ባለቤቴ ማንጠግቦሽ ግን እንዲህ የዋዛ ሰው አትምሰላችሁ። ይኼው ውላ አድራ ሹክክ ብላ ትናትና ማታ አንገቴ ሥር ገብታ፣ ‹‹እኔ እኮ የምሠራው አልጣፍጥህ ያለ መስሎኝ፣ የሰለቸሁ መስሎኝ፣ ፍቅራችን የቀዘቀዘ መስሎኝ ነው ሠራተኛ እንቅጠር ስትል ያኮረፍኩህ፤›› ብላ እንባ እየተናነቃት ስትዳስሰኝ አመሸች። በእኔ ቤት በአዲስ ዓመት አዲስ አስተዳደር ማስፈኔ ነበር። ትርጉም ግን አያችሁ? ዛሬ በሰንበቱ እኔና ባሻዬ ማልደን ተነስተን ቤተስኪያን ስመን ስንመለስ ማታ የሆነውን አጫወትኳቸው።

‹‹እግዜር እኮ መርቆ የፈጠረህ ሰው ነህ አንበርብር። በዚህ ጊዜ እንዲህ ያለ ነገር የት አለ?›› አሉኝ። እንዲያ ሲሉኝ ግር አለኝ። ‹‹እንዴት እንዲህ ያለ ነገር ሲሉ . . .?›› አልኳቸው። ‹‹ሰው እኮ ለእርቅ እንቢ ያለበት ዘመን ነው። በዚህ ሳምንት ብቻ የተጣሉ ስድስት ባልና ሚስቶች ሸምግያለሁ። አንዳቸውም አልታረቁም። ፍቅር እያደር ቀዝቅዛ ቀዝቅዛ በረዶ የምትሠራበት ዘመን ላይ ደረስን ብዬ ይኼው ዛሬ እግዚኦ ስል የነበረው ስለዚሁ ነበር፤›› አሉኝና እጄን ይዘው ድምፃቸውን ቀነስ አድርገው፣ ሰው ሰማኝ አልሰማኝ ብለው ሲያበቁ፣ ‹‹የሁሉም ነገር መሠረቱ እኮ ፍቅር ነው አንበርብር። ግን አየህ ሰው አልገባውም። እኛ የገባንም እያስተማርን አይደለም። ሰላም ሰላም ይላል ትንሽ ትልቁ። ሰላም በአፍ ብቻ አይሰፍንም። ፍቅር ፈላጊ ሲኖር የሚፋቀር ሲኖር ያን ጊዜ ሳይዘመርላት ሰላም ራሷ በመካከላችን ናት። የሰው ፍቅር ሲኖርህ እኮ ነው የሥራ ፍቅር የሚኖርህ። የቤተሰብ ፍቅር ሳይኖርህ የአገር ፍቅር ከየት ይመጣል? ለራስህ ፍቅር ሳይኖርህ ለምታገለግለው ሕዝብ እንዴት መልካም አስተዳደር፣ ፍትሕ፣ ዴሞክራሲ ማስፈን ትችላለህ? ንገረኝ እንጂ . . .›› ሲሉኝ እኔ ተለጉሜ አዳምጣለሁ። ‹በፍቅር የመጣ በዓይናችን የመጣ› የምንልበት ዘመን ቢያደርግልን ልቤ ተመኘ። አዳሜ በኩርፊያ ደመራ የሚደምርበት ዘመን እንዲያልፍ ልቤ ተመኘ። እስኪ ነገር ማራገብ ትተን ፍቅርን የምናራግብበት ሳምንት እንዲሁም ዓመት እናድርገው።  አትስማሙም?

በሉ እንሰነባበት። እኔና የባሻዬ ልጅ ተያይዘን በጊዜ ግሮሰሪያችን በረንዳ ላይ ተሰይመናል። ችቦ ሊለኮስ ደቂቆች እየጠበቅን ነው። አጠገባችን ያለ ዕውቀት በድፍረት ስለዓለም የፖለቲካ አካሄድ አንዱ ይቦተረፋል። ሰምተን እንዳልሰማን ብናልፈው ደግሞ አንዱ ስላላነበበው ‹ዲያሌክቲካል ማቴሪያሊዝም› ይቀደዳል። የባሻዬ ልጅ፣ ‹‹እንዲያው እንዲህ ኃፍረት ሙልጭ ብሎ ይጥፋ? ሰው ቢሰማኝ ምን ይለኛል የሚል ይጥፋ?›› ይለኛል። ሁሉም ተንታኝ። ሁሉም አዋቂ። ‹‹ሁሉም የፊቱና የኋላውን እኩል የማወቅ አቅም ያለው ሆኖ የተፈጠረበት እንደዚህ ያለ ዘመን ያለ አይመስለኝም፤›› እያለ የባሻዬ ልጅ ስንጫወት አንዱ ብድግ ብሎ፣ ‹‹አንድ ጥያቄ አለኝ!›› አለ። እሱም የእኛን ትዝብት ተጋሪ ሆኖ ኖሮ፣ ‹‹እኔ ምንም ሊገባኝ ያልቻለ ጉዳይ አለ። እሱም ምንድነው? ይኼ ሁሉ ተንታኝ፣ ይኼ ሁሉ ምሁር፣ ይኼ ሁሉ ተዋናይ፣ ይኼ ሁሉ መካሪ፣ ይኼ ሁሉ ተሟጋች ባለባት አገር እንዴት ሦስት ሺሕ ዓመታት በጦርነት ብቻ አለፉ? ይህቺን ብቻ መልሱልኝ፤›› ብሎ ተቀመጠ።

‹‹ደህና ነገር የሚያወራ መስሎኝ›› እየተባባለ ሁሉም ፊቱን ከእርሱ አዞረ። ችግር የማይፈታ እውቀት፣ አቅጣጫ የማይወስን ትንታኔ፣ ዘዴና ብልኃት የማያፈልቅ ኢንፎርሜሽን፣ እንዲያው ብቻ በየሄድንበት ለወንበር ማሞቂያ አልኩ ለማለት ተብሎ ሲቀደዱ ውሎ ሲቀደዱ ማምሸት፣ ደግሞ ከእሱም ብሶ አለመደማመጥ፣ መናናቅ፣ መገለማመጥ፣ ማን ስለሆንክ፣ ማን ስለሆንሽ፣ ስንባባል ስንኖር አያሳዝንም ግን? ወዲያው ደመራው ይንገረን ተብሎ ተለኮሰ። የዘንድሮ ደመራ እንደምታውቁት ማገር የለውም። ነዶ ነዶ ወደየትም አቅጣጫ ሳይወድቅ እንደ ዘንድሮ ሰው ባለበት መክሰም ጀመረ። መልሱም እሳቱም ተቀበረ። ሌላ ደመራ እንጠብቅ እንዴ? የሚያስብል ነው። የደመራውን መውደቂያ አቅጣጫ አንጋጦ መጠበቅ በራሱ ግርም ከማለቱም በላይ፣ ትውልዱ ራሱ የፊቱ ከኋላው እንደተምታታበት ማሳያ ሳይሆን ይቀራል? ምን ይባላል ታዲያ? መልካም ሰንበት!