መነሻ ገጽ - ሌሎች አምዶች - ሕግ እና ፖለቲካ - በህግ አምላክ - የጉዲፈቻ በጎ ገጽታዎችም ቢታዩ!
Buy Valtrex Online Buy Albuterol inhaler Online Buy Prinivil Online
31 March 2013 ተጻፈ በ 

የጉዲፈቻ በጎ ገጽታዎችም ቢታዩ!

ይህ ጽሑፍ የካቲት 24 ቀን 2005 ዓ.ም. በሪፖርተር ጋዜጣ ‹‹በሕግ አምላክ›› አምድ ሥር ‹‹የጉዲፈቻን ጉድ ማን ይፈታል?›› በሚል ርዕስ በአቶ ጌታሁን ወርቁ የቀረበው ጽሑፍ አንዳንድ አሳሳችና የተጋነኑ መልዕክቶች በማካተቱ፣ ለዚያ ምላሽ ለመስጠትና እግረ መንገዳችንንም ስለጉዲፈቻ ጥቂት እውነታዎችን ለማቅረብ ያለመ ነው፡፡

ጉዲፈቻ በተለያዩ የዓለም ክፍሎች በአንድም ሆነ በሌላ መልክ ሲተገበር የኖረ ልማድ ቢሆንም ሕጋዊ ማዕቀፍ ካገኘ ግን ዕድሜው አጭር ነው፡፡ በኢትዮጵያ ያለው የጉዲፈቻ ታሪክ በባህላዊ መንገድ፣ በተለይ በኦሮሞና በአማራ ብሔረሰቦች ዘንድ ሲከናወን የኖረ ነው፡፡ መቼ እንደተጀመረ በትክክል መናገር ባይቻልም በ18ኛው ክፍለ ዘመን አካባቢ እንደሆነ ይገመታል፡፡ በኢትዮጵያ ጉዲፈቻ ለመጀመርያ ጊዜ የሕግ ከለላ የተሰጠው በ1952 ዓ.ም. በወጣው የፍትሐ ብሔር ሕግ ነው፡፡ ሕጉ የሕፃኑን መብት የሚያስጠብቅ ሆኖ የተዘጋጀም ነበር፡፡
 
በአገራችን ጉዲፈቻ በተለይም በአገሮች መካከል የሚካሄድ ጉዲፈቻ፣ በዘመናዊና በሕግ ማዕቀፍ ሥር መካሄድ ከጀመረ ጥቂት አሠርታትን አስቆጥሯል፡፡ ይህ የጉዲፈቻ አገልግሎት በመርህ ደረጃ እንደ መጨረሻ አማራጭ የሚወሰድ ሲሆን፣ በተቻለ መጠን ቅድሚያ የሚሰጣቸው አማራጭ የሕፃናት ክብካቤዎች እንደFoster Care ያሉ፣ ማኅበረሰቡን ያማከለ የሕፃናት ክብካቤ አገልግሎት፣ የአገር ውስጥ ጉዲፈቻ፣ ሕፃናትን ከቤተሰብ ጋር የመቀላቀልና በማኅበረሰቡ ውስጥ ማቋቋም የመሳሰሉት ትኩረትና ቅድሚያ የሚሰጣቸው ሲሆኑ፣ የተቋም አገልግሎትም እንደ አንድ የመጨረሻ አማራጭ ይታያል፡፡

ኢትዮጵያ ውስጥ ይኖራሉ ተብሎ ከሚገመተው፣ ከስድስት ሚሊዮን በላይ ወላጆቻቸውን ያጡና በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ከሚገኙ ሕፃናት ውስጥ፣ ከላይ በተጠቀሱት አገልግሎቶች የታቀፉት ቁጥራቸው ሚዛን እንደማይደፋ  አንዳንድ ጥናቶች ይጠቁማሉ፡፡

በአገሮች መካከል የሚደረገው የጉዲፈቻ አገልግሎት ከሕገ መንግሥቱ ጀምሮ ለአገራዊ ሕጎችና መመሪያዎች እንዲሁም ኢትዮጵያ ለተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች የሚገዛ ነው፡፡ ይህንንም ለማስፈጸም ኃላፊነት የተጣለባቸው የመንግሥት አደረጃጀቶች ያሉ ሲሆን፣ በፌደራል ደረጃ የሴቶች፣ ሕፃናትና ወጣቶች ጉዳይ ሚኒስቴር ዋነኛው ነው፡፡ ሚኒስቴሩ ሚሰጡት አገልግሎቶች በሕግና በደንቡ መሠረት መካሄዳቸውን ከማረጋገጡም በላይ ሳንካ ሲያጋጥምም የማስተካከያ ዕርምጃ ይወስዳል፡፡ በተጨማሪም የፌደራል የመጀመርያ ፍርድ ቤትና በፍትሕ ሚኒስቴር የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማኅበራት ኤጀንሲ አገልግሎቱን በሚመለከት እንደየድራሻቸው ቁልፍ ሚና ይጫወታሉ፡፡

የጉዲፈቻ አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶች ኔትወርክ ሕጋዊና 62 የጉዲፈቻ ድርጅቶችን በአባልነት ያቀፈ ነው፡፡ ጥምረቱ በአገሮች መካከል የሚደረገውን ጉዲፈቻ የሚያስፈጽሙ ኤጀንሲዎች የበለጠ ቅንጅትና ኅብረት እንዲኖራቸውና አቅማቸውንም ከማጎልበት አኳያ የተለያዩ መርሐ ግብሮችን በማስፈጸም ላይ ይገኛል፡፡ የጉዲፈቻ አገልግሎት በሕጉ መሠረት እንዲሁም ከሥነ ምግባር ደንቡ አኳያ እንዲካሄድ ያላሰለሰ ጥረት በማድረግ ላይ ነው፡፡ ጉዲፈቻን በሚመለከት ከማኅበረሰቡ ግንዛቤ አንስቶ በአደረጃጀቶች፣ በአሠራር ሥርዓት፣ በሰነዶች ጥራትና በመሳሰሉት ላይ ብዙ መሥራትን ቢጠይቅም የተቻለውን ጥረት እየደረግን እንገኛለን፡፡ ይህንን ደረጃ በደረጃ ለማሳካት ጥምረቱ ከአባላቱና ከባለድርሻ አካላት ጋር በመሥራት ላይ ይገኛል፡፡

በአቶ ጌታሁን ከቀረበው ጽሑፍ አሳሳች ናቸው ብለን ያመንባቸውን የሚከተሉትን ሦስት አንኳር ነጥቦች በዛሬው ጽሑፋችን ለማቅረብ እንወዳለን፡፡

1.    ሕፃናት ውጭ አገር ከሄዱ በኋላ ይደርስባቸዋል የተባሉ ወሲባዊ ጥቃትና የሰውነት ክፍሎቻቸው ከወጡ በኋላ ይጣላሉ የሚለውን በተመለከተ፤

ጸሐፊው ከጠቀሷቸውና የአገልግሎቱ ተጠቃሚ በሆኑ ሕፃናት ዙርያ ከሚስተዋሉ ችግሮች ውስጥ የሕፃናቱን የሰውነት አካል ለምሳሌ እንደ ኩላሊት፣ ዓይን ወዘተ በቀዶ ጥገና ከወጡ በኋላ የተቀረው አካላቸው በጎዳና ላይ እንደሚጣል ምንጩን ሳይጠቅሱ አቅርበዋል፡፡ ፀሐፊው ድርጊቱ የት፣ መቼ፣ በማን ላይና እንዴት እንተፈጸመ ማስረጃ ባልቀረበበት ሁኔታ እንዲህ ዓይነት ጽሑፍ መጻፋቸው፣ ጽሑፋቸውን አሉባልታ አስመስሎባቸዋል፡፡ በመሠረቱ በጉዲፈቻ ወደ ውጭ ለሚሄዱ ሕፃናት ከቅድመ ጉዲፈቻ ጀምሮ እስከ ድኅረ ጉዲፈቻ ድረስ አስአላጊው የክትትል ሥርዓት የተዘረጋ ሲሆን፣ ጉዲፈቻ አድራጊ ቤተሰቦችም ሆኑ ባሉበት አገር ያሉ የጉዲፈቻ ተቋማት እንዲሁም የየአገሩ ሕጎች፣ በቂ ከለላ የመስጠት ግዴታና ስምምነት አለ፡፡
ለሴቶች፣ ሕፃናትና ወጣቶች ጉዳይ ሚኒስቴርም የድኅረ ጉዲፈቻ የክትትል ሪፖርት በአግባቡ የሚላክበት ሥርዓትና ቁጥጥር እንዳለው ይታወቃል፡፡ በሕፃኑና በጉዲፈቻ አድራጊው ቤተሰብ መካከል የማኅበራዊና ሥነ ልቦናዊ ችግሮች ሲከሰቱም ባሉበት አካባቢ የሚገኙና አግባብነት ያላቸው አካላት በጋራ ችግሩን እንደሚያቃልሉ ብዙ ተሞክሮዎች አሉ፡፡ እያንዳንዱ ሕፃን ወደ ውጭ በጉዲፈቻ ሲሄድ ሒደቱ በመንግሥት ዕውቅና የሚፈጸም እንደመሆኑና ከሄደም በኋላ የክትትል ሥርዓት ደንብና ተጠያቂነት እንዳለም ይታወቃል፡፡ በጉዲፈቻ የሚሄዱ ሕፃናት የሰውነታቸው ጠቃሚ አካል እየተወሰደባቸውና ፆታዊ ጥቃት እየተፈጸመባቸው ነው የሚለው የጽሑፉ ድምዳሜ ተገቢነት ያለው አይደለም፡፡ ጽሑፍ አቅራቢው ባሰራጩት አሳሳች ድምዳሜ ላይ አግባብ ያለው የመንግሥት አካል የበኩሉን ይላል ብለን የምነገምት ከመሆኑ በተጨማሪ ኔትወርኩ ጉዳዩን በሕግ የሚይዘው መሆኑንም ማስገንዘብ እንሻለን፡፡

2.    የውጭ ጉዲፈቻ ሥርዓት አፈጻጸምን በተመለከተ፤
በኢትዮጵያና በሌሎች አገሮች መካከል የሚደረግ የጉዲፈቻ አፈጻጸምን በተመለከተ በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አዋጅ ቁጥር 213/1992 በአንቀጽ 194 ሥር ተደንግጓል፡፡ በተጨማሪም በሴቶች፣ ሕፃናትና ወጣቶች ጉዳይ ሚኒስቴር የተዘጋጁ ግልጽ መመሪያዎችይገኛሉ፡፡ በጉዲፈቻ አፈጻጸም ሒደት ውስጥ ከታችኛው የመንግሥት መዋቅር ጀምሮ የተለያዩ የመንግሥት አካላት ተሳታፊ ከመሆናቸውም በላይ በጉዳዩ ላይ የመጨረሻ ውሳኔ የሚሰጠውና ጉዲፈቻውን የሚያፀድቀው የፌደራል የመጀመርያ ፍርድ ቤት ነው፡፡

የጉዲፈቻ አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶችም ሆኑ የሕፃናት ማቆያ ተቋማት በአገሪቱ የበጎ አድራጎትና ማኅበራት ሕግ መሠረት ተመዝግበው የሚንቀሳቀሱ ሲሆን፣ ተቋማቱ የመንግሥትን ሕግና መመርያ አክብረው የመገኘት ግዴታ አለባቸው፡፡ ይህን ካላደረጉም ተጠያቂ መሆናቸው አይቀሬ ነው፡፡ እዚህ ላይ የጉዲፈቻ አፈጻጸምና ሒደቱ በሕግና መመርያ የሚፈጸም ስለመሆኑ ሊሰመርበት ይገባል፡፡ ጸሐፊው የጉዲፈቻ ሥራ በዘፈቀደ እንደሚሠራ በማስመሰል ያቀረቡት ጽሑፍ ተገቢነት ያለው ነው ብለን አናምንም፡፡

3.    ኢትዮጵያ ውስጥ ከሚንቀሳቀሱ ከ20 በላይ የአሜሪካየጉዲፈቻ ኤጀንሲዎች መካከል፣ አብዛኞቹ በሄግ ኮንቬንሽን መሠረት ዕውቅና ያልተሰጣቸው ናቸው የሚለው በተመለከተ፤

አቶ ጌታሁን ወርቁ አብዛኛው የአሜሪካ ኤጀንሲ የሄግ ዕውቅና ያልተሰጣቸው ናቸው ይበሉ እንጂ ለዚህ አባባላቸው አንዳችም ማስረጃ አላቀረቡም፡፡ ይህም ድምዳሜያቸው የፀሐፊው ትልቅ ስህተት ሆኖ አግኝተነዋል፡፡ በተቃራኒው ኢትዮጵያ ውስጥ የሚንቀሳቀሱት የአሜሪካ ኤጀንሲዎች አብዛኛዎቹ በሄግ ኮንቬንሽን ዕውቅና የላቸውም ቢሉም ኢትዮጵያ ፈራሚ እንዳልሆነች ይታወቃል፡፡ ነገር ግን እያንዳንዱ የአሜሪካ ኤጀንሲ በአገሩ የሄግ ዕውቅና የተቀበለ ስለሆነ ሥራውን በኮንቬንሽኑ መሠረት እንዲሠራ የሚያስገድድ ሕግ አሜሪካ በቅርቡ አጽድቃለች፡፡ ስለሆነም የሄግ ኮንቬንሽኑ በሚያዘው መሠረት ሥራን ማከናወን ከእያንዳንዱ የአሜሪካኤጀንሲ የሚጠበቅ ግዴታ እንደሆነ ጸሐፊውም ሆኑ አንባቢያን እንዲረዱ ለማሳሰብ እንወዳለን፡፡ ጸሐፊው አንድን ጽሑፍ ለንባብ ከማብቃታቸው በፊት በሚጽፉት ጉዳይ ላይ አነስ ያለ ዳሰሳዊ ጥናት ቢያደርጉ እንመክራለን፡፡

ማጠቃለያ
የጉዲፈቻ አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶች ጥምረት፣ በጉዲፈቻ አፈጻጸም ሒደት ላይ ችግር የለም ወደ ውጭም ከወጡ በኋላ አልፎ አልፎ ችግር አያጋጥማቸውም የሚል ድምዳሜ የለውም፡፡ ነገር ግን የሌሉ ችግሮች እንዳሉ፣ ያሉ ችግሮችም ገዝፈውና ተጋንነው መቅረባቸው የባለድርሻ አካላትን እንቅስቃሴ ሊጎዱ ይችላሉ፡፡ ይልቁንም የሚታዩና የተከሰቱ ችግሮችን ነቅሶ በማውጣት ጤናማ የጉዲፈቻ አገልግሎትን ማጠናከር የሁላችንም ድርሻ ሊሆን ይገባል፡፡

ወላጆቻቸውን ያጡና ለችግር የተጋለጡ ሕፃናት በአገር ውስጥ አስፈላጊውን ክብካቤ የማግኘት መብታቸው የተጠበቀ ሆኖ እነዚህ አማራጭ የሕፃናት ክብካቤ ዘዴዎች የአገር ውስጥ ጉዲፈቻን ጨምሮ ተስፋፍተውና ተጠናክረው ችግረኛ ሕፃናት በአገራቸውና በቀዬአቸው ቢያድጉ የሁላችንም ምኞትና ህልም ነው፡፡ ከዚህ መለስ ግን በአገሮች መካከል የሚካሄደው የጉዲፈቻ አገልግሎት የሕፃናት ጥቅምና ደህንነት ተጠብቆ ከአሁኑ በተሻለ ጥብቅና ጠንካራ የአሠራር ሥርዓት እንዲኖር ያገባናል የምንል ተቋማትና ግለሰቦች ሁለገብ ጥረትና ዝግጁነት ይጠበቅብናል፡፡

ድህነት ሕፃናትን ለተለያዩ አደጋዎች በማጋለጥ ረገድ ከፍተኛውን ድርሻ የሚይዝ ነው፡፡ ስለሆነም አገሪቱ የተየያዘችውን የድህነት ቅነሳ ስትራቴጂ ማገዝና ለውጤታማነቱም መረባረብ የሕጻናቱንም ችግሮች ሊቀርፍና በአገራቸው እንዲያድጉ የምንመኘውን ህልም እውን ሊያደረግልን ይችላል፡፡

እንደሚታወቀው ቤተሰብ የሌላቸውና ለችግር ለተጋለጡ ሕፃናት ከተቀመጡ አማራጭ የክብካቤ መንገዶች አንዱ በአገሮች መካከል የሚፈጸም ጉዲፈቻ ነው፡፡ በአገልግሎቱ በርካታ ችግረኛ ሕፃናት በበጎ አድራጊ ቤተሰቦች አማካይነት በሕይወት የመኖርና የማደግ እንዲሁም ቤተሰብ የማግኘት መብቶቻው ተከብሮ ይገኛል፡፡

የሌላ አገር ዜጋ የሆነን ችግረኛ ሕፃን ለማሳደግ መወሰን በራሱ ትልቅ ዕርምጃ ከመሆኑ ባሻገር ሊከበርና ሊመሰገን የሚገባው ሰብዓዊ ተግባር ነው፡፡ ልጅ ማሳደግ ትልቅ ዋጋ የሚያስከፍል ሲሆን፣ የጉዲፈቻን ልጅ ከተፈጥሮ ልጁ እኩል መብቱን ማስከበርና ማሳግ የተቀደሰ ተግባር ነው፡፡ በተለይ በማይድን በሽታ የተጠቁና የተለያዩ የአካል ጉዳቶች ያሉባቸው ሕፃናትን ወስደው የሚያሳድጉ ቤተሰቦች ክብርና ምስጋና ይገባቸዋል፡፡

በሌላ በኩል በአገሮች መካከል የሚደረገውን ጉዲፈቻ በደምሳሳው ስናጥላላና ስንቃወም አገልግሎቱን ለማሻሻል ከእኔ ምን ይጠበቃል የሚለውንም ማየት ይገባል፡፡ በአገልግሎቱ መልካም ሥራዎችንም ማበረታታት ይኖርብናል፡፡ ክፍተቶችም ካሉ እንዴት መድፈን እንደሚቻል የሐሳብ፣ የቴክኒክ፣ የሞራልና ሌሎችንም ድጋፎች ለመስጠት ዝግጁነትን ይጠይቃል፡፡ እያንዳንዳችን ቤተሰብ ላጡና ለችግር ለተጋለጡ ሕፃናት ምን እያደረግን ነው? ብለን ራሳችንን መጠየቅ ተገቢ ይመስለናል፡፡

በመጨረሻም በአገሮች መካከል የሚደረገው የጉዲፈቻ አገልግሎት ጥራቱን በጠበቀ መልኩ በሕጉ መሠረት፣ ከግል ጥቅምና ስግብግብነት ፀድቶ እንዲካሄድ የግልና የጋራ ድርሻችንን እንድንወጣ እየጠየቅን፣ አንባቢያንም ቢሆኑ አንድን አገልግሎት ለማጠየምና ስም ለማጥፋት ከሚጻፉ ስሜት ቀስቃሽ ጽሑፎች ጀርባ የነገሩን እውነተኛ ገጽታ በመረዳት ወላጆቻቸውን በተለያዩ ምክንያቶች በሞት ላጡና ለችግር ለተጋለጡ ሕፃናት በምን መልኩ ድጋፍ ሊደረግ ይገባል የሚለው ላይ የበኩላቸውን አስተዋጽኦ እንዲያደርጉ እንጠይቃለን፡፡
ከጉዲፈቻ አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶች ኔትወርክ የተሰጠ ምላሽ