መነሻ ገጽ - ሌሎች አምዶች - ማህበራዊ ጉዳዮች - ደላላው - ያልተወራረዱ ሒሳቦች
Buy Valtrex Online Buy Albuterol inhaler Online Buy Prinivil Online
01 September 2013 ተጻፈ በ 

ያልተወራረዱ ሒሳቦች

ሰላም! ሰላም! አዲስ ያልነው ዘመን እንደ ቀልድ ይኼው አሮጌ ሊባል ሳምንት ቀረው አይደል? ይገርማል! “የለበስነውን ሸሚዝ መቀየር ከብዶናል ዘመን ግን መፈራረቁን ቀጥሏል፤” በማለት ሰሞኑን በሐሳብ ሲብሰለሰል የሰነበተው አንዱ የእኔ ቢጤ ደላላ ነው።

እንዲህ ከማለቱ አብሮን የነበረ ሌላው ወዳጃችን፣ “የተመቻቸው ምን አለባቸው? የኑሮ ውድነት አያጎሳቁላቸው፣ የቤት ኪራይ አያንገበግባቸው፣ የታክሲና የውኃ ወረፋ አያንገሸግሻቸው፣ ኤሌክትሪክ ጠፋ ብለው አይሳቀቁ፣ ሁሉም በእጃቸው ሁሉም በደጃቸው፤” አለን። በየምክንያቱ የምናነሳው ጉዳያችን የት ድረስ እንደሚለጠጥ አያችሁ? የባህሪያችንና የአኗኗራችን ጉዳይ ግን ኦዲት ሳያስፈልገው አይቀርም፡፡ “ዘመን ሲለወጥ የማይለወጠው የሰው ልጅ ባህሪ ብቻ ነው፤” እያለ የሚነግረኝ የባሻዬ ልጅ፣ “አንበርብር በዚህ ዘመን በተለይ ምን ያምርሃል ብትለኝ ፖለቲከኞቻችን የባህሪ ለውጥ እንዲያሳዩ ነው፡፡ የዛሬ 40 ዓመት የጀመሩትን ሒሳብ ማወራረድ ሳይጨርሱ ሌላ ጽንፍ ውስጥ እየገቡ ነው፤” ሲለኝ ሰነበተ፡፡ “ከሥልጣን ግብግብ በተጨማሪ ጥንቃቄ ወደሚያስፈልገው የሃይማኖት ጉዳይ ውስጥ ዘው ተብሎ የተገባበት ጭቅጭቅ መላ ካልተፈለገለት ውጤቱ ለማንም አይበጅም፤” ብሎ ዝም አለ፡፡ ሃይማኖትና ፖለቲካ የተለያዩበት አገር ውስጥ ፖለቲከኞቹን የሚያራኩታቸው ነገር አልገባኝም፡፡ ባይገባኝም ይሻላል፡፡

በዚህ ጉዳይ ላይ አስተያየት የመስጠት ችሎታና አቅም ስላልነበረኝ ሐሳቤን ለዘመን መለወጫ የሚያስፈልግ የቤት ወጪ ዝርዝር ላይ ጣድኩት። ሰብስቦ ለመበተን ጠብ ሲል ለመድፈን አይደል የእኛ ኑሮ? በቃ! አንዱ የሠፈራችን ዘናጭ፣ ‹‹እየተለወጠ ያለው ‘ስታይላችን’ እንጂ ‘ስታተሳችን’ አይደለም” የሚል አባባል አለው። የሚገርማችሁ ታዲያ ከሁለቱ የእንግሊዝኛ ቃላት የማውቀውና ቶሎ የሚገባኝ ‘ስታይል’ የሚባለው ነው። “አቦ ‘ስታይል’ ይኑርህ!”፣ “‘ስታይለኛ’ ነው እሱ” ማለት የዘወትር ልማዳችን ስለሆነ ብቻ ሳይሆን በይሉኝታ የታሰረው አኗኗራችን ውጤት ጭምር ይኼንን ቃል በደንብ እንዳውቀው ሳያግዘኝ አልቀረም መሰለኝ። ወሰብሰብ ካለው ነገር ወጥተን እንዲህ ባሉት ነገሮች ዘና ማለት ብንጀምር እኮ ቀለል ይለን ነበር፡፡ ዝም ብዬ ሳስበው የሕይወታችን መስመር ቀያሽ የሆነው አስተሳሰባችን ላይ ካልሠራን አያያዛችን አሁንም ወደፊትም አስጊ ነው። “ምን ዋጋ አለው? ዘናጭ ከተማ ገንብተው ያረጀና ያፈጀ አስተሳሰብ ሳያስተካክሉ?” የምትለው ውዷ ባለቤቴ ማንጠግቦሽ ናት፡፡ ቆይ እስቲ ብዙ ጊዜ ስለ ኢንቨስትመንት ሲወራ ቁሳዊው ነገር ላይ እንበረታለን፡፡ ለአስተሳሰብና ለአመለካከት ምጥቀት ኢንቨስትመንቱ የታለ? ጥያቄ ነው፡፡

እንደምታውቁት የዘመኑ ጨዋታ ዕድሜ ለኢንተርኔት ካፌዎች (የምንጎለበት ሁሉ መጠሪያው ለምን ካፌ እንደሚባል እሱ ይወቀው) በመረጃ ሆኗል። ምን ሆነ መሰላችሁ? ለዘመን መለወጫ ውዷ ማንጠግቦሽ የለመደችው እንዳይቀርባት “ሮጥ ሮጥ ማለት አለብኝ” አልኩና ተፍ ተፍ ማለት ጀመርኩ። የእኛ ነገር ምን ዓይነት ስም ቢወጣለት እንደሚሻል አላውቅም ወዲያው የሚያደናቅፈኝ በዛ። ማንጠግቦሽ ደወለች። “ምን ሆንሽ?” ስላት ሠፈር ውስጥ በጠና ታመው ሲጠበቁ የነበሩ አዛውንት ማረፋቸውን አረዳችኝ። የኑሮ መርዶ በዝቶ ነው መሰል የሰው ሞት ማርዳት እንዲህ ቀላል ይሁን? “እና?” አልኳት እንዳትጠራኝ ፈጣሪን እየተማፀንኩ። የፈረደበት ኔትወርክ ዛሬ ሠርቶ እግዜሩም አልሰማኝ፣ “ቶሎ መጥተህ አብረን እንድረሳ፤” ተባልኩላችሁ። ደልቶት ለሞተውና ተኮራምቶ ለሞተው እኩል ለቅሶ ተቀምጠን እንዴት እንደምንዘልቀው አላውቅም። እሱ ብቻ አይደለም አያ ሞት አጅሬው በነሐሴ ምን እንደሚያጀግነው አልገባኝም። በቅጡ ካስተዋላችሁ በነሐሴ ግብዓተ መሬቱ የሚፈጸመው ይበዛል። ምንም እንኳን ማኅበራዊ ድረ ገጽ ማኅበራዊ ኑሮውን ቢተካውም ሰው ያለ ሰው አይኖርምና እየተነጫነጭኩ ደረስ ብዬ ለመምጣት ከነፍኩ። በዓመት በዓል ምድር ባዶዬን እንዳልውል ነዋ!

ቆይቼም የባህልና የወግ ተፅዕኖን ለያይቼ ለማሰብ እየሞከርኩ ራሴን ለማፅናናት ብዙ ጣርኩ። ድንገት ግን ‘ቆይ ብቀርስ?’ ብዬ መሀል መንገድ ላይ መመለስ ጀመርኩ። (ሰው ለካ ወዶ አያብድም እናንተ?) የዘንድሮ ሰው እንኳን መንገድ ሰጥተውት እንዲያውም እንዲያው ነው፡፡ አሁን ለቅሶ ቀረ ብሎ መንደርተኛው ሰው ሊያደርገኝ ነው? ብዬ ሳስብ ወደ ሥራ ያዞርኩትን እግሬንና ቀልቤን ወደ ለቅሶ ቤት ቀለበስኩት። አንዱን ሲነሳ አንዱን አያሳጣም፡፡ ለቅሶ ቤት ቁጭ ብዬ ሰው በሹክሹክታ የሚነጋገረውን እየሰማሁ ፈታ አልኩ። በሐሜትና በአሉባልታ የተከበበ ከመሆኑ ባሻገር እውነተኛው የንግግር ነፃነት፣ እውነተኛና ነፃ የሕዝብ ፓርላማ ማለት እንዲህ ያለው መድረክ ነው እስክል ድረስ። (ምናልባት አዲሱ ትውልድ ፊቱን  ወደ ኢንተርኔት ካፌ ስላዞረ የማወራው አይገባው ይሆን?) አንዳንዴ ሳስበው ፀሐዩ መንግሥታችን በቋንቋም በባህሪም ከማያውቃቸው አገሮች ሳይቀር የተለያዩ ተሞክሮዎችን ከሚያሰባስብ፣ የለቅሶ ቤቱን እሴት ሳይንሳዊ ለማድረግ ቢጥር ዲሞክራሲያችን ባልቀጨጨ ያስብላል እኮ። ሰሚ ጠፋ እንጂ እሱስ ሲባል የኖረውማ ‘የሰው ወርቅ አያደምቅ’ ነበር!

  እናላችሁ ለቅሶ ቤት ብቀመጥም ቀልቤና ሐሳቤ እኔ ዘንድ አልነበሩም። በጎን ሞባይል ስልኬ ያለማባራት እየጮኸ ይበጠብጠኛል። እነሳለሁ፣ እቀመጣለሁ። ‘መጣሁ’ እላለሁ እዋሻለሁ። ይህን ያዩት ባሻዬ፣ “አንበርብር ኔትወርክ ተመርጦ መሰጠት ጀመረ እንዴ?” ብለው ሳቁ። ሰውን የሚያንቆራጥጠው የኔትወርክ ዕጦት እኔ ስልክ ላይ አለመከሰቱ የገረማቸው ይመስላሉ። “እባክዎን ስንቱን ሥራ እኮ ነው በእንጥልጥል ትቼው ስሮጥ የመጣሁት፤” አልኳቸው። ይኼን ጊዜ “እኔ የምለው የ‘ቫት’ ክፍያውን መንግሥት ዘንድ ሄደን እናወራርደዋለን። እንዲህ ለሟች በማይጠቅምና ቋሚን በማያበረታ ጊዜ ማጥፋት የምናቃጥለው ዕድሜ ግን የት ይሆን የሚወራረደው?›› ቢሉኝ ሳቄ መጣብኝና ሰው እስኪታዘበኝ ድረስ ላለመሳቅ ታገልኩ። ማንጠግቦሽም ከሩቅ አይታኝ ኖሮ መሰስ ብላ መጥታ፣ “ኧረ አንተ ሰውዬ! ሰው ሲሞት የሚስቅ ቀጣዩ ሟች ነው ይባላል እኮ፤” ስትለኝ ባሰብኝ። ጭራሽ ዕጣ ወጥቶልኝ ይረፈው? ጉድ እኮ ነው ዘንድሮ እባካችሁ! እየቆየሁ ስሄድ የሞት ፍርኃት ወረሮኝ (ሰው ሲሞት ነው ሞት እንዳለ ትዝ የሚለን) መጨረሻውን ሳላይ የምለው ነገር በዛብኝ። ‘እስኪ አስቡት አልወለድ ያለውን ዲሞክራሲያችንን መጨረሻ፣ አንበላም አንጠጣም ብለን ያዋጣንለትን የህዳሴ ግድባችንን መጠናቀቅ ሳላይ እንዲህ እንደ ቀልድ ጭልጥ? “ዘራፍ አንበርብ!” ስል፣ “ኧረ ጠላትህ!” አሉኝ ባሻዬ። ለካስ ድምፄን ከፍ አድርጌው ኖሯል። ሊሞት አምስት ደቂቃ ብቻ ቀረው የተባለ ሰው በሞት ፍርኃት ፈንታ አምስቱን ደቂቃዎች ለተለያዩ ክንዋኔዎች ከፋፍሎ እንዴት ሊጠቀምባቸው እንደሞከረ የባሻዬ ልጅ ያጫወተኝ ትዝ ቢለኝ ደግሞ እመር ብዬ ተነስቼ ወደ ሥራዬ ገሰገስኩ። ታዲያስ! ህያው ለመሥራት መሮጥ እንጂ ለሙታን ሲያለቅስ መኖር አለበት እንዴ? ‘ነፍስ ይማር’ ማለትን አረሳሁም፡፡

ደላሎች ወደምንሰበሰብበት ሥፍራ ስደርስ አካባቢው ቀውጢ ሆኖ ነበር የጠበቀኝ። “ምንድን ነው እሱ አካባቢውን መካከለኛው ምሥራቅ ያስመሰላችሁት?” ብዬ ብጠይቅ አንዱ፣ “ምነው አንበርብር? መፍትሔ የታጣለትን የሞት ቀጣና ከእኛ ጋር ታመሳስላለው?››” አይለኝ መሰላችሁ? ‘ከሰው ጋር ሲኖሩ ተቻችሎ ነው፣ አጥሩም ግድግዳውም ነገረኛ ነው’ ብለው ባሻዬ የሚተርቱት ተረት ወዲያው በአዕምሮዬ አቃጨለና ያላሰብኩትን ያሳሰበኝን ወዳጄን ይቅር ብዬው ሄድኩ። ምን ዘንድሮ እልፍ እያሉ ካልሆነ አየሩ ደስ አይልም። እልፍ ከማለቴ ደለብ ያለ ረብጣ የሚቆጠርባቸው ሥራዎች በመብዛታቸው ምክንያት ምድረ ደላላ ግርግሩን እንዳስነሳው አንድ ወዳጄ ነገረኝና በተጨማሪ የደረበውን ሥራ ለእኔ አስተላለፈው። በደላላ ታሪክ ታይቶ የማይታወቅ ደግነት ሳይ እኛ ሐበሾች ከክፋትና ከምቀኝነታችን ጀርባ የመተሳሰብና የቀናነት ባህሪ ባለቤቶች መሆናችን ገባኝ። ደግሞ መልሼ እንዲህ ያለው መተሳሰብ ርቆን በአገሩ ራስ ወዳድነት በዝቶ ለዘመናት በችግር ላይ ችግር ስንሸምን መኖራችንን አሰላሰልኩና ዝም አልኩ፡፡ ሌላ ምን ይባላል? እንዲህ በሐሳብ ከሙቅ ወደ ቀዝቃዛ ከቀዝቃዛ ወደ ሙቅ ስናውዝ ሳለሁ ራሴን አንድ ጥያቄ ጠየቅኩት፡፡ ‘ለምን ይሆን የማይከፈልበትን ደግነት ስንሸሽ እየኖርን ለክፋት የምንከፍለውን ዕዳ ‘የምናበዛው?’ ስል። እውነቴን አይደል? እስኪ እንነጋገርበት!

እናላችሁ አዲስ የተባለ ‘ግሬደር’ ሊገዛ የሚችል ሰው ፈለግ ፈለግ ሳደርግ ቆየሁ። እንደ ቀልድ ‘ፈለግ ፈለግ’ አልኩ እንጂ እኔ አዲስ አበባን ያካለልኩትን ያህል ቫስኮ ደጋማ ዓለምን አልዞረም ብል ይቀል ነበር። የጠበቅኩትና የለመድኩት ዓይነት ሰው ግን አልገጠመኝም። ገዢ የተባለችው በጣም ወጣት ሴት ናት። ልቤ ‘አንበርብር በከንቱ እንዳትለፋ ተጠንቀቅ’ ሲለኝ፣ “እንዴት ነው ቢዝነስ ላይ የወጣት ሴቶች ተሳትፎ እያደገ መጣሳ?” ብዬ ‘ኢቲቪ’ ያሳረፈብኝ ተፅዕኖ እንዳይታወቅብኝ አድርጌ ጠየኳት። እሷም ሁኔታዬን አይታ ነገሬ ገባት መሰል፣ “ያለፈውን ጊዜ የጭቆናና የግፍ ዘመን ቆጥሮ ይሆናላ” ብላ ከምፀት አዘል ፈገግታ ጋር መለሰችልኝ። እየቆየን የበለጠ ስንግባባ ቤተሰቦቿ እያገዟት እንዲህ ያለ ‘ቢዝነስ’ ውስጥ እንደገባች አጫወተችኝ። ‘ወንድ ባለ በዕለት ሴት ባለች በዓመት’ የሚሉት ኋላቀር አባባል ሲያልፍ የማይነካት ይህች ታታሪ ወጣት ማሽኑን በደንብ አስፈትሻና በቅድመ ሁኔታዎች ላይ ተደራድራ እንደምትገዛው ስታሳውቅ እኔ ግራ ገባኝ። ምን ግራ ያሚያጋባ ነገር አገኘህ አትሉኝም እንዴ? ወሬና ፍቅር እኮ ከአንድ ወገን ሲሆን ጥሩ አይደለም። ከጠየቃችሁኝ ግራ የገባኝ ፈርጀ ብዙው እየሆነ የመጣው የወጣቶች ሕይወት ነው። ገሚሱ ራሱን ለማሻሻል ‘ፀሐይ ሳለ ሩጥ አባት ሳለ አጊጥ’ እያለ ዕድሜውን በአግባቡ ለመጠቀም ሲጥር ታዩታላችሁ። ይማራል፣ ይሠራል፣ ይጥራል፣ ይደክማል። ገሚሱ ደግሞ ትርጉም በሌለው ወሬ ተወጥሮ በሱስ እሱነቱን የደበቀ መስሎት ራሱን ‘አብዶ’ ይሠራል። (ያውም የሜሲንና የሮናልዶን የሚያስንቅ ነዋ) እና ቅድም ሳወጋችሁ እንደነበረው ዘመን ተፈራርቆ ተባብረው ሰላሳ ሲያደርሱት የሚይዝ የሚጨብጠውን አጥቶ አገር ያተራምሳል። ለሁሉም ማስተዋል ይስጥ እንጂ ሌላ ምን ማለት ይቻላል?!

ከመልከ መልካሟ ታታሪ ወጣት ልጅ የተበረከተልኝ የኮሚሽን ገጸ በረከት የሚነገርም አይደል። ከጎልማሳነቴ ጋር አብሮ ጨዋታዬ ስለጣማት በቆይታዋ ተደስታለች። (መቼም ደላላ በአፉ አይታማም እኮ) በጥሩ ስላሳለፍነው የአብሮነት ጊዜያችንን ጭምር ታሳቢ አድርጋ ‘ቦነስ’ ጀባ ብላኝ ስንለያይ የባሻዬን ልጅ ደውዬ ግሮሰሪያችን ቀጠርኩት። ያራዳ ልጅ እኮ ብቻውን በልቶ አያውቅም! ‘…ሲያገኝም ያበላል ሲያጣም ያዝናል ሆዱ’ እኮ ነው ግጥሙ።  ከባሻዬ ልጅ ጋር ስንስቅ ስንጫወት ሸጋ ጊዜ በማሳለፍ ላይ እንዳለን በድንገት “ስማ እንጂ አንበርብር?” ሲል ቀልቤን ሰበሰበው። “እየሰማሁ ነው” ስለው፣ ‹‹እንዲህ የምንስቅና የምደሰተው ሠርተን በምናገኘው በላባችን ፍሬ ብቻ ይመስልሃል?” ብሎ ያላሰብኩትን ጥያቄ ጠየቀኝ። “ምን ይሆን ሌላው?” ብዬ መልሼ ጠየቅኩት። “ሰላም!” አለኝ። “አገሩ ሰላም፣ ውስጣችን ሰላም፣ ቤታችን ሰላም ቢሆን ነው እንጂ። እስኪ ሰላም አጥተው እርስ በእርስ እየተላለቁ የዓለም ሕዝብ መነጋገሪያ የሆኑትን አስባቸው? ወደው መሰለህ ሰላም አጥተው ነው እንጂ፤” አለኝ። እውነት ነው። የግሮሰሪያችን አስተናባሪ የባሻዬን ልጅ ሰምቶት ይሁን አላውቅም የመሐሙድ አህመድን ‘ሰላም ለሰው ልጆች!’ ደመቅ አድርጎ ከፈተው። እኛም ‘ሰላም ለሰው ልጆች! ሰላም ለአገራችን!’ እየተባባልን ቤቱን አሞቅነው።

በዚህ መሀል አንዱ፣ “ሰላም የሚገኘው በሞቅታ መንፈስ ውስጥ ሳይሆን በጠረጴዛ ዙሪያ በሚደረግ ድርድር ብቻ ነው፡፡ ይልቁንስ በሰላም ስም እየተሳበበ ስለሚፈጸመው ማኬያቬላዊ ድርጊት መጥፎነት እየተነጋገርን ሁሉንም ወገን በእኩል አሸናፊ ስለሚያደርገው ሰላም እናስብ፤” ሲለን ከሞቅታው በቀር አስተሳሰቡ የመጠቀ መሰለኝ፡፡ ሰውዬው ዲስኩሩን ሲቀጥል፣ የባሻዬን ልጅ፣ “ይህ ሰው ምን እያለ ነው?” ብዬ ጠየቅኩት፡፡ የባሻዬ ልጅም የጠጠረው ሐሳብ እንዳልገባኝ ተረድቶ፣ “ሰውየው የሚለው ሰላምን ለማስፈን ሰላማዊ ሆነን እንቅረብ ነው የሚለው፡፡ ማኬያቬላዊ ያለው በአሻጥርና በተንኮል ከተተበተበ መንፈስ ተላቀን በጋራ በሰላም እንጠቀም ማለቱ መሰለኝ፤” ሲለኝ አሁን ገና ገባኝ፡፡ ‹‹ሰማህ አንበርብር ዙሪያህን ተመልከት፡፡ ሁሉም ቦታ ቅራኔ አለ፡፡ ቤተሰብ ውስጥ፣ ንግድ ቦታ፣ ሃይማኖት ውስጥ፣ ትምህርት ቤትና በመሳሰሉት ሥፍራዎች ያልተወራረዱ ሒሳቦች አሉ፡፡ በአገሪቱ ላለፉት በርካታ ዓመታት ያልተወራረዱ የፖለቲካ ሒሳቦችና አሁን ደግሞ ከሃይማኖት ጋር የሚደመሩት ችግሮች የሰላም ጠንቅ መሆናቸውን አትዘንጋ፡፡ የዲሞክራሲ፣ የሰብዓዊ መብት፣ የመልካም አስተዳደርና ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ ጥያቄዎች ሳይወራረዱ የተገባበት ሌላ ዙር አንጃ ግራንጃ ያስፈራል፤” ሲለኝ ሁሉም ነገር ግልጽ ሆነልኝ፡፡ ወገኖቼ እስኪ ያልተወራረዱ ሒሳቦች በሰከነ መንፈስ ተወራርደው አዲሱን ዘመን በሰላም እንቀበለው፡፡ ከዘመን ወደ ዘመን ለመሸጋገር ስናስብ እነዚህም የዕቅዶቻችን አካል ይሁኑ፡፡ ያልተወራረዱ ሒሳቦች አያደናቅፉን፡፡ መልካም ሰንበት!