Skip to main content
x

ጥላቻና ውርስን ምን አገናኛቸው?

እነሆ ዛሬ የምንጓዘው ከቦሌ ወደ ካዛንቺስ ነው። ተሳፋሪዎች ቦታችንን ከያዝን ከየት ማለት ጀመርን። ከብዙ ዓይነት የሕይወት መንገድ፣ አስተሳሰብና እምነት ያለቀጠሮ ታክሲያችን ውስጥ መሰባሰባችን እየቆየ የሚደንቀን ጥቂት ነን። “ማን ወደ ማን ይሆን የሚገሰግሰው፣ መቼም ያገናኛል መንገድ ሰውና ሰው፤” እንዲሉ፣ ጉዞ ሰበብ ሆኖ ሰው ከሰው እንዲህ ያለ ቀጠሮ ይገናኛል። ታዲያ የቀናው እስከ ጫፍ ይጓዛል፣ ይፋቀራል፣ ይዛመዳል፣ ይወልዳል ይከብዳል። ዕድለ ጠማማ ከሆነ ግና ከመፋቀር መጉደሉ ሳያንስ፣ በሰላም መለያየት ሳይቀናው ተቧጭሮና ተናጭቶ በገላጋይ ይሸኛል። ይህ ነው መንገድ ማለት። ንክኪ የሚባል የሕይወት ጥበብ እዚህ ውስጥ ነው ፈትሉ። የሚያውቀው ሲያውቀው ያላወቀው ሲያልፈው፣ የሕይወት ፍሰትን የሚያስቆመው የለም። ትናንት ዛሬ እንደ ደረሰች ዛሬ ነገን ልታደርስ ከንፋ ታከንፈናለች።

ሽበታሙ ሾፌራችን የመቀመጫ ቀበቶውን አጠባብቀው ሞተሩን አስነስተዋል። እሳቸውም የወያላውን ብቅ ማለት እንደ ሎተሪ ዕጣ በጉጉት የናፈቁ መስለዋል። ወያላው በበኩሉ የቆመበት አልታይ የደረሰበት አልታወቅ ያለ ይመስላል። “የት ሄደ ደግሞ?” ይላሉ ሾፌሩ በለሆሳስ። ጥበቃችን ግን ሊከስትልን አልቻለም። “ወያላችን ቀረ ብለን እንዝፈን እንዴ? መቼም  ሳይዘፈንለት ወይም ሳይዘፈንበት የቀረው እሱ ብቻ ነው መሰለኝ፤” አለ ቀጠን የሚል ወጣት። አጠገቡ የተቀመጠ እሱን መሳይ፣ “ተው ተው የሚቀርብን እንደ ኢኮኖሚያችን በሁለት አኃዝ በጨመረ ቁጥር ለስንቱ ዘፍነን እንችለዋለን?” ብሎ በስላቅ ሲመልስለት፣ “አይዞህ ተምረው ሲከስሩ እንጂ ዘፍነው ሲከስሩ እያየን አይደለም፤” ብሎ ከማዶ ጎልማሳው ጮኸ። አሽሙር በጩኸት ደግሞ መቼ ተጀመረ? 

ሁሉም ሠፈር አቋራጭ እንጂ አገር አቋራጭ ባለመሆኑ ከአንድ ራሱ በቀር ተጎታች ሳይኖረው ይሳፈራል። ወያላው ራቅ ብሎ ቆሟል። “የት ነው?” እያለ እርስ በርሱ ተጠያይቆ የሚሳፈረው መንገደኛ ብዙ ነው። “የመረጃ እጥረት ብሎ ብሎ ታክሲ ተራ ገባ?” ብሎ ቢል ወጣት መንገደኛ፣ “ከላይ ከተጀመረ ወደ ታች  መውረዱ መቺ ሊከብድ?” ሲል አዋዝቶ አንድ ጎልማሳ መለሰ። “ሰው ምን እንደሚታየው እንጃለቱ ታክሲዋን ሲሳፈር የአሜሪካን አፈር የረገጠ ይመስለዋል እኮ፤” ይለዋል አንድ ጎልማሳ አብሮት ለሚጓዘው ጓደኛው።

“እንዴት?” ሲለው፣ ‹‹አትታዘብም ታክሲ ውስጥ በነፃነት ሰው እንዴት እንደሚጨዋወት?” በአግራሞት እያየ ጠየቀው። “መብቱ ወረቀት ላይ ብቻ ነው ቢባልም የትም ይሠራል። ይልቅ የሚገርመኝ ሰው ታክሲ ሲሳፈር የሚያመጣው የማውራት ድፍረት ነው፤” እየተባባሉ ቀጠሉ። አዳማጩ ጆሮውን አንቅቷል። የሚጥለውን እየጣለ፣ የመረጠውን የሚለቅመውን ልቦውና ይቁጠረው። አላምጦ መብላትና ማዳመጥ ሕመሙ ሲከብደን አላውቀው ብለናል። አዳሜ ሳያላምጥ እየዋጠ ከነገር እስከ እንጀራ እያነቀው አላሳዝን ማለት ጀምሮላችኋል። አለመተዛዘን ለካ እንዲህ ቅርብ ነው እንበል ይሆን?

“በዚህ ኑሮ እንጀራ እያነቀን ሲባክን፣ ነገር እያነቀን ስንባክን ጉድ አይደል? ብክነትና ብክለት ምነው መንገዱን ሞላው?” ሲል እንሰማለን ከኋላ ጥጉን ይዞ የተቀመጠ ጎልማሳ። “መባከን የመንገድ አንዱ ምልክት ነው ሲባል ስትሰሙ፣ በመልካም አስተዳደር ዕጦት ደግሞ የብዙ ሰዎች አቅምና ዕድሜ ሲባክን አይታያችሁም?” ትላለች ከጎኔ የተቀመጠች ባለ ጉዳይ መሳይ ወይዘሮ። ታክሲያችን አጠገብ ካለው የቀለበት መንገዱ ቋሚ ግንብ ሥር ማንም አያየኝም ባይ ሰካራም ሽንቱን በሰመመን ይለቀዋል። በጭራሽ አላየንም። “እግዚኦ!” ይላል በኃፍረት ተሸማቆ አብዛኛው መንገደኛ። እፍረቱ ከአንደበቱ ይፈልቃል። ሰካራሙን ላለማየት የታክሲዋ ጣራና መሬት ላይ ያፈጣል።

“እኔ እኮ የሚገርመኝ ክልክል ነው ሲባልም ይቻላል ሲባልም ተቃራኒ መሆን የምንወደው ነገር ነው። ማጨስ ክልክል ነው፣ ማለፍ ክልክል ነው፣ ወዘተ. ሲባል ቡራ ከረዩ እያልን እልህ ያንቀናል። መለወጥ ይቻላል፣ ድህነትን ማሸነፍ ይቻላል ሲባል ቁዘማና መታከት። ምንድን የሚሻለን?” ሲል፣ “ፉከራና ቀረርቶ እንጂ እሺ ባይነትና ሥራ ስላለመደብን አይመስልህም?” አለው ጎልማሳው። ‹ስንቱን አሳለፍኩት ስንቱን ዓየሁት. . .› ይላል የትዝታው ንጉሥ ከወደ ስፒከሩ!

“ግን አንተ መንግሥትን ትተን አባባልህ ምን ለማለት ነው?” ስትል  ነገረኛ ሴት ወያላው ላይ አፈጠጠች። ወያላው ሒሳቡን እንደተቀበለ ወዲያው መልስ እያስረከበ፣ “ውሳኔ ሲዘገይ አስተማሪነቱና ማስፈራሪያ መሆኑ ያጠራጥራል። ደግሞም ተመጣጣኝ ፍርድ ስለማንሰማ ነው እንዲህ የሚዘገንን ወንጀል ሲደጋገም የምናደምጠው። ለምን አስተማሪ የሚሆን ከበድ ያለ ፍርድ በቶሎ አይሰጥም?” አላት በየዋህነት መንፈስ ነገሩ አብሰልስሎት። “አትፍረድ ይፈረድብሃል ብያለሁ ዛሬ!” ሲል ጎልማሳው ጣልቃ ገብቶ ይሰማል። “መንግሥት እኮ ዳኛ አይደለም፤” አሉት ሽማግሌው ሾፌር ዞረው ሳያዩት።

“እሱን እንኳን ይተውት፡፡ ዳኛ በዕጩነት አቅርቦ የሚያፀድቀው ማን ሆነና?” ሲል ከፊት የተቀመጠ ወጣት ጎልማሳው፣ “ሕገ መንግሥቱን አክብራችሁ ተጫወቱ እንጂ፤” ብሎ ለብቻው ሳቀ። ወያላው ይኼኔ አንድ ጥቅስ ጠቆመን። “ዲሞክራሲ እንደ ቤቱ እንጂ እንደ ጎረቤቱ አይኖርም” የምትል። “አይ እናንተ! አሁን እንዲህ ያለው ሥራ እውነት ከሰው ይመስላችኋል? አይደለም። ሰው እንዲህ አይጨክንም እርኩስ መንፈስ ካልተዳበለው በቀር?” ብለው አዛውንቱ መንፈሳዊ እሳቤያቸውን እያብራሩ ካሠጋን ጨዋታ ጎትተው አወጡን። ረዘም ቀጠን የሚል እስካሁን ትንፋሹን ያልሰማነው ሌላ ወጣት፣ “እውነታቸውን ነው። ዕውን ከሰው ቢሆንማ የሙስና፣ የፍትሕ፣ የመልካም አስተዳደር ችግር በአንድ ቀን አይፈታም ነበር?” አለ ሁላችንንም ከግራ ቀኝ እየቃኘ፡፡ ከእኛ የመፍትሔ መልስ ያደምጥ ይመስል። ጥያቄ ተሸክመው መልስ ያጡን ለምን አይጠይቅም?

አትላስን ተሻግረን ትንሽ እንደተጓዝን መንገዱ ተጨናነቀና ቆምን። የተጣደፈው ‘ኤጭ’ እያለ ዙሪያ ገባውን ሲቃኝ የሚያመካኝበት ነገር የሚፈልግ ይመስላል። (በረባ ባረባው መካሰስ ሆኖ አይደል ኑሯችን?) ስንቆም እየባሰበት የመጣው ዶፍ ዝናብ በመስኩቱ በኩል መንጠባጠብ ጀመረ።  ተሳፋሪዎችን ቀስ እያለ አንጫጫቸው። “ቆይ አሁን ይኼን ማሰብ ያቅታችኋል?” ስትለው ጦር ጠማኟ ሴት ወያላው በትዝብት ተመልክቷት፣ ‹‹እኔን ነው?›› ብሎ ወደ እሷ ዞረ። በእጁ መጽሔት አጥፎ ይዞ ሲያነብ መቆየቱን ልብ ያላልነውን ልብ አልነው። “ምናለበት መስታወቶቹን ጀሶም ቢሆን ጥግ ጥጉን ብትለጥፉባቸው። ለነገሩ መሰብሰብ እንጂ ማውጣት የት ታውቃላችሁ?” አለው ከአስተያየት ባለፈ ግዴታው እንደሆነ ሁሉ።

“ሰው በየተቋሙ ጉቦ ሲጠየቅ እንዲህ የማይጮኸው ለምን ይሆን?” ይላል  ጥጉን ይዞ የሚጓዘው ጎልማሳ። እየቆየን የአዕምሮ ሕመም ያጠቃው ሰው መሆኑን አውቀናል። ወያላው በመናደድ ፈንታ ሳቅ እያለ፣ “እሱ ለባለሥልጣናት ብቻ ነው። ለእኛ ሲፈለግ ተጋርዶ ሲያሻ የሚገለጥ መጋረጃ ነው የሚፈቀደው፤” ብሏት ዞረ። “እንዴ የሥልጣን ምንጭ እኮ እኛ ነን። ሕዝብ ነው. . .” እያለች ልትቀጥል ስትል፣ “ረጋ በይ እንጂ እህቴ። ሁላችንም ስለሥልጣን ገብቶን ስለአንዳንድ ሙሰኛ ባለሥልጣኖቻችን ግን ግራ የገባን ነገር በርትቷል። ስለዚህ ማር ማር ስለሚለው ነገር እያወራሽ ቁጭታችንን አታባብሽብን፤” ሲላት ደንገጥ አለች። ‘በለፈለፉ በአፍ ታሰሩ’ ያለው ቀልደኛ ወያላ ትዝ አለኝ!

ወደ መዳረሻችን ነን። ግን ጥቂት ይቀረናል።  መንገዳችን ሙሽሮች ጭኖ በአበባና በፊኛ ባሸበረቀ ሽንጠ ረዥም ሊሞዚን መኪና ተዘግቷል። ‹‹በመስከረም ሠርግ አለ እንዴ?›› ይላል ወያላችን። “ገንዘብ ካለ እንኳን በመስከረም በሰማይም መንገድ አለ፤” ጎልማሳው ተገላምጦ መለሰ፡፡ ሊሞዚኑ ተቀላጥፎ መጠምዘዝ ስላልቻለ መንገዱን ዘጋግቶታል። ተሳፋሪው መኪናውን እያየና ሠርገኞቹን ለማየት እየተንጠራራ ወግ ጀመረ። “የዘንድሮ ሰው ብልጥ ነው ሲባል ይገርመኛል። አሁን በዚህ ኑሮ በሊሞዚን ቅልጥ አድርጎ ደግሶ መጋባት እንዴት ያለው የብልጥነት ምልክት ይሆን?” ይላል አንዱ። “እኛ በራሳችን ኪስ እያየነው ነዋ? ምን ታውቃለህ የዘንድሮን ሰው ማንነትና ምንነት?” ይባላሉ ከኋላ። “ኧረ እሱስ እውነት ነው፤” አለ መልሶ።

“እኔ የምፈራው የእኛ አገር ዕድገት እንደ ህንድና ብራዚል ሆኖ እንዳያርፍ ነው፤” ትላለች ከወደፊት የተቀመጠች ወጣት። በሀብታምና በደሃው መካከል የሚፈጠረው የሰማይና የምድር ዓይነት ልዩነት ስታስበው እያንገፈገፋት። “የት ይቀራል? የጠሉት ይወርሳል የፈሩት ይደርሳል አይደል የሚባለው? በዚያ ላይ ሙስናው፣ የመልካም አስተዳደር ዕጦቱ፣ የቢሮክራሲው ብዛትና መንዛዛት ኧረ ስንቱ ገና ይከተለን ይሆን?” ይላሉ አዛውንቱ ከጋቢና። ሊሞዚኑ መንገዱን ለቆ ጉዟችን ሊጠናቀቅ ይጣደፋል። “ታዲያ ያን ጊዜ ምን ልንል ነው?” ብሎ ሲጠይቅ ጎልማሳው አዛውንቱ ዞር ብለው፣ “ምን እንድንል ትጠብቃለህ? ‘የጠላነው ወርሷል የፈራነው ደርሷል’ ነዋ!” አሉት። ወያላው “መጨረሻ” ሲለን ነገር ሁሉ በዚህ ከቀጠለ አዛውንቱ እንዳሉት የጠላነው እንዳይወርሰን የፈራነው፣ እንዳይደርስ ስንፈራ ስንቸር ከታክሲያችን ወረድን። ግን ጥላቻና ውርስን ምን አገናኛቸው? መልካም ጉዞ!