Saturday, November 26, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    የዕንቁላል ዋጋ በየጊዜው የሚጨምረው በነዳጅ ዋጋ ምክንያት ይሆን?

    ሰሞኑን በግል የገጠመኝና ከሌሎች የሰማኋቸው የአንዳንድ ዕቃዎችና የሸቀጦች ዋጋ ጭማሪ ከመቼውም ጊዜ በላይ እንድደነግጥ አድርገውኛል፡፡ ባለፈው ሳምንት አዘውትሮ ዳቦ ከምገዛበት ዳቦ ቤት ደርሼ እስካሁን በአሥር ብር የምገዛት ሚጢጢ ዳቦ ሦስት ብር ጨመራ 13 ብር መሆኗ ተነገረኝ፡፡ ዳቦ ቤቱ በየዳቦው ዓይነትና መጠን ከአንድ ብር እስከ አምስት ብር ጭማሪ አድርጓል፡፡ ወቅታዊው የዋጋ ጭማሪ ማቆሚያ ያጣ መሆኑን ባውቅም በዳቦ ላይ የተደረገው ጭማሪ ከሌላው ሁሉ በልጦ አሳሰበኝ፡፡ የተደረገውን የዋጋ ጭማሪ እዚያው ከዳቦ ቤቱ የነበሩ ገዥዎች ላይ ያየሁት ድንጋጤ የሚረሳኝ አልሆነም፡፡ የዋጋ ጭማሪው አግባብ ነው አይደለም? የሚለው ሙግት ውስጥ ባልገባም እየታየ ያለው የዋጋ ንረት አጥንት ድረስ እየተሰማ ነው፡፡ 

    በተለይ ምን ያህሎቻችን ነን እንዲህ ያለውን ማቆሚያ ያጣ የዋጋ ጭማሪ ችለን የምንጓዘው ብዬ ሳስብ መደንገጤ አግባብ ይሆናል፡፡ ከዳቦው ጭማሪ ሐሳብ ሳልወጣ ማለዳ ጠብሼው ልበላ ያሰብኩትን ዕንቁላል ለመግዛት ወደ አንድ መደብር ጎራ ስል ደግሞ ሌላ ጉድ የተሰኘሁበት ነገር ገጠመኝ፡፡ ‹‹እስቲ ዕንቁላል ስጠኝ›› ያልኩት ባለመድብር ‹‹ዕንቁላል 12 ብር ሆኗል›› አለኝ፣ ‹‹እንዴ ትናንት አሥር ብር እኮ ነው የገዛሁት ዛሬ ምን ተፈጥሮ ነው 12 ብር የገባው›› ብዬ ድምፄን አድክሜ እየጠየቅኩት ከመደብሩ ባንኮኒ በዕንቁላል መያዣ የተደረደሩትን እንቁላሎች ላይ ዓይኔ አረፈ፡፡ እንቁላሎቹ ትናንትም ከትናንት ወዲያም የነበሩ መሆናቸውን እርግጠኛ ነበርኩና አዲስ ዕንቁላል መቼም አላመጣህም ለምን ዋጋ ትጨምራለህ ብዬ የቻልኩትን ያህል ለመከራከር ሞከርኩ፡፡ ትናንት ማታ ላይ 11 ብር ነበር ዛሬ ደግሞ 12 ብር ሆኗል ብሎኝ ሌሎች ደንበኞቹን ማስተናገድ ጀመረ፡፡ በጣም ተናድጄ ነበርና በቅርብ ወደሚገኝ ሌላ መደብር ሄድኩ፡፡ እዚያም የአንዲት ዕንቁላል ዋጋ 12 ብር መሆኑ ተነገረኝ፡፡ ባለፉት ሁለት ሦስት ዓመታት የዕንቁላል ዋጋ ጭማሪ በምን ያህል ፍጥነት እዚህ እንደደረሰ ሳስብ ይገርመኛል፡፡ ከአንድ ዓመት ተኩል በፊት ተወደደ ተብሎ በአምስት ብር ገዝቻለሁና አሁን ዕንቁላል ቀስ በቀስ ሳይሆን በፍጥነት ዋጋዋ እየሸመጠጠ ነው፡፡ ለማንኛውም የዋጋው ጭማሪ የፈጠረብኝ ስሜት ለእኔ ብቻ ሳይሆን ከእኔ የባሱ ሚሊዮኖች ይህንን ቅጥ ያጣ የዋጋ ጭማሪ እንዴት ይቋቋሙታል በሚለው ጥያቄ መልስ ማግኘት አልቻልኩም፡፡ 

    ለማንኛውም ወትሮ ከምገዛው ዕንቁላል አንዱን ቀንሼ የተባልኩትን ከፍዬ ወደ ቤቴ ገባሁ፡፡ ይህ በአንድ ቀን ልዩነት የጠገመኝ ነው፡፡ ይህ እየከነከነኝ አድሬ በማግስቱ ስለወቅታዊው የዋጋ ንረት አብዝታ እየተጨነቀች ወዳለችው አንድ ባልደረባዬ ደወልኩና እስቲ የሰሞኑን የሸመታ ምልከታሽን ንገሪኝ አልኳት፡፡ አነበነበችልኝ ነው የሚባለው፡፡ ከየቱ ልጀምርልህ ብላ ፋታ ሳትወስድ ከሳሙና ልጀምርልህ ዛሬ ርካሽ ሳሙና ካገኘህ በ32 ብር የምትግዛው፡፡ ሌላው የልብስ ሳሙና በሙሉ በአንድ ወር ውስጥ ሦስት አራት ጊዜ ዋጋው ጨምሯል፡፡ አሁን አንድ የልብስ ሳሙና ዋጋ 50 ሊደፍን ምንም አልቀረውም ከሁለት ወራት በፊት በ17 እና 18 የምንገዛው ሳሙና ቀስ በቀስ ዋግው እየጨመረ አሁን 45 ብር ገብቷል፡፡ 

     

    ሳሙናው ይቆየኝና በዚህ ሳምንት ከገዛሽው ምግብ ነክ ውስጥ በጣም የጨመረው ምንድነው? ብዬ ጠየቅኳት የቱን ነግሬ የቱን ልተውልህ? ለምሳሌ ፓስታ በካርቶን በሁለት ሳምንት ውስጥ ሁለት መቶ ብር ጨምሯል፡፡ ሩዝ፣ መኮሮኒና ሌሎች ምግብ ነክ ምርቶች በጥቂት ሳምንታት ልዩነት ዋጋቸው በፍጥነት እየጨመረ ነውም አለችኝ፡፡ 

    ከፋርማሲ የሚገዙ የንፅህና መጠበቂያ ዕቃዎችና መድኃኒቶች ጭማሪ ደግሞ በእጅጉ የተጋነነ ሆኗል፡፡ በአንድ ቅባት እስከ 120 ብር መጨመሩን ነገረችኝ፡፡ 

    የቅባትና ሌሎች የንፅህና ዕቃዎች በጥቂት ሳምንታት ልዩነት በእጥፍ ለምን እንደጨመረ ፋርማሲስቶችን የጠየቀችው ወዳጄ የተሰጣት መልስ ዕቃዎቹን በየመደብሩ የሚያከፋፍሉ ድርጅቶች ዋጋ ስለጨመሩብን ነው የሚል ምላሽ እንዳገኘች ነገረችኝ፡፡ 

    አከፋፋዮቹ በመጡ ቁጥር ዋጋ ጨምረው ነው የሚያቀርቡት፡፡ በአንድ ቀን ልዩነት የማይጨምር ነገር የለም፡፡ ምክንያቱ እነሱንም ግራ እንዳጋባቸው ቸርቻሪዎቹ ይናገራሉ፡፡ 

    ጎበዝ የገበያው ነገር ለአንድ ቀን እንኳን ዋጋው ፀንቶ የሚቆይ ዕቃ እየጠፋ ነው፡፡ በሳንቲም ደረጃ ሊገዙ የሚችሉ ዕቃዎች በሙሉ ዋጋቸው ጨምሯል ሳይሆን እየተጠየቀባቸው ያለው ዋጋ ፈጽሞ የማይገመት ሆኗል፡፡ 

    የታሸገ ውኃ ዋጋ ደግሞ ፈጽሞ የተለየ ሆኗል፡፡ በየመደብሮቹ አንድ ሌትር የታሸገ ውኃ 15 ብር ደርሷል፡፡ ግማሽ ሌትር 12 ብር እየተሸጠ ነው፡፡ ይህ በየሰፈሩ በሚሸጡ መደብሮች ውስጥ የሚሸጥበት ዋጋ ሲሆን አነስተኛ ሆቴሎች ከገባችሁም አንዱን ሌትር ውኃ 20 እአና 25 ብር እየተጠየቀበት ነው፡፡ 

    እነዚህ ጥቂት ምሳሌዎች የሚነግሩን ብዙ ነገሮች አሉ፡፡ የዋጋ ንረቱ ከ40 በመቶ በላይ ማሻቀቡ ሳያንስ የዋጋ ጭማሪው ፍጥነት ግን ባልተለመደ ሁኔት እየታየ ነው፡፡ በጥቂት ወራት ውስጥ በቀናት ልዩነት የተወሰነ ጭማሪ እየተደረገባቸው አሁን እየደረሰበት ያለው ደረጃ እንዴት ተስተካክሎ ከዚህ አዙሪት እንደምንወጣ ለመገመት ያስቸግራል፡፡ 

    በአንድ ቀን ልዩነት ሁሉ ዋጋቸው የጨመሩና በዚያው እየቀጠሉ ያሉ ምርቶች ብዙ ናቸው፡፡ ከእነዚህ እለታዊ ፍጆታዎች ባሻገር የተለያዩ የግንባታ ዕቃዎችና ሌሎች ሸቀጦችም ዋጋ ቢሆን የረጋ አይደለም፡፡ ጠዋት የተጠራ ዋጋ ከሰዓት የማይደገም መሆኑን ተጠቃሚዎች በምሬት ይናገራሉ፡፡ ቀነሰ የሚባል ዕቃ ማግኘት እየቸገረ ነው፡፡ በተለይ መሠረታዊ የሚባሉ ሸቀጦች ጉዳይ በዚህ አካሄድ የሚቀጥሉ ከሆነ አደገኛ ነው፡፡ አሁን በግብይት ሥርዓቱ ውስጥ እየተለመደ ባለው አሠራር የተለያዩ አምራቾችና አከፋፋዮች በተሽከርካሪ እያዞሩ የሚያከፋፍሉበት መንገድ ምን ያህል ትክክል ነው የሚለው ያጠያይቃል፡፡

    እንዲህ ባለው አሠራር በተለይ አላቂ የሚባሉ ምርቶችን ለመደብሮች የሚያከፋፍላሉ ነጋዴዎች በቀናት ልዩነት የሚያከፋፍሉበትን ዋጋ ሲቀያየሩ ማየት የተለመደ ሆኗል፡፡ ምክንያቱ ግን ግልጽ አይደለም፡፡ ለምን ብሎ የሚጠይቅም የለም፡፡ በዚህ መሀል በቅርቡ ይተገበራል ተብሎ የሚጠበቀው የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ወይም ማስተካከያ ሥራ ላይ ሲውል ምንም በሌለበት ሁኔታ ቀን እየጠበቁ የሸቀጦች ዋጋን እያናሩ ያሉ አካላትን እንዴት መቆጣጠር በእጅጉ ይችል ይሆን? በእርግጥ አሁን በእጅጉ እየናረ ያለው የሸቀጦች ዋጋ ትክክለኛ ዋጋ ነው ወይ? ብሎ ምዘና ማድረግ ወይም መረጃ መስጠት ይህንን ያህል ከባድ ባይሆንም ይህ አለመደረጉ ችግሩን አባብሶታል፡፡

    በተለይ ከውጭ የሚመጡ ምርቶች የሚገዙበት ዋጋ፣ የሚከፈልባቸው ቀረጥና የሎጀስቲክ ወጪያቸው ሁሉ የሚታወቅ ነውና የችርቻሮ ዋጋቸው አሁን ያለውን ያህል ማሆን ነበረበት ወይ? ብሎ የሚጠይቅና ገበያውን የሚያስተካክል አካል እንዴት ይጠፋል? እርግጥ በዓለም ላይ የዋጋ ንረት ያለ መሆኑ ባይካድም በአገራችን እየታየ ያለው ሁኔታ ግን ዓለም አቀፋዊ ገበያው የፈጠረው ብቻ ይሆናል ተብሎ አይታመንም፡፡ 

    ሌላው ይቅር ዕንቁላል በዚህን ያህል ዋጋ የሚሸጠው ለምንድን ነው? የዕንቁላል ዋጋ በዕለቱ የሚጨምረውስ ለምንድን ነው? ነዳጅ ስልተወደደ ነው ወይስ ጥሬ ዕቃው በዶላር ከውጭ ስለሚገባ ነው? ወይስ ዋጋውን የሚተምኑት እንቁላሉን የሚጥሉት ናቸው? መናደድ ሲበዛ ያስቀኛል አለ ዘፋኙ? አትፍረዱብኝ እኔም እንደዛ ሆኖብኝ ነው። ምክንያቱም ዕንቁላል ለምን ተወደደ በቻ ሳይሆን ዋጋው ለምን በየዕለቱ ይጨምራል ብሎ የሚጠይቅና ከሸማቹ እኩል ተጨንቆ ሥርዓት የሚያስይዝ መንግሥታዊ አካል መጥፋቱ ቢነደኝ ነው። የዕንቁላል ዋጋ ለምን በየዕለቱ ይጨምራል የሚለውን ጥያቄ ለሌሎቹም ለምሳሌ ሽንኩርት እያልን ብንጠይቅ ልናገኝ የምንችለው መልስ የሚጠይቅ ስለሌለ የሚል እንደሆነ አልጠራጠርም። 

    ስለዚህ እንዲህ ትናንሽ የማመስሉንና በገበያ ውስጥ ረብሻ የሚፈጥሩ ሸማቹንም የበለጠ እየረበሹ ያሉ ድርጊቶች ያስደነግጣሉ ብቻ ሳይሆን በእጅጉ ያሳስባሉ፡፡ ስለዚህ የዋጋ ትመናዎችንም ልክና ለከት እንዲኖረው ቆንጠጥ ያሉ ዕርምጃዎችን ያሻሉ፡፡ እንደ ሸማችም ለምን? ብሎ መጠየቅ፣ እንቢኝም ማለት ካልተቻለ ገበያችን ወይም ደመወዛችንና የገበያ ዋጋው ፍጥነት ፍጹም ሊደራረስና ሊመጣጠን አይችልም፡፡ ሸማቹ ላይ እየተጫነ ያለው ተደራራቢ የዋጋ ጭማሪ ማቆሚያው የት ነው? የሚለውን ጥያቄ ደጋግመን የምናነሳውም አካሄዱ ስለሚያስፈራ ነው፡፡ በተለይ በቀጣይ ድጎማ ይደረግላቸዋል የተባሉ እንደ ነዳጅና አንዳንድ መሠረታዊ ምርቶች ሥርጭትና አስተዳደር በአግባቡ የማይካሄደ ከሆነ ችግሩ መባባሱ ስለማይቀር ለዚህ መፍትሔ የሚሆን የሚችል መላ ያስፈልጋል፡፡ ቢያንስ መሠረታዊ የሚባሉ ምርቶችን ዋጋ መቆጣጠር የሚደረጉት ጭማሪዎችም ኢኮኖሚያዊ መሆን አለመሆናቸውን ማረጋገጥ የአዲሱ በጀት ዓመት ቁልፍ ሥራ መሆን ይገባዋል፡፡ 

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት