Friday, December 2, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ‹የኮንዶሚኒየም ያለህ አትሉም ወይ…›

    ሰላም! ሰላም! አዛውንቱ ባሻዬ ዘንድ ጎራ ብዬ፣ ‹ጎረቤት ብቻውን ቡና የሚጠጣበት ዘመን መጣ…› እያልን እንጫወታለን። አንዳንዴ ነገረ ሥራችን ሁሉ ጨዋታ ብቻ ይሆን የለ? ይኼንንስ ማን አየብን? በሩቅ እንደምንሰማው የቢል ጋጋታ ቀልባችንን አስጨንቆ የሚይዝበት ቀን እስኪመጣ፣ ቶሎ ቶሎ መጨዋወቱ የሚሻል ይመስለኛል። አደራ ደግሞ እንዲህ ስላችሁ ሥራውን ትታችሁ ለኳሽ ብቻ የሚፈልግ ወሬ ወዳድ ስትሰበስቡ እንዳትውሉ። ሆ!ሆ! ዘንድሮ ሰው አላውቅ ያለው ‘አመራር’ የሚስተካከልበትን ቀን ብቻ ሳይሆን ነገር የሚመጣበትን ቀዳዳ እኮ ነው። እናም ጨዋታችን መሀል ሳልፍ ሳገድም፣ ስወጣ ስወርድ ከተማው እየተቀባበለ ሲሳለቅበት የሰማሁትን ተረብ ለባሻዬ አካፈልኳቸው። እንዲያው በልቶ ብቻ ማደር እየከፋብን ቢሄድም ይኼን ያህል እጅ መስጠት የለብንማ። ታዲያስ! ለአንዳንዱ ሰው እኮ ጨዋታም ምግብ ነው። እናም ባሻዬ ፈገግ ብለው ይሰሙኛል። እኔም አወራለሁ። የግድ ነው!

    ‹‹በአሁኑ ዘመን እየተወለዱ ላሉ ሕፃናት ልጆች የሚወጡ ስሞች ምን እየተባሉ እንደሆነ ሰምተዋል?›› ስላቸው ባሻዬን ስላቅ መሆኑን አስቀደሞ ገብቷቸው (እንኳን ይህችን የዝንብ ጠንጋራም እናውቃለን በሚል አስተያየት እያዩኝ) ‹‹በል እስኪ ንገረኝ…›› ይሉኛል። ‹‹ኮንዶሚኒየም በዝብዜ፣ ጥላቻ ገዳዬ፣ ውኃ ብርቄ፣ ስናፍቅሽ መብራቴ፣ ኑሮዬ ጭንቄ፣ ያሳስበኛል ደኅንነቴ፣ ሌብነት ሥራዬ…›› ስላቸው አቋርጠውኝ የሚጠጡት ቡና ትን እስኪላቸው ከአንጀታቸው ሳቁ። ‹‹ለመሆኑ የቱ ነው ለሴት፣ የቱ ነው ለወንድ የወጣው?›› ቢሉኝ፣ ‹‹እኔ ምኑን አውቄ? ሲሉ የሰማሁትን ነው የምነግርዎት። ችግሩም ክፋቱም ፆታ፣ መልክና ቀለም ሳይለይ እንደ ሐምሌ ዝናብ ለሁሉ እየተዳረሰ ምን ይለኛል ብለው ነው?›› አልኳቸው። እንዲህ ስንጫወት ቆይተን፣ ‹‹የዘመኑ ተንኮል ቃላት ማዋደድ ላይ ተገድቦ ቢቀር ምንኛ ሸጋ ነበር?›› ብለው ሲመሰጡ አየሁዋቸው። ባሻዬ እንዲያ ሲሉ የዴሞክራሲው አየር እንደ ልብ መንፈስ የጀመረ ቀን፣ ከሐሳብ ልዩነትና ከቃላት ምልልስ አልፈን የምንሻገረውን ድልድይ በሐሳባቸው እያፈረሱት ያሉ ይመስላሉ። ደግሞስ ቢዘገይ እንጂ ይቀራል ብላችሁ ነው? ይመስላል!

    እናላችሁ እንደ ወሬው ሁሉ የከተማው በሰው አቅሉን እያሳተ መዋከቡንና መጨናነቁን ስታዘብ አዕምሮዬ ፈጥኖ የሚያስበው ብዙ ነው። በተለይ በተለይ የሕዝቡ ቁጥር ማሻቀብና የኑሮ ውድነቱን ነገር ሳስብ ደግሞ አዕምሮዬን ዞር ያደርገዋል። አንድ ዳያስፖራ ወዳጄ (የድሮ አፍሮ አራዳ የነበረ፣ ሌተና ኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለ ማርያም እንኳን ሕዝቡን ተፈጥሮን በቁጥጥሩ ሥር ማድረግ እስኪያምራቸው ድረስ የአዲስ አበባን አየር በነፃ የተነፈሰ) ‹‹እኔማ ይህች ከተማ እንዳላደግኩባት ሆና ነው የተለወጠችብኝ። የማውቃቸው ሕንፃዎች የጣቶቼን ቁጥር አልሞሉ ብለውኛል…›› ሲለኝ ነበር። ይኼን ሲለኝ አጠገቤ ተቀምጦ የሚያዳምጥ አዳናቂ ወዳጃችን ጣልቃ ገብቶ፣ ‹‹ታዲያ በፊውዳሎች የስግብግብነት አባዜ፣ በመደብ ተከፋፍለን በተቧቀስንበት ዘመን ምን ሊሠራ ፈልገህ ኖሯል? ዕድሜ ለበፊቱም ሆነ አሁን ላለው መንግሥታችን ባገኘው አጋጣሚ ሁሉ መጠቀም ለቻለ የባለፀግነት ካባን እየደፋ ከተማችንን አስዋበልን…›› እያለ ነገር ሲያዳምቅ፣ ‹‹ወዳጄ ዕድገትንና ውበትን በሕንፃ ገድበህ ሕዝብ ላይ ካልሠራህ የተሠራው ሁሉ ገለባ ነው…›› ብሎ ቆሌውን ገፈፈልኝ። እንዲህ ነው እንጂ!

    በበኩሌ ከሕንፃውና ከተንቦረቀቀው ከተማችን በላይ የሆነው የሕዝብ ቁጥር ውል እያለኝ ትክዝ ብዬ በከፊል ነበር የማዳምጣቸው። በተስፋና በፍርኃት አጮልቀን የምናየው ነጋችንን እንደምናይበት መነጽር መጨለምና መብራቱን አነፃፅር የነበረው ታዲያ በ‘ዳያስፖራው’ እና በ‘ሎካሉ’ ወዳጄ የሐሳብ ሙግት ነው። ‹‹የቤት ችግር እያንገበገበንና የሕዝቡ ወደ መሀል አገር ፍልሰት እያደር እየባሰበት፣ አሁን የሚሠራውስ ሥራ ምን ያህል ያስተነፍሰናል? ተሠራ የሚባለው መንገድ እኮ ገና እንደተከፈተ ይጠበን ጀምሯል…›› ሲል ‘ዳያስፖራው’፣ ‘ሎካሉ’ ቀበል አድርጎ፣ ‹‹ሥራ ያጣ መነኩሴ ማለት አንተ ነህ። ደግሞ ሌላ መንገድ ይቆፈራላ። የሰፋውን ማስፋት ከዚያም እንደገና ማስፋት። ዕድሜ ለቻይና፣ በደህና ቀን በቁጥርም በሥራም በልጠውን እነሱ እያሉ ምን እንዳንሆን? ብናጣም እነሱ አሉ። የሚሰጡት፣ የሚቸሩት፣ የሚሠሩት ሁሉ ነገር ልክ እንደ ጫማቸው ቶሎ የሚያልቅ አድርገህ በዚህ ትብሰለሰላለህ?›› ሲለው ሁላችንንም ፈገግ አስባለን። አንዳንዴ እኮ ምክንያት እየፈለግን ፈገግ ካላልን እንደ ሐምሌ ዳመና አኩርፈን ሕይወታችንን ጭጋግ እናደርገዋለን፡፡ ፈገግ በሉ!

    በቀደም ዕለት አንዱ በጠዋት መጥቶ የቤቴን በር ያንኳኳል። ቁርሴን እየቀማመስኩ አንድ አስገራሚ ዜና ከቴሌቪዥን እየሰማሁ ነበር፡፡ ማን ይሆን ብዬ ስከፍት፣ ‹‹አንበርብር አንተ ደልቶሃል ቁርስህን ያለ ሐሳብ እየበላህ ነው፡፡ እኛ አለን እንጂ ቤት ደረሰን ብለን ሰፍ ስንል ወሽመጣችን የተበጠሰው…›› እያለ አልፎኝ ወደ ሳሎኑ ገባ፡፡ በቴሌቪዥኑ የቀረበው ዜና ከሰውዬው ብስጭት ጋር ተገጣጥሞብኝ፣ ‹‹አንተም ቤት ደርሶህ ነበር ወይስ ምን ሆነህ ነው…›› ብዬ ስጠይቀው፣ ‹‹አንበርብር ከ1997 ዓ.ም. ጀምሮ ወጥሬ እየቆጠብኩ አሁን ቤት ላገኝ ነው ስል የዳታ ማጭበርበር ተፈጸመ ብለው ዕድላችን ላይ ሲቆምሩ አይታይህም እንዴ…›› ብሎ ጮኸ፡፡ ልብ በሉ እንግዲህ እኔ አንድ ተራ ደላላ እንጂ የከተማ ከንቲባ ወይም ሹም አይደለሁም፡፡ ሰውዬው በንዴት ውስጥ ሆኖ፣ ‹‹ካልቻሉ ለምን ሥልጣናቸውን ለቀው መምራት ለሚችል አያስረክቡም…›› እያለ በቆምኩበት እንደ አበደ ሰው በሩን በርግዶት ሄደ፡፡ ይህ ንዴት የእዚህ ምስኪን ሰውዬ ብቻ አልመሰለኝም፡፡ ብዙዎች እንዲህ እየሆኑ እንዳሉ የተረዳሁት ሰላም አውለኝ ብዬ ከቤቴ ከወጣሁ በኋላ ነበር፡፡ ወገኖቼ ዘንድሮ ምን ይሆን የገጠመን ለማለት ብዙ ምርምር የሚጠይቅ አልመሰለኝም፡፡ የሌባው፣ የሴረኛውና የአሻጥረኛው ብዛት ከሚታሰበው በላይ እየሆነ ነው፡፡ አንድ የተረሳ ነገር ግን ያለ መሰለኝ፡፡ ማንም ምንም አስቦ ያድርግ ከላይ የሚያየው ፈጣሪ አለ፡፡ ፈጣሪን የናቀ ደግሞ ዋጋውን ያገኛል፡፡ ይኸው ነው!

    ነገሩን ከላይ ከላይ እንደ ስልባቦት አንስቼ ጨዋታዬን መጀመሬ ጥንስሱ የት መሰላችሁ? ያው የፈረደበት ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ሥርዓት ነዋ። ጥንት የጋርዮሽ ሥርዓት ሲጀምር እርስ በርስ መጠቃቃት ቆሞ ሰላም ብቻ ይፈልግ የነበረው የሰው ልጅ፣ አሁን በደረሰበት ዘመን የዴሞክራሲ፣ የፍትሕ፣ የመልካም አስተዳደር፣ የኔትወርክ፣ የመብራትና የውኃ ችግር እርስ በርሱ አጠማመደው የሚሉ አሉ፡፡ ሰፋ አድርገው ቢያዩት ደግሞ ዓለም በብጥብጥ እየታመሰች ነው፡፡ እንዴት ያለ ነገር ነው፡፡  አሁን እዚህ ጋ “አይ የተነሱበትን አለማወቅ?” አትሉም። ምክንያቱስ ካላችሁ ለተከበረው የሰው ልጅ ሌላ ሌላው ቀርቶ ፍትሕና መልካም አስተዳደር ተፈጥሮውን የሚመጥኑ ስለሆኑ ነው መልሴ። ዳሩ ቆመህ ጠብቀኝ በዛና ተቸገርን። እነዚያ ጥጉን ይዘው እነዚህን መቦጨቅ። እነዚህም እነዚያን በሐሜት መዘንጠል፡፡ ይኼ መገዳደር ተራራውን ሜዳ፣ ሜዳውን ሸለቆ ያደርገዋል ብሎ ማሰብ ገደለን። በአንድ ፅንፍ እያየን እንዳላየን ሆነን የምናልፈው ከንቃት ጉድለት ለሚመጣው የአስተሳሰብና የአመለካከት ወለምታ፣ ጥቂቶች በሌላ ፅንፍ በቻሉት አቅም ከራሳቸው ነጥቀው ለሌሎች የሚቀምሙት መድኃኒት አልሠራ ብሏል። እንዴት አድርጎ!

    ይህ እንግዲህ በአጭሩ ‘ዲማንድ ኤንድ ሰፕላይ’ አልተመጣጠነም ማለት ነው። (እንግሊዝኛዬ እንዴት ነው? ምንም ደላላ ብሆን ፀሐይ የሞቃቸውን ቃላት እንኳን እኔ አዋፍት እያወቋቸው መጥተዋል) ‹‹ለዚህ እኮ ነው ከዳር ቆሞ ማሽሟጠጥና ጠጋ ብሎ ለጥቅም ማጨብጨብ የበዛው…›› የሚሉኝ ለዛው በማይነጥፍ አንደበታቸው አዛውንቱ ባሻዬ ናቸው። አፈር ልብላላቸውና መቼም ትልቅ ሰው ትልቅ ነው። ግን የሚያሳዝናችሁ ትልቅ ሰው ለመሆን ከሚመኘው ታዋቂ ባለሀብት ሆኖ ትልቅ ሕንፃ ለመገንባት የሚጓጓው እየበዛ ትምህርት ቤቶች ተጨናንቀዋል። ወረቀት ይዞ በአቋራጭ ለመክበር፡፡ ታዲያ በዚህ ዓይነት በረከታችን እንደ ዳቦ በአጭር ጊዜ ተጋግሮ ቢበስል ስንካፈል እንዴት ሊሆን ነው? ኧረ ከአሁኑ በደንብ እንጠያየቅ፡፡ ተው ግዴለም!

     ፀብ ያለሽ በዳቦ የሆነው የዘመኑ ትዕግሥት የለሽ ሰው የማይሆነው ነገር የለም። ወጣት ባልና ሚስት ተጣልተው ኖሮ የገዛ መኖሪያቸውን ሸጠው ሊካፈሉ (ሲገኝ መከራ ሲታጣ መከራ) ደልል ተባልኩ። በፍቅር ጊዜ በትዕግሥትና በጥናት የተሠራውን ባለሦስት ፎቅ መኖሪያ አጣድፌ እንዳሻሽጠው መልዕክት ደረሰኝና ቀልቤን ሳትኩ። በኋላ ለቤቱ ገዥ አግኝቼ ይዤያቸው ቤቱን ለማሳየት ወደ ሥፍራው አቀናሁ። ደንበኛዬ ቤቱን ተዘዋውረው አይተው ከጨረሱ በኋላ፣ ‹‹ለመሆኑ ምነው አለ ይኼን የመሰለ ቤት በዚህ ዋጋ የሚሸጠው?›› ብለው ስለሻጩ ጠየቁኝ። የሰማሁትን እኔም ‘አሉ’ እያልኩ አጫወትኳቸው። እሳቸውም፣ ‹‹እንደ ራሱ የሚወዳት ሚስት የነበረችው ገበሬ ታሪክ ትዝ አለኝ…›› ብለው ጨዋታ ያዙኝ። ልማዴ ነውና ከሥራ ጎን ለጎን በተረት የታሸ ወሬ ለመለቃቀም ‘እህ’ ብዬ መስማቴን ቀጠልኩ። ‹‹ሚስቱ ድንገት ሳትታመም ሞተችና አረፈች። መኖር በአጠቃላይ አስጠላው። አንድ ቀን መንገድ ሲሄድ ‘ኧረ ምን አባቱ ባይኬድ ምን ሊኮን?’ ይልና ድንጋይ ላይ አረፍ እንዳለ ዋለ። አመሻሽ ላይ የሚያውቀው የመንደሩ ሰው በዚያ መንገድ ወደ ቀዬው ሲያዘግም አገኘው። ‘ምነው ወዳጄ ደክሞህ ነው?’ አለው። ‘የለም፣ ከእግዜር ተጣልቼ ነው’ አለው። ወዳጁ ተገርሞ ‘እና ብትጣላ ተቀምጠህ ምን ትፈይዳለህ?’ ብሎ ጠየቀው። ‘ተጉዤስ ምን አደርጋለሁ? መጨረሻዬ የምወዳት ሚስቴ የሌለችበት ቤት መግባት አይደለም ወይ?’ ሲለው ወዳጁ መልሶ ‘ተቀምጠህስ ምን ትሠራለህ? እግዜር ጨክኖ ቢጨክን ለጅብ አይድርህ?’ ብሎ አሸንፎት እያፅናናው አብረው አዘገሙ ይባላል። የዘመኑ ሰው ትዕግሥት እያጣ የነገን የተሻለ መሆን ማየት ተስኖት ለሌላ ትልቅ ጥፋት ሲፈጥን ይህን ያህል ነው…›› ብለውኝ ቤቱን እንደሚያስቀሩት መወሰናቸውን አሳወቁኝ። የማትሰሙት የለም እኮ ጆሮ ከሰጣችሁ!

    ያን የመሰለ ቤት መቻቻል በመጥፋቱ ፈርሶ ሲሸጥ በእውነት ያገኘሁት ‘ኮሚሽን’ ‘ምን አገባኝ?’ ቢያስብልም አንጀቴ ተላወሰ። የራሴን ጎጆ ዘወር ብሎ መቃኘት ግድ ሆነብኝ። ፍርኃት ተጋብቶኝ ሥጋት ሲገባኝ ውዷ ማንጠግቦሽን ጠጋ ብዬ ይኼ ነው ይኼ ነው ሳልል አጋጣሚውን እንደ ቀልድ ነገርኳት። ‹‹ይኼውልህ እንዲህ ነው ይህችን የመሰለችም አገር ቀስ በቀስ የምትፈርሰው…›› ብትለኝ፣ ድንጋጤዬ እንደ ማዞር አድርጎ ስላንገዳገደኝ ደሜን ለመለካት አቅራቢያዬ የሚገኝ ‘ክሊኒክ’ ጎራ አልኩ። ‹‹የደም ግፊት ለመለካት ነበር…›› ብዬ ቀጠሮ ያስያዝኳት ነርስ እስትጠራኝ በጠበቅኩት ያህል ጊዜ ሰሞኑን የታገደው የኮንዶሚኒየም ቤት ዕጣ እንደገና ይወጣልኝ ነበር ብል ማጋነን አልነበረም። ወዲያ ጥግ ተቀምጦ የሚንቆራጠጥ ታማሚ ትዕግሥቱ አልቆ፣ ‹‹እናንተ ሰው ናችሁ? የገነት መግቢያ በር አሳላፊ ብትሆኑ ምን ልታደርጉን ነበር?›› ይላል። ‹‹ወንድሜ ክፍለ ከተማ አይደለም ያለኸው፣ አርፈህ ዶክተሩ እስኪጠራህ መጠበቅ ብቻ ነው…›› ይላል በኮምፒዩተር እስክሪኑ ካርታ የሚጫወት ወጣት የሕክምና ባለሙያ ተብዬ። ‹‹እሺ እኔስ? እኔ እኮ ዶክተር ማየት አይጠበቅብኝም…›› አልኩት ከተሾሙ በኋላ በሚለምናቸው ሕዝብ ላይ ደረታቸው የሚያብጥ አገልጋዮቻችንን ባስለመድንበት የልምምጥ ዘዬ። ‹‹ተከተለኝ አንተ…›› አለኝ አፍታ ሳይቆይ። ‹‹አይ አንቺ አገር…›› ብዬ ብዙ ልብሰለሰል ስል ለደም ግፊት ስሠጋ ሰኳር ደርቤበት እንዳላርፍ ለራሴ ስላሰብኩ ዝም አልኩ። ደም ግፊቴ ‘ኖርማል’ እንደሆነ ስሰማ ግን እንዳሻኝ እየተበሳጨሁ ወጥቼ ሄድኩ። አይ የአገልጋይና የተገልጋይ ነገር እያልኩ ነዋ፡፡ ሌላማ ምን ብዬ እበሳጫለሁ!

    በሉ እስኪ እንሰነባበት ደግሞ። ባሻዬ አዘውትረው ‹‹ሁሉም በአገር ያምራል!›› ይላሉ። ሁሉም ሲሉ ታዲያ ሁሉም ነው። ብስጭትንም ጨምሮ። ምሁሩን የባሻዬን ልጅ የተለመደችዋ ግሮሰሪያችን ሳገኘው ብስጭቴ ደስታ ወልዷል። ‹‹ምነው ዛሬ ተፍነከነክ?›› ብሎ ሲጠይቀኝ መልሴ ‹‹ስለተበሳጨሁ!›› የሚል ነበር። ንግግሬ ግር ብሎታል። ‹‹ሰው ተበሳጭቶ እንዴት በእኩል ሰዓት ይደሰታል?” አለኝ መልሶ። ‹‹በአገሬ ላይ ሆኜ ነዋ፣ ይኼኔ የሰው አገር ቢሆን ኖሮ ገመድ አልገዛም ነበር?›› አልኩት። አንድ ሁለት እያልን ጨዋታችንን አደራነው። ውሎዬን ሰማ፡፣ ውሎውን አዳመጥኩ። የሁለታችንም ገጠመኝ በአጉል ነገር ተረግዞ ብስጭት ሲወልድ የዋለ ነበር። እኛ ብቻ ሳንሆን ብዙኃኑ ጠጪ ማለት ይቻላል በእሮሮ ተቃኝቶ ነው የመጣው። አንዱ ኑሮ ያንዘላዘለው’ ተንዘላዝሎ ስለጠፋበት አምስት ሺሕ ብር ይቆጫል። ሌላው ተበልቶ ስለቀረበት ብድር ያማርራል። ሌላው ደግሞ፣ ‹‹ኧረ የኮንዶሚኒየም ያለህ? አሁን የት አባታችን እንድረስ?›› ይላል። የባሻዬ ልጅ ዘወር ብሎ ወደ እኔ ሲያፈጥ፣ ‹‹ማንን ታያለህ እስኪ ስለሌላ አገር የሚጮህ?” አልኩት። ‘ማንንም’ ለማለት ራሱን ነቅንቆ ሲያበቃ፣ ‹‹ሁሉም በአገር ያምራል አቦ! ብስጭትም ቢሆን!›› አለኝ። ይኼን ሲለኝ የሰማ አንድ ሞቅ ያለው፣ ‹‹ታዲያስ! አገር የሞተ እንደሆን…›› ብሎ ሳይጨርሰው ሌላው ቀበል አድርጎ፣ ‹‹ኮንዲሚኒየም ጠፍቶ ወዴት ይደረሳል?›› ሲል፣ የግሮሰሪው ታዳሚዎች በሙሉ ‹የኮንዶሚኒየም ያለህ አትሉም ወይ…› እያሉ ተቀበሉት፡፡ ቸር ሰንብቱልኝ እስኪ! መልካም ሰንበት!  

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት