Tuesday, December 6, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ኪንና ባህልነገን አብሮ የመኖር ተስፋ የሚሰነቅበት የ‹‹አሸንዳ፣ ሻደይ፣ አሸንድዬና ሶለል›› በዓላት

    ነገን አብሮ የመኖር ተስፋ የሚሰነቅበት የ‹‹አሸንዳ፣ ሻደይ፣ አሸንድዬና ሶለል›› በዓላት

    ቀን:

    በትግራይ አሸንዳ፣ በሰቆጣ ሻደይ፣ በላሊበላ አሸንድዬ፣ በቆቦ ሶለል፣ ይሉታል፡፡ በሰሜን ኢትዮጵያ የሚገኙት መቐለ፣ ዓቢይኣዲ፣ ሰቆጣ፣ ላሊበላ፣ ቆቦና ሌሎችም የአካባቢው ከተሞች በነሐሴ አጋማሽ ላይ የሚያከብሩትና የአካባቢውን ነዋሪም ሆነ ጎብኚውን ቀልብ የሚስቡበት ባህል ነው፡፡

    ልጃገረዶች/ሴቶች አደባባይ ወጥተው የሚጫወቱበት ልዩ በዓልም ነው፡፡ በክረምት ወቅት ከሚበቅለው የአሸንዳ ተክል ስሙን የወረሰው ይህ ባህል፣ ነሐሴ 16 ቀን ከሚከበረው የቅድስት ማርያም በዓል ጋር የተያያዘ ነው፡፡

    ልጃገረዶች የአሸንዳ ቅጠልን አሸርጠው አደባባይ በመውጣትና በየቤቱ በመዞር እየጨፈሩና እያዜሙ የሚያከብሩት በዓል ዘንድሮም በተለያዩ ከተሞች እንደሚከበር የአማራ ክልል ኮሙዩኒኬሽን ቢሮዎች አስታውቀዋል፡፡

    ነገን አብሮ የመኖር ተስፋ የሚሰነቅበት የ‹‹አሸንዳ፣ ሻደይ፣ አሸንድዬና ሶለል›› በዓላት | Ethiopian Reporter | ሪፖርተር

    ሰሜን ወሎ ኮሙዩኒኬሽን እንዳስታወቀው፣ የራያ ቆቦ ሕዝብ ካሉት በርካታ ቱባ ባህሎች መካከል ከነሐሴ 16 እስከ 18 ቀን 2014 ዓ.ም. ድረስ የሚከበረው ሶለል የልጃ ገረዶች በዓል ለማክበር ዝግጅት ተደርጓል፡፡

    ሶለል ማለት በራያ ቆቦ አካባቢ ባሉ ልጃ ገረዶች ዘንድ የሚከበር ሃይማኖታዊና ባህላዊ የልጃ ገረዶች የጭፈራ ሥርዓት ነው፡፡ ይህ ባህላዊ ክዋኔ በላሊበላ አሸንድዬ፣ በሰቆጣ፣ ሻደይ እንዲሁም በራያ ቆቦ ደግሞ ሶለል በመባል በተመሳሳይ መንገድ ይከወናል፡፡

    የአከባበሩም ሒደት በመጀመርያ ደረጃ አሸንዳ የሚባል ቅጠሉ ሰፋፊ የሆነ የሳር ዘር ይነቀልና እሱን በገመድ ላይ በመደርደርና በማሰር በወገባቸው ዙሪያ በመታጠቅና ዳሌያቸውን ከግራ ወደ ቀኝ በማወዛወዝ የሚጨፈር የልጃ ገረዶች ባህላዊ ክዋኔ ነው፡፡

    እንደ ትፍትፍ፣ ማይማየ የመሳሰሉትን የባህል አልባሳትን በመልበስ፣ አፈሳሶ፣ ሹሩባ፣ አንድ እግራና ሌሎች ባህላዊ የፀጉር ሥሪት ዓይነቶችን በመሠራትም ደምቀው የሚውሉበት ነው፡፡

    የላስታ ላሊበላ የተራራ ሰንሰለቶች በጉያቸው አምቀው ከያዟቸውና ከጠበብት አባቶች መልካም ሥራዎች ባለፈ የማኅበረሰቡ የወል ሀብት የሆነው የቅጠሉን ወይም ደግሞ የሳሩን መጠሪያ በመውሠድ ስሙን መሠረት ያደረገው ‹‹አሸንድዬ›› በዓል ይገኛል።

    እንደ ሰሜን ወሎ ኮሙዩኒኬሽን፣ በላስታ ላሊበላ በወርኃ ነሐሴ እንዲህ ይደረጋል፡፡ ‹‹ሴቶች በየዕድሜ ደረጃቸው ከነሐሴ 1 ጀምሮ ይዘጋጃሉ፣ የተጣሉ ይቅርታን ያወርዳሉ፣ አለቃ ይመርጣሉ፣ ሴቶች/ልጃገረዶች ወላጆቻቸውን አዲስ ልብስ ይገዙ ዘንድ የሚጠየቁበትም ነው፣ ያለው አዲስ ገዝቶ ካልሆነ ያለውን አጥቦ ይዘጋጃል፣ ማኅበረሰባዊ ተውህቦውም ማለትም የፀጉሩ አሠራርና አጊያጊያጥ በመልኩ ይከወናሉ።

    በነሐሴ በ15ኛው ቀን ተራሮች የለገሡትን አሸንድዬን ለመቁረጥ ወጣቶች ወደ ተራሮች ይወጣሉ፣ ይቆርጣሉ፡፡ የአሸንድዬ ቅጠሉን ጫፎች እርስ በርስ በማያያዝ ይጎነጉናሉ፡፡ የተፈለቀቀ ጥጥ የሚመስለው የአሸንድዬው ታችኛው ክፍልም እጅግ ባማረ መልኩ ይዘጋጃል። በአሸንድዬ ክዋኔ ወቅት የልጃገረዶች ወገብ ላይ እየተሽከረከረ ለዓሉ ልዩ ውበትን የሚያላብሰውም ይህ የሳር ዝርያ ነው፡፡

    አሸንድዬ የባህል ክዋኔ ብቻ አይደለም፡፡ መከባበር፣ ይቅርታ መጠያየቅ፣ የነገ አብሮ የመኖር ተስፋ የሚሰነቅበት ነው። በዚህ ወቅት የላሊበላ ከተማ የምትደምቅበት ነው። ነሐሴ 16 የበዓሉ ክዋኔ በቤተ ክርስቲያን ይጀመራል፣ እንዲህ በሚሉ ሃይማኖታዊ ምስጋናዎችም ይደምቃል፡፡

    ‹‹ተወረወረች ኮከብ

    ተወረወረች ኮከብ

    በጊዮርጊስ ክበብ››… እና ሌሎችንም ግጥሞች በመደርደር በዓሉ ይከናወናል፡፡ ከቤተ ክርስቲያን መልስ በዕድሜ በገፉ ሰዎች ቤት የበዓሉ ክዋኔ ይቀጥላል፡፡

    …የሥነ ግጥም ድርደራውም እንደየ በዓሉ የሚከወንበት ቦታ የሚለይ ነው፡፡ ‹‹አስገባኝ በረኛ… አስገባኝ ከልካይ እመቤቴን ላይ፣

    ጌታየ አሉ ወይ…

    አሉ እንጅ ግቡ ይላሉ እንጅ

    ተዘንብሏል ጠጅ፣

    አሸንድየ አሸንዳ

    አሸንዳ ሆይ እሸ

    እርግፍ አትይም ወይ…›› እያሉ ልጃ ገረዶች በግጥሞቻቸው በማወደስ እንዴት ከረማችሁ ከሚለው መልዕክት ባለፈ ትልቅን ማክበር የሚታይበት ድንቅ የበዓል ያከብራሉ፡፡

    ታላላቆችን በዕድሜ ደረጃቸው በመለየት የአሸንድዬ በዓልን በመከወን በዓሉ ይቀጥላል… በዓሉ በሌላ መልኩ በማኅበረሰቡ ዘንድ ሰነፍ የሚተችበት፣ ጠንካራው በበጎ የሚወደስበት መልከ ብዙ ሥነ ግጥሞች የሚከወኑበት ነው። ላልይበላ ኮሙዩኒኬሽን እንደሚለውም፣ አሸንድዬ ነገን አብሮ ለመኖር ወጣቶች እርስ በርስ የሚፈቃቀዱበትና ተስፋን የሚሰንቁበት ነው።

    የመቄት ወረዳ የአሸንድዬ በዓልን ለማክበር ዝግጅት እያደረጉ ከሚገኙ ቦታዎች አንዷ ናት፡፡ የባህል ዓውድማ ከምትባለው መቄት ባህሎች መካከል ጾመ ፍልሰታ እንደተጠናቀቀ ከነሐሴ 16 እስከ 18 በልጃገረዶች፣ ባገቡ ሴቶችና በእናቶች በተለያየ አለባበስና አጋጊያጥ የሚከበረው የአሸንዳ በዓል ይገኝበታል፡፡

    በወረዳው ውስጥ የአሸንዳ በዓል በተለያየ የአከዋወን ሥልትና ቅኝት የሚከወን ሃይማኖታዊና ባህላዊ የማይዳሰስ ቅርስ ሲሆን፣ በየዓመቱ በወረዳው ባሉ ሁሉም ቀበሌዎች ላይ ከቤት ለቤት ጀምሮ በድምቀት እየተከበረ እንደሚገኝ የመቄት ወረዳ ኮሙዩንኬሽን ይገልጻል፡፡

    እነዚህ በዓላት ከሕፃን እስከ አዋቂ የበዓሉ መገለጫ በሆኑ አልባሳትና መጋጊያጫዎች ተውበው የሚታዩበት ነው፡፡ የፀጉር አሠራራቸውም በትግራይ ከአልባሶ እስከ ግልብጭ፣ ከጋመ እስከ ድርብ፣ በሰቆጣ፣ በላሊበላ ጋሜ፣ ቁንጮ፣ ግልብጭ፣ ሳዱላና ቅርድድ ይባላል፡፡ ጌጣ ጌጣቸውም ልዩ ልዩ ዓይነት ሕንቆ፣ አልቦ፣ ድሪ፣ ድኮት፣ ጉትቻ፣ ማርዳ፣ መስቀል ሲሆን፣ አለባበሳቸውም በመልጉም (ጥልፍ ቀሚስ)፣ ሹፎን፣ ጃርሲ ሌሎችም መሆናቸውን በዓሉ ከዚህ ቀደም ሲከበር ሪፖርተር ሰንዶ ያስቀመጠው መረጃ ያሳያል፡፡

    spot_img
    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    spot_img

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    ዳግም ነፍስ የዘራው የተማሪዎች ማርች ባንድ

    የሙያው ፍቅር ያደረባቸው ገና በልጅነታቸው ነው፡፡ በ1970ዎቹ መጀመርያ፣ ለቀለም...

    በስንደዶና ሰበዝ የተቃኘው ጥበብ

    በአንዋር አባቢ ተወልዳ ያደገችው መሀል አዲስ አበባ አራት ኪሎ ነው፡፡...

    አዲስ ጥረት የሚጠይቀው  ኤችአይቪ  ኤድስን  የመግታት  ንቅናቄ

    ‹‹ኤችአይቪ በመላው ዓለም  በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን የሚያጠቃ ዋነኛ የሕዝብ...

    የኅትመት ብርሃን ያየው ‹‹የቃቄ ወርድዎት›› ቴአትር

    ከአራት ዓመታት በፊት በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር መድረክ ላይ ይታይ...