Thursday, October 6, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ይታክታል!

    ሰላም! ሰላም! እውነት እንደ እኛ የታደለ ሕዝብ ይኖር ይሆን? ‹ኤድያ! ያ ከተለወጠ ዓመታት የተፈራረቁበትን የ13 ወራት ፀጋ ልታስታስውሰን እንዳይሆን› እንዳትሉኝ አደራ፡፡ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት እስከ ክልል መሆን ብቻ ሳይሆን፣ መገንጠል ጭምር በተከበረበት አገር እንኳን እኛ ወራቱም ከተፋረሱ እኮ ቆዩ፡፡ በመፍረስ መፈራረስ ዘመናችን ሲያልቅ አንዴ ቆመን ሽቅብ፣ አንዴ ተቀምጠን ቁልቁል ዕድሜን ሸኘነው። አናሳዝንም በፈጠራችሁ ወይ? አዎ ምናልባት ባትሰሙ ነው እንጂ ማየቱንስ እያያችሁ ነው። ጠቁመን ካላችሁኝ ከወራት የአየር ፀባይ መፈራረቅ ይልቅ እያንዳንዱ ቀን ራሱን የመሰለውን አየር ሲያናፍስብን የምንውለውን መጠቆም በቂ ነው። ተግባባን መሰለኝ? ዘመኑ የ‹ግሎበላይዜሽን ነው› ቢባልም የፅንፈኛው ብዛትና የተስፈነጠረው ቁጥር እያደር በርክቷል። ‹‹ጊዜው ሁሉም ራሱን አጉልቶ ለማሳየት የሚሯሯጥበት የመሆኑ ጉዳይ እጅግ እየተለጠጠ መጣ። አገር የሚባል ድባብ የማይዋጥላቸው ወገኖች በጎሳ ተደራጅተው ስለጎሳ መብት ብቻ ተሟጋች ሆኑ። ሰውነት፣ ሰው መሆን፣ አንድ አምሳልነት ተረሳ። በሰውነታችን ብቻ የሚጨነቀው ፈጣሪ ብቻ ሳይሆን አልቀረም አሁንስ…›› የሚሉት አዛውንቱ ባሻዬ በሁዳዴ ፆም ይፀልዩባቸው ከነበሩ ዓብይ አጀንዳዎች መካከል መፋረስን አንዱ አድርገውት ሰንብተዋል። ‹‹‘ከአገር ዓለም ትሰፋለች’ ብለው ለትልቅነት የበቁትን ማስታወስ ለምን ከበደን? የታላላቆቹን ነገሥታቶቻችን ህልም፣ የአርበኞቻችንን ራዕይ፣ የእነ አቡነ ጴጥሮስን ሰማዕትነት አላድለን ያለው እንዲያው ይኼን ያህል ምን ቢጎድለን ነው?›› የሚለው ደግሞ ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ነው፡፡ በየጉራንጉሩና በየአደባባዩ አገርን ዓይተን አገርን ባሰብን ቁጥር ስንጫወት። ‹‹የሰማይ አሞራ ልጠይቅሽ ዛሬ፣ ተቃጥሏል መሰለኝ ሸተተኝ አገሬ!›› ያሉት ባለቅኔ ትዝ አሉኝ። ምን ትዝ የማይል አለ!

    ሁሉ በደጃችን አልሆን እያለ ቢያስቸግረን የምናወራው ነገር መቼም አናጣ። እናላችሁ ብለን ብለን በ‹ምበላው አታሳጣኝ› ፈንታ ‹የማወራው አታሳጣኝ› የምንልበት ጊዜ ላይ ሳንደርስ አልቀረንም። ታዲያ ይኼ ምኑም አይገርምም፣ ምኑ ይገርማል? በቃ፣ መኖር ካቃተን መኖር ስለቻሉት ማውራቱ ሌላው ቢቀር አኗኗሪነታችንን ሲያረጋግጥልን በዓይናችን በብረቱ አይተናል (አባባል ስለሆነ እንጂ በተለይ በአሁኑ ጊዜ ብረት ይሁን አይሁን፣ ደረቅ ይሁን እርጥብ የተረጋገጠ አይመስለኝም)፡፡ መብላት ሲያቅተን ወላ በግላጭ ወላ በድብቅ በልተው ስላደሩት ሆድ ባይሞላም ጨዋታ ሲያደምቅ ታዝበናል። ‹‹እሱ የለመኑትን የማይነሳ የምንጎርሰው ሲጠርብን (ስናጣ) የምናወራው ነገር ይለቅብናል። መፍጠር አይታክተው እሱ…›› የሚለኝ አንድ የሠፈሬ ጫት ነጋዴ ወዳጄ ነው። ለጫት ካለው የተለየ ፍቅር የተነሳ በማይቅሙ ሰዎች ይናደዳል። ‹‹ሰው እንዴት ኑሮን በምርቃና መፎረፍ ሲችል አበሳ ያያል?›› ይለኛል ባገኘኝ ቁጥር። እናም የሚጎረስ ሲጠፋ በወሬ መጥገብን ከልጅ እስከ አዋቂ ሁሉም ተግባራዊ ሲያደርገው ስታዩ ያስገርማችኋል። ላስረዳችሁ መሰል፡፡ እንደምናውቀው በከተማችን ሦስት የወሬ ዘርፎች አሉ። እነሱም ሀብት፣ ኳስና ፖለቲካ ይባላሉ። ሦስቱም ግን በቀጭን የነገር ትብታብ ከኑሯችን ዋና ጥያቄ ጋር የተያያዙ ናቸው። ግልጽ ሳደርገው ለምሳሌ ስለሀብት ሲወራ እንዲህ ሲባል ትሰሙ ይሆናል። ‹‹ውይ! እሷማ ምን የመሰለ ባል አግብታ ህም፣ በደህና ጊዜ ይኼው እመቤት አድርጎ ያኖራታል…›› ይባልልኛል። ቀጥሎ ደግሞ ስለኳስ፣ ‹‹‘የሊዮኔል ሜሲና የክርስቲያኖ ሮናልዶ ዘመን አብቅቶ አዳዲሶች እየመጡ ነው’ ተባለ›› ሲባል ትሰማላችሁ። በፖለቲካው መስክም፣ ‹‹እከሌ የሚባለው ፓርቲ መሪ ጫማ ሰቅለው ሰንብተው እንደገና ተመልሰው ጨዋታውን ተቀላቀሉ። ‹ሥልጣን እስከ መቃብር› ማለት እንዲህ ነው…›› የሚሉትን ትሰማላችሁ። እንግዲህ በእነዚህ ሦስት ዋና ዋና የጨዋታ አርዕስቶች ውስጥ ስንታዘብ፣ ለራሳችን ያጠናውን በሌሎች ሕይወት ስንቆጥረው መዋልን ሙያ ማድረጋችን ነው። የኗሪነት ስሜት ላልተሰማው አኗኗሪ ከመሆን ዘሎ ምን ምርጫ አለ? ምንም!

    ሰሞኑን እጅግ ቸግሮኝ የነበረ ነገር ቢኖር ያገኘኝ አላፊ አግዳሚ ሁሌ ‹አንበርብር ምነው ከሳህ?› ሲሉኝ የነበረው ነው። ‹‹አንድ ዕንቁላል አሥር ብር እየተሸጠ እንዴት ብለን ላንከሳ እንደሆነ እግዜር ይወቀው? ባልበላ አንጀታችን ሠልፍ በየነገሩና በየቦታው በሆነበት አገር ቆመን ስናዛጋ እየዋልን ከሳህ ብሎ ሐተታ ምን ማለት ነው? ገንዘብ እያፈስኩ የምቀብር መሰልኳቸው እንዴ ይህን ያህል?›› እያልኩ ስነጫነጭ ውዷ ማንጠግቦሽ ታዳምጠኝ ነበር። ውዷ ባለቤቴ እውነቴን ደግፋ እንዲህ ተናገረች። ‹‹ዝም አትላቸውም? ለነገሩ እንኳን ተራው ሰው መንግሥትስ በዚህ ዕድል መቼ ተጠቀመበት?›› ብላ ወደ እኔ እየተመለከተች ጠየቀችኝ። ‹‹እንዴ ደግሞ መንግሥትን እዚህ ምን ዶለው?›› አልኳት ትስስሮሹን እስክትገላልጠው እየተቁነጠነጥኩ። ‹‹መቼም በዚህ ጊዜ ሰው በደህና ቀን የሞላው ጎተራ ከሌለው በቀር፣ አሊያም ደህና የሰው ድጋፍ ካልኖረው ይዞ መገኘትና በምቾት መታየት አይታሰብም። መንግሥት ቢያውቅበት ኖሮ ‹ካልጠቆማችሁኝ የት አገኛቸዋለሁ?› እያለ እኛ ላይ ማፍጠጡን ትቶ ዘራፊ ባለ ‹ቪ8›ቶችን እየተከተለ፣ በአንድ ምሽት በመቶ ሺሕ የሚቆጠሩ ብሮች አልኮል የሚንቆረቆርባቸውን መሸታ ቤቶች እያሰሰ፣ የታዳጊ ሴት ወጣቶችን ሕይወት እየሰለለ ቢተጋ ስንቱን ሌባ፣ ስንቱን ትውልድ አምካኝ በመነጠረልን ነበር?›› አለችኝ። እንግዲህ በማንጠግቦሽ አገላለጽ ‹ሌብነት፣ የኑሮ ውድነትና የሞራል ዝቅጠት ጉዳዬ የሚላቸው አካል ባጡበት በዚህ ጊዜ ከሳህ ብሎ ቋንቋ ምን ይባላል? እንኳን ዜጋ አገር ከስታ ሳለ!› ነው፡፡ ያስኬዳል!

    ሐሳብ እያበዛሁ ነገር ማውጠንጠን በሽታ ቢሆንብኝ ትንሽ ልሸቃቅል አልኩና ከረፈደ ከቤቴ ወጣሁ። ፍጥረት ላይሞላለት ሊደክም የሚባክንበት ጎዳና ተቀላቀልኩ። ዝም ብላ ያረፈደችው ስልኬ ድንገት ተንጫረረች። ‹መቼም ለደህና ነገር በዚህ ሰዓት እንዲህ ደመቅ ብላ አትጮህብኝም› እያልኩ ‹‹ሄሎ?›› ስል በወዲያ በኩል በቀጭኑ ሽቦ የሚያነጋግረኝ ወዳጄ የአንድ ጓደኛችን እህት በድንገት ስላረፈች ለድንገተኛ ቀብር አስፈጻሚዎች ስለሚከፈል ክፍያ መዋጮ ይጠይቀኛል። ነገርኳችሁ የወጪ እንጂ የገቢ ኔትወርክ ድራሹ ከጠፋ ዓመታት ነጉደዋል። ከአገር እስከ ግለሰብ በመዋጮ እየኖርን እስከ ዛሬ መዝለቃችን ግን ይገርመኛል። መቼም ምስኪኑ የእኛ ሰው ከደግነቱ የተነሳ ትንሽም ኖሮት አይነፍግም። የብዙዎቹ ሀብታሞች ነገር ባይነሳ ይመረጣል፡፡ ብዙ ነገሮችን ስለማውቅ የእነሱ ነገር ተከድኖ ይብሰል፡፡ እኛ ምስኪኖቹ ግን ምንም ባይኖረንም ኩራት አናጣምና ተበድረንም ቢሆን እናበድራለን (ይህ ባህሪያችን በጊነስ ቡክ ኦፍ ሪከርድስ ሳይመዘገብ ቀርቷል ብላችሁ ነው?)፡፡ ወዲያውኑ ወዳጄን የጠየቀኝን መዋጮ ካለሁበት ሥፍራ ሆኜ በቴሌ ብር ላኩለት። እሱም እንደ ደረሰው አስታውቆኝ በዚሁ ተለያየን። ለሞትና ሕይወት እያዋጣን፣ ሲመጡ ስንቀበል ሲሄዱ ስንሸኝ የራሳችንን ግን መጀመሪያውንም መጨረሻውንም ሳናውቀው እንዲሁ መቅረታችን አያበሽቅም? በጣም እንጂ!

    በድንገተኛ አጋጣሚ ለመዋጮ ያወጣሁትን ልተካ አንድ የሚሸጥ አይሱዙ ነበርና ገዥ ፍለጋ እባክን ጀመር። የአብዛኞቻችን ትከሻ የአይሱዙን የሥራ ድርሻ ከተረከበ ቆየት ቢልም፣ የሚታይ የሚታየውን ጭኖ ለማራገፍ ገዥ እንደማላጣ እግርጠኛ ሆኛለሁ። እንደ ቀድሞው ሙቀቱ የጠፋው የአይሱዙዎችን መንደር ሳይ ‹ምን ያለው ደፋርና ቆራጥ ይገዛው ይሆን?› አልኩ ለራሴ (ምን ያልቀዘቀዘ ነገር አለ ከሌብነቱ ሠፈር በቀር?)፡፡ ይኼኔ ነው አንድ ደርባባ ጎልማሳ ገዥ ነኝ ባይ ያገኘሁት። መኪናውን ከሞዴል እስከ አቋም አስፈትሸን አስተማማኝነቱን ቢያረጋግጥም፣ ጎልማሳው ፊቱ ደስተኛ አልነበረም። ‹‹ምነው ቅር ያለህ ነገር አለ?›› ብለው፣ ‹‹አይ እንዲያው ነው። ነገ መልሼ ጆሮውን ማለት ብፈልግ ያዋጣኝ እንደሆነና እንዳልሆነ ማወቅ ተስኖኝ ነው…›› አለኝ። ‹‹ሳትገዛው ለመሸጥ እንዴት ታስባለህ? ለማትረፍ ነው የምትገዛው ማለት ነው?›› ስለው፣ ‹‹የለም፣ እንዲያው አዝማሚያው ካልተመቸህ ዝም ብለህ አትቀጥልም እኮ? ‹አያያዙን አይተህ ጭብጦውን ቀማው› አይደል የሚባለው?›› ብሎኝ ሲያበቃ ድምፁን ዝቅ ዓይኑን ቅልስልስ አድርጎ፣ ‹‹አታይም ስንቱ አጭበርባሪ እዚህም እዚያም ብሎ ሲተኮስ? ማነው በጀመረው ጨርሶ የተጨበጨበለት?›› ሲለኝ ነገሩ ገባኝ። ይበልጥ እየገባኝ ተመጣጣኝ በሆነ የዕድገት ሒደት በጀመረው የጨረሰ እንደሌለ ተገለጸልኝ። ይኼኔ ዕድሜ ጠገብ ፋብሪካዎች፣ ዕድሜ ጠገብ ድርጅቶች፣ ዕድሜ ጠገብ የዳበረ የፖለቲካ ሥርዓት፣ የተቀላጠፈና አስተማማኝ የዕድገት ሒደት፣ ዕድሜ ጠገብ ሕገ መንግሥት ማየት ናፈቀኝ። እውነት አይናፍቅም? ይናፍቃል እንጂ!     

    እስኪ እንሰነባበት። ሥራ የሰለቸው አካሌ በወሬ ብቻ ዝሎና ተዳክሞ ወደ ቤት ልገባ ሳስብ፣ ወደ ተለመደችዋ ግሮሰሪ ጎራ ማለት አማረኝ። ‹ሰው ነገር ሲገባው አሊያም ተስፋ ሲቆርጥ፣ አልኮል ላይ ተሳፍሮ ከሐሳብ ለማምለጥ› ያለው ገጣሚ ስም ትዝ አልልህ እያለኝ ወደ ውስጥ ስዘልቅ ከሁለቱ ውጪ ባልሆነ ምክንያት (ተስፋ በመቁረጥ አሊያም ነገር በማላመጥ) ግሮሰሪያችን ከአፍ እስከ ገደፏ ጢም ብላ ሞልታለች። ሆዳችን መጠጡን ፈቅዶ እህሉን የረሳው በዕጦት ይሁን በጥጋብ ግራ ገብቶኝ መቀመጫ እፈልጋለሁ። ከአንድ ጥግ በውል የማላስተውለው የባሻዬ ልጅ ድምፅ ‹ና ወዲህ› ይለኛል። ቦታ ይዤ ከባሻዬ ልጅ ጋር ወግ ጀመርኩ። ‹‹አሁን አንተ ከመምጣትህ በፊት ከምታያቸው ሰዎች ጋር (አጠገባችን ወዳሉት እየዞረ) ስለሀብታሞች የቅንጦት ሠርግ ስናወራ ነበር….›› አለኝ። ‹‹የምን የቅንጦት ሠርግ?›› አልኩት አነጋገሩ ገርሞኝ። ‹‹በአንድ ወቅት የኢትዮጵያን ዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ለኢትዮጵያ ሕዝብና ለመላው ዓለም ለማሳወቅ በሔሊኮፕተር ጋብቻቸውን ስለፈጸሙት ቅንጡ ሙሽሮች አልሰማህም ነበር?›› አለኝ ሳቅ ጉንጩን እየተጫወተበት። ነገሩ ገርሞኝ ደግሞ ግራም እንዳጋባኝ በውል ያየኝ ምሁሩ የባሻዬ ልጅ፣ ‹‹ያለፈውን ዘመን ገዥዎች ቅምጥሎች ቅንጦት እያስታወስን የዘመኑን ቅምጥሎች እንተንብይ ብለን ነው…›› ብሎኝ ብርጭቋችንን እየሳቅን አጋጨን። ‹አለባብሰው ቢያርሱ በአረም ይመለሱ› አሉ አበው። እስከ መቼ በዕድገትና በልማት ስም ቀልድ? ጉድ እኮ ነው!

    ብርጭቋችንን እያጋባን ሳለ አንድ ደላላ ወዳጄ በጠረጴዛዎቹ መካከል አቆራርጦ ወደ እኛ መጣ፡፡ እንደ ባህላችን ‹‹ኖር›› ብለን ተጠጋንለት፡፡ ያዘዘው መጠጥ ደርሶ ፉት ካለ በኋላ፣ ‹‹ቀጨኔ መድኃኔዓለም ቀብር ደርሼ መጣሁ፡፡ ለካ የጠፉብን ሰዎች በሙሉ እዚያ ነው እንዴ ያሉት?›› አለ ከንፈሩን እየመጠጠ፡፡ ‹‹ብዙ የማውቃቸው ሰዎችን ሐውልት አይቼ ሳለቅስ ውዬ መጣሁ…›› እያለ ዓይኖቹ ዕንባ አቀረሩ፡፡ የባሻዬ ልጅ፣ ‹‹አይዞህ ሁላችንም ወደ እዚያው ነን፡፡ ይልቁንስ ሳይሞቱ በቁማቸው የሞቱ ስንት አሉ መሰለህ? በየቴሌቪዥኑና በየሬዲዮኑ ያለ እኛ ማን አለ ይሉ የነበሩ በየሥርቻው ተሸጉጠው ተረስተዋል…›› እያለ ሲስቅ ሁላችንም በሳቃችን አጀብነው፡፡ እውነት ነው፣ ያለ አቅሙ ገንዘብ ተሸክሞ መሬት የጠበበው ሁሉ ደብቁኝ ደብቁኝ በሚልበት ጊዜ በክብር የሞቱ ወገኖቻችን ይበልጡታል፡፡ ሁሉም ሥፍራ እንደ እርጎ ዝንብ ጥልቅ እያለ ሲያስቸግር የነበረ ጊዜ ያነሳው እንደ ዓይጥ ሲሹለከለክ ደስ አይልም? የባሻዬ ልጅ እንዲህ ዓይነቶቹን ‹‹ፍሪጅ›› ይላቸዋል፡፡ አዳራሹ፣ አደባባዩ፣ ጎዳናውና አገሩ ጠቧቸው የነበሩ ሲቀዘቅዙና አደብ ሲገዙ እንዴት መልካም መሰላችሁ? ቀዝቀዝ!

    የግሮሰሪው ባለቤት ለአዲሱ ዓመት የበግ ሙክት፣ ዶሮ ከእነ ዕንቁላሉና የተለያዩ ስጦታዎች በ100 ብር የሎተሪ ቲኬት እንድንገዛ በአራቱም አቅጣጫዎች ግድግዳው ላይ ለጥፏል፡፡ አንዱ ሞቅ ያለው፣ ‹‹ብሔራዊ ሎተሪ በሞባይል ስልካችን በሦስት ብር ሚሊዮን ብር አሸንፉ ብሎ ዕድላችንን ከፍ አድርጎ ሲነግረን፣ አንተ በመቶ ብር ከሦስት ሺሕ ብር የማይበልጥ በግ ለማሸነፍ ተፎካከሩ ስትል ትንሽ አይደብርህም…›› ብሎ ባለግሮሰሪውን ሲተነኩሰው፣ ‹‹አርፈህ ጂንህን ጠጣ፣ በነፃ ገበያ ከፈለግክ መግዛት ካልፈለግክ መተው እንጂ ለምንና እንዴት አይባልም…›› ብሎ ይመልስለታል፡፡ በዚህ መሀል አንዱ ጀብረር ያለ፣ ‹‹በቃ ከቤተ መንግሥት እስከ ግሮሰሪ ድረስ መብታችንን አይከበርም ማለት ነው አይደል…›› ብሎ አዲስ ርዕስ ሲያመጣ፣ ‹‹አሁንስ የታከተን ነገር ማኘክ ነው፡፡ በቀደም ዕለት እኮ ጠቅላይ ሚኒስትሩ እስኪበቃችሁ ነገሯችሁ እኮ፡፡ አንዳንዴ ነገር ከማድራት አረፍ ማለት ይሻላል…›› ብሎ ሳይጨርስ ከወደ ጥግ በኩል፣ ‹‹ለመሆኑ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ምን አሉ እባክህ…›› የሚል ጥያቄ ሲያቀርብ፣ ‹‹እዚህ አገር የለሁም ነበር ብለህ እንዳታስቀኝ ብቻ፡፡ እኔ ምለው የዘንድሮ ተንታኝ ተብዬ ሁሉ፣ ይህንን በዲዲቲ የሚበቅል ጫት እየቃመ በላዩ ላይ ጂን እየገለበጠ ገዳም ውስጥ የከተተ ባህታዊ የሚሆንብን ለምን ይሆን…›› እያለ ሲብከነከን፣ ‹‹ወዳጄ ሰድቦ ለሰዳቢ አንሰጥም ብለን እንጂ እኛ ከመጠን በላይ የታከተን ሰዎች እንዲህ ዓይነቶቹን ከጠቅላይ ሚኒስትሩ አስበልጠን ብንሞልጫቸው ሳይሻል አይቀርም…›› ብሎ ዓይናችንን አስፈጠጠን፡፡ ይህን ጊዜ ነበር ምሁሩ የባሻዬ ልጅ፣ ‹‹ሰውየው እውነቱን እኮ ነው፣ የዚህ ዘመን የነገር ተንታኞች ከመጠን በላይ ይታክታሉ…›› ብሎኝ ሒሳባችንን ከፍለን ውልቅ አልን፡፡  መልካም ሰንበት!