Monday, January 30, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

‹‹ወይ አዲስ አበባ!››

ከአዲሱ ገበያ ወደ ፒያሳ ቁልቁል ልንወርድ ነው። እኛ የማይታክተን የእንጀራ ነገር ሆኖ ዛሬም ልንጓዝ ሠልፍ ይዘናል። ዳዋ የሚበላው መሬት አጥቶ፣ ጎዳናው እግር በእግር ተጨናንቆ ሥጋ ላይ መብቀል ያስባል። እንዲህ ያለ ሐሳብ አለ ‘እኩይ ሐሳብ’ የሚባል። ሰውነት ሳይሸመግል ለጋነቱን የመንገድ ድውይ ይጫወትበታል። “ድኩማን” ይላል ተራ አስከባሪው። “ማንን ነው?” የወይን ፍሬ የመሰለች ሸጋ ልጅ ትጠይቃለች። “እኛን ነዋ፣ ማላገጡ ነው በእሱ ቤት…” ይላታል ፍዙን እያፍተለተለ ከኋላዋ የቆመ ወጣት። “ድኩማን እባካችሁ ሠልፉን አስተካክሉት። አጣመማችሁት እኮ፡፡ ምሳ አልበላችሁም እንዴ?” ይለናል የሠልፉ ጌታ። “ወቸው ጉድ፣ ደግሞ ብለው ብለው በሠልፍ አማካኝተው ሆዳችንን መሰለል አመጡ?” አንዲት ወይዘሮ ግራ እየተጋባች ትጠይቃለች። “መቼ እነሱ ናቸው መንገዱ ነው እንጂ፣ የማያሳየን የማያመጣብን የለ። እኛም ሁሉን ችለን መኖር አይከብደን…” ከወይዘሮዋ ፊት የተሰየመ ጎልማሳ ይናገራል። ወግ ተጀመረ!

ከወዲያ ደግሞ አንዲት ጠምበለል በስልኳ ስታወራ እንሰማታላን። “ዘፈን ለመምረጥ ነበር የደወልኩት…” ትላለች። “እሰይ! ያንችው ይሻላል አንደኛውን…” ሲል ጎልማሳው ጢማሙ ወጣት፣ “ቂልነት ነው እንጂ አሁን ለዘፈን ምርጫ በምናጠፋው ካርድ ፈንታ፣ በመስኖ የበቀለውን የበጋ ስንዴ ዱቄት ገዝተን ዳቦ ብንበላበት አይሻልም ነበር?” ይላል። “አንተ ደግሞ መቼ እኛ ከተደፋንበት ተነሳንና ነው ዳቦ የምንደፋው?” አለችው የወይን ሐረጊቱ። “…ደማም ሰው ደማም ሰው ስምህን ልዋሰው’ የሚለውን ጋብዝልኝ…” የዘፈን ምርጫው ቀጥሏል። ይኼን የሰማ አንድ ዋዘኛ ጉረሮውን ጠራርጎ፣ “ማን ነው የሚያውሳት? ሰው ካልተደራጀ ለሥራ ማስኬጃ የሚያበድረው ቢያጣ በተናጠል ስም ወደ መዋስ ገባ እንዴ?” ይላል። “ስም ኑሮ ይሆናል እንዴ?” ብሎ አንዱ ቢጠይቅ “እንጃ!” እያሉ ሁሉም ተከታትለው ወደመጡት ታክሲዎች በየተራ ተሳፈሩ። ዋስና ገላጋይ ያጣ ሁላ!

ጉዟችን ተጀምሯል። ወያላው ጋቢና የተሰየመውን ወጣት ያናግረዋል። “ከፈለግክ ወርደህ በራይድ ወይም በፈረስ መሄድ ትችላለህ…” ይለዋል። “ብፈልግ በሜትር ታክሲ ብፈልግ በአንበሳ አውቶቡስ የመጓዝ መብቱ የእኔ ነው። ዕድሜ ለብልፅግና መንግሥታችን። አርፈህ ሥራህን ሥራ። በሰው ምርጫ አትግባ…” ይለዋል ወጣቱ ተሳፋሪ። “እግዚኦ! ብላችሁ ብላችሁ እዚያ አስጠሊታ ፖለቲካ ውስጥ ትከቱን?” ወይዘሮዋ ናት ከሾፌሩ ጀርባ ተሰይማ የምታሽሟጥጠው። ከጎኗ ጎልማሳው አለ። “ምን ታደርጊዋለሽ? አንዳንዱ እኮ በብብቱ የሚታቀፈው እሳት ይሁን ውኃ አያውቅም…” ሲላት መሀል መቀመጫ ከጎኔ የተሰየመችዋ የወይን አምባ፣ “ምናልባት ቅኔን ለባለ ቅኔ ቢተውት? እሳት ይለኮሳል፣ ውኃ ይቀዳል፣ ወይ ይደፋል እንጂ በብብት ይያዛል? እግዜር ያሳይህ እስኪ…” ትለኛለች። ይኼን ስትል የሚሰማት ከጀርባችን የተሰየመ ተሳፋሪ ደግሞ፣ “ሁሉም ሰው የፈለገውን የመናገር ነፃነት አለው የእኔ እህት። የአለቃነትና የተቆጣጣሪነት መንፈስ ነው ነፃነታችን እንዳሰብነው እንዳያብብ እያደረገው ያለው…” አላት። አንዳንዱ ደግሞ ምኑን ከምኑ እንደሚያገናኘው እንጃ!

“ይኼ የድኅረ ዘመናውያን ‘መንገዶች ሁሉ ሮም ያደርሳሉ’ ይሉት አስተሳሰብ እኮ በጠበጠን እናንተ…” ትላለች ከመጨረሻ ወንበር አንገቷ ላይ ስስ ጨርቅ የጠመጠመች ወጣት። “ልክ ምንድነው? ልክ እንዴት ያለ ነው?” እያለ ከጎኗ የተቀመጠ አውቆ አበድ መሰል ትክን ሲያደርጋት እያየ ወያላው፣ ‘የተሳፋሪዎቼን በሰላም የመጓዝ መብት የሚተናኮል ወደ ሠልፉ ይመለሳል’ እያለ የማስፈራርያ ጥቅስ ይጽፋል። “አታስፈራሩና፣ አንገት የደፋነው ፈርተናችሁ መሰላችሁ እንዴ?” ይላል መጨረሻ ወንበር በጥግ በኩል የተቀመጠ። “ሰው ጨዋታ ጠፋበትሳ በአፉ የሚስተውና የሚያስተው በዛ…” የምትለኝ ደግሞ ከጎኔ የተቀመጠችዋ ቀዘባ ናት። “የሚጨበጥ ነገር ሲጠፋ ታዲያ ምን ይደረግ?’ እንዳልላት ኋላ አጉል ተግባብቼ የምይዘው የምጨብጠው ባጣስ ብዬ ዝም። ያውስ እንዲህ የሚጨበጥ የሚያዝ ሲጠፋና ቆርጦ ቀጥሉን፣ የሰይጣን ተላላኪውንና ደም የጠማውን ዕብድ ሃይ የሚል በጠፋበት ጊዜ? ኧረ ምን ተሻለ ያሰኛል!

“ሒሳብ ወጣ! ወጣ!” ወያላው በሙሉ ዓይኑ ለማየት ተፀይፎ ያጣድፈን ጀመረ። “አወይ ሥልጣን!” ይላል ከኋላ አንዱ። “ከላይ ካልተሰጠ በቀር ሥልጣን የለም’ ብለህ እመን ልጄ…” ወይዘሮዋ መነሻውን በደንብ ሳታጣራ ታማታን ትጀምራለች። “አምነናል!” ይላል ወጣቱ በሽሙጥ። ወያላው ፈገግ እያለ፣ “ማን ላይ ቆመሽ ማንን ታሚያለሽ?” በሚል አስተኔያዊ ዕይታ እየገረፈን ሒሳቡን ይሰበስባል። “እንኳንም ግብር ሰብሳቢ አላደረጉህ…” ትለዋለች ከጎኔ። ዘወር ብዬ ሳያት ጠቀሰችኝ። “እጅና እግር ይዘን እንዳልተፈጠርን ዕድሜ ልካችንን ወንበሩ ላይ የተቀመጡትን ሰዎች ተጠያቂ ማድረግ መቼ ይሆን የምናቆመው?” ሲል ጎልማሳው፣ “ምነው ሆድን ዘለልከው?” ብሎ አንዱ ያስታውሰዋል። ‹‹ሆድ መስሎን የአዳምን ልጅ አውሬ አድርጎት ልቡን የነሳው…›› ትለኛለች ቀዘባዋ ጎሸም እያደረገችኝ፡፡ ዘንድሮ እኮ እህ ካሉ አናጋሪው በሽ ነው!

“ይኼው በሥራ እንዳንከበር በምግባር እንዳንመሠገን የሚያደርገን ማን ሆነና?” ሲለው፣ “እስኪ አሁን በሰው ቦርጭ ከመቅናት ሰው የራሱን አያይም?” ትላለች መጨረሻ ወንበር የተቀመጠችው። “ምን ትላለች? ምን አጠላለፈን ታዲያ? በብሔርተኝነት ስም መስሎኝ ይኼው መንገዱ የመንታፊና የቀማኛ ብቻ ሆኖ የቀረው…” ሲላት ደግሞ አጠገቧ የተሰየመው አኳኋኑ የሚያስፈራው ወጣት፣ “የጭቆናው ብዛት አይመስልህም የነፃነት ትግሉን ሜዳ ለጥጦ ጉድ የሠራን?” አለው። ወይዘሮዋ በስጨት ብላ፣ “አንዴ ሥልጣን ትላላችሁ፣ አንዴ እጅና እግር፣ አንዴ ደግሞ ሆድ፣ ደግሞ አሁን ደግሞ ብሔር፣ ነፃነትና ጭቆና። ወደ ገደለው ግቡ እንጂ…” ከማለቷ ውቢት ከአፍዋ ተቀብላ፣ “በነፃነት ስም መግደል ኃጢያት ነዋ…” አለቻት። “የለም እንግዲያስ በቁም ማሰቃየትና ማስታመም ነዋ የሚሻለው? የት ሄጄ ልፈንዳ አሉ እማማ?” ብላ ወይዘሮዋ ተንተከተከች። ተሳፋሪዎች እየተያየ፣ ‹ለካ የሰው ልጅ በል ካለው ከብርቱካንነት ወደ ቦምብነት ይሸጋገራል?› እየተባባሉ መሳለቅ ጀመሩ። ስላቁ ቀርቶብኝ ከፍንጣሪው ባዳነኝ ማለት ይኼኔ ነው!

ጉዟችን ቀጥሏል። “ቅርብ ወራጅ አለ?” ወያላው ጠየቀን። ዝም፣ ዝም። “ደርቤባችሁ እስከ መጨረሻው ከምትጓዙ ንገሩኝ…” አለ ደገመና። “በል ደርብብን፣ አዲስ ነገር ነው እንዴ መደረብ?” ቆንጅት መለሰች። “ደግሞ ዘመኑ የመጠጋጋትና የመተቃቀፍ ነው…” ቀጠለች። ወያላው በመዳፉ መዝጊያውን ነረተና ታክሲዋን አስቆማት። በስልኩ የሚነጋገር አንድ ጎልማሳ ገባ። “እንዲያው ከየትም ብለህ አንድ 80 ሺሕ ብር የሚያበድረኝ ሰው ፈልግልኝ…” ይላል። “ወይ ጉድ! አንድ ሺሕ ብር ወረቀት በሆነበት ጊዜ ገንዘብ አበዳሪ ጠፋ?” ሦስተኛው ረድፍ ላይ የተሰየመው ወጣት ነው። “የዘንድሮ ብር ንፋስ እንዳየ ዱቄት እንደሚበተነው መሰለህ የሚገኘው? እንደ አወጣጣችን መቼ ይገባና?” ይለዋል ከኋላ የተቀመጠ። “ሄዶ ሄዶ የት ነው የሚገባው ግን?” ስትል ‘ስካርፍ’ የጠመጠመችው፣ “የእኛን አትጠይቂም? ገንዘብማ ሲፈጥረው ኑሮው መሬት ላይ ነው። ካላመንሽ መሬት አሳሾቹን መጠየቅ ነው። በብሔር እየተቧደኑ መሬትን የብሔር ሰጥተው ገንዘብ ያፍሱበታል…” ይላታል። እንዲህ ነው እንግዲህ መጨረሻችን!

ወደ መዳረሻችን ተጠግተናል። “ወይ አዲስ አበባ!” ትላለች ወይዘሮዋ። “እንደ ቀልድ ከአንድ መቶ ምናምን ዓመት በላይ?” ብላ ስትገረም፣ “ምን ዘንድሮ እኮ ሰውም ከተማውም እኩል ዕድሜ መቁጠር ብቻ ሆነ። እንዲያውም የከተሞቹ ይሻላል ኧረ። እያደር ብሶብናል እኛማ…” ሲል ጋቢና የተሰየመው ሳይታሰብ አወራ። “ምን ይላል ይኼ? ህያዋንን ከግዑዝ ጋር ያነፃፅራል እንዴ?” ጎልማሳው ያብዳል። “ዘመኑ የንፅፅርና የፉክክር ቢሆን ነዋ…” ትላለች ቆንጂት። ወያላው በበኩሉ፣ “አዳሜ ባቡር ባቡር ብለሽ ባቡራችሁን አየንላችሁ። መሀል ወገቡን እንደ ተመታ እባብ እንደዚያ እየተጎተተ በዚህ የጥንቸሎች ዘመን የኤሊ ሞተር ገጥመው ተሳፈሩበት ሲሏችሁ እሺ ይባላል?” ይላል። “ታዲያ ምን ምርጫ አለ? የተገኘውን መጠቀም ነው…” ስትል ወደ መጨረሻ፣ “ደግሞ አንሳፈርም በሉ እያላችሁ አድማ ማስመታት ጀመራችሁ? ቆይ…” ብሎ አንዱ ወያላው ላይ ይዝታል። “ዛቻን ምን አመጣው?” ሲለው አንዱ ጠጋ ብሎ “ጥጋብ!” ይላል። እውነትም ጥጋብ!

“እንዲህ በየመንገዱ እየተዛተብን እንዴት ነው ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ መብታችን ሊጠበቅ የሚችለው?” ብሎ የቅድሙ ወጣት ሲጠይቅ፣ “አቤት? ወዴት? በማለት እንጂ ‘ለምን? እንዴት?’ መሥራታቸውን እንጃ…” ትላለች ወይዘሮዋ። “ወይ አዲስ አበባ። እዚህ አራዳ ላይ እዚህ ፒያሳ ሁሉ ነገር ተጀምሮ ዛሬ ማቆሚያ ጠፋ። በዚህ ቢሄዱ ግንባታ ነው፣ በዚያ ቢዞሩ ጥርጊያ ነው። መካብ ነው፣ ማፍረስ ነው። እንዴት ደስ ይላል ግን?” ሲል ጎልማሳው ቆንጂት ተራዋን ቀበል አድርጋ፣ “ምን ዋጋ አለው? ከተማው ሲቆረቆር ከነበረበት ቅርፅና ገጽታ ተቀየረ። አዲስ አበባ ውስጥ እየኖረ ከተሜ አልመስል ያለው ደግሞ ከመልካም ሥነ ምግባርና ይሉኝታ አፈነገጠ። መተዛዘን ቀርቶ አዋክቦ መንጠቅ፣ ፍርፋሪ ለመለቃቀም ሰብዓዊ ክብርን ማዋረድ፣ ሌብነት፣ ዘረኝነት፣ ጥጋበኝነት፣ ሴረኝነትና ክፋት ይኼው ይጫወቱብናል። አዲስ አበባችን እንኳን የሁላችንም የጋራ ቤት መሆን ሲገባት የራስ ለማድረግ አጥንት ላይ እንደሚናጠቁ ውሾች ላያችን ላይ ይፋጃሉ…” እያለች ሳለ ወያላው “መጨረሻ!” ብሎ በሩን ከፈተው። ‹‹መጨረሻችን ባይሆን ኖሮ ይህች ቆንጆ ስለአዲስ አበባችን እንዲህ ያለ መልካም ነገር ስትናገር፣ ባልተገራ አንደበታቸው ጆሮአችንን የሚያጨቀዩት ደግሞ ይነሱብናል…›› ስትል ‹‹ወይ አዲስ አበባ!›› እያልን ተሰነባብተን በየአቅጣጫው ነጎድን፡፡ መልካም ጉዞ!    

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት