Wednesday, February 8, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -
ልናገርቋንቋን ማወቅ ይጠቅማል - በግድ ሲሆን ግን ያቅራል!

ቋንቋን ማወቅ ይጠቅማል – በግድ ሲሆን ግን ያቅራል!

ቀን:

በሲሳይ መንግሥቴ (ዶ/ር)

አሁን በምንገኝበት 21ኛው ክፍለ ዘመን ቀርቶ በቀደመው ጊዜም ቢሆን ቋንቋ በመናገር፣ በመጻፍ ወይም በምልክት አማካይነት ሕዝብን ለማግባባት የሚያገለግል ቁልፍ መሣሪያ መሆኑ ታውቆ ያደረ ጉዳይ ነው፡፡ የሰውን ልጅ ከሌላው እንስሳ እንዲለይ የሚያደርገው ማሰብ መቻሉ ሲሆን፣ የሚያስበውን ነገር ወይም ጉዳይ ወደ ሌላው ሰው ማሻገር ወይም ማጋባት የሚችለውም በቋንቋ አማካይነት ነው፡፡ በዚህም ምክንያት ቋንቋ ወሰብሰብ ያለ ሁኔታ እንዲኖረው ሆኗል፣ ከዚያም አልፎ ለሰው ልጅ ወካይ የሆነ ባህሪም ተላብሷል ማለት ይቻላል፡፡ እናም ቋንቋ በተፈጥሮ ስጦታ ወይም መወለድ ሳይሆን፣ በልምምድና በትምህርት የሚገኝ ክህሎት እንደሆነ የሥነ ልሳን ምሁራን ያስረዳሉ፡፡

ይህም በመሆኑ የተለዋዋጭነት ባህሪንም ተላብሷል ማንም ሰው በአንድ ወቅት የለመደውንና ሲጠቀምበት የነበረውን ቋንቋ ትቶ ሌላ አዲስ ቋንቋ ሊማር ይችላል፣ ወይም ከሚያውቀው ቋንቋ በተጨማሪነት ሌላ ቋንቋ ተምሮ ሊጠቀም ይችላል፡፡ ይህን ለማድረግ ደግሞ አንድም የሚያስገድድ የኑሮ ሁኔታ ሲያጋጥም ለመመሳሰል ስትል አሊያም ህሊናህ ወዶና ፈቅዶ፣ ከሁሉም በላይ ደግሞ በሕይወት ምዕራፌ ውስጥ ይጠቅመኛልም ብለህ ልትማረው ትችላለህ፡፡ ስለሆነም ቋንቋ እጅግ ጠቃሚ የሆነ የሰው ልጅ መሣሪያ ነው፡፡ ለምን ቢባል ቋንቋ እንዲሁ ለመግባቢያነት ብቻ ሳይሆን ወዳጅነትን ለማጠናከር፣ ባህላዊ ትስስርን ለመፍጠር፣ የምጣኔ ሀብት መስተጋብርን ለማሳደግና ማኅበራዊ ግንኙነትን ለማሳለጥ፣ ወዘተ እንደሚጠቅም በተግባር የተረጋገጠ እውነት ነው፡፡

ከዚያም አልፎ የሰው ልጅን አስተሳሰብና ስሜትን በሚገባ ይቀርፃል፣ የአንድ ሰው አመለካከት ምን እንደሚመስል ለማወቅም በእጅጉ ይረዳል፣ በአጠቃላይም ቋንቋ የአዕምሮ ብርሃን ነው ይባላል፡፡ ይህም ማለት አዕምሮ ውስጥ የሚፈጠር፣ የሚብላላና የሚብሰለሰል ፍልስፍናዊ ዕሳቤና ዕውቀት ሁሉ በቋንቋ አማካይነት ካልተገለጸና ሌላው ሰውም እንዲጋራው ካልተደረገ አበው ‹‹የጋን ውስጥ መብራት›› እንደሚሉት ዓይነት ይሆንብናል፡፡ በነገራችን ላይ ቋንቋ ዕውቀትም ነው፣ በአሁኑ ዓለማዊ ሁኔታ ከአንድ በላይ በሆነ ቋንቋ መግባባት የሚችል ሰው የተሻለ ተወዳዳሪ ይሆናል፡፡

ምክንያቱም አንድን ሁኔታ ይበልጥ ለመረዳትና ለማወቅ ብሎም ለመተግበር የቋንቋ መሠረታዊያን የሆኑትን መስማት፣ መናገር፣ ማንበብ፣ መጻፍ፣ መመልከትና ዓይቶ መለየትን መቻል የተሻለ ዕድል ይሰጣልና ነው፡፡ እንዲሁም የሰንደቅ ዓላማን ትርጉምና አገልግሎት ስንመለከትም ሰንደቅ ዓላማ የአንድን አገር ማንነትና ፍላጎት የሚገልጽ የአርበኝነት ምልክት ነው፡፡ ብሔራዊ ወይም ሕዝባዊ መዝሙርም የአርበኝነት ስሜትን ለመግለጽ የሚያገለግል በግጥምና ዜማ የሚደገፍ የአንድ አገር መገለጫ ነው፡፡ ለመግቢያ ያህል ስለቋንቋ፣ ሙዝሙርና ሰንደቅ ዓላማ ይህን ካልኩ፣ አሁን እየታዘብነው ወዳለነው የአገራችን ተጨባጭ ሁኔታ ልመለስና ትንሽ ነገር ለማለት ልሞክር፡፡

የአገራችን የቆየ ልምድና አሁን ላይ እየተከሰተ ያለው ቀውስ

በአገራችን ቀደም ባሉት ዘመናት እንደ አሁኑ ወጥ የሆነ ሰንደቅ ዓላማና የሕዝብ መዝሙር የነበረ መሆኑን የሚያመለክቱ ጽሑፎችን ማግኘት ባልችልም፣ በየጁ ሥርወ መንግሥት (በዘመነ መሳፍንት) የእያንዳንዱ አካባቢ ገዥ እኔንና አካባቢዬን ሊገልጸኝ ይችላል የሚለውን ቀለም የያዘ ጃኖ ወይም በቆዳ ላይ የተለበጠ ምልክት ይጠቀም ነበር፡፡ በዚህ ረገድ በብዛት ጥቅም ላይ የዋሉት አረንጓዴ፣ ቢጫ፣ ቀይ ቀለማት ሲሆኑ፣ የኋላ ኋላ ሦስቱም ቀለማት በአንድ ላይ ተሰድረው የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ እንዲሆኑ ተደረገ፡፡

ይህም በዋነኛነት ዓድዋ ላይ በእምዬ ምኒልክና እቴጌ ጣይቱ ብጡል መሪነት በወራሪው የጣሊያን ጦር ላይ የተመዘገበውን ደማቅ ድል ተከትሎ፣ የሰንደቅ ዓላማ አስፈላጊነት ይበልጥ ትኩረት እያገኘ እንደመጣ ይታመናል፡፡ በተለይም እ.ኤ.አ. በ1919 አካባቢ አልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን ኢትዮጵያ ‹‹የሊግ ኦፍ ኔሽንስ›› አባል እንድትሆን ጠይቀው የሚወክላችሁን ብሔራዊ ምልክት ላኩ ሲባሉ የአረንጓዴ፣ ቢጫና ቀዩን ሰንደቅ ዓላማ መልዕክት እንዲኖረው በማድረግ መላካቸው ይታወቃል፡፡ ከዚያም መጀመሪያ ላይ በአረንጓዴ፣ ቢጫ ቀይ ቀለማቱ መሀል ላይ መስቀል የተሸከመ አንበሳ የሚታይበት ዓርማ ተጨምሮበት የነበረ ቢሆንም፣ ከጊዜ በኋላ በኢትዮጵያዊያን ሙስሊም ወገኖቻችን ላይ የሚፈጥረው አሉታዊ ስሜት ግምት ውስጥ ገብቶ መስቀሉ ተነስቶ፣ አንበሳው ግን ከሥልጣናቸው እስከተነሱበት መስከረም 2 ቀን 1967 ዓ.ም. ድረስ ሲያገለግል ቆየ፡፡

የደርግ መንግሥትም አንበሳውን አስወግዶ የራሱን ኅብረተሰባዊ ዕሳቤ ወይም የሶሻሊዝምን ርዕዮተ ዓለም የሚያመለክት ዓርማ እንዲደረግበት ወስኖ ሥራ ላይ አዋለ፡፡ ይህም ሆኖ ሕዝብ ዓርማ የሌለበትን አረንጓዴ፣ ቢጫ ቀይ ሰንደቅ ዓላማ እንዳይጠቀም አይከለከልም ነበር፡፡ እንዲያውም ዓርማ ያለበት ሰንደቅ ዓላማ በአብዛኛው በቤተ መንግሥትና በተወሰኑ መሥሪያ ቤቶች ብቻ ያገለግል እንደነበረ ይታወቃል፡፡ ኢሕአዴግ ሥልጣን ሲይዝ የሰንደቅ ዓላማ አገልግሎትን አስመልክቶ የመጣው የአስተሳሰብ ለውጥና ተግባራዊ የተደረገው ሁኔታ ከቀደሙት ልምዶች የተለየ ነው፡፡

በመጀመሪያ ኢሕአዴግና አባል ድርጅቶቹ ለኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ክብር የላቸውም፣ ከዚያ ይልቅ የድርጅታቸውን ዓርማ አስበልጠው ሲመለከቱ እናያለን፡፡ በዚህም ምክንያት አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ቀለሞችን ሳይቀር በጥላቻ መልኩ በመመልከት አይደለም በሰንደቅ ዓላማነት፣ በአልባሳት ላይ ሳይቀር ጥቅም ላይ ውሎ ሲመለከቱ ዓይናቸው ከመቅላት አልፎ ለባሹን ወይም ተገልጋዩን ለማስወለቅ ጥረት ያደርጋሉ፣ አሊያም አውልቆ እንዲጥል ጫና እስከ ማድረግ ይደርሳሉ፡፡ ይህም የተሳሳተው የብሔር ፖለቲካ የፈጠረውና አገራዊ አንድነትን የማይፈልገው ዕሳቤ ውጤት ነው፡፡ የብሔራዊ መዝሙርን ዕሳቤ በተመለከተም ከአፄ ኃይለ ሥላሴ ጀምሮ በተደራጀና በተሰናሰለ መልኩ ሥራ ላይ የዋለ እንደሆነ ሲገመት፣ በንጉሡ ጊዜ የነበረው ብሔራዊ መዝሙር በዋነኛነት ጃንሆይን የሚያሞግስና ንጉሡ የኢትዮጵያ ስጦታ መሆናቸውን የሚገልጽ ነበር፡፡

በደርግ ጊዜ የነበረው ደግሞ ይከተለው የነበረው ርዕዮተ ዓለምን በሚገልጽ መልኩ ኅብረተሰባዊነትን የሚያቀነቅንና ይህንን አስተሳሰብ ለማስረፅ ታስቦ ሥራ ላይ የዋለ መሆኑን እንገነዘባለን፡፡ ኢሕአዴግ የመንግሥት ሥልጣንን መቆጣጠሩን ተከትሎ ባለፉት 30 ዓመታት የታየው ለውጥ የርዕዮተ ዓለም ብቻ ሳይሆን፣ የብሔር ተኮር ፖለቲካን ለማስረፅና አገራዊ አንድነትን ሊያላላ በሚችል መልኩ የተቃኘ መሆኑን ከድርጊቶቹ መረዳት ይቻላል፡፡ ችግሩን ይበልጥ የከፋ እንዲሆን የሚያደርገው ደግሞ ክልሎች ቋንቋንና ብሔርን መሠረት አድርገው ሲደራጁና የራሳቸው ሰንደቅ ዓላማና የሕዝብ መዝሙር እንዲኖራቸው ሲደረግ ነው፡፡

ይህም ማለት የቀደመውን ሰንደቅ ዓላማና ብሔራዊ መዝሙር ችግር የነበረበት እንደሆነ አድርጎ በመፈረጅ ላይ የተመሠረተ ስለነበረ፣ የዚያ ተቃራኒ ነገር የመፈለግና የቀደመውን የመጥላት ዝንባሌ እያደገ እንዲሄድ የሚያደርግ ሆነ፡፡ በዚህም ምክንያት አንዳንዶቹ ማለትም የትግራይና የአማራ ገዥ ፓርቲዎች በትጥቅ ትግል ወቅት ለፖለቲካ ድርጅት ዓርማነት የተገለገሉበትን ምልክት የክልላቸው ሰንደቅ ዓላማ እንዲሆን አድርገዋል፡፡ ሌሎቹ ደግሞ ይገልጸናል ያሉትን ሰንደቅ ዓላማና የሕዝብ መዝሙር አዘጋጅተው ለመገልገል ወስነዋል፡፡ በዚህም ምክንያት አብሮነትንና ኢትዮጵያዊነትን ከሚሰብኩ ይልቅ፣ ያለፈውን ሁኔታ ማውገዝንና ማጥላላትን ሲያስፋፉ ይታያሉ፡፡

የአዲስ አበባ አሁናዊ ሁኔታና የተፈጠረው ቀውስ

አዲስ አበባ በንጉሡ የአገዛዝ ዘመንም ይሁን በደርግ ጊዜ ራሷን የቻለችና ለማዕከላዊ መንግሥቱ ተጠሪ የሆነ አስተዳደር የነበራት መሆኑ ይታወቃል፡፡ በኢሕአዴግ የመጀመሪያዎቹ አራት የሥልጣን ዓመታት (የሽግግር ወቅት አስተዳደር) አዲስ አበባ ራሷን የቻለች ክልል በመሆን ተደራጅታ እንደነበረም የቅርብ ጊዜ ትዝታ ነው፡፡ በዚህም ምክንያት ክልል 14 በመባል ትጠራ እንደነበረም እናስታውሳለን፡፡ ሆኖም ኅዳር 29 ቀን 1987 ዓ.ም. አሁን ሥራ ላይ የሚገኘው ሕገ መንግሥት ሲፀድቅ አዲስ አበባ ከክልልነት ወርዳ የከተማ አስተዳደር እንድትሆን ተደረገ፡፡

ይህም ሆኖ በዚህ ሕገ መንግሥት አንቀጽ 49 ላይ የአዲስ አበባ ሕዝብ ራሱን በራሱ የማስተዳደር መብት እንዳለው ተቀምጧል፡፡ ይሁን እንጂ የራሱ የሆነ ሰንደቅ ዓላማና የሕዝብ መዝሙር እንደሚኖረው አልተገለጸም፡፡ በዚህም መሠረት እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ የአዲስ አበባ መሥሪያ ቤቶችም ሆኑ ትምህርት ቤቶች የፌዴራሉን ሰንደቅ ዓላማና ብሔራዊ መዝሙር ሲገለገሉ ቆይተዋል፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን የኦሮሞ ፖለቲከኞች አዲስ አበባ የእኛ ናት የሚለውን ፍላጎታቸውን ተግባራዊ ለማድረግ በማሰብ፣ የኦሮሚኛ ቋንቋ በአዲስ አበባ ትምህርት ቤቶች ውስጥ እንዲሰጥ በማድረግ ጀምረው ቀስ በቀስ የኦሮሚያ ሰንደቅ ዓላማንና የኦሮሚያን ክልል የሕዝብ መዝሙር በማዘመር ዓላማቸውን ለማስፈጸም የያዙትን ሥልጣን በማናለብኝነት መጠቀም ጀመሩ፡፡

ይህም ሁኔታ በሌላው የአዲስ አበባ ነዋሪ ሕዝብ ላይ ቅሬታን ፈጥሮ ተቃውሞ ገጠመው፡፡ ይህንን ተቃውሞ ለማለዘብ ከመሥራትና የሕዝብን ይሁንታ ለማግኘት ጥረት ከማድረግ ይልቅ፣ እልህ ውስጥ በመግባት ፍላጎታቸውን በኃይል ለመጫን እንቅስቃሴ በማድረግ ላይ ይገኛሉ፡፡ ከሁሉም በላይ አሳዛኙ ነገር ደግሞ የኦሮሚያ ክልል የሕዝብ መዝሙርን ለምን እንዘምራለን? ሰንደቅ ዓላማውንስ በምን ሒሳብ እንድናውለበልብ እንገደዳለን? የሚል ጥያቄ ሲነሳ ይኼማ ኦሮሞ ጠልነት ነው የሚል ፍረጃ በመስጠት ለማሸማቀቅ ከመሞከር አልፈው የኦነግ ሸኔ፣ የጽንፈኛ ፋኖና የምዕራባዊያን ሴራ ነው በማለት የችግሩን ምንጭ ውጫዊ ለማድረግ ጥረት መደረጉ ነው፡፡

ከዚያም አልፎ ይህ መዝሙርና ሰንደቅ ዓላማ እኮ እኛን አይገልጽም፣ ይልቁንም የእኛን መሠረታዊ መብትና የሞራል እሴት የሚነካ ነውና ይታሰብበት የሚሉትን ዜጎች ሁከትና ብጥብጥ ፈጣሪ ብሎ የፀጥታ ኃይል በማሰማራት ሕፃናትንና እመጫት ወላጆችን ጨምሮ መምህራንን የማሰር ዕርምጃ መውሰዳቸው፣ በእርግጥም እነዚህ ሰዎች ከስህተታቸው ለመማር ከመፈለግ ይልቅ ያሰብነውን ካላደረግን እንደ መሸነፍ ይቆጠራል የሚል ዓይነት አቋም ይዘው እየተንቀሳቀሱ ነው፡፡

ሌላው አሳዛኝ ጉዳይ የኦሮሚያ ሥርዓተ ትምህርት የኦሮሚኛ ቋንቋ ትምህርት ሲጀመር የክልሉ ሕዝብ መዝሙር ይዘመራል፣ ሰንደቅ ዓላማውም ይሰቀላል ስለሚል ነው ይህንን የፈጸምነው የሚለው ደካማና መሠረት የለሽ የመከራከሪያ ሐሳብ ነው፡፡ ይህም አንድም የከተማ አስተዳደሩን ኃላፊነት የጎደለው ተግባር ከማሳየት ባሻገር፣ በማናለብኝነት ስሜት ሥርዓተ ትምህርቱን ባለበት ሁኔታ ተግባራዊ ለማድረግ ከመፈለግ የተነሳ ውሳኔ እንደሆነ ይታመናል፡፡ የኦሮሞ ፖለቲከኞች ትልቁ ችግር ደግሞ ጥቂት ግለሰቦች ይህን ውሳኔ ሲወስኑ የሚመለከተው አካል ሐሳብ እንዲሰጥበትና የአዲስ አበባ ሕዝብም በጉዳዩ ላይ ግንዛቤ እንዲኖረው አለማድረጋቸው ነው፡፡

ተደጋግሞ እንደተገለጸውም ቋንቋን ማስተማር ከሰንደቅ ዓላማና መዝሙር ጋር የሚያገናኘው ነገር የሌለ ሲሆን፣ ማንኛውንም ቋንቋ ተማሪዎች እንዲማሩት ሲደረግ በዚያ ቋንቋ የተዘጋጀ መዝሙርን የግድ እንዲዘምሩና የዚያ ቋንቋ ባለቤት የሆነን አስተዳደር ሰንደቅ ዓላማ ማውለብለብ ግዴታ አለመሆኑን ከሌሎች አገሮችም ሆነ ከራሳችን ተሞክሮ ተመልክተናል፡፡ በነገራችን ላይ የቋንቋ ትምህርት የሚሰጠው በክፍል ውስጥ ሲሆን፣ መዝሙር ደግሞ በአደባባይ ነው የሚዘመረው፡፡ እውነታው እንዲህ ከሆነ የኦሮሚያ ‹‹ካሪኩለምስ›› ቢሆን እንዴት ብሎ ነው የኦሮሚኛ ቋንቋ ትምህርት መሰጠት ሲጀመር መዝሙሩ ይዘመራል፣ ሰንደቁም ይሰቀላል የሚለው?

የቀደመውን ትተን ባለፉት 30 ዓመታት ተግባራዊ በሆነው ሥርዓተ ትምህርት የአማርኛ ቋንቋ አዲስ አበባንና ድሬዳዋን ጨምሮ ከሞላ ጎደል በሁሉም ክልሎች እንደሚሰጥ ይታወቃል፡፡ ነገር ግን የአማራ ክልል የሕዝብ መዝሙር እየተዘመረ ሰንደቅ ዓላማው እንዲውለበለብ አልተደረገም፡፡ በዚህ ዓይነት በአማራ ክልል የኦሮሞ ብሔረሰብ ዞን የሚጠቀመው መዝሙርና ሰንደቅ ዓላማም ይህንኑ ነው ማለት ነው፡፡ ይህ ነገር በሚገባ ተጠንቶ የእርምት ዕርምጃ ሊወሰድበት እንደሚገባም በዚህ አጋጣሚ ለአማራ ክልል አመራሮች ምክሬን እለግሳለሁ፡፡

ይህም ሆኖ በኦሮሞ ብሔረሰብ አስተዳደር ዞን በሚገኙ ትምህርት ቤቶች የአማራ ክልል የሕዝብ መዝሙር እንደማይዘመር አውቃለሁ፡፡ ለምን ሲባል በመዝሙሩ ውስጥ አንድ ሐረግ ለአማራነት ክብር ስለሚልና እኛ ደግሞ ኦሮሞ ስለሆንን አንዘምርም ብለዋል በሚል ነው፡፡ ሌላው ግምት ውስጥ መግባት ያለበት የመዝሙሩ መልዕክትና የሰንደቅ ዓላማው ትርጉም ኢትዮጵያን የማይገልጽ፣ ልዩነትን ሰባኪ ብቻ ሳይሆን ያለፉትን ሥርዓታት መልካም ተግባራትና እሴቶች ሁሉ በጅምላ የሚኮንን የመሆኑ ጉዳይ ነው፡፡ ይህንን እውነታ ለመገንዘብ ይረዳ ዘንድ ከኦሮሚያ ክልል መዝሙር ውስጥ የተወሰኑ ስንኞችን ቀጥሎ ማስቀመጥ ተገቢ ሆኖ አግኝቸዋለሁ፡፡

… የመቶ ዓመት ዕድፍ በደማችን አጠብንልሽ፣

በብዙ ዕልፍ ዕልቂት ባንዲራችንን ከፍ አደረግንልሽ፣

ደስ ብሎናል ደስ ይበልሽ፡፡

ይኼ አሳፋሪ ሁኔታ በእጅጉ ያበሳጨው ተወዳጁና ታዋቂው አርቲስት ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ) ሰሞኑን በአሜሪካ እያቀረበ ባለው የሙዚቃ ኮንሰርት ዝግጅት ላይ፣ ስለአዲስ አበባ የሚከተለውን ልብ የሚነካ ስንኝ አቀንቅኖ የብዙዎቻችን ልብ በሐሴት እንዲሞላ አድርጓል፡፡

አፍሪካን አክሎ የተሰፋው ልብሱ፣

ኢትዮጵያን አክሎ የተሰፋው ልብሱ፣

ከምኔው ከምኔው ጠበበሽ ቀሚሱ፤

አዲስ አበባ ነበር የጥንቱ ስምሽ፣

ሁሉ አገርሽ ነበር የጥንቱ ስምሽ፣

አሁን ከምንጊዜው የእኔ ነሽ አሉሽ?

ማጠቃለያ

ቋንቋን ማስተማር በራሱ እንደ ችግር ሊታይ የሚችል ተግባር አይደለም፡፡ ሰንደቅ ዓላማ ማውለብለብም ሆነ መዝሙር መዘመርም እንዲሁ፡፡ ሆኖም እነዚህን ነገሮች በግድና በጫና እንዲፈጸሙ የሚደረግ ሲሆን ግን፣ ‹በአፍንጫዬ ይውጣ› የሚል ምላሽ እንዲሰጥ ይገፋፋል፡፡ ሰሞኑን በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ የሚታየው ሁኔታም የዚህን መርህ ትክክለኛነት ያረጋግጣል፡፡ የቋንቋ ትምህርትን ከአንድ አካባቢ መዝሙርና ሰንደቅ ዓላማ ጋር ለማያያዝ መሞከር ደግሞ ከስህተትም በላይ የድንቁርና ጥግ ይመስለኛል፡፡

ስለሆነም እነዚህ በማናለብኝነት ስሜት ውስጥ ሆነው ፍላጎታቸውን ሕዝብ ላይ ለመጫን የሚያደርጉትን ጥረት አቁመው፣ ሕዝብን ይቅርታ እንዲጠይቁ የሚያደርግ ሥራ መሥራት ከሁሉም አዲስ አበቤ የሚጠበቅ ሲሆን፣ ይህን በማድረግም ይበልጥ ተጠቃሚ የሚሆኑት እነሱው እንደሚሆኑ ለማስገንዘብ ጥረት ማድረግም መልካም ነው እላለሁ፡፡ በሌላ አባባል ‹‹ሊበሏት ያሰቧትን አሞራ ጅግራ ናት ይሏታል›› እንደሚባለው፣ አዲስ አበባን ወደ ኦሮሚያ ክልል ለመጠቅለል የሚደረገው ጥረት አስቀድሞ የከሸፈና የማይሳካ መሆኑን በተግባር ማሳየት ተገቢ ነው፡፡    

ከአዘጋጁ፡- ጸሐፊው በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ረዳት ፕሮፌሰር ሲሆኑ፣ ጽሑፉ የእሳቸውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን፣ በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

ጥቁር የመልበስ ውዝግብና የእምነት ነፃነት በኢትዮጵያ

ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ኅዳር ወር ላይ በፓርላማ...

የኢንሹራንስ ዘርፉን የሚቆጠጠር ገለልተኛ ተቋም ለመመሥረት እንቅስቃሴ ተጀመረ

ከ70 በላይ አዳዲስ የፋይናንስ ተቋማት ዘርፉን ሊቀላቀሉ ነው የኢትዮጵያ ብሔራዊ...

እስቲ አንገፋፋ!

እነሆ መንገድ። ጊዜና ሥፍራ ተጋግዘው በውስንነት ይዘውናል። መፍጠን ያቃተው...