Monday, January 30, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -
እኔ የምለዉምሁራንና ከአገራዊ ምክክሩ የሚጠበቀው ውጤት

ምሁራንና ከአገራዊ ምክክሩ የሚጠበቀው ውጤት

ቀን:

በደምስ ጫንያለው (ዶ/ር)

መነሻ

ከሰሞኑ በሰላም ሚኒስቴር “የአገረ መንግሥት ግንባታና የምሁራን ሚና” በሚል ርዕስ ለወር ያህል ጊዜ ከተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች የሚሰባሰቡ እስከ 400 ሺሕ የሚጠጉ ‹‹ምሁራን›› የሚሳተፉባቸው መድረኮች ተዘጋጅቶ ለማወያየት የመጀመርያው ስብሰባ ተከሄዷል፡፡ በዚህ ስብሰባ ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ ከመንግሥት ባለሥልጣናትና ከተቋማት አመራሮች፣ ከሕዝባዊ ድርጅቶች ሥራ አስፈጻሚዎች፣ ከተመራማሪዎች፣ ከአስተማሪዎች (ፕሮፌሰሮች) መነሻ የምሁር ተሰብሳቢዎች ሆነው ታድመው፣ በጥቂቱም ቢሆን የተናገሯቸውን ነገሮች በቴሌቪዥን አዳምጬያቸዋለሁ፡፡

የሰላም ሚኒስትሩም በኢኤምኤስ ዕለታዊ ዝግጅት ሐሙስ ታኅሳስ 13 ቀን 2015 ዓ.ም. ቀርበው ለተነሱላቸው ሦስት ጥያቄዎች የሰጡዋቸውን መልሶችም አዳምጫለሁ፡፡ ጥያቄዎቹ አንደኛ የመድረኩ ዝግጅት ዓላማ ምንድነው? ሁለተኛ ከምክክር ኮሚሽኑ ጋር በጥምረት የምትሠሩበት ሁኔታና ምሁራን ከተፅዕኖ ውጪ የሚሆኑበት ነውን? ሦስተኛ ፅንፍ የረገጡ የፖለቲካ አስተሳሰቦችን በአንድ ለማምጣት ምን ታስቧል? በሚሉት ላይ ያተኮሩ ናቸው፡፡ ይህንና በአገር ውስጥ ባሉ የቴሌቪዥን ጣቢያዎች የተላለፉትን ዘገባዎች ያዳመጡና የተመለከቱ፣ እኔ ደግሞ ከዚህ በፊት ከምጽፋቸው ጽሑፎችም ሆነ ከተለያዩ ሚዲያዎች ጋር ባደርግኳቸው ቃለ መጠይቆች የምሰጣቸውን ማብራሪያዎች የሚያውቁ፣ የሰላም ሚኒስቴር አካሄድ ምን ይመስልሃል? ከምክክር ኮሚሽኑ ሥራ አንፃርስ እንዴት ታየዋለህ? እና የመሳሰሉትን ጥያቄዎች አቅርበውልኛል፡፡ እኔም ምላሽ ከሰጠኋቸው በኋላ ግን፣ ለምን የእኔን ከጉዳዩ ጋር ያለኝን ምልከታ ለሕዝብ ተደራሽነት ባለው መዳረሻ ዘዴ አላደርስም ብዬ አሰብኩና ይህን ጽሑፍ አዘጋጀሁ፡፡

የሰላም ሚኒስቴር ያዘጋጀውና በቀጣይም በመቶ ሺሕዎች የሚቆጠሩ ‹‹ምሁራን›› በተለያዩ ሥፍራዎች ተገናኝተው የሚወያዩበት መድረክ አዘጋጃለሁ ያለውን በአዎንታዊ እቀበለዋለሁ፡፡ ማንም ይሁን ማን፣ ከአንድ በላይ ሆኖ በአንድ ሥፍራ ተገናኝቶ በአገር ሆነ በአካባቢ ጉዳይ የመወያየት፣ የመነጋገር፣ የመስማማት፣ ያለ መስማማት፣ ላለመስማማትም በመነጋገር መስማማት ይችል ዘንድ ማብቃትና ማድረግ ተገቢና የሚደገፍ ድርጊት ነው፡፡ ዛሬ ስለኢትዮጵያ ሰላም፣ ደኅንነት፣ ፀጥታና ሁለንተናዊ ሉዓላዊነት ሳስብ፣ እንደ ዋነኛ ችግርና ጎዶሎ ሆኖ የሚታየኝ ዜጎች በሰውነታቸውና በዜግነታቸው ላይ ተመርኩዘው ባላቸው ዕውቀትና የሕይወት ልምድ በአገሪቱ የኢኮኖሚ፣ የባህላዊ፣ የማኀበራዊ፣ የሃይማኖታዊና የፖለቲካዊ ጉዳዮች ዙሪያ በአንድ ሥፍራ ተገናኝተው ለመነጋገር ሲያቅታቸው መመልከት፣ ወይም ተገናኝቶ ለመነጋገርና ለመወያየት አለመሻት፣ የተወሰኑት ደግሞ ተነጋግረውም በሰላማዊ መንገድ ላለመስማማት፣ መስማማት ችለው በተስማሙባቸው ላይ ተመርኩዘው ለሁለንተናዊ የአገር ግንባታ ሥራ በጋራና በመተባበር አቅደው ለመተግበር አለመቻላቸው ነው፡፡

የሰላም ሚኒስቴርን ጅማሮ በአዎንታዊ እቀበለዋለሁ ስል ግን፣ ከዚህ በፊት ‹‹ምሁራን›› የሚባሉትን በመሰል ጉዳዮች ዙሪያ ለማወያየት ከተዘጋጁ መድረኮችና አፈጻጸማቸው አንፃር የነበሩ ህፀፆችን ማስተካከል እንደሚገባ በማስገንዘብ ነው፡፡ በእኔ ምልከታ ከዚህ በፊት ከተዘጋጁት ያየሁባቸው ክፍተቶችና ችግሮች አብዛኞቹ የሚያጠነጥኑት በሦስት ጥያቄዎች ዙሪያ ነው፡፡ አንደኛ ‹‹ምሁር›› ማነው? ሁለተኛ ቀደምት ጊዜያት ከነበሩ ድርጅታዊ (የቡድን) የፖለቲካ ፓርቲ አወቃቀርና አካሄድ ጋር ያለው ልዩነት ምንድነው? ሦስተኛ ከላይ ከተገለጸው ወር ከሚዘልቀው ስብሰባ የሚገኙት መደምደሚያዎችና ምክረ ሐሳቦች እንዴት ለምክክር ኮሚሽኑ ግብዓት ይሆናሉ? የሚሉት ናቸው፡፡

እዚህ ጋ በመጀመርያው ጥያቄ ዙሪያ በዕለቱ የትምህርት ሚኒስትሩ በኋላም የሰላም ሚኒስትሩ ከኢኤምኤስ ጋር በአደረጉት ቃለ ምልልስ የሰጧቸውን ማብራሪያዎች ማዳመጤን ሳሳውቅ፣ እኔ ደግሞ ትኩረት ይገባቸዋል ያልኳቸውን ተያያዥ ነገሮች በዚህ ጽሑፍ አቅርቤያለሁ፡፡ በተለይም በ2013 ዓ.ም. ‹‹ኢኮኖሚው ሦስቱ ፖለቲከኞችና ፖሊሲ›› በሚል ርዕስ ካሳተምኩት መጽሐፌ በንዑስ ክፍል 1.6 ‹‹ልሂቃን፣ ሙያተኞችና ምሁራን ምንና ምን ናቸው?›› በሚል የጻፍኩትን ለአንባቢያን ማጋራት እንዳለብኝ ተገነዘብኩ፡፡ ይህ ሰላም ሚኒስቴር ከአቀደው አንፃር ብቻ ሳይሆን፣ ወደፊት በምክክር ኮሚሽኑ በኩል ለሚደረገው ውይይት ለልሂቃን፣ ለሙያተኞችና ለምሁራን ተሳታፊዎች ከሚሰጠው ሥፍራና እነሱም ከሚሰጡት አስተያየት አንፃር ሌላው የኅብረተሰብ ክፍል ማጤን ያለበትን ነገር እንዴት ማጤን እንዳለበት ግንዛቤ ለማስጨበጥም ጭምር ነው፡፡

ለዚህ ጽሑፍ ያግዝ ዘንድ በመጽሐፉ ውስጥ በንዑስ ክፍል 1.6 ከተጻፈው የማሳጠርና መለስተኛ የአርትዖት ሥራ የተደረገበት ሲሆን፣ በተለይም የግርጌ ማስታወሻ ተደርገው የነበሩት እንዲቀሩ ተደርጓል፡፡ ሙሉውን ለማንበብ የሚሹ መጽሐፉን እንዲመለከቱ እመክራለሁ፡፡ ከዚሁ ጋር አያይዤ ማሳወቅ የምሻው በ‹‹ምሁር›› ዙሪያ ከእኔ በፊት የጻፉ፣ የዘገቡ፣ በቃለ መጠይቅም ማብራሪያ የሰጡ ስለመኖራቸው ነው፡፡ ለምሳሌ ዓለማየሁ ረዳ (ዶ/ር) መጽሐፍ ከመጻፉም በተጨማሪ እንደ ‹‹ልቦና ውቅር›› እና በመሳሰሉት የቴሌቪዥን ፕሮግራሞች ላይ ቀርቦ ማብራሪያ ሰጥቷል፡፡ ሪፖርተር ጋዜጣ በአንድ ወቅት ስለምሁራን በርዕሰ አንቀጹ ያሰፈረውን ሐሳብና ማስገንዘቢያ ወረድ ብለው በዚህ ጽሑፍ ውስጥ ያገኙታል፡፡

ልሂቃን፣ ሙያተኞችና ምሁራን

ከላይ በአመላከትኩት መጽሐፌ ውስጥ ምሁር ከሚለው ቃል ይልቅ እኔ በአብዛኛው ልሂቅና ሙያተኛ የሚባሉትን ቃላት ለምን እንደምጠቀምባቸው፣ በአገራችን ውሰጥ እየተፈጠረ ካለው የምሁር ድረስልኝ አባዜ ጋር አያይዤ ማብራሪያ ሰጥቼያለሁ፡፡ ለምን አባዜ እንዳልኩትም በመጽሐፉ ውስጥ ተብራርቷል፡፡ ይህ ታዲያ ለብቻው እንደ ርዕስ መጽሐፍ ለተጻፈለት ‹‹ምሁር›› ለተባለው ኅብረተሰብ ክፍል ሆን ተብሎ የማኮሰስና የማጣጣል ሥራ ተደርጎ መቆጠር የለበትም፡፡ እንደ አስተማሪነቴ፣ ተመራማሪና አማካሪነቴ፣ በአጠቃላይም እንደ አካዴሚክስ ሰው እኔም ስለቃሉ አግባብ የለሽ አጠቃቀም ቁጥብነት ያለኝ ሲሆን፣ ማንሳቴ ግን ማሳወቅ ያለብኝን ነገር ለማሳወቅ ብቻ ነው፡፡ ይልቁንም ከአካዴሚያዊ አገላለጽ ዳራው አንፃር ማረም የሚገባንን የቃሉን ይዘትና አጠቃቀም መስመር ለማስያዝ የሚደረግ ጥረት አካል እንደሆነ ተደርጎ እንዲታይ እሻለሁ፡፡ በዚህ ሒደትም የሚከተሉትን ጥያቄዎች ማንሳትና ተገቢ ምላሽ ማቅረብም ይጠበቃል፡፡ ባለሙያዎች (Professionals) እነማን ናቸው? እነዚህ ከምሁራን (Intellectuals) በምን ይለያሉ? ሙያተኛውና ምሁሩ ደግሞ ልሂቃን (Elite) እየተባሉ ከሚጠቀሱ የኅብረተሰብ አካላት በምን ይለያሉ? እነዚህና ተጓዳኝ ጥያቄዎች አንደ እኛ በሚያስፈልገው አግባብ መብራራት ሲኖርባቸው፣ ሁለተኛ ማብራሪያው በአገራችን ከሚስተዋለው የድርጅታዊ/ተቧዳኝነት አሠራር ዝንባሌና ተልዕኮ አንፃርም ይዘታቸውና ተሳትፎአቸው ምን መሆን እንዳለበት ለማስገንዘብ የሚያስችል መሆን አለበት፡፡

በአገር ጉዳይ ላይ፣ በአገር ውስጥ ያሉ ተዋንያንን በሦስት ክንፎች ከፍሎ ማየት ከተጀመረ ዋል አደር ብሏል፡፡ እነዚህም የመንግሥት፣ የድርጅትና የሕዝብ ክንፎች ናቸው፡፡ ይህ አከፋፈል ለዝንተ ዓመት የነበረ ነው ለማለት ቢቻልም፣ በዛሬይቱ ኢትዮጵያ ግን የዚህ አከፋፈል ዋነኛ አራማጆች በመንግሥት ሥልጣን ላይ ያሉ አመራር አካላት ናቸው፡፡ ታዲያ አከፋፈሉን የጀመሩበት የራሳቸው ምክንያትና ማብራሪያ ሊኖራቸው ቢችልም፣ በዚህ ጽሑፍ ውስጥ አከፋፈሉ በሚከተለው አገላለጽ ጠቀሜታ ላይ ውሏል፡፡

ድርጅት የፖለቲካ ወይም ፖለቲካዊ ያልሆነ ሊሆን ይችላል፡፡ የፖለቲካ ከሆነ ደግሞ በወቅቱ የመንግሥትን ሥልጣን የያዘው ቡድን፣ ወይም የተቀዋሚዎች ቡድኖች ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ሁሉም ከአዲስ አበባ ቀበሌ እስከ ገጠር ቀበሌ ብሎም በእነዚህ ውስጥ ባሉ ቤተሰቦች ውስጥ የየራሳቸው አባላት ወይም ደጋፊዎች አሏቸው፡፡ አባሎቻቸውም የተማሩ፣ ሙያ ያላቸው ወይም ያልተማሩ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ እዚህ ላይ ጠቅሼ ማለፍ የምሻው ዳንኤል ቅጣው (ፕሮፌሰር) በ2008 ዓ.ም. በጻፈው መጽሐፍ ውስጥ፣ ‹‹መማር ማለት ሰርተፊኬት፣ ዲፕሎማ፣ ወይም ዲግሪ መያዝ እንዳልሆነ›› መግለጹን ነው፡፡

ይህ አገላለጹ ትምህርት መደበኛ ባልሆነና መደበኛ በሆነ መንገድ ሊሰጥ እንደሚችልና እንደሚገኝ አመላካች ነው፡፡ የተማሩ ዜጎች በራሳቸው በግል ወይም በመንግሥት፣ ሕዝባዊ በሆኑ ወይም ባልሆኑ ድርጅቶች ውስጥ የሚሠሩ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ በአጠቃላይ ሦስቱም ክንፎች ከፌዴራል እስከ ወረዳ የገጠር ቀበሌ ድረስ አሉ፡፡ ታዲያ ተደራጅተው የሚንቀሳቀሱ ሁሉ በእነዚህ ውስጥ ያሉትን ሙያተኞች በአግባቡ ካልተጠቀሙባቸው በሚሠሯቸው ሥራዎች ስኬታማ አይሆኑም፡፡

በመንግሥት ተቋማት በተሿሚነትም ሆነ በሌላ ደረጃ ያለ ምሁር (በመንግሥት ክንፍ)፣ ፖለቲከኛው ምሁር (በድርጅት ክንፍ) የታቀፈው፣ ወይም የእሑድ ፖለቲከኛው (Sunday Politicians) እና ከዚህ በተጨማሪ በየቤቱ የአገርን ጉዳይ አስመልክቶ ሳይንሳዊ፣ ማኅበራዊ፣ ባህላዊና ሃይማኖታዊ ትንተና የሚያደርጉ ምሁራን (የሕዝብ ክንፍ) ውስጥ የሚገኙ ሁሉ ከልሂቃን አድማስ (Scope of Elitism)፣ ከሙያተኛ ጎራ (The Set Of Professionals) አንፃር መቃኘትና አቋማቸውና ይዘታቸው ከወቅቱ የአገራችን ፖለቲካና ልማት አካሄድ ጋር ተገናዝቦ መጤን አለበት፡፡ በተለይም ምሁርና ሙያተኛ በሚባሉት መካከል ሊኖር ይችላል የሚባል ልዩነትን መግለጽም ተገቢ ነው፡፡ በእነዚህ ስምም ፖለቲከኞች ስለሚጫወቱት ጨዋታ ጭምርም አነስተኛ ማብራሪያ መስጠትም ተገቢ ሆኖ አግኝቸዋለሁ፡፡

ፖለቲከኞች በቡድን ተደራጅተው፣ በምርጫ ቦርድ ተመዝግበው በዴሞክራሲ ስም ላይ ታች ብለው ሥልጣን ለመያዝ ወይም ለመጋራት ሲነሱ፣ የሚሏቸውና የሚናገሯቸው የፖሊሲ፣ የስትራቴጂ የተቋማት አማራጮች ላይ ወይም በእነዚህ ላይ የይቀየር ጥያቄዎች አለን ብለው ነው፡፡ በእርግጥ በእነዚህ ጉዳዮች ከእነሱ ሳያንስ (ባይበልጥ እንጂ) ሕዝቡ ውስጥ (ሕዝብ ክንፍ) ውስጥ ያሉ የሚያውቁ የሚተነትኑ የሉም በሚል ዕሳቤ ያደርጉታል የሚል ግምት የለኝም፡፡ ሕዝቡ ውስጥ በርካቶች ከእነሱ ይበልጥ የሚያውቁ አሉ፡፡ በፖለቲካ ቡድን ተደራጅተው አይቅረቡ እንጂ፣ በበለጠ ለአገር የሚበጀውን ትንተና ማቅረብ የሚችሉ በርካታ ናቸው፡፡ ከፖለቲካውም አንፃር ቢያንስ በየሳምንቱ በአንድ ካፌ ወይም በተለያዩ አካባቢዎች ባሉ የጋዜጣና የመጽሔት ማንበቢያ ሥፍራ የኅትመት ውጤቶችን ሲያነቡና ሲገመግሙ የሚውሉ ብዙ ሚሊዮን አንባቢያን፣ ግን ፖለቲካን እንደ ሥራ ያልያዙ የፖለቲካ ተንታኞች አሉ፡፡ እነዚህን በአንድ ወቅት ‹‹የእሑድ ፖለቲከኞች›› ብዬ ገልጫቸዋለሁ፡፡ ከእሑድ ጋዜጣ ንባብ ጋር የተወለዱ ናቸው፡፡ ምክንያቱም በተለይ እሑድ እሑድ በጋዜጣና በመጽሔት ማንበቢያ አካባቢ ጎራ ላለ ሰው አንዳንዶቹን ምነው የፖለቲካ አመራሩን ቢይዙት ያሰኛሉና ነው፡፡ ታዲያ ግን አብዛኞቹ ፖለቲካን በቡድን ለተደራጁ ፖለቲከኞች (የድርጅት ክንፍ) ትተውላቸዋል፡፡

በድርጅት ክንፍ ውስጥ ከሚታቀፉት ውስጥ አንዳንዶቹ ያልበሰሉ፣ የሚያደርጓቸው ንግግሮችና ትንታኔዎች ውኃ የማይቋጥሩ ናቸው፡፡ በቡድን/ፓርቲ የተደራጁ ፖለቲከኞች ማወቅ ያለባቸው በቡድን/ፓርቲ መደራጀትና የዚያ ቡድን/ፓርቲ አባል መሆን የፖሊሲና የስትራቴጂ ትንተና ለማቅረብ ብቁና አዋቂ ሆነዋል ማለት አይደለም፡፡ እንዲህ ዓይነቶቹ ፖለቲካን እንደ መኖሪያ መሣሪያ ሊጠቀሙበት ከፈለጉም (አይችሉም እንጂ) ለሕዝብ ሰላም ማጣትና ለአገር ዕድገት መጓተት ምክንያት መሆን የለባቸውም፡፡ በዚህ ሒደት ውስጥ በተለይ በፖለቲካ ቡድን ውስጥ ያልተደራጁ ግን፣ በሕዝብ ክንፍ ውስጥ ያሉና ሕዝባዊ ወገንተኝነታቸው የጎላ ዜጎችን፣ ከእነዚህም መሀል ልማታዊ የሆኑትን፣ በአገር ጥቅምና ሉዓላዊነት ላይ የማይደራደሩትን የተማሩ ልሂቃን (Educated Elites) ሚና በሚገባ ማጤንና ማወቅ ተገቢ ነው፡፡

በአገራችን ስለተማሩ ልሂቃን የተለያየ አባባልና አገላለጽ አለ፡፡ ለምሳሌ የንግድ ልሂቃን (Commercial Elites)፣ የሃይማኖት ልሂቃን (Religious Elites)፣ የስፖርት ልሂቃን፣ ወዘተ. እየተባሉ ይገለጻሉ፡፡ የተለያዩ የልሂቃን ዓይነቶች በተማረው ልሂቅ ጎራ ውስጥ የሚካተቱ ሲሆን፣ ምሁር የሚባለውም የዚህ ስብስብ አንዱ ክፍል ነው፡፡ በፍራንሲስ ፉኩያማ (Francis Fukuama) እ.ኤ.አ. በ2011 ባሳተመው መጽሐፉ ስለኪራይ ሰብሳቢ ልሂቃን (Rent-seeking Elites) የጻፈውን መመልከት ይቻላል፡፡ በእሱ አገላለጽ ኪራይ ሰብሳቢ ልሂቃን ያላቸውን የፖለቲካ ግንኙነት ተጠቅመው መንግሥትንና የመንግሥት ሥልጣንን ለግል ብልፅግናቸው የሚያውሉ ናቸው፡፡ የኪራይ ሰብሳቢ ልሂቃን አሉ ከተባለም የሌባ ልሂቃን የሚኖሩ ይመስለኛል፡፡ እነዚህም የተማረ ልሂቅነትን በምሁርነት፣ ምሁርነትን በምጡቅ አሳቢነት በመኳል በፖለቲካ ቡድን/ፓርቲ ሥር ተሸፍነው ሌብነትን እንደ ብቁ ሙያተኛናት ለሀብት ማመንጫነት የሚጠቀሙ ናቸው፡፡

ኢትዮጵያ ዕድገትና ለውጥ እያሳየችበት ያለ ዘርፍ የትምህርቱ ዘርፍ ነው፡፡ ደርግ ወድቆ ኢሕአዴግ ሊመጣ ሲል ሁለት የነበሩት ዩኒቨርሲቲዎች ከኤርትራ መገንጠል በኋላ አንድ ብቻ ሆኖ ነበር፡፡ ዛሬ ግን የሕዝባዊ ዩኒቨርሲቲዎች ቁጥር ብቻ ወደ ሃምሳ የሚጠጋ፣ ከዚያ በተጨማሪም በግሉ ዘርፍ በርካታ ዩኒቨርሲቲዎች በኢትዮጵያ ውስጥ አሉ፡፡ በዩኒቨርሲቲ ኮሌጅና በኮሌጅ ደረጃ በሙያና ቴክኒክ ማሠልጠኛ በተዋረድም ባሉ የትምህርት መስጫ ተቋማት ጭምር አገሪቱ ከዳር እስከ ዳር የተማሩ ዜጎችን በሰፊው አምርታለች፣ እያመረተችም ነው፡፡ ለዚህ የኢትዮጵያ ሕዝብ፣ መንግሥትና ለግንባታው አስተዋጽኦ ያደረጉ የልማት አጋሮች ሊመሠገኑ ይገባል፡፡ ግን ከዚህ ጋር በተጓዳኝ መታየት ያለበት ቁምነገር ይህን የተማረ ኃይል ከመጠቀም አንፃር ያለው ግንዛቤና ሥራ ነው፡፡

 የተማረ ኃይል ከመጠቀም አንፃር መንግሥትና መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች በአንድ በኩል፣ ራሱ የተማረው ኃይል እንደ ሕዝብ ክንፍ ታቃፊነቱ ብዙ ችግሮችና ክፍተቶች አሉባቸው፡፡ ክፍተቶችን ሁሉ በዚህ ጽሑፍ ውስጥ አካቶና በእያንዳንዳቸው ዙርያ ያሉትን ጥንካሬዎችና ድክመቶች በዝርዝር ገምግሞ ለማቅረብ ቀላል አይሆንም፡፡ ስለዚህ ትኩረት የተደረገው በመንግሥትና በሙያተኛው መካከል ያለውን ክፍተት ዛሬ ካለው የምሁር ዘመት የተለያዩ የፖለቲካ ድርጅቶች የአመራር አካላት ምልመላና አካሄድ አንፃር መቃኘት ነው፡፡

ዛሬ ገዥውም ሆነ ተቃዋሚው፣ እንዲሁም የተደራጀው የፖለቲከኞች ቡድን (የድርጅት ክንፍ) “የምሁር አካቶ አመራር ዘመቻ” አባዜ ላይ ናቸው፡፡ ይህን ከኢኮኖሚው ዕድገትና በተጓዳኝ ከልማቱ ውጤት አንፃር መዳሰስም ተገቢ ነው፡፡ ወደዚህ ዳሰሳና ማብራሪያ ከመግባቴ በፊት ግን ስለምሁርና ሙያተኛ በማነፃፀር አነስተኛ መግለጫ ላቅርብ፡፡ የመግለጫው ዋና ትኩረት ሙያተኞች በአገር ልማት አመራርና ትግበራ ውስጥ ያላቸው ሚና በምሁራን አሉን ጨዋታ መዋጥ የለበትም የሚል ነው፡፡ በቅድሚያ በተማረ ልሂቅ ሕዝብ ክንፍ ውስጥ ሙያተኛ የምንለው የትኛው እንደሆነና በዚህ ሰንሰለት ውስጥም ምሁሩ የት እንደሚገኝም መግለጽ ተገቢ ነው፡፡

ቀደም ብሎ እንደተጠቆመው የላቀ ዕውቀት ያላቸው ወይም ልሂቅ የሚለው ቃል ከተለያየ ጉዳይ ጋር እየተጣመረ እንደሚገለጽ ተመልክቷል፡፡ ለምሳሌ በንግዱ ኅብረተሰብ አዋቂው/የተማረ ነጋዴ ልሂቅ (Commercial Elite)፣ በተለያዩ ሃይማኖታዊ ጉዳዮች የላቀ ዕውቀት ያላቸው ልሂቃን (Religious Elites) እየተባሉ እንደሚገለጹ ነው፡፡ እነዚህ ሁሉን የሚያቅፈው በተፈጥሮና መደበኛ ባልሆነ የመማሪያ ሥርዓት ከሚገኝ ዕውቀትና ጥበብ በተጨማሪ፣ በመደበኛ ትምህርት የተገኘ ዕውቀት ያላቸው ሰዎች በአጭሩ የተማረው ልሂቅ ክፍል (Educated Elites) ተብለው ይጠቀሳሉ፡፡

በእኔ ግንዛቤ ይህ የተማረው የልሂቃን ክፍል ከሚያቅፋቸው መሀል ‹ሙያተኛ› (Professional) ተብለው የሚለዩ አሉ፡፡ በተለያየ ደረጃ ተምረው ቢያንስ ከሥልጠና ማዕከል፣ ከኮሌጅ ወይም ከዩኒቨርሲቲ ሰርተፊኬት የያዙና ለሥራ ብቁ የሆኑት ናቸው፡፡ በአንድ ወቅት ለሙያ ማኅበር ኮንፈረንስ በጻፈው ጽሑፍ ስሜ ደበላ (ዶ/ር)፣ (ነፍስ ሄር) ከማንኛውም የሙያ ማሠልጠኛ ወይም ኮሌጅ ለሁለት ዓመታት ተምሮና ሠልጥኖ በዲፕሎማ የተመረቀ ሰው ሙያተኛ ነው ማለት ይቻላል ብሏል፡፡ ይህን ትርጓሜ እኔም እጋራለሁ፡፡ በተለያየ የትምህርት ዘርፍ ያሉ ሙያተኞች ከትምህርትና ከሥራ ዝንባሌያቸው አንፃር በፍላጎት ግልጽ ለሆነ ተልዕኮና ዓላማ በመደራጀት ያቋቋሟቸው ማኅበራት ደግሞ የሙያ ማኅበራት ተብለው ይጠራሉ፡፡ ለምሳሌ የሕክምና ሙያተኞች የሙያ ማኅበር፣ የግብርና ሙያተኞች የሙያ ማኅበር የሚባሉ አሉ፡፡

ሙያተኛ የሚለው በተገለጸበት ይዘቱ ሰፋ አድርገን ስንመለከት በተለያዩ የሥራ መስኮች ያሉ ባለሙያዎችን ለምሳሌ በአካዳሚ፣ ምርምር፣ ኤክስቴንሽንና (ሥርጭት) ወዘተ. ልማታዊ ተቋማት ውስጥ ያሉትን ያካትታል፡፡ በፌዴራልና በክልል የምርምር ተቋማት ውስጥ ያሉት ሳይንቲስቶች ተመራማሪ ይባላሉ፡፡ ይህንኑ ስያሜ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ውስጥ ሆነው ከ75 በመቶ በላይ ያላቸውን ጊዜ ለምርምር ሥራ የሚያውሉትም የሚጋሩት ነው፡፡

በምርምሩ ተቋማት ውስጥ ያሉት እስከ ‹‹መሪ ተመራማሪነት›› (Lead Scientist) ደረጃ ሲደርሱ፣ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በተለይም በዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ በአብዛኛው ጊዜያቸውን (እስከ 75 በመቶ) በማስተማር ላይ የሚያውሉትና በቀሪው 25 በመቶ ጊዜያቸው በሚሠሩት፣ የምርምር ጥናትና በተጓዳኝ የኅትመት ውጤት አንፃር እስከ ፕሮፌሰርነት ይደርሳሉ፡፡

ከእነዚህ ሁለት ተቋማት ውጪ የላቀ ዕውቀት አለኝ፣ አነባለሁ፣ ጥናታዊና የምርምር ውጤት ጽሑፍ እጽፋለሁ፣ ዕውቀት አመንጪ ነኝ የሚል በልማት ተቋማት ውስጥ ይኖራል፡፡ በልማት ተቋማት ውስጥ የሚሠራው በልማት ሥራው ላይ ብቻ ካተኮረ የልማት ሥራ ሙያተኛ ወይም ኤክስፐርት ተብሎ በደረጃው እስከ ከፍተኛ ባለሙያ ወይም ከፍተኛ ኤክስፐርት ድረስ ይደርሳል፡፡ በሦስቱም ተቋማት ውስጥ በትምህርት ዲፕሎማ፣ የመጀመርያ፣ የሁለተኛ፣ የሦስተኛ ዲግሪ (ባችለር፣ ማስተርስ፣ ፒኤችዲ) ያላቸው ይገኙበታል፡፡ በአጠቃላይ እንደ ተግባራቸውና እንደ የሚያስመዘግቡት የላቀ ዕውቀት አመንጪነት ችሎታ፣ ጽሑፍና ሳይንሳዊ፣ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ትንታኔ በተለያዩ ተቋማት ውስጥ ሆነው ምሁር ሊባሉ ይችላሉ፣ ወይም ሳይባሉም ምሁራዊ አስተዋጽኦ ሊያደርጉ ይችላሉ፡፡ ይህ ምሁር ማነው ለሚለው ጥያቄ ምላሽ መነሻ ነው፡፡

 ምሁር በየትኛውም ዓውድ በየትኛውም የኅብረተሰብ ክፍልና ደረጃ ላይ እንደሚገኝ አንዳንድ ማኅበራዊ ሳይንቲስቶች ይገልጻሉ፡፡ ምሁር በዩኒቨርሲቲ ውስጥ ብቻ ሳይሆን፣ በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች፣ ከዘመናዊ ትምህርት ተቋማት ውጪም በባህላዊና ሃይማኖታዊ የማስተማሪያ ተቋማት ውስጥ አለ ብለው ይገልጻሉ፣ ያብራራሉ፡፡ እዚህ ላይ ከአገራችን ውስጥ እንደ ምሳሌ አንድ ነገር ላንሳ፡፡ ታዋቂው ጋዜጠኛና ጸሐፊ ጳውሎስ ኞኞ ትምህርቱ እስከ አራተኛ ክፍል ነበር፡፡ ግን ጳውሎስን ምሁር አይደለም ብሎ የሚከራከር ይኖር ይሆን?

በ19ኛው ክፍለ ዘመን ውስጥ የነበረ ታዋቂ ማኅበራዊ ሳይንቲስት፣ ማክስ ዌበር፣ በአንድ ወቅት በፋብሪካ ውስጥ የወዝ/ላብ አደሩ፣ እንዲሁም በመንገድ ዳር የሚያነበንቡ ምሁራንም ሊኖሩ እንደሚችሉ አመላክቷል፡፡ የኬንያ ፕሬዚዳንት የነበሩት ዳንኤል አራፕ ሞይ ልሂቅ ነኝ የሚለው አፍሪካዊ ምሁር ከውጭ ኃይሎች ጋር ተተባትቦ ችግር እየፈጠረ እንደመጣ በአመላከቱበት መጽሐፋቸው ውስጥ፣ ምሁር ማለት ‹‹ከፍተኛ ትምህርት የተማረ ማለት እንዳልሆነ›› በማሳወቅ ጽፈዋል፡፡ እንደ አራፕ ሞይ አገላለጽ፣ ‹‹እውነተኛና ገንቢ ምሁር ማለት ያለበትን ሰብዓዊ ከባቢያዊ ሁኔታ በሚገባ ተገንዝቦ የአገሩን ሰው ፍላጎት በሚገባ የተረዳና ሰዎች ከሰዎች ጋር በሚያደርጉት ግንኙነት በኢኮኖሚ፣ ሕዝብ አስተዳደር፣ ሰላምና መረጋጋት ዙሪያ ተግባቦትና መረጋጋት እንዲኖራቸው የሚያስችል ተፅዕኖ ፈጣሪ የሆነ ሰው ነው፤››፡፡ የማክስ ዌበርንም ሆነ የሞይን ከመጻሕፍቶቻቸው የተቀነጨበ ዘርዘር ያለ የእንግሊዝኛውን ጥቅስ በ2013 ዓ.ም. መጽሐፌ በንዑስ ክፍል 6.1 በግርጌ ማስታወሻ ስለአካተትኩ፣ አንባቢያን ለተጨማሪ ማብራሪያ እነዚያን ማንበብ ይችላሉ፡፡ 

ዛሬ ዛሬ በኢትዮጵያ ውስጥ ግን ምሁር በዩኒቨርሲቲ ውስጥ ብቻ በተለይም በተወሰኑ ዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ ያሉ እስከሚመስሉ ድረስ የተመሰቃቀለ ግንዛቤ አለ፡፡ ብሎም “የተማረ ይግደለኝ” የሚለው አባባል ጎልብቶ የመጣ ይመስላል፡፡ ይባስ ተብሎ ደግሞ እንደ ሻማ ቀላጭ ተደርጎ በዕውቀቱ ራሱን አሳልፎ የሚሰጥ ሰው ተደርጎ ይቀርባል፡፡ ይህ ብዙ ያነጋግራል፡፡ በአጠቃላይ ከላይ የተገለጹት ጉዳዮች እንዳሉ ሆነው፣ ልሂቅ የሚለው የተማረውን የሚያቅፍ ከሆነ ምሁር ደግሞ ከመማር ጋር የሚያያዝ ከሆነ፣ ለመሆኑ በኢትዮጵያ ውስጥ ወቅትን እየጠበቁ ያዙኝ ልቀቁኝ የሚሉ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችና መምህራን ሁሉ “ምሁር“ ለሚባለው ማዕረግ ይመጥናሉ ማለት ይቻል ይሆን? በእኔ ግምት ጥቂቶች ሊሆኑ ቢችሉም አብዛኞቹ ግን ራስ ወዳዶች፣ ራሳቸው ቀልጠው ለሌላው ብርሃን ከመሆን ይልቅ ሌላው እንዲነድ እንዲቃጠል ዳርገው እነሱ ደረቁን ያልተለኮሰውን ሻማ ሆነው የሚኖሩ ይመስለኛል፡፡ ሌላው እንዲነድና እንዲቃጠል የሚያደርጉት ደግሞ በአብዛኛው በፖለቲካ ዓውዱ ውስጥ ሆነው ነው፡፡

እዚህ ላይ መነሳት ያለበት ጉዳይ ደግሞ የክልላዊ ምሁራን ጉዳይ ነው፡፡ የትግራይ ክልል፣ የአማራ ክልል፣ የኦሮሚያ ክልል፣ ወዘተ. እየተባለ መሰባሰብ ተጀምሯል፡፡ በአንዳንድ ክልሎች የክልል ምሁራን አደረጃጀት አባዜ ሌላ የመከፈል ይዘትም ይታይበታል፡፡ ይህም በዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ ያሉትና ከዩኒቨርሲቲ ውጪ ያሉ ተመራማሪዎችና የልማቱ ዘርፍ ሙያተኞችን ያካተተ ዓይነት ነው፡፡ እነዚህን መሰል በስመ ዴሞክራሲና በመደራጀት ስም እየተከሰቱ ያሉ የአደረጃጀት ዓይነቶች፣ እርባን የሌላቸውና የምሁር ዓለም አቀፋዊ ይዘቱንና አስተዋጽኦን የሚያኮስሱ ተግባራት ናቸው፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ደግሞ የፌዴራል ዩኒቨርሲቲዎች በየትኛውም ክልል ይገኙ ይዘዋቸው ያሉ መምህራንና ተመራማሪዎች፣ እንዲሁም ድጋፍ ሰጪ አካላት ከተለያየ ክልልና ብሔር ብሔረሰብ የመጡ ሆነው ሳለ፣ ይህ ዓይነቱ አደረጃጀት ከመልካም አሰተዋጽኦ ይልቅ ከፋፍሎ የሳይንስና ዕውቀት አመንጭነትንና ተጠቃሚነትን ወደ የማይገባ ጠባብነትና ፍሬ ከርስኪ ወደ ሆነ ደረጃ ያወርደዋል፡፡ ከዚህ ይልቅ የሙያ ማኅበራትን ማጠናከርና እንዳስፈለጊነቱና እንደ አባላት ብዛት በየክልሉ የሙያ ማኅበራት ቻርተር (ክልላዊ አደረጃጀት) እንዲኖር ማደረግ ይቻላል፡፡ ያለበለዚያ ቀደም ሲል በተጠቀሰው የአራፕ ሞይ የምሁራን ከውጭ ኃይሎች ጋር ተመሳጥረው አገርን እያፈረሱ ነው መልዕክት፣ ለኢትዮጵያም የምሁራን ተብዬዎች አካሄድ ወደ ጥፋት እንጂ ወደ አገራዊ ልማት፣ ሰላምና አንድነት የሚወስድ ጅማሮ እንዳይደለ አመላካች ነው፡፡

ኮሶን ሲያጠጡት “ሆድ ሲያውቅ ዶሮ ማታ” እንዳለው የአገሬ ሰው፣ በዛሬይቱ ኢትዮጵያ የፖለቲካ ቡድኖችም የምሁር ይግደለኝን ከአዝማሚያነት አሳልፈው፣ ፖለቲካውን እያተራመሱ ወገንን ከወገን እያጫረሱ፣ የጎሳና የሃይማኖት እሳት እየለኮሱ፣ የሕዝብን አብሮ መኖር እያኮሰሱ፣ ጥቃቅንና አላስፈላጊ የትናንት የታወቁ፣ የተጻፉ፣ በአፈ ታሪክ ያሉ ሐሳቦችን እየጠቀሱ ያሉ ሁሉ ምሁራን በምሁር ጎራ በክልል ከፋፍለው በማደራጀት አገር ገንቢ ሳይሆን፣ አፍራሽ ሥራ እየሠሩ እንዳሉ አመላክቼ በ2013 ዓ.ም. በንዑስ ክፍል 1.6 የጻፍኩትን ጽሑፍ የደመደምኩት፣ የሪፖርተር ጋዜጣ የሚያዝያ 20 ቀን 2011 ዓ.ም. ቅጽ 24 ቁጥር 19821 በእሑድ ዕትሙ ላይ በዕርሰ አንቀጹ ‹‹ለአገር የማይፈይድ ዕውቀት ዕርባና የለውም›› በሚል ከጻፈው የሚከተለውን ጠቅሼ ነው፡፡

‹‹…ሚሊዮኖች በረሃብ እየተሰቃዩ፣ ከእጅ ወደ አፍ በሆነ የሰቆቃ ኑሮ መከራ እያዩ፣ በመጠለያ ችግር እየተቆራመዱ… የአገሪቱ ምሁራንና ልሂቃን ለአገርና ለሕዝብ ማበርከት ያለባቸውን አስተዋጽኦ ዘንግተው መፍትሔ አልባና የሰለቸ የፖለቲካ ዲስኩር ላይ ተጥደዋል፡፡ ከትምህርት ማዕድ የተቋደሱት ዕውቀት ለአገር ፋይዳ ከሌለው፣ የትምህርት ካባ ደርቦ መንጎማለል ምን ያደርጋል? ለዘመናት ሲወርድ ሲዋረድ የመጣ ድህነትንና ኋላቀርነትን ማስወገድ ያልቻሉ ምሁራን ከንቱ ወሬ ምን ያደርጋል? … በአሁኗ ኢትዮጵያ መማር ዕርግማን እስኪመስል ድረስ፣ ቀላል የማይባል ቁጥር ያላቸው ምሁራንና ልሂቃን ተብዬዎች አኳኋን ግራ እያጋባ ነው፡፡ የገበዩት ዕውቀት እየባከነ አገር እየተጎዳች ነው፡፡ … አገርን ወደ አንድ እርከን ፈቀቅ የሚያደርግ ሙያዊ ኃላፊነትን መወጣት ሲገባ፣ በኅብረተሰቡ ውስጥ ነጋ ጠባ ቅራኔ እየዘሩ ግጭትን መቀስቀስ አሳሳቢ ልምድ ሆኗል፡፡… በነጋ በጠባ ነገር መሸረብ፣ ማሴር፣ በኅብረተሰቡ ውስጥ ጥርጣሬና አለመተማመን መፍጠር፣ ሥጋት የሚያባብሱ ሐሰተኛ ወሬዎችን መንዛት፣ የመሳሰሉት መደበኛ ሥራቸው ነው፡፡ … ለኢትዮጵያ አንድም አስተዋጽኦ ሳይኖራቸው ሊያፈርሷት ግን እንቅልፍ ያጣሉ፡፡ … ለእነሱ በጣም ቀላሉ ሥራ ቀውስ ፈጥሮ በአቋራጭ ሥልጣን መያዝ ነው፡፡ … ለአገር ህልውና ደንታ የሌላቸው ምሁራን ተብዬዎች ምን ይፈይዳሉ? …በአሁኑ ጊዜ በተለያዩ የሙያ መስኮች ሠልጥነናል የሚሉ ምሁራንና ልሂቃን ተብዬዎች ደሃ አገር ውስጥ መኖራቸውን እስኪረሱ ድረስ፣ ማኅበራዊ ሚዲያ ውስጥ መሽገው ለአገር የማይጠቅም ነገር ሲያቦኩ ውለው ያድራሉ፡፡… የሚረጩት መርዝ በጣም አደገኛ ከመሆኑ የተነሳ፣ … እነዚህ ፋይዳ ቢሶች በዚህ ከቀጠሉ የአገር ዕጣ ፈንታ ያሳስባል፡፡ … በአጠቃላይ አገርን በሚያጠፉ ከንቱ ድርጊቶች ውስጥ የተሰማሩ ምሁራንና ልሂቃን ተብዬዎች ዕውቀታቸው ለጥፋት እየዋለ ነው፡፡ ይህ ዓይነቱ ለአገር ፋይዳ የሌለው ዕውቀት ደግሞ ዕርባና ቢስ መሆኑን ይረዱ!››፡፡

ምክር አዘል መደምደሚያ 

ወደ ምክር አዘል መደምደሚያዬ ሳደርሳችሁ ከመነሻዬ ያነሳኋቸውን ሦስት ጥያቄዎች በማስታወስ ነው፡፡ አንደኛ ‹‹ምሁር›› ማነው? ሁለተኛ ቀደምት ጊዜያት ከነበሩ ድርጅታዊ/የቡድን/ የፖለቲካ ፓርቲ አወቃቀርና አካሄድ ጋር የሰሞነኛው የሰላም ሚኒስቴር አካሄድ ያለው ልዩነት ምንድነው? ሦስተኛ ከሰላም ሚኒስቴር ስብሰባዎች የሚገኙት መደምደሚያዎችና ምክረ ሐሳቦች እንዴት ለምክክር ኮሚሽኑ ግብዓት ይሆናሉ? የሚሉት ናቸው፡፡

ከላይ ዘርዘር አድርጌ ባቀረብኩት ማስገንዘቢያ እንደ አብራራሁት ምሁር ማለት በየትኛውም የኅብረተሰብ ዓውድ፣ ክፍልና ደረጃ የሚገኝ በመደበኛና መደበኛ ካልሆነ (ሃይማኖታዊ፣ ባህላዊና ማኅበራዊ ተቋማት) የትምህርት ምንጭ ዕውቀት ያካበተ፣ ይህን ዕውቀቱን ከልምድና ተሞክሮ ጋር አዋህዶ፣ ያለበትን አካባቢ ሰዋዊ ሁኔታ በደንብ ያወቀና ለሰብዓዊ ተግዳሮቶች፣ ሰዎች ለዕድገትና ልማት ሲንቀሳቀሱ ለሚያጋጥሟቸው ችግሮች መፍትሔ ለመሻት የሚጥር፣ የመፍትሔ መስጫ ዘዴ ወይም ቴክኖሎጂ የሚያቀርብ ማለት ነው፡፡ ምሁር በትምህርት ቤቶች፣ በፋብሪካዎች፣ በተለያዩ መንግሥታዊና ሕዝባዊ ተቋማት ውስጥ ወይም እየመንገዱ ራሱን የገዛ፣ አካባቢውን የተረዳ አነብናቢ ባለበት ሁሉ ሊገኝ ይችላል፡፡

በትምህርት ተቋማት ሲባል፣ ለምሳሌ በዩኒቨርሲቲ ወይም በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ውስጥ በማስተማር ዘርፍ ያሉት ብቻ ሳይሆኑ፣ በአስተዳደርና ጠቅላላ አገልግሎት ዘርፍ ውስጥ ካሉት ውሰጥም ምሁር የሚባሉ አሉ፡፡ እንደ ማስተማር ዘርፍ፣ በእነዚህ ዘርፎች ውስጥ ከዲፕሎማ እሰከ ዶክትሬት ትምህርት ድረስ የተማሩም አሉ፡፡ ዲግሪ ብቻውን ግን የምሁርነት ደረጃን አያስገኝም፡፡ እኔ ምሁር ማለት ከላይ የገለጽኩት ነው ስል በቅርቡ የሰላም ሚኒስቴር በአዘጋጀው ስብሰባ ላይ ፕሮፌሰር ብርሃኑ የሰጠውን ትርጉምና ማብራሪያም ማዳመጤን እንድታውቁት እሻለሁ፡፡ በቀጣይ የሰላም ሚኒስቴር በሚያዘጋጃቸው ‹‹የአገረ መንግሥት ግንባታና የምሁራን ሚና›› መድረኮች ላይም ምሁር ማለት ማነው በሚል ጊዜ ማጥፋት የለብንም፡፡ አቶ ብናልፍ አንዷለም (የሰላም ሚኒስትሩ) ለኢኤምኤስ ዕለታዊ ፕሮግራም የሰጡት ማብራሪያ በትክክል ከተተገበረ ላነሳሁት ጥያቄም ምላሽ ሰጪ ነው፡፡

እሳቸው በሚደረጉት ውይይቶች ላይ ተሳታፊዎቹ ከመንግሥት የተለያዩ ተቋማት፣ ትምህርት ቤቶችን ጨምሮ፣ ከግል ሴክተር፣ መንግሥታዊ ካልሆኑ ድርጅቶች፣ እንዲሁም ከተለያዩ ፖለቲካ ፓርቲዎች የሚጋበዙ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ ስለሆነም ውይይቶቹ በሚቀረፁት አጀንዳዎች በዕሳቤና ጭብጦች ዙሪያ እንዲያጠነጥኑና ተሰብሳቢዎቹን ለመስማማትም ሆነ ላለመስማማት መስማማት እንዲችሉ ማብቃትና ማስቻል ላይ ትኩረት ቢያደርጉ ይመረጣል፡፡

በማናቸውም ወቅት የምሁራንን አዎንታዊ ምክርና ልማታዊ አስተዋጽኦ ለማግኘት የሚጥር አካል ራሱን ከማናቸውም ዓይነት የድርጅት፣ የቡድን በተለይም የፖለቲካ ፓርቲ ፍልስፍናና ዕሳቤ ትብታቦሽ ማራቅ ይኖርበታል፡፡ ምሁር ምንም ዓይነት ድንበርና ክልል የለውም፡፡ ችግር ፈቺ ሐሳቡ ሆነ ዘዴው ካለበት አካባቢ ተሻግሮ በዓለም ዙሪያ ለውጥ የሚያመጣ ሊሆን ይችላል፡፡ በእኛ አገር ከኢሕአዴግ ሞት መቃረብ ጋር ተያይዞ የተጀመረው ክልላዊ የምሁር አደረጃጀት ዘመቻ ማለትም የትግራይ፣ የአማራ፣ የኦሮሚያ፣ ወዘተ. በኋላም በተቋማት ውስጥ ዘልቆ በየዩኒቨርሲቲው፣ ከዚያም ተሻግሮ በብሔር ተኮር የተጀመረው ምሁራዊ አደረጃጀትና ስብስብ መወገድ አለበት፡፡ ሰሞኑን የተጀመረው የሰላም ሚኒስቴር እንቅስቃሴም ከዚህ የፀዳ፣ እኔ አውቅልሃለሁ፣ አጀንዳውን ቀርጬልሃለሁ በዚህ ጉዳይ ተሰብሰብና ተወያይ ከሚሉ ግለሰቦችና የፖለቲካ ድርጅቶች/ፓርቲዎች የተቆጠበ መሆን አለበት፡፡ ያለበለዚያ ሒደቱ ከአዎንታዊ ውጤቱ ይልቅ አሉታዊ መዘዙ የጎላና አደገኛ ሊሆን ይችላል፡፡ 

ከላይ በቀረቡት ሁለት መደምደሚያ ምክረ ሐሳቦች ላይ የተመረኮዘና የተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎችን አካታች፣ ነፃና ገለልተኛ መድረክ ሆኖ እስከተዘጋጀ ድረስ፣ የሰላም ሚኒስቴር የሚያደርገው የምሁራን ስብስብ የአገር መንግሥት ግንባታ ውይይት በመድረክነት ብቻ እንኳ ለምክክር ኮሚሽኑ ሥራ ግብዓት ሊሆን እንደሚችል እገምታለሁ፡፡ በተለይ የሰላም ሚኒስቴር የሚያዘጋጃቸው መድረኮች በእርግጥ በተለያዩ ዓውዶች (ኢኮኖሚ፣ ባህላዊ፣ ማኅበራዊ፣ ሃይማኖታዊና ፖለቲካዊ) ላሉ ዜጎች ልሂቃን ይባሉ ወይም ምሁር ወይም ሙያተኛ ተደራሽ ሆኖ እርስ በርሳቸው መነጋገር ካስቻለ፣ በመነጋገር መስማማት ወይም ላለመስማማት መስማማት እንደሚቻል አውቀው፣ በተስማሙባቸው ላይ በጋራ ለአገር ዕድገት፣ ልማትና ብልፅግና ለማቀድና ለመተግበር ዝግጁነታቸውን ካሳወቁ ይህ ብቻ በራሱ ትልቅ ውጤት ነው፡፡

ምክንያቱም በቅርብ ዓመታት ውስጥ አይደለም በሌላ አካባቢ፣ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ውስጥ ባሉ የተማሩ ልሂቃን መሀል በተለያዩ ጉዳዮች ላይ ተነጋግረው ለመግባባት ባለመቻል፣ ልዩነታቸውን በቦክስ ፍልሚያ ለማረጋገጥ የሞከሩ እንዳሉ መረጃዎች አሉኝ፡፡ እንዲህ ዓይነት ኩነቶችን ማስቆም መቻል፣ የምክክር ኮሚሽኑ ሥራውን ሲጀምር የሚፈጥራቸው መድረኮች የሰከኑ ውይይቶች የሚደረጉባቸው ሁሉም ተሳታፊ በእኩልነት ባለው ዕውቀት፣ ልምድና ተሞክሮ ለአካባቢውና ለአገር የሚጠቅም ውይይት የሚያደርግባቸው፣ ችግርን በጋራ የመፍታት ልምድ የሚገኝባቸው ይሆኑለታልና ነው፡፡

ከአዘጋጁ፡- ጸሐፊው የግብርና ኢኮኖሚስት፣ ከ40 ዓመታት በላይ በማስተማር፣ ምርምርና ማማከር ልምድና ተሞክሮ ያካበቱ፣ የተለያዩ አካዳሚያዊ ጽሑፎችንና መጽሐፍት የጻፉ ናቸው፡፡ ሲሆኑ፣ ጽሑፉ የእሳቸውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

የገጠር መሬት ማሻሻያና የመሬት ባለቤትነት ጥያቄ በኢትዮጵያ

በኢትዮጵያ ከቅርብ ወራት ወዲህ መሬትን በተመለከተ ጠንከር ያሉ የለውጥ...

በፖለቲከኞች እጅ ያለው ቁልፍ

ኢትዮጵያ በተለይ ካለፉት አምስት ዓመታት ወዲህ ሰላሟ መረጋጋት አቅቶታል፡፡...

የኤክሳይስ ታክስ ረቂቅ አዋጅ ፓርላማው ያፀደቀውን አዋጅ የሚጥሱ ድንጋጌዎችን በማካተቱ እንዳይፀድቅ ተጠየቀ

ሰሞኑን ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የቀረበው የኤክሳይስ ታክስ ማሻሻያ...

በፀጥታ ችግር ሳቢያ ከተለያዩ አካባቢዎች ተፈናቅለው አማራ ክልል የገቡ ዜጎች ቁጥር 800 ሺሕ መድረሱ ተነገረ

በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል 112 ሺሕ ተማሪዎች ከትምህርት ገበታ ውጪ...