Monday, January 30, 2023
- ማስታወቂያ -
- ማስታወቂያ -

የዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅትን ድጋፍ የሚጠይቀው ሁለተኛው አገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራም

- ማስታወቂያ -

ተዛማጅ ፅሁፎች

አዳዲስ ፖሊሲዎችንና ማስፈጸሚያዎችን ይዞ ይመጣል የተባለው ሁለተኛው አገር በቀል የኢኮኖሚ ማሻሻያ ፕሮግራም ዝግጅት መጠናቀቁን ነገር ግን ከዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት ጋር ምክክር የሚጠይቁ ጉዳዮች እንደሚቀሩት ተገለጸ።

ሁለተኛው አገር በቀል የኢኮኖሚ ማሻሻያ ፕሮግራምንና የኢትዮጵያን የውጭ ዕዳ የማሸጋሸግና የመክፈያ ጊዜን ለማራዘም መንግሥት ለአበዳሪዎች ያቀረበውን ጥያቄ በተመለከተ ሪፖርተር ያነጋገርናቸው የጠቅላይ ሚኒስትሩ የኢኮኖሚ አማካሪ አቶ ተክለወልድ አጥናፉ እንደገለጹት፣ ሁለተኛው የአገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራም በመጀመርያው ፕሮግራም በተለያዩ ምክንያቶች ያልተተገበሩ ሥራዎች ማሻሻያ ተደርጎባቸው በአዲሱ ፕሮግራም ውስጥ ይካተታሉ፡፡ ከዚህም ባሻገር ኢትዮጵያ ያለባትን የውጭ ዕዳ ለማሸጋሸግና ተጨማሪ የፋይናንስ ድጋፍ ለማግኘት በሚያስችል መልኩ የተዘጋጀ መሆኑ ገልጸዋል። በተለይ በመጀመርያ አገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራም አይኤምኤፍን ዓጨምሮ፣ የተለያዩ አበዳሪና ረጅ ተቋማት ፋይናንስ እንደሚያደርጉ ቃል ተገብውና ስምምነት ተደርሶባቸው የነበሩ ፕሮጀክቶች ተሻሽለው በሁለኛው የኢኮኖሚ ፕሮግራም ውስጥ እንደሚካተቱ ተናግረዋል።

በአሁኑ ወቅት ሁለተኛው አገር በቀል ማሻሻያው የረቂቅ ዝግጅት ተጠናቅቆ በማክሮ ኢኮኖሚ ቡድኑ እጅ የሚገኝ ሲሆን፣ በቅርቡ ከባለድርሻ አካላት ጋር ምክክር ይደረግበታል ተብሎ እንደሚጠበቅም ለማወቅ ተችሏል፡፡

‹‹የመጀመርያው አገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራም ተገምግሞ ያለቀ ሲሆን፣ ቀጣዩንና ሁለተኛውን ፕሮግራም ቀርፀን በረቂቅ ሰነድ ደረጃ ላይ ደርሷል፤››ያሉት አቶ ተክለወልድ በዚህ ፕሮግራም የተወሰኑ አዳዲስ ፖሊሲዎች ተግባራዊ የሚደረጉበት እንደሚሆንም አመልክተዋል፡፡ በመጀመሪያው አገር በቀል ኢኮኖሚ ፕሮግራም ውስጥ ተካተው በተለያዩ ምክንያቶች መተግበር ያልቻሉትን ጨምሮ ሌሎች አዳዲስ ፕሮግራሞች በሁለተኛው አገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራም ውስጥ እንደሚካተቱ ገልጸዋል። ለዓብነትም ኢኮኖሚውን ለውጭ ባንኮች ክፍት የማድረግ፣ የካፒታል ገበያን የመጀመር የመሳሰሉት ጉዳዮች የፖሊሲ ውሳኔ አግኝተው የሕግ ማዕቀፍ የተሰናዳላቸው ቢሆንም፣ ዝርዝር አፈጻጸሙ እና የሚጠበቁ ውጤቶች ግልጽ ተደርገው በሁለተኛው አገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራም ውስጥ እንደሚካተቱ ተናግረዋል።

‹‹እስካሁን እናደርጋለን ያልነውን ሁሉ በሦስት ዓመት ውሰጥ አፈጻጸማቸው ምን መሆን አለበት? የሚለውን የሚመልስ ይሆናል፡፡ የውጭ ባንኮች ከገቡ በኋላም በሚቀጥለው ዓመት ምን ይጠበቃል? የሚለውም ይካተታል፤›› ብለዋል፡፡ 

ብሔራዊ የማክሮ ኢኮኖሚ ቡድኑ በረቂቅ የኢኮኖሚ ፕሮግራም ሰነዱ ላይ እየተነጋገረበት መሆኑን ጠቅሰው በቅርቡም ለውይይት ይፋ እንደሚደረግ ገልጸዋል።

በፕሮግራሙ ላይ ሚኒስትሮች፣ የግሉ ዘርፍና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ሐሳብ ከሰጡበት በኋላ ውሳኔ ላይ ይደርስበታል ተብሎ ይጠበቃል፡፡

በመጀመሪያው አገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራሙ የዓለም ገንዘብ ድርጅት፣ የዓለም ባንክና የመሳሰሉ ተሳታፊ እንደሚሆኑ ታሳቢ ተደርጎ የነበረ ቢሆንም በሰሜን ኢትዮጵያ ችግር ምክንያት አለመሳተፋቸውን ያነሱት አቶ ተክለወልድ፣ በሁለተኛው አገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራም እንዲሳተፉ ታሳቢ ባደረገ መልኩ ፕሮግራሙ መቀረጹን ተናግረዋል።

አዲሱ የኢኮኖሚ ፕሮግራም ለሦስት ዓመት የአገሪቱ ኢኮኖሚ የሚጓዝበትን መንገድ የሚያመለክት ሲሆን፣ ለዚህ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ የሚያስፈልገውም የፋይናንስ መጠን በዝርዝር የሚቀርብበት እንደሚሆን ከአቶ ተክለወልድ ገለጻ ለመረዳት ተችሏል፡፡  

የመጀመሪያው አገር በቀል ማሻሻያ ፕሮግራም ወደ ትግበራ ሲገባ የሚያስፈልገው የሀብት መጠን ከ10 ቢሊዮን ዶላር በላይ እንደነበር የሚታወስ ሲሆን፣ ይህንን ፕሮግራም ለማስፈጸም ያስፈልጋል ተብሎ ከተያዘው ፋይናንስ ውስጥ አብዛኛውን እጅ ከዓለም የገንዘብ ድርጅት፣ ከዓለም ባንክና ከሌሎች ዓለም አቀፍ አገሮች ለማግኘት ያለመ ነበር፡፡ ከዚህ ውስጥ የዓለም የገንዘብ ድርጅትና ከዓለም ባንክ ወደ ስድስት ቢሊዮን ዶላር ድጋፍ ለማድረግ ስምምነት ተደርሶ የነበረ ሲሆን፣ ከወቅታዊ አገራዊ ሁኔታ ጋር በተለይ ከሰሜኑ ጦርነት ጋር ተያይዞ ይህ የፋይናንስ ድጋፍ ሳይደረግ ቀርቷል፡፡ 

ሁለተኛው አገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራም አሁንም ዓለም አቀፍ የፋይናንስ ተቋማትን ታሳቢ ተደርጎ እየተዘጋጀ ያለ በመሆኑ፣ ለፕሮግራሙ ማስፈጸሚያ የሚሆን ድጋፍ እንዲደረግ የሚያስችል ውይይትም በቅርቡ ይጀመራል ተብሎ ይጠበቃል፡፡ 

ለሁሉም ነገር ዋናው መግቢያ ከአይኤምኤፍ ጋር ያለው ወይይት መሆኑን የጠቀሱት አቶ ተክለወልድ፣ ሁለተኛው አገር በቀል ኢኮኖሚ ፕሮግራም ተይዞ፣ የሦስትና አራት ዓመት የፖሊሲ ዕቅድ በማቅረብ የዓለም ገንዘብ ድርጅት ፋይናንስ የሚደገፍበትን ሁኔታ የማመቻቸት ንግግር በቅርቡ ሊጀመር እንደሚችል ተስፋቸውን ገልጸዋል። የአይኤምኤፍ ቦርድ በምዕራባዊያኑ ፖለቲካዊ አቋም ምክንያት ውይይቱ እስካሁን የተጀመረ ባይሆንም ቦርዱ በቅርቡ ፈቃዱን ሊሰጥና ውይይት ሊጀመር እንደማይችል አመልክተዋል።

ስለዚህ ከዚያ ፈቃድ እንደተገኘ የኢትዮጵያ መንግሥት ልዑካ ወደ እዚያ ሄደው እነሱም መጥተው ውይይት ተደርጎበት ስለሆነ ገንዘቡ ሊመጣ የሚችለው በዚሁ አግባብ የተቀረፀው አገር በቀል የኢኮኖሚ ፕሮግራም ከአይኤምኤፍ ፕሮግራም ጋር በሚገባ የተያያዘ እንደሆነ አብራርተዋል፡፡

እንደ አቶ ተክለወልድ ገለጻ፣ የዓለም የገንዘብ ድርጅት የባለሙያዎች ቡድን በዚህ ወር ወደ ኢትዮጵያ ይመጣሉ ወይም የኢትዮጵያ መንግሥት ልዑካን ይሄዳል የሚል ዕቅድ የተያዘ ቢሆንም ገና ቀኑ አልተወሰነም፡፡ ነገር ግን ለምክክር የሚገናኙበት ጊዜ ከዚህ ወር ላያልፍ እንደሚችል ጠቁመዋል፡፡ ከውይይቱ የሚጠበቀውም የኢኮኖሚ ፕሮግራሙን ለማስፈጸም የሚያስፈልገው ገንዘብና አፈጻጸሙን በተመለከተ ስምምነት ላይ መድረስ እንደሆነ አመልክተዋል፡፡ 

‹‹ለሦስት ዓመት ወይም ለአራት ዓመት የተቀረፀውን የኢኮኖሚ ፕሮግራም ተግባራዊ ለማደረግ ይህንን ያህል ያስፈልጋል የሚለው ላይ በሚፈለገው የገንዘብ መጠን ላይ ጭምር ስምምነት ይደርሳል፡፡ ከሚፈለገው ገንዘብ ውስጥ የዓለም የገንዘብ ድርጅትና ሌሎች አጋር ተቋማት ምን ያህል ይሰጣሉ? ከዚህ ውስጥ የዕዳ ስረዛው ምን ያህል ነው? የሚለው ሁሉ በዚሁ ፕሮግራም ውስጥ የሚደመር ነው፤›› ብለዋል።

እንዲህ ያለው ስምምነት የዕዳ ሽግሽጉን የሚያጠቃልል በመሆኑ ደግሞ፣ እስካሁን ኢትዮጵያ ለዕዳ የምትከፍለውን ገንዘብ ስለሚቀንስ ወይም ስለሚያስቀር እሱም እንደ ፋይናንስ ድጋፍ ስለሚወሰድ ለኢኮኖሚው አጋዥ ይሆናል፡፡ ምክንያቱም በሽግሽጉ ከዓመት የሚከፈለው ገንዘብ የሚቀነሰው ገንዘብ ለሌላ ሥራ ስለሚውል ነው፡፡ አሁን ባለው ሁኔታ ኢትዮጵያ በአንድ ዓመት ሁለት ቢሊዮን ዶላር የምትከፍል መሆኑን ያስታወሱት አቶ ተክለወልድ፣ የዕዳ ሽግሽጉ ሲደረግ ለዕዳ የሚከፈለው ይህ ተቀንሶ አንድ ቢሊዮን ዶላር የሚከፈል ከሆነ፣ ለአምስት ዓመት አምስት ቢሊዮን ዶላር መቆጠብ የሚያስችል ሊሆን ይችላል፡፡ ይህ ካልተሸጋሸገ ፕሮግራሙ አይካሄድም ማለት ነው፡፡ ‹‹ምክንያቱም የእነሱን ሁለት ቢሊዮን ዶላር እየከፈልክ አሁን የተቀረፀውን የኢኮኖሚ ፕሮግራም ማስኬድ ስለማይቻል መሆኑን አስረድተዋል፡፡ የዕዳ ሽግሽጉም የፕሮግራሙ አካል እንዲሆን ይደረጋል፤›› ብለዋል፡፡ 

በቅርቡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ከዕዳ ጫና ጋር በተያያዘ፣ ‹‹ዕዳዎች የመክፈያ ጊዜያቸው ድርሶ ታንቀናል፤›› በማለት የገለጹት የዕዳ ክፍያው ምን ያህል ቢያስቸግር ነው በሚል ለቀረበላቸውም ጥያቄ አቶ ተክለወልድ፣ የገንዘብ መገናኛ መንጮቹ አሁንም ካለመለቀቁ ጋር ተያይዞ ነው ይላሉ፡፡ ከተሰበሰበው የውጭ ምንዛሪ ለገቢ ዕቃዎችና ለሌሎች ነገሮች ይውላልና ይህንንም ዕዳ ስለምንከፍል ታንቀናል ለማለት ነው፡፡ ያለንን የውጭ ምንዛሪ ክምችታችንን እየበላ በመሆኑ የተገለጸ መሆኑን አብራርተዋል፡፡ 

‹‹አሁን ያለው ዕዳ የተጠራቀመው ዕዳ የ30 እና የ40 ዓመታት ነው፡፡ ነገር ግን ዋናውና ወሳኙ ነገር ምን ያህል ዕዳ አለባችሁ? ሳይሆን በየዓመቱ ከዕዳው ምን ያህል ትከፍላላችሁ የሚለው ነው፤›› ያሉት አቶ ተክለወልድ፣ አሁን በየዓመቱ በግዴታ መክፈል ያለብን ሁለት ቢሊዮን ዶላር ሲሆን፣ የብድር ሽግሽጉ ከተፈቀደ ግን ዓመታዊ የዕዳ ክፍያው ይቀንሳል ብለዋል፡፡ 

‹‹በኢኮኖሚ ጽንሰ ሐሳብ ቁልፍ ነገር ግን በየዓመቱ እምትከፍለው ላይ ነው እንጂ፣ ምን ያህል ዕዳ አለብን የሚለው አይደለም፤›› የሚሉት አሜሪካም ከጂአይፒያቸው በላይ የሚበደሩ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡ ነገር ግን ስለሚከፍሉ ኢኮኖሚያቸው ላይ ችግር አያመጣም፡፡ የኢትዮጵያ የብድር መጠን ከዓለም አቀፍ አኳያ ሲታይ፣ ከአጠቃላይ ኢኮኖሚችን 27 በመቶ በመሆኑ ይህ በጣም ትንሽ የሚባል መሆኑን ያስረዱት አቶ ተክለወልድ፣  ዕዳውን ከፍተኛ የሚያደርገው ከለጋሾች ብድርና ዕርዳታ በማይመጣበት ሁኔታ፣ እንዲሁም የዕዳ ሽግሽግ ሳይደረግ በዓመት ሁለት ቢሊዮን ዶላር መክፈል ጫና ስለሚያሳድር ነው በዕዳ ታንቀናል ሊባል የቻለው ዕዳውን ከፍተኛ የሚያደርገውም ይኸው ጫና እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ ጫናው ባይኖር ኖሮ ሁለት ቢሊዮን ዶላር ትንሽ ነው ብለውም ያምናሉ፡፡ ጫናው ባልነበረበት ወቅት ከዚህ በፊም ከ1.6 እስከ ሁለት ቢሊዮን ዶላር እንከፍል ነበር፡፡ የውጭ ምንዛሪ ማግኛው ዘዴ እየጠበበ ስለመጣ እየታነቅን ነው እንጂ ዕዳዋ ትንሽ ነች፡፡ ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት ያለበት የውጭ ዕዳ 27.9 ቢሊዮን ዶላር አካባቢው ነው፡፡      

ይህ በእንዲህ እንዳለ የዓለም አቀፍ የፋይናንስ ተቋማትና ለጋሾች የአገር በቀል ኢኮኖሚውን ከመደገፍ ባለፈ ለመልሶ መቋቋም የሚያስፈልገውን ከ20 ቢሊዮን ዶላር በላይ ወጪ ለመሸፈን ንግግር የሚደረግ መሆኑም ታውቋል፡፡ በዚህ ረገድ ከተለያዩ አካላት ጋር ውይይስ እየተደረገ ሲሆን ምላሽም እየተጠበቀ ነው፡፡ 

ይህ የመልሶ ማቋቋም ሥራው ኢኮኖሚውን ለማነቃቃት ከፍተኛ ጠቀሜታ ያለው መሆኑን አቶ ተክለወልድ ገልጸዋል፡፡ ከሰሜኑ ጦርነት ለማቆም የተደረገው ስምምነት የሚጠብቁትን ድጋፎች ለማግኘት ዕድል የሰጠ ሲሆን የነበረውን ጭጋግ የገፈፈ ስለመሆኑም አስረድተዋል፡፡  

spot_img
- Advertisement -spot_img

የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች

- ማስታወቂያ -

በብዛት ከተነበቡ ፅሁፎች