Wednesday, June 12, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

እኛና ፍርኃታችን!

ሰላም! ሰላም! ወገኖቼ፣ ‹እንደምን ናችሁ… ደህና ናችሁ… ከሱዳን መጣን ልናያችሁ…› ይሉን የነበሩ ደጋጎቹ ሱዳናውያን ጎረቤቶቻችን ጦርነት ውስጥ ሆነው መሰቃየታቸው ያንገበግበኛል፡፡ ሁለት ወፈፌ ጄኔራሎች በጫሩት እሳት ያለ ኃጥያቱ የሚማገደው የዋሁ የሱዳን ሕዝብ ሐዘን አንጀቴ ድረስ ዘልቆ ይሰማኛል፡፡ እነሱ የገቡበትን መከራ ሳስብ የእኛስ ነገር እንዴት ያደርገን ይሆን እያልኩ ሥጋት ይንጠኛል፡፡ ለማንኛውም ከሰሜን እስከ ደቡብ፣ ከምሥራቅ እስከ ምዕራብ ያላችሁ ወገኖቼ በሙሉ ፈጣሪ ሰላሙን ይስጣችሁ። አንድ ወዳጄ ይኼንን የአቅጣጫ ሰላምታ እንደማይወደው ደጋግሞ ይነግረኛል፡፡ ለምንድነው ስለው፣ ‹‹የሰው ልጅ እንደ ንፋስ በአቅጣጫ ላይ ተመሥርቶ ሰላምታ ሲለዋወጥ ያስፈራኛል…›› አይለኝ መሰላችሁ? የዘንድሮን ሰው የሚያስፈራውን ነገር ብዛት ቆጥረን መጨረስ አቃተን እኮ፡፡ ነገር ግን ንፋስን ለምንከተል የዘመኑ ሰዎች ይህ ሰላምታ ካልተሰጠ ለማን ይሰጥ? ለራስ ብቻ የሚሮጥበት ዘመን መሆኑን ካየን ዘንዳ ከዚህ ሌላ ምን ይባላል? አንዳችን ያለ ሌላችን መኖር እንደማንችል እያወቅነው፣ ‹እኔ›ን ብቻ ላማከለ ነፍስ መሮጣችን ይገርመኛል። አስገራሚው ጉዳይ አባባልን እንኳ መርጠን አለመጠቀማችን ነው። ለምሳሌ ‹ዘመኑ የውድድር ነው› የሚለውን አባባል ለተቀደሰ ይሁን ለረከሰ ተግባር እንደምንጠቀምበት ሳንለይ፣ ለሁለቱም እንዳሻን እንገለገልበታለን። አንድ በሉ!

አሁንማ ሙሰኛውም ሆነ የለየለት ዘራፊ ‹ዘመኑ የውድድር ነው› ማለት ጀምሯል አሉ። ‹‹ውድድሩ ጤናማ ዕድገት ለማስመዝገብ ነው? ወይስ እንደተለመደው ጠልፎ ለመጣል ነው?›› ይሉኝ ነበር አዛውንቱ ባሻዬ ይኼን ጉድ ቢሰሙ፡፡ ሌባ ቀጪ አጥቶ ለሕዝብ መሠረታዊ አገልግሎትና ምግብ በሚውል በጀትና የዕርዳታ ዝርፊያ ደልቦ ሲንጎማለል ይውላል። ተጠቂው ሰፊው ሕዝብ አቧራ ለብሶ ለዕለት ጉርሱ ይማስናል። ፍትሕ በናፈቃት አገር ውስጥ በየጥጋጥጉ ዲስኩር ብቻ ተለጥፎ ይነበባል… ይነበነባል፡፡ ምሁሩ የባሻዬ ልጅ፣ ‹‹አሁንማ የሰለቸኝ መፈክር ማንበብ ነው…›› አለኝ፡፡ ‹‹ለምን?›› ብለው ጠቃሚ ሐሳብ ካገኘሁ ብዬ፣ ‹‹በመፈክር ውስጥ የተሸጎጡ በርካታ ውሸቶች አሉ…›› ሲለኝ የገዛ ሳቄ ጆሮዬን አደነቆረው፡፡ ባለፈው ሰሞን አንድ የመንደራችን ጎበዝ የዩኒቨርሲቲ ተማሪ፣ ‹‹እኔ ከእንግዲህ ወዲያ ትምህርት የሚባል በቃኝ አቅለሸለሸኝ…›› ብሎ አቆመው ተብሎ የሠፈሩ መነጋገሪያ ሆኖ ሰነበተ። አንድ ቀን ከምሁሩ የባሻዬ ልጅ ጋር ሆነን ተማሪውን ከሩቅ ሲመጣ አየነውና ጨዋታ ጀመርን። ‹‹ይኼ ልጅ በቃ ትምህርቱን ተወው?›› አልኩኝ በቤተሰቦቹ ሽምግልና የተላከው እሱ ስለሆነ ሚስጥሩን ማወቁ አይቀርም በሚል። በነገራችን ላይ ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ይኼን ለመሰለው ነገር የሠፈሩ ቀንደኛ ተመራጭ መካሪና አግባቢ ነው። አሳክቶ መናገሩን ይችልበታል። አሳክቶ መናገሩን እየቻሉበት ስንቱን ከገደል አፋፍ መመለስ የሚችሉ እያሉ በዝምታቸው ምክንያት ስንት ትውልድ ጠፋ ይሆን? ‹‹አይ አንቺ አገር ይብላኝልሽ ወልደሽ የወላድ መካን ሆነሽ ልጆችሽ እያሳመሙሽ ለምትኖሪው። ስንቱ በላዩ ላይ በሩን ዘግቶ ተኝቷል መሰለህ አንበርብር? የጋን መብራቱን አትቁጠረው…›› ይሉኝ ነበር። ባሻዬ ኢትዮጵያ በምሁር ልጆችዋና በተፈጥሮ ሀብት ክምችቷ ምንም አልተጠቀመችም ከማለት ቦዝነው አያውቁም። እውነታቸውን አይደል ታዲያ? አውቃለሁ ባይ እንጂ እስቲ እንደማመጥ የሚል የለም። ቆርጦ ቀጥል ተሰብስቦ ዕውቀት አሳፋሪ መስሏል። በአስተሳሰብ ድህነት ስንጠወልግ ግድ የሚለው መጥፋት ነበረበት? ኧረ ወዴት ነው እየተጨካከንን የምንጓዘው? አንድ የማውቀው ሰው፣ ‹‹አንበርብር ነዳጅ ላይ ተቀምጠን የምንራበው እኮ አገሪቱ ላቧን ጠብ አድርጋ ያስተማረችው ስለተኛ ነው…›› ያለኝን አልረሳውም፡፡ እንዴት ይረሳል!

እና ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ትምህርቱን ስለተወው የዩኒቨርሲቲ ተማሪ እንዲህ አለኝ። ‹‹የትምህርት ቤት ባዶ ዲስኩር ሰልችቶኛል። ተግባር ላይ የማይውል ቢቀር ምን ይጎዳል? ህሊናዬን እየኮሰኮሰኝ ለአገር ዕድገት የማይጠቅም ትምህርት ከምማር ድንጋይ መፍለጥ ይሻለኛል፡፡ የተማረው ካልተማረው የማይሻልበት አገር በዲግሪ ላይ ዲግሪ ደርቦ ትከሻ ከማሳየት አለመማር ይሻላል ብሎ አመፀ…›› ሲለኝ ገረመኝ። ጎበዝ እንዲህ ያሉ ጠያቂ ወጣቶችን እንዴት እያስተናገድናቸው ይሆን? ነገሮችን አብራርተን በማስረዳት ወይስ ‘ለራስህ ስትል ተማር’ እያልን? የባሻዬ ልጅ እንደሚያጫውተኝ ከሆነ ይኼን መሰል ጥያቄ የሚያነሱ ንቃተ ህሊናቸው ከፍ ያለ ተማሪዎች በአግባቡ ከተያዙ ዛሬ አለ የሚሉትን ችግር ነገ አድገው መቀየራቸው እንደማይቀር ነው። ለውጥን በአንድ ጀንበር ካላደረግን ብለው ሲያደናብሩን ስንቶች ወደ ኋላ ጎተቱን መሰላችሁ? ትውልድ ቀርፆ በትውልድ ውስጥ የነገዋን እናት አገር ሰፋ አድርጎ ተመልካቹ ጠፋ። ‹‹ለነገሩ እኛ ዘንድ የማንችስተር ሲቲ ባለሦስት ዋንጫ ድርብ ድል ባለቤት መሆን ከብሔራዊ ጉዳዮቻችን በላይ ሰፊ ጊዜ በሰጠንባት አገር ውስጥ ምን ሊጠበቅ ኖሯል?›› ያለኝ አንድ ምስኪን ደላላ ጓደኛዬ ነው፡፡ ‹‹የዛሬን አያድርገውና የትናንቶቹ ያልተማሩት ግን ልባሞቹ ኢትዮጵያውያን በጠላቶቻቸው ትንሽ ሲበለጡ እሪ ብለው ያለቅሱ ነበር። ዛሬ ሽንፈትና ውድቀት እንደ ተራ ነገር ተለምዶ እንኳን ለቅሶ ቁጭትም የለም›› ብሎ ሲጨምርልኝ ድንብርብሬን ነበር ያወጣው፡፡ ‹‹ለመሆኑ ሥራ እንዴት ነው?›› ብዬ ስጠይቀው ከልቡ አልሰማኝም መሰል፣ ‹‹የአገራችን ጉዳይ ገና ብዙ ያነጋግረኛል ተወኝ እባክህ›› ብሎኝ ከአጠገቤ እብስ አለ፡፡ ወይ አገሬ!

አንዳንዴ የእኛን ነገር ሳስበው እንዴት አድርጌ መሰላችሁ? በአንድ ክንፍ ብቻ እንደሚበር አውሮፕላን ነው። በአጋጣሚም ይሁን በታሪክ በአንድ ክንፍ የበረረ አውሮፕላን ሰምታችኋል? ታዲያ ይኼ አጋጣሚና ታሪክ በእኛም ደረሰ መሰል መብሰልሰል በዝቷል። እንዴት? ብትሉኝ ነገሮችን ሚዛናዊ አድርገን ከመጓዝ ፅንፈኛ ሆነንና ለሚመቸን ነገር ብቻ ማድላት ሥራችን ስለሆነ ነው። ምሳሌ ልስጥ መሰል? አዎ፣ ለምሳሌ የቁስ እንጂ የሐሳብ አልሆን ብለናል። ለሚታየው ነገር እንጂ ለማይታየው ዋጋ መስጠት እየተውን እንደሆነ እስኪ በእኔ ይሁንባችሁና ታዘቡ። ማንጠግቦሽ አንድ ማለዳ በሬዲዮ የሚተላለፈውን ማስታወቂያ እየሰማች፣ ‹‹አንበርብር ትሰማለህ ጉዳችንን?›› አለችኝ። ‹‹የምን ጉድ?›› ስላት፣ ‹‹አዲስ ምርት ከአውሮፓ መጣ ተብሎ በአፍሪካ ብቸኛዋ አስመጪና ቀዳሚ አገር ሲባል? ቆይ እስቲ በሥልጣኔ ቀደምት ነን ባልንበት አፋችን ማገናዘብ ያቃተው ጭንቅላታችን የተንበረከከለትን ቁስ ማስቀደማችንን ማወጃችን አያበሳጭም?›› ስትለኝ ነው ይኼ ስላችሁ የነበረው በአንድ ክንፍ የመብረር ነገር ወደ አዕምሮዬ የመጣው። ለምሁሩ የባሻዬ ልጅ ማንጠግቦሽ ያለችውን እነግረዋለሁ፣ ‹‹ብዙ ጊዜ እኮ አወቅን ባዮቹ ዘመነኞች የሚሠሩትን የሚያውቁ አይመስለኝም። የሚባለውንና የማይባለውን ቢለዩ ጥሩ ይመስለኛል፣ አይደለም እንዴ?›› አለኝ፡፡ በማከልም፣ ‹‹የእያንዳንዳችን ትንሽ የሚባል ድርጊት ሕፃናትን በተዘዋዋሪ መተንኮሱ አይቀርም። መልዕክት ስናስተላልፍ ሕፃናትን እናስብ…›› ብሎ ዝም አለ። ይኼ የአንደኝነት አባዜ የት እንደሚያደርሰን እንጃ፡፡ እኔ ደላላው አንበርብር ምንተስኖት የፈራሁት ነገር ቢኖር በመፈክር ብቻ አንደኛ ሆነን ይኼንንም ለዓለም እንዳናስተዋውቅና እንዳንዋረድ ነው፡፡ አይቀርም!

እስኪ ትንሽ ስለሥራ ደግሞ እናውራ። የቢዝነስ ሰው ሆኖ መክሰርን የማይፈራ ያለ አይመስለኝም። ቢሆንም ቢሆንም ከአደጋው ጋር እየተጋፈጡ ካልሠሩ ደግሞ የት ይደረሳል? ይኼን ሰሞን ስንቱ ግዥና ሽያጭ እየተፋረሰ በወጣሁበት አዙሮ ቤቴ አስገባኝ መሰላችሁ? ውዷን ማንጠግቦሽን እላችኋለሁ፣ አንዳንዴ አልፋረስ ብሎ የፀናው የእኔና የማንጠግቦሽ ፍቅር ብቻ ይመስለኛል። ‹‹ውድ ማንጠግቦሽ?›› ስላት ‹‹እህ? ደግሞ ምን ሆንክ?›› ትለኛለች። ማንጠግቦሽ ዘንድ ‘አርቴፊሺያል’ ፈገግታ የሚባል ነገር ቦታ የለውም። ‹‹እንዲያው የእኔና ያንቺ ነገር አይገርምሽም ግን?›› ስላት፣ ‹‹ኤድያ አንተ ደግሞ ነገር መደጋገም ትወዳለህ…›› ስትለኝ፣ ‹‹ይኼ የምን ነገር ነው የፍቅር ወግ ነው እንጂ…›› ስላት፣ ‹‹ኡኡቴ!›› ብላ ለዛ ባለው የኃፍረት ሳቅ ፍርስ ትላለች። ልቤ በስስት አብሯት ይፈርሳል። በተረፈ ውል የሚይዘው፣ ሊሻሻጥ የሚደራደረው፣ አከራይና ተከራዩ፣ ሰውና ቃሉ እየተፋረሰ አስቸግሯል። አንዳንዴ አገሪቱ በመልሶ መገንባት ውስጥ ያለች ‹‹ጥንታዊ ከተማ›› ትመስለኛለች። መፋረስ ሲበዛ እኮ ሰላም መደብዘዙ አይቀርም። ሰላም ከሌለ ምን አገር አለ? እንዴ ለእያንዳንዳችን ወጥተን ለመግባታችን ዋስትናው በስምምነትና በመቻቻል ላይ የተመሠረተ ሰላም ነው። ‹ሰላም ለሰው ልጆች ሁሉ› ያለው ማን ነበር? የኢኮኖሚ ዕድገት ዕቅዱ እኮ በመፋረስ አይሳካም። ‹‹የዕድገት ዕቅዱን ለማሳካት የሚቻለው በጥናት ላይ የተመሠረተ ተግባር ሲከናወን ነው…›› እያለ ሬዲዮኑ ሲናገር የሰሙት ባሻዬ፣ ‹‹መጀመርያ ራስህ መፈክር ከመደርደር ተላቀቅ…›› ሲሉ ሳቄን መቆጣጠር አቃተኝ፡፡ ወቸ ጉድ! 

እናማ ‹‹ሥራ ለሠሪው እሾህ ላጣሪው›› እንደሚባለው ሆኖ እንዲህ በሳምንት አንዴ ብቻ ያገናኘናል። ሠርቶ የሚያርፈውን ወይም አውርቶ የሚያርፈውን ግን ዕለተ እሑድ ትቁጠረው። በየቢሮው ተወዝፎ የሚውለውን፣ ሥራ ሳይሠራ የሚውለውን፣ ዩቲዩብና ቲክቶክ ላይ ተጥዶ እንቅልፍ የሚይዘውን፣ ከገባበት እስከ ወጣበት ሰዓት ድረስ ስልክ ላይ የሚለጠፈውን፣ ወዘተ ስትታዘቡ አገሪቱ ህዳሴ ላይ ሳይሆን ፅሞና ላይ ያለች ይመስላችኋል፡፡ በአፍሪካ ትልቁን ግድብ የምትገነባ አይደለም የጭቃ ቤት የምትለስን አትመስልም፡፡ የዓለም ሰላም ለማስከበር በየቦታው ትዘምት የነበረች ራሷ ሰላም ርቋት ከጎረቤት እስከ ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ በሥጋት የሚከታተላት አገር ሆናለች፡፡ አገር መንደሩ ተደበላልቆ ደህናው ከብልሹው አልለይ ብሎ ስንታይ ያስፈራል፡፡ ቆይ ግን መንግሥት ከራሱ ጀምሮ የሆነ ማጣሪያ ነገር ቢያዘጋጅ ጥሩ አይመስላችሁም? ኦ… ኦ… ረስቼው ለካ እዚህ አገር ሥራ አላሠራ ያለው ይኼ አጣሪ ኮሚቴ የሚሉት ጉድ ነው። ትርፉ ድካም ነው። ግን እስከ መቼ ዓይጥ በበላው ዳዋ እየተመታ እንደምንዘልቅ አይገባኝም። ፍርደ ገምድልነት ስንቱን ትኩስ ነፍስ አቀዘቀዘው መሰላችሁ? ይኼንን መቼም እንደ እኔ ደላላ ሆናችሁ ዞር ዞር ስትሉ ነው የምታውቁት። በትኩስ ኃይሉ ለአገሩ፣ ለወገኑና ለራሱ የሚተጋውን ከአጥፊ ጋር አብሮ እየተወቃ ከሩጫው ጋብ ብሎ እናየዋለን። እኔ ደላላው አንበርብር በምዞርበት ቦታ ሁሉ የምታዘበው ላቡን ጠብ የሚያደርገው ሳይሆን የማያላግጠው ሲበለፅግ ነው፡፡ ኧረ በሕግ!

በነገራችን ላይ ሰሞኑን ቤት መሸጥም ሆነ ማከራየት በተደራራቢ ግብሩ ሳቢያ ቢቀዘቅዝም፣ ጥሩ አቋም ላይ ያለ ሲኖትራክ አሻሽጬ ነበር። ታዲያ ጠቀም ያለ ኮሚሽን ቆጥሬያለሁ። ‹‹አንዳንዴ በጀቱ ከሰማይ ሲለቀቅ እኮ ከምድር ለመሰብሰብ ቀላል ነው ልጅ አንበርብር…›› አሉኝ ባሻዬ በግሽበት ከተመታው ገበያ አንዲት ኪሎ ሥጋ ገዝቼ ብወስድላቸው። ፈጣሪ እንደገና እንዲጎበኘኝ ምርቃታቸውን አዥጎደጎዱት። ለምን እንደሆነ አላውቅም ምርቃትና አድናቆት ረዘም ላለ ጊዜ ሲቆይ እፈራለሁ። ስንቱ በአድናቆትና በምርቃት ሲኩራራ እንዳይሆን ሲሆን ስላየሁ ነዋ። ስንቱን መሰላችሁ ይኼ ሥራዬና ዕድሜዬ የሚያሳየኝ። የባሻዬን ልጅ ሥጋቴን ብነግረው፣ ‹‹አዎ ልክ ነህ። ገዥውን ፓርቲም አሁን ያልከውን ነገር ነው የገጠመው…›› አለኝ። ‹‹እንዴት?›› አልኩት ወሬውን እዚያ ላይ የማድረሱ ፍጥነት አስገርሞኝ። ‹‹አየህ ገዥው ፓርቲ በፊት ሕዝብ ከእኔ ጋር ነው፣ ሕዝብ ያምነኛል፣ ይወደኛል ብሎ በእርግጠኝነት ይናገር ነበር። አሁን ግን ድጋፍ ቀንሶ ግራ እየተጋባ ነው። ሙስና፣ የመልካም አስተዳደር ዕጦት፣ የዴሞክራሲያዊና የሰብዓዊ መብት ፈተናዎች፣ ድህነት፣ የፍትሕ ዕጦት፣ ወዘተ ሕዝቡን የፊጥኝ ይዘውት የሕዝብ ድጋፍ ባይኖር አይገርምም›› አለኝ፡፡ ያለው ሁሉ ልክ ስለነበር አንገቴን እያወዛወዝኩ አዳመጥኩት፡፡ ‹‹አንበርብር…›› ብሎ ስሜን ጠራው። ‹‹አቤት?›› አልኩት እንደገና፣ ‹‹ይኼ ዘመን በፍቅር እንጂ በኃይል የትም አይደረስበትም…›› ሲለኝ መልዕክቱ በደንብ ገባኝ፡፡ የገባችሁ ይግባችሁ፣ ያልገባችሁ ልቦና ይስጣችሁ ከማለት ሌላ ምን ይባላል!

እንደተለመደው ወደ ግሮሰሪያችን ‘ዋን’ ‘ዋን’ ልንል ተጓዝን። እኔም እሱም ጥማችንን የሚቆርጠውን አዝዘን ጨዋታችንን ወደ አየር መንገዳችን ላክነው። ‹‹ለመሆኑ በሰሞኑ ሹም ሽረት ምን ተሰማህ?›› አልኩት። ‹‹የአየር መንገዳችን ነገር የዓለም አቀፍ አቪዬሽን ባለሙያዎች መነጋገሪያ ሆነ እኮ፡፡ ምክንያቱ ለምን እንደሆነ ልንገርህ መሰል፡፡ አየር መንገዱ እስከዛሬ በዓለም አቀፍ ደረጃ አንቱታን ያተረፈውና አትራፊ ሆኖ የዘለቀው ከተፅዕኖ ነፃ በሆነ ማኔጅመንቱና በሠራተኞቹ ጥንካሬ ስለሆነ፣ ድንገተኛ ጣልቃ ገብ ውሳኔ ሲወሰንበት ድንጋጤ ይፈጠራል…›› ብሎኝ በዝምታ በየራሳችን ሐሳብ ውስጥ ሰጠምን። ‹‹ለመሆኑ የውጭዎቹ የአቪዬሽን ጉምቱዎች ምን እንዳሉ ሰምተሃል?›› አለኝ። ‹‹በምን አባቴ የቋንቋ ችሎታ እሰማለሁ ብለህ ነው? አዳሜ የተሰባበረ እንግሊዝኛ ላያችን ላይ እየለቀቀብን የምንችለው እንኳ ይጠፋብን ጀመር…›› ስለው ከት ብሎ ስቆ ሲያባራ፣ ‹‹ምን አሉ መሰለህ? ‹ዛሬ ዋናው ነገር ዘው ብሎ በዘፈቀደ መወሰን ሳይሆን የሚያስከትለው ጦስ ነው› ያሉት ውስጤ ቀረ…›› ካለኝ በኋላ ትንሽ አሰብ አድርጎ፣ ‹‹እውነት እልሃለሁ ነገራችን ሁሉ አስፈሪ እየሆነብኝ ነው…›› ሲለኝ ፍርኃት ለቀቀብኝ፡፡ አሁንስ ፍርኃታችንም ቅጥ አጣ፡፡ መልካም ሰንበት!

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት