Monday, February 26, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

እንዳንሰበር!

ሰላም! ሰላም! ሰላም ይብዛላችሁ፡፡ ሰሞኑን ከአንዱ ወደ ሌላው ስሯሯጥ ውዬ አረፍ ስል፣ ‹‹ሥልጣን ከላይ ካልተሰጠ በቀር ከሌላ ከማንም አይገኝም…›› እያሉ ባሻዬ ድንገት ያላሰብኩትን ነገር ይደነቅሩብኛል፡፡ እኔ የማውቀው ግን አንድ ነገር ነው። ሲያበቃ ሁሉም ድንገት ያበቃል። ኃያላን በኃይላቸው፣ ጎበዛዝት በጉብዝናቸው አይበረቱም። እኔ ደላላው አንበርብር ምንተስኖት የባሻዬን ያህል ዕድሜና መንፈሳዊ ዕውቀት ባይኖረኝም፣ ታሪክ የነገረኝ እኔም የሰማሁት ብዙ ነገር አለ። አይደለም እንዴ? ምነው እናንተስ? ‹የኋላው ከሌለ የለም የፊቱ› እያላችሁ መዝፈን ብቻ ነው እንዴ? ለያዩት እንጂ። ዘንድሮ እኮ አባባል የሚሳያምር ሰው አይደለም የጠፋው። አባባሉን ተረድቶ የሚያስረዳ ነው ያጣነው። እውነቴን እኮ ነው። አንዱ ለምሳሌ በቀደም ዕለት ሲበር መጥቶ፣ ‹‹አንበርብር!›› አለኝ። ‹‹አቤት?›› አልኩት። ‹‹ታሪክ ራሱን ደገመ…›› አለኝ። ‹‹ምን ተፈጠረ?›› ስለው፣ ‹‹ወንድ ልጅ ከእነ ቃጭሉ ዱብ አደረግኩ…›› አይለኝ መሰላችሁ? ይኼውላችሁ እንዲህ ዓይነቱን ማለቴ ነው። እሱን እንኳን ደስ አለው፣ ነገር ግን ታሪክን እዚህ ምን አመጣው ነው የእኔ ጥያቄ፡፡ አጃኢብ አሉ ድሬዎች!

በተከፈለበትና በተደገመበት መሀል ያለውን ልዩነት የሚረዳው ጥቂት ብቻ ሆኗል። በ80 እና በ90 ዓመታቸው በፍፁማዊ አገዛዝ አፍሪካ ውስጥ ከመንበሩ ላይ አልወርድ የሚሉ ጉዶችን ማን ነው ገለል የሚያደርጋቸው? የሚለውን ጥያቄ ለጊዜው እንተወው። ጥያቄ ሲበዛም ጥሩ አይደለማ። አዎ፣ ስለጤናችን መጠያየቅ ትተን እኮ ጤና ስለሚነሱን ሰዎች አብዝተን የምንጨነቀው። የችግራችንና የጥያቄያችን ብዛት ጉንጭ አላስመትር እያለ መክሳት መጥቆራችንን ታዝቦ የሚነግረን ሰው ማግኘትም አቅቶናል። እናም እኔ የምለው ጤናችሁን ግን ደህና ናችሁ? መፈንቅለ ዕድሜ ሳይመጣ እባካችሁ ለራሳችሁ ስትሉ የጤናችሁን ነገር አደራ እሺ። ኋላ የመጣ ቀን ግን እንደ አፍሪካ መሪዎች በወታደሮች መፈንቅለ ሥልጣን ገለል ማለት እንዳለ ዕወቁ። ዕድሜ የማያሳየውና የማይፈነቅለው ነገር የለም መቼም። አንዱ የእኔ ቢጤ ጎልማሳ ሳይቸግረው የዕድሜ ልኬት ጨዋታ ውስጥ ገብቶ ዕድሜውን ሲጠየቅ፣ ‹‹40 ብቻ ነው…›› ብሎ ሲመልስ፣ ‹‹ቅዳሜና እሑድ ሳይደመር ነው እንዴ…›› ተብሎ መሳቂያ መሆኑን አልረሳውም፡፡ አይ ውርደት!

መቼስ ወግ አይደል። ወግ ደግሞ በዓይን ይገባል። አሁን እንኳ በቲክቶክ፣ በፌስቡክና በትዊተርም እየገባ ነው። ማን ዓይን ለዓይን ይተያያል? እውነቴን ነው። ኔትወርክ ቢጠፋ ደግሞ ‹የዳውን ሎድ ዩቲዩብ› አለ። ቀን ቀን በቲክቶክ ማታ ማታ በምርቃና ተዘጋግተን ውለን ተዘጋግተን ማደር ሆኗል እኮ ነገራችን። ስንተያይ ደግሞ የራሳችንን ምሰሶ ሳንነቅል የሰው ጉድፍ ካላወጣን እያል አገር ይያዝልን ሆኗል ሙያችን። ይኼው ያልነው አልቀረልንም እማማ ኢትዮጵያ፣ ይህች የሆሜር ድርሰት አድማቂ፣ የሦስት ሺሕ ዓመት ተጀምረው ያልተጨረሱ ሥልጣኔዎች ባለቤት እርስ በርስ በመነቋቆርና በመጠዛጠዝ ግርግር ተይዛልን አረፍነው። እሰየው አይባል አገር፣ እንቢየው አይባል ፍቅር ነስቶን በ‘ምን አባህ! የት አባሽ! ምን ታመጣለህ?! ምን ታመጫለሽ?!’ ግልምጫ ማናለብኝነታችን ፋፋ። ‹‹ምነው ግን በልጅነታችን የበላነው ፋፋ ደግ ደጉ ባህላችን ላይ አላፋፋን አለ?›› ብዬ ምሁሩን የባሻዬ ልጅ ስጠይቀው፣ ‹‹ከጥያቄህ በፊት የሚቀድመው ‘ስንት ፐርሰንቷ ኢትዮጵያ ናት ይኼን ምግብ እኩል ተመግባ የፋፋችው?’ የሚል ጥያቄ አለ…›› ብሎኝ አረፈው። እሱ ደግሞ እንደምንም ብሎ ‘ፐርሰንት’ እና ‘ዕድገት’ የሚባሉ ቃላት ንግግሩ መሀል መደንጎር ይወዳል። ታዲያ ምን ይደንጎር!

እኔም ቆርጦ አይቆርጥልኝ ዞሬ ዞሬ ለእሱን ነው የሆዴን የማጫውተው። ሆዴ ከሞላና ጨዋታ ‘ኤክስፖርት’ የማድረግ አቅም ካለው ነው ታዲያ። ለነገሩ ተመሥገን ነው፡፡ እኛስ ምንም አንልም። ለእነሱ ግን በልማታዊ ብልፅግና ጎርፍ፣ በሥልትና ጥበብ (ጥበብ የሚለው የፀደቀ ስለመሰለኝ አቋራጭ ማለቱን ትቻለሁ) ተሽለው ለሚታዩትም አገሩ አማን ነው። ግን ደግሞ አሉ ወዲያ። ከአደባባዩ ባሻገር፣ ፍሳሹ እያስመለሰ ከተማችንን ከሚተነፍጋት ፉካ ሥር የሚያድሩ። መጠለያና ንፁህ ምግብ ማግኘት፣ መንግሥተ ሰማያት ‘ቪአይፒ’ ቦታ ከማግኘት እኩል የሆነባቸው ደግሞ አሉ። ‘እንዴት ይረሳል?’ እንዳለው የትዝታው ንጉሥ ብዙ ነገሮቻችን ለመረሳት ዝግጁ አይደሉም፡፡ ሁሌም በችግር ላይ ችግር እየደራረብን ዕድሜያችንን የምንገፋ ምስኪኖች ነን፡፡ ምስኪንነታችን ከድህነታችን ጋር ብቻ ሳይሆን ከዕውቀት አጠርነታችን ጋር የተያያዘብን ምንዱባኖች ነን ለማለት ነው፡፡ ምንዱባንነታችን ደግሞ የመከረኛነት መገለጫችን እንደሆነ የዓለም ምግብ ፕሮግራምና የአሜሪካ ተራድኦ ድርጅት፣ የዕርዳታ ምግብ ካቋረጥንበት እንቀጥልላችኋለን ሲሉን ከመንግሥት እስከ ተርታው ሕዝብ እንዴት በፈገግታ እንደተሞላን አንዱ ማሳያ ነው፡፡ ጉድ በል አትሉም!

ታዲያ በቁሜ የማየው የዚች ዓለም ትዕይንት በሐዘን እያፈዘዘኝ ላንኮራፋ ‘ሲንግል ዲጂት’ የእሮሮ ዕድገት ሲቀረኝ ባንኜ፣ እጄ ላይ ያሉትን ሥራዎች ለመጨራረስ እጣደፋለሁ። እዚያ የሚከራይ ቤት አለኝ። ወዲህ ወደ 180 ሚሊዮን ብር የሚገመት የተንጣለለ ቪላ ያረፈበት መሬት፣ ተከራይና ገዥ የሚፈልጉ ከባድና ቀላል ተሽከርካሪዎችን አልቆጥርላችሁም። ግን መምረጥ ይከብደኛል። ‘የቱን ቅድሚያ ልስጥ? ማን ደውሎልኝ ነበር? ምን ፈልጎ?’ ስል የሚታዘብ አንድ የሙያ ባልደረባዬ እሳት የላሰ ደላላ፣ ‹‹አይ አንበርብር አንተም ብለህ ብለህ እንደ ሰፊው ሕዝብ ግራ ተጋባህ?›› ይለኛል። እንደምታውቁት ባልተጻፈው የጠቅ ጠቅ ፎርሙላችን ዕገዛ መናገር የምንፈልገውን ቀጥታ ተናግረን አናውቅም። መናገሩን ትታችሁትን መንገድም ቀጥ ብለን አንራመድም። ለምሳሌ ከቤት ወጥተን ጎረቤት ቤት ገብተን፣ ከጎረቤት አውርተን ደግሞ ዕቃ ረሳን ብለን ቤታችን ተመልሰን ገብተን፣ ከዚያ ተመልሰን ከሠፈራችን ባለሱቅ ወዳጅ ጋር ቶክቱከን፣ ከዚያ ነው ሊመሽ አካባቢ ሠፈር የምንለቀው እንጂ፣ ከፈረንጅ እኩል 24 ሰዓት ተሰጥቶን ይኼን ያህል የኑሮና የአስተሳሰብ ልዩነት እንዴት ይመጣል? ደግሞ ይኼን ልናጣራ ነው ብላችሁ ዙሩን አክሩት አሉዋችሁ። ዋ ብያለሁ!

አንድ ቅጥቅጥ አይሱዙ መግዛት የሚፈልግ ደንበኛዬን አንጋግሬ ሳበቃ ሳይውል ሳያድር ላሳየው ቀጠርኩት። ያው እንደምታውቁት በአገራችን መቅጠር እንጂ መድረስ ከባድ ነው። ማቀድ እንጂ ማሳካት ሕልም ነው። ማፈንዳት እንጂ ማዳፈን እንዴት ጭንቅ እንደሆነ ለኖረ አይነገረውም። ‹‹…ዳሩ ትናንትን ዛሬ እያሰከረው ብዙ ነገር የገባን መስሎን ሳይገባን እየዘለለን ነው። ከታሪካችን አስታውሰን ልንማርበት የሚገባንን ሁሉ እንደምንዘለው ለጤናችን አስበን ገመድ እንኳ አንዘልም…›› ይሉኛል አዛውንቱ ባሻዬ የሰሞኑ አጥንት ሰርሳሪ የምሽት ብርድ በቁርጥማት ጨምድዶ ቤት እያስቀመጣቸው ልጠይቃቸው ስሄድ። መቼም እሳቸውን ታውቋቸዋላችሁ። ሲያመሩም ሲቀልዱም ወግ ይችሉበታል። እንደ እሳቸው ወጉን ሰድሬ በቅደም ተከተል ማንበልበል ባልችልም፣ ዕድሜ ለምሁሩ ልጃቸው እዚህም እዚያም እየረገጥኩ የቃረምኩትን ጣል ጣል ማድረግ እችልበታለሁ ብል አጋነንክ አትሉኝም፡፡ ‹‹ለራስ ሲቆርሱ አያሳንሱ›› መስሏችሁ እንዳትስቁብኝ እንጂ ከእኔም መንትፈው የሚተርኩ መኖራቸውን ሰምቻለሁ፡፡ የኮፒ ራይት ያለህ ልበል እንዴ!

ደግሞ መቼ ዕለት ነው ባሻዬ፣ ‹‹አንተ ምነው ወጣት ካልተሆነ በረደኝ ተብሎ ሚስት አይፈለግም እንዴ? እስኪ ሚስት ፈልግልኝ…›› አሉኝ። ‹‹አይ ባሻዬ በፍለጋ ቢሆን ንፋስ እስከ ዛሬ ስንት ሚስቶች ይኖሩት ነበር?›› ስላቸው ከት ብለው እየሳቁ፣ ‹‹እኔ እኮ ገለባ ስለማንጓለል አልጠየኩህም? ከአጨዳና ከጉልጓሎ የቱ እንደሚቀድም የተምታታበት ትውልድ በ‘ኢንተርኔት’ የትዳር አጋር ሲጎለጉል ይውላል ሲባል ስለሰማሁ ለምን ይቅርብኝ ብዬ እንጂ። በል እንግዲህ እኔ ምን ይጎለኛል?›› ብለው ሳቃቸውን ሲለቁት እኔም አጀብኳቸው። ባሻዬ ለቀልድ ነገሩን አነሱት እንጂ እንኳን ትዳር ወገባችንን ታጥቀን የተያያዝነው የአገር ጉዳይ ጎደሎው አልሞላ ብሏል። እናላችሁ ከሕዝብ ተቀላቅዬ ወደ ደንበኛዬ ስገሰግስ አንዱ፣ ‹‹በቅርቡ ወደ መካከለኛ ገቢ ያላቸው አገሮች ተርታ እንመነጠቃለን የሚሉን፣ መጀመሪያ መቼ የረባ ምግብና መኖሪያ አገኘን? የታለ የጋራ ዕቅዳችን? ችግሮችን ከመደራረብ ምናለበት ከሥር ከሥር ከሥሩ ጫናዎችን ብናቀልና የዘመናት ልፋታችን አረም ባይበላው?›› እያለ ሰውን ሲያስጨንቀው ሰማሁ። ተጨንቆ አስጨናቂ ብቻ ይሙላው መንገዱን!

 እንሰነባበት መሰለኝ። ዕድሜም ነው መሰለኝ እንጃልኝ፣ መስከረም ከጠባ አንስቶ ይኸው ኅዳር እስኪጋመስ ድረስ ዝምታ የዕለት ተዕለት ተግባሬ ሆኗል። ለወትሮው ስከራከር፣ ስተች፣ ሳጥላላ፣ ሳደንቅና ሳስተዋውቅ የሚያውቁኝ ሁሉ ‘አንበርብር ፈዘዘ’ እያሉኝ ነው። አድማጭ በሌለበት ማውራት ጩኸት ሆኖብኝ ብቻ እንዳይመስላችሁ። እርግጠኛ መሆን፣ ከእኔ እምነትና አስተሳሰብ ውጪ ሌላዌ ላሳር ብሎ ድምዳሜ ፍርኃት እየለቀቀብኝ ስለቸገረኝ ነው። ዕድሜም መሰለኝ ያልኳችሁ ይኼንን ነው። ልኩን የማያውቅ ካልሆነ ዕድሜ በበኩሉ በዘመን በዘመን ልክን ከማስመር ቦዝኖ አያውቅማ። የምሬን ነው። ሲኩል በልክ፣ ሲድር በልክ፣ ሲሰጥ በልክ፣ ሲነሳ በልክ እንደሆነ እኔ የዕድሜ አንዱ ምስክር ነኝ። እኔን ያላመነ ደግሞ ከእኛ ጀምሮ የዓለምን ታሪክ ለመመርመር ታጥቆ ቢነሳ ብዙ ዕውቀት ይቀስማል፡፡ ‹‹ዕውቀት መቅሰም ቀርቶብን መጀመሪያ እርስ በርስ በተደማመጥን…›› የሚለኝ ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ነው፡፡ እሱ ደግሞ ትንሽ ማለፊያ መንገድ ለምን ይቸግረናል እያለ ይጨቀጭቀኛል፡፡ እኔም አላርፍ ነገር እየቆፈርኩ አስወራዋለሁ፡፡ እንዲያ ካልሆነ ይህ የደላላ ጭንቅላቴ መዛጉ እኮ ነው፡፡ እውነቴን ነው!

ዕድሜም ሰውም መክሮት ልኩን የሚያልፍ ሲገጥማችሁ፣ ዝምታ የትኛውም ተናጋሪ ነኝ ባይ ያላስተዋወቀው ምቹ ፍራሽ ሆኖ ታገኙታላችሁ። ብቻ ቅድም ያልኳችሁን እንዳትረሱት። መፈንቅለ ዕድሜ ሳይመጣ ደግ ደጉን ሠርተን ደግ ደጉን አውርተን ማለፍ ነው። ዘንድሮ ሳያልፍ እያለፈበት ስንቱ በቁም ያንጎላጃል መሰላችሁ? ካላመናችሁኝ እስኪ ጎዳናውን እዩት። ጭር አላለባችሁም? የዶላር እጥረት ብቻ ይመስላችኋል? ወይስ የኑሮ ውድነቱ ብቻ ጭር ያረደገው? ሳያልፍ ያለፈበት በዝቶ እኮ ነው። እና በአጭሩ ሥልጣን ብቻ ሳይሆን ጤናም ያልፋል፣ ያልቃል። ሳንቀደም መቅደም መታደል ነው ለማለት ነው። ሌላውን ደግሞ ለንፋሱ ስል ምን ትዝ አለኝ መሰላችሁ? የንፋስ አመጣሾች ነገር ነዋ፡፡ እነዚህ አገር ምድሩን የሞሉት ንፋስ አመጣሽ ባለሀብቶችን ማለቴ ነው፡፡ የኀዳር ንፋስና ንፋስ አመጣሾችን ስንገጣጥማቸው አንድ ምሥል ይፈጠራል፡፡ ንፋሱ ቁርጥማት ሲለቅብን፣ ንፋስ አመጣሾቹ ደግሞ ቅስማችንን ይሰብራሉ፡፡ ቅስም ሰባሪዎች በበዙበት በዚህ ዘመን ከቅስም ሰባሪዎች ይሰውረን ማለት መልካም ቢሆንም፣ እኛም ላለመሰበር ጠንክረን መገኘት አለብን እላለሁ፡፡ መልካም ሰንበት!

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት