Sunday, April 21, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

‹‹የዋጋ ንረቱን ለማርገብ የተተገበረው የገንዘብ ፖሊሲ ውጤታማ ነው ለማለት ያስቸግራል›› አቶ አሰግድ ገብረመድህን፣ የፋይናንስ ባለሙያና አማካሪ

የዓለም ኢኮኖሚ በተለያዩ ተግዳሮቶች እየተፈተነ ነው፡፡ በተለይ የዋጋ ንረት መጠኑ ይለያይ እንጂ፣ የእያንዳንዱን አገር በር አንኳኩቷል፡፡ መንግሥታት ይህንን ችግር ለማርገብ የተለያዩ የፖሊሲ ዕርምጃዎችን እየወሰዱ ቢሆንም፣ የተጠበቀውን ያህል ውጤት እያመጣ አይደለም፡፡ ይህም በመሆኑ በአሁኑ ወቅት የኢኮኖሚ ባለሙያዎች ዓለም የገጠማትን የኢኮኖሚ ቀውስ ለማስተካከል፣ በቀድሞ ኢኮኖሚያዊ የፖሊሲ ዕርምጃዎች ማሳካት አይቻልም የሚል ሐሳብ ይዘው እየቀረቡ ነው፡፡ በኢትዮጵያም በተለይ የዋጋ ንረትን ያረግባል የተባለለት የገንዘብ ፖሊሲ ተቀርፆ ተግባራዊ ተደርጓል፡፡ ፖሊሲው ምን ያህል ውጤታማ ይሆናል የሚለው ጉዳይ ግን አነጋጋሪ መሆኑ አልቀረም፡፡ ኢኮኖሚያዊ ችግሮችን ለመፍታት፣ በተለይም የዋጋ ንረትን ለማርገብ የተተገበረው የገንዘብ ፖሊሲ ውጤት እያስገኘ ነው የሚል አመለካከት ቢኖርም፣ በአንፃሩ ፖሊስው ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴን ይገታል የሚል አመለካከት ያላቸው አሉ፡፡ ያለው ችግር ለተወሰኑ ጉዳዮች ብቻ መፍትሔ በማበጀት የሚቀረፍ እንዳልሆነ የሚሞግቱ አሉ፡፡ ከዚህ አኳያ ኢኮኖሚውን ለመታደግ ያስፈልጋል በተባለው አዲስ አመለካከት፣ ዓለም አቀፍ ኢኮኖሚያዊ ቀውሱ ከኢትዮጵያ ሁኔታ አንፃር ምን ዓይነት አንድምታ እንዳለው ዳዊት ታዬ ከፋይናንስ ባለሙያውና አማካሪው አቶ አሰግድ ገብረመድህን ጋር ያደረገው ቆይታ እንደሚከተለው ተጠናቅሯል፡፡ 

ሪፖርተር፡- የዓለም ኢኮኖሚ ተለዋውጧል፡፡ በተለይ ከኮቪድ-19 ወረረሽኝ ወዲህ የዓለምን ኢኮኖሚ የፈተኑ የተለያዩ ችግሮች ጎልተው ታይተዋል፡፡ ያልተጠበቁ ጦርነቶችና የተፈጥሮ አደጋዎች ተደራርበው በኢኮኖሚው ላይ ያሳደሩት ጫና በዓለም ታይቶ የማይታወቅ ነው የተባለ የዋጋ ንረት ማስከተሉ፣ ይህንን ለማስተካከል መንግሥታት እየወሰዱዋቸው ያሉ ዕርምጃዎች ግን ብዙ ለውጥ አላመጡም ይባላል፡፡ ስለዚህ የተቃወሰውን የዓለም ኢኮኖሚ እንዲያንሰራራ ለማድረግ እስካሁን የኢኮኖሚ ቀውሶች ሲያጋጥሙ ሲተገብሩ የነበሩ ፖሊሲዎች መቀየር ይኖርባቸዋል የሚል አመለካከት በዘርፉ ባለሙያዎች እየተንፀባረቀ እንደሆነ እየተነገረ ነው፡፡ እርስዎም በቅርቡ ከዚህ ጉዳይ ጋር የተያያዘ ሐሳብ ሲያንፀባርቁ ስለነበር፣ ይህ አዲስ ሐሳብ እንዴት የሚገለጽ ነው?

አቶ አሰግድ፡- እ.ኤ.አ. በ2023 መጠናቀቂያ አካባቢ የገንዘብ ፖሊሲን በተመለከተ  የዓለም ፈላስፋዎች፣ ኢንጂነሮች፣ ኢኮኖሚስቶች፣ የማኔጅመንት ባለሙያዎችና ሳይንቲስቶች፣ እንዲሁም የባንክ ባለሙያዎች እያቀረቡዋቸው ያሉ ጽሑፎችና ሰነዶች ማጠቃለያቸው አንድ ጉዳይ ላይ አጽንኦት ይሰጣል፡፡ ይህም በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ምክንያት የዓለም ኢኮኖሚ ዕድገት እየወረደ በመምጣቱና አሁንም በተለያዩ ምክንያቶች ኢኮኖሚው ላይ የተከሰቱት አደጋዎች ያስከተሉትን ችግር፣ እስካሁን በነበሩት የኢኮኖሚ ፖሊሲዎች መፍትሔ እያገኙ ካለመሆኑ ጋር ይያያዛል፡፡ በኢኮኖሚ ፈርጠም ያሉ አገሮች በአንዳንድ አገሮች ላይ ፍላጎታቸውን ባለማሟላታቸው ብቻ ማዕቀብ ጥለዋል፡፡ እ.ኤ.አ. በ2007/08 የተከሰተውን የፋይናንስ ቀውስ ተከትሎ ብዙ ችግሮች ነበሩ፡፡ የዓለም የግብይት ሰንሰለት ብጥስጥሱ እየወጣ ነበር፡፡ ብጥስጥሱ መውጣቱ ብቻ አይደለም በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ምክንያት የተቃወሰው የዓለም የግብይት ሰንሰለት እስካሁን አልተስተካከለም፡፡ ይህንን ለማስተካከል የተወሰዱ ዕርምጃዎች የተፈለገውን ውጤት እያስገኙ አይደሉም፡፡ ይህ ሳይበቃ በላይ በላዩ የተፈጠሩ ጦርነቶችና የተፈጥሮ አደጋዎች ምርት በበቂ ሁኔታ እንዳይመረትም፣ ወይም ይመረት የነበረውን ያህል ተመርቶ ለገበያ እንዳይቀርብ አድርገዋል፡፡ ይህ ስብራት በፍጥነት አልተጠገነም፡፡

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ዓለምን እያጋጠሟት ያሉ ችግሮች የምናውቃቸው እየሆኑም ነው፡፡ ለምሳሌ በአውሮፓ በአብዛኛው አገሮች አምራች የሚባለው ወጣቱ ክፍል ቁጥር ማነስና በዕድሜ የገፉ ዜጎች መብዛት፣ በራሱ ኢኮኖሚው ላይ ጫና ማሳደሩ እየተገለጸ ነው፡፡ እንዲህ ያሉ ክስተቶች ያልታሰቡ ከሚባሉት ውስጥ የሚካተቱ ናቸው፡፡ የሩሲያና የዩክሬን ጦርነት፣ እንዲሁም የሐማስና የእስራኤል ጦርነትም የኢኮኖሚ ጉዳቱን ከፍ አድርጎታል፡፡ ያልተጠበቁ የመሬት መንቀጥቀጦች ዓለም ኢኮኖሚ ቀውስ ምክንያት እንደሆኑ እየተሰጡ ባሉ ትንታኔዎች መገንዘብ ይቻላል፡፡ ለምሳሌ የቱርክ የመሬት መንቀጥቀጥ በኢኮኖሚው ላይ ትልቅ ተፅዕኖ ፈጥሯል፡፡ በቀዝቃዛ አካባቢዎች የሰደድ እሳት መነሳትና የመሳሰሉት ሁሉ ያልተለመዱና በመባል ብቻ የሚታለፉ ሳይሆን በዓለም ኢኮኖሚ ላይ የፈጠሩት ጫና ነበር፡፡ ስለዚህ እንዲህ ዓይነት ችግሮች ተደማምረው በዓለም ላይ እየፈጠሩዋቸው ያሉ ኢኮኖሚያዊ ቀውሶችን ለማስተካከል ከዚህ ቀደም በተለመዱት የኢኮኖሚ ፖሊሲ ዕርምጃዎችና አሠራሮች የሚፈታ ስላልሆነ፣ እነዚህ ምሁራን አዲስ አቅጣጫ መኖር አለበት የሚል መደምደሚያ ላይ ደርሰዋል፡፡ አዳዲስ የፖሊሲ ዕርምጃዎች ያስፈልጋሉ እያሉ ነው፡፡

ሪፖርተር፡- አዲሱ ሐሳባቸው ምንድነው? የኢኮኖሚ ፖሊሲው እንዴት መቃኘት አለበት ነው የሚሉት?

አቶ አሰግድ፡- ለምሳሌ ከኮቪድ-19 ወረርሽኝ በኋላ በዓለም ኢኮኖሚ ላይ ከፍተኛ የዋጋ ንረት ተፈጥሯል፡፡ ይህ የሚያሳየው ከፍተኛ የአቅርቦት ውስንነት በመፈጠሩ ነው፡፡ የዋጋ ንረቱ ደግሞ ዓለም አቀፋዊ ነው፡፡ ከ60 በመቶ በላይ አቅርቦት አልነበረም፡፡ የአቅርቦት አለመኖር ደግሞ ለዕቃዎች መወደድ ምክንያት ሆኗል፡፡ ከፍተኛ ሳይሆን እጅግ ከፍተኛ የዋጋ ንረት ተተክሏል፡፡ ሌላው መንግሥትና ድርጅቶች በከፍተኛ መጠን ገንዘብ ይበደሩ ነበር፡፡ ስለዚህ ከፍተኛ ዕዳ ያለበትን ኢኮኖሚ በተለመዱት ፖሊሲዎች ችግሩን መፍታት አይቻልም የሚል እምነት ላይ ደርሰው ሌላ የመፍትሔ መንገድ ያሻል እያሉ ነው ያሉት፡፡ የገንዘብ ፖሊሲው አዲስ አሠራር ይፈልጋል ብለው እየተከራከሩ ነው፡፡ ለምሳሌ ከዚህ ቀደም የዋጋ ንረት ሲከሰት ባንኮች የብድር ምጣኔያቸውን ከፍ ማድረግ ነበረባቸው፡፡ ማዕከላዊ ባንኮችም የዋጋ ጫናው እንዲቀንስ ለማድረግ መንግሥት ገቢው ከፍ እንዲል ታክሱን ከፍ ያድርግ ይሉ ነበር፡፡ ይህ ደግሞ ማኅበረሰቡን ስለሚጎዳ የፖለቲካ ጥያቄ ይዞ ይነሳል፡፡ የፖለቲካ ጥያቄ ይዞ ሲነሳ የባንኮችን በነፃነትና የመወሰን አቅም ይፈልጋል፡፡ መንግሥት ከባንኮች ይበደራል፡፡ ይህ ደግሞ የማዕከላዊ ባንኮችን ነፃነት ይነካል፡፡ እንዲህ ዓይነት ሁኔታዎች ስለማይጣጣሙ አዲስ አቅጣጫ፣ አዲስ ምልከታ ያስፈልጋል እያሉ ግፊት እያደረጉ ነው፡፡

በአዲሱ ዕሳቤ ማሻሻያዎች ተብለው ከተጠቀሱት ውስጥ የሰዎችን ፍላጎት ከፍ እንዲል ማድረግ ይቻላል የሚለው አንዱ ነው፡፡ በዚያው ልክ አቅርቦትን ከፍ ማድረግ ያስችላል የሚል እምነት አላቸው፡፡ ምርትን በከፍተኛ ሁኔታ በማምረት ፍላጎት እንዲያድግ ማድረግ ነው፡፡ በከፍተኛ መጠን ፍላጎት ካደገ በተመጣጠነ ዋጋ ሰዎች ቢገበያዩ ኢኮኖሚው ይነቃቃል፡፡ ይህም የገንዘብ ዝውውር ከፍ እንዲል ያስችላል የሚል ትንታኔ አላቸው፡፡ ከዚሁ ጎን ለጎን ገንዘብ ዝውውር ካለ መንግሥት በአነስተኛ የታክስ ጭማሪ በጀቱን ቀንሶ በመንቀሳቀስ ኢኮኖሚው ይስተካከላል ብለው ያስባሉ፡፡ ይኼ በተቃወሰ ጊዜ የሚወሰድ ዕርምጃ እንጂ በፖሊሲ አቅጣጫ የሚሰጥ ግን አይደለም፡፡

ሪፖርተር፡- እንዲህ ያለው የምሁራኑ ምክክርና ድምዳሜ ምን ያህል ተግባራዊ ይሆናል የሚለው እንደጠበቀ ሆኖ፣ ወቅታዊ የዓለም ኢኮኖሚ መቃወስና በተለይም እየገነገነ የመጣው የዋጋ ንረት እንደ ኢትዮጵያ ባሉ ታዳጊ አገሮች ላይ ያሳረፈው ተፅዕኖ እንዴት ይገለጻል? የዋጋ ንረቱን ለመቀነስ እየተወሰዱ ያሉት ዕርምጃዎች ውጤታማ ናቸው ተብሎ ይታሰባል?

አቶ አሰግድ፡- ዓለም ባለችበት የንረትና የግሽበት ኢኮኖሚ ብዙ ችግሮች እየታዩ ነው፡፡ በኢትዮጵያ መንግሥት በጀት ሲያጥረው ማዕከላዊ ባንክ ከግል ባንኮች ገንዘብ ሊበደር ይችላል፡፡ ይህ ትስስር ለዋጋ ንረት በጣም አደገኛ ነው፡፡ ሊሆን የሚገባው መንግሥት ፍጆታውን እንዲቀንስ ማድረግ ነው፡፡ ችግሩ ግን መንግሥት ፍጆታውን አይቀንስም፡፡ ፖለቲካዊ ፍላጎት ስላለው አይሆንም፡፡ በጀቱን የሚያሟላው የፖለቲካ ችግሮችን ለመፍታት ነው፡፡ ለኅብረተሰቡ መንገድ ይሠራል፣ የተለያዩ መሠረተ ልማቶች ይሠራል፣ ለዚህ ሲል ይበደራል፡፡ የፖለቲካው ፍልስፍና ወይም ምልከታ ደግሞ አበዳሪዎቹ ካላበደሩት የበጀት ጉድለት ይገጥመዋል፡፡ ስለዚህ የበጀት ጉድለቱን ለመሸፈን ይበደራል፡፡ ይህ የማዕከላዊ ባንክ ዓላማንና ነፃነትን ይጫናል ማለት ነው፡፡ ይህንን ክፍተት ለመድፈን የወጪ ንግድ ምርቶችን ገበያ ለማሳደግ የሚያስችሉ ሥራዎችን መሥራት ነው፡፡ አሁን ላለው የኢኮኖሚ ቀውስ አዲስ አሠራርና ፖሊሲ ያስፈልጋል የሚሉ ምሁራንም ይህንን ሐሳብ ያጠናክራሉ፡፡ እንደ ከዚህ ቀደሙ ዝም ብሎ ፍላጎትና አቅርቦት ጣልቃ የሚገቡበትን አሠራር መከተል ብቻ ሳይሆን፣ አዲስ አሠራር ሊኖር ይገባል ብለውም እየተከራከሩ ነው፡፡

ሪፖርተር፡- ነገሩን ከኢትዮጵያ ሁኔታ ጋር ሲያያዝ በቅርቡ ብሔራዊ ባንክ የገንዘብ ፖሊሲ አውጥቶ ተግባራዊ ማድረጉ ይታወሳል፡፡ ይህ ፖሊሲ በታሰበው መንገድ እየሄደ ነው ማለት ይቻላል?

አቶ አሰግድ፡- ኢትዮጵያ ውስጥ የዋጋ ንረትን ለማርገብና ለመቀነስ ከተወሰዱት ዕርምጃዎች መካከል አንደኛው መንግሥት ፍጆታውን እንዲቀንስ ማድረግ ነው፡፡ የሚወስደው ብድር ገደብ እንዲኖረው ማድረግ ነው፡፡ በገበያ ውስጥ የሚሠራጨውን ገንዘብ ደግሞ ለመቆጣጠር ባንኮች የሚያበድሩት እንዲወሰን ተደርጓል፡፡ ባንኮች ሊያበድሩ ይችሉ የነበረውን ገንዘብ መገደብ ግን ኢኮኖሚውን ይጎዳዋል፡፡ ዕድገቱን ይቀንሰዋል፡፡ ስለዚህ እዚህ አገር ተግባራዊነቱን ስናየው በጣም ተግዳሮት ያለበት እንደሆነ ያመለክታል፡፡ የኤክስፖርት ኩባንያዎች ምርቶቻቸውን ወደ ውጭ ለመላክ ገንዘብ ያስፈልጋቸዋል፡፡ ባንኮች የሚያሰባስቡትን ተቀማጭ ገንዘብ በአቅማቸው ልክ ለተበዳሪዎቻቸው እንዳይሰጡ በመደረጋቸው በባንኮቹ ላይም ሆነ በኢኮኖሚው ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ ያሳድራል፡፡ የኢኮኖሚውን እንቅስቃሴ ይቀንሰዋል፡፡ እንዲህ ያለው ዕርምጃ ወይም ፖሊሲ የዋጋ ንረትን ለማቆጠጠር የሚያስችል እንደሆነ እስካሁን ያለው አሠራር የሚያመለክት ቢሆንም፣ አሁን ባለንበት ሁኔታ ግን ይኼ የሚሠራ አይደለም፡፡

በኢትዮጵያ ያለውን የዋጋ ንረት ለመቆጣጠር እንዲህ ባለው ፖሊሲ ብቻ ማስተካከል አይቻልም፡፡ የአዲሱ ዕሳቤ አመለካከቶችም አቅጣጫ አዲስ የገንዘብ ፖሊሲ ያስፈልገናል በማለት የተለመዱት አሠራሮች ብቻቸውን ውጤት ሊያመጡ አለመቻላቸውን ነው የሚያሳየው፡፡ ስለዚህ መንግሥት የሚበጅተውን መቀነስና ታክስ መጨመር ሳይሆን፣ ባለው ሁኔታ ከፍ ያለ ታክስ ማሰባሰብ መቻል አለበት፡፡ ብድርን ከመገደብ የማበደር አቅም ከፍ ማለት አለበት፡፡ የብድር ገደቡ ይኑር ከተባለም የዋጋ ንረቱን በሚያባብስ መንገድ መፍቀድ ያስፈልጋል፡፡ ያኔ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴው ከፍ ይላል፣ ኤክስፖርተሮች ምርቶቻቸውን ከፍ ለማድረግ ይሞክራሉ፡፡

ሪፖርተር፡- የዋጋ ንረቱን ለማርገብ በኢትዮጵያ እየተተገበረ ባለው የገንዘብ ፖሊሲ በተለይ የባንኮች የብድር ገደብ እንደታሰበው ውጤት አምጥቷል ተብሎ ሊታሰብ ይችላል? ከመመርያው መውጣት በኋላ የመጀመሪያው ግማሽ ዓመት የባንኮች አፈጻጸም በበፊቱ ልክ የዕድገት ምጣኔ አለማሳየቱን መረጃዎች እያሳዩ ነውና ይህ እንዴት ይታያል? በሌላ በኩል ደግሞ ከፖሊሲው መውጣት በኋላ በተለይ እንደ መኪና፣ ቦታና የመሳሰሉ ንብረቶች ዋጋ እየቀነሰ በመሆኑ መንግሥት ተግባራዊ ያደረገው የገንዘብ ፖሊሲ ውጤት አስገኝቷል የሚል አመለካከት አለና እነዚህ ነገሮች  እንዴት ይጣጣማሉ? በአጠቃላይ ፖሊሲው ግቡን እየመታ ነው ማለት ይቻላል?

አቶ አሰግድ፡- ሙሉ ለሙሉ ተሳክቷል ማለት አይቻልም፡፡ ምክንያቱም የዓለም ወቅታዊ  የዋጋ ንረቱ አነስተኛ ሳይሆን እጅግ ከፍተኛ የሚባል ነው፡፡ ታይቶ የማይታወቅና የከፍተኛ ከፍተኛ በሚባል የሚገለጽ ግልጽ የዋጋ ንረት ነው ያለው፡፡ ስለዚህ ይህ የዓለም ሁኔታ በፖሊሲው ተግባራዊነት ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ ማሳደሩ አይቀርም፡፡ የባንኮች ዋና ዓላማ ደግሞ ተቀማጭ ገንዘብ ማሰባሰብና የሰበሰቡትን ገንዘብ በማበደር ማትረፍ ነው፡፡ ስለዚህ ፖሊሲው እንዲህ ባለው የባንኮች የተለመደ አሠራር ላይ ጫና ይፈጥራል፡፡ እንደሚታወቀው የባንኮች ዋነኛ ትርፍ ማግኛ የወለድና የኢንቨስትመንት ገቢ ነው፡፡ ከብድር የሚያገኙትን ትርፍ ለማሳደግ ደግሞ የብድር መጠናቸውን ማሳደግ አለባቸው፡፡ ስለዚህ የብድር ገደብ በማስቀመጥ ብቻ ውጤት እየመጣ ነው ሊባል አይችልም፡፡ የቤትና የመኪና ዋጋ ቀነሰ በሚል አጠቃላይ ኢኮኖሚው ላይ ለውጥ መጥቷል ሊባል አይችልም፡፡ ነገር ግን ባንኮች የማበደር አቅማቸው ከፍተኛ ቢሆንና በተለይ ማይክሮ ተበዳሪዎችን በማብዛት ጭምር እንዲሠሩ ቢደረግ የተሻለ ይሆናል፡፡ አነስተኛ ተበዳሪዎችን በማብዛት እንዲሠሩ የሚያስችለው አሠራር ደግሞ ለኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴው ዘርፍ ብዙ ጠቀሜታ ያመጣል፡፡

ሪፖርተር፡- በዓለም አቀፍ የዋጋ ንረት ሳቢያ በርካታ አገሮች የተለያዩ ዕርምጃዎች ወስደዋል፡፡ ቀደም ብለው እንደጠቀሱልኝ መንግሥታት ያለባቸውን የበጀት ፍላጎት ለማሟላት ማዕከላዊ ባንኮቻቸውን እየተጫኑ መሆኑ ሊያመጣ የሚችለው ተፅዕኖ እንዴት ይታያል? ይህ ጉዳይ ከኢትዮጵያ አንፃር ሲታይ ምን ይመስላል? የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ከመንግሥት ተፅዕኖ ውጪ ነው ማለት ይቻላል? ከዚሁ ጋር ተያይዞ የወጪ ንግድን ለማበረታታት ተብለው የሚወሰዱ ዕርምጃዎችና ማበረታቻዎች እስካሁን ድረስ ለውጥ ሲያመጡ አይታይም ይባላል፡፡ የወጪ ንግዱ ይህንን ያህል ዕድገት አላሳየም? አሁንም በገንዘብ ፖሊሲው የወጪ ንግድ ለማበረታታት ተብሎ የተወሰዱ ዕርምጃዎች የተለየ ነገር ያስገኛሉ ተብሎ ይጠበቃል?

አቶ አሰግድ፡- ያላደጉ አገሮች (በተለይ አፍሪካ) ኤክስፖርት ማድረግ ሲችሉ ነው የካፒታል ዕቃዎችን መግዛት የሚችሉት፡፡ ቴክኖሎጂዎችንና መሰል ነገሮችን የሚገዙት ደግሞ ከአደጉ አገሮች ነው፡፡ የቴክኖሎጂ መሣሪያዎችንና ኢንዱስትሪዎችን ለማስፋፋት የሚያስፈልጓቸውን ግብዓቶች ለመግዛት ከፍተኛ የሆነ የውጭ ምንዛሪ ያስፈልጋቸዋል፡፡ የወጪ ንግዳቸውን ገቢ ከፍ ለማድረግ መንግሥት የገንዘብ ፖሊሲ ዕርምጃ ይወስዳል፡፡ አንዱ የአገር ውስጥ ገንዘብን አቅም መቀነስ ነው፡፡ እንዲህ ያለው ዕርምጃ ሲወሰድ ኤክስፖርተሮች ከፍተኛ የሆነ ጥቅም ያገኛሉ፣ ይበረታታሉ፡፡ በአንፃሩ ለኤክስፖርተሮች የተሰጠው ማበረታቻም ሆነ የዋጋ ንረቱን ለማርገብ የተተገበረው የገንዘብ ፖሊሲ የወጪ ንግዱን ካላሳደገ ውጤታማ ሆኗል እንዳንል ያደርጋል፡፡ ከሚሰጠው ማበረታቻ ጋር የወጪ ንግዱ አድጎ ቢሆን ግን መንግሥት የወሰዳቸው ዕርምጃዎች ውጤታማ ነው ሊባል ይችል ነበር፡፡ ብዙ የማይክሮ ኢኮኖሚ ማሳያዎች አሉ፡፡ ለምሳሌ የዋጋ ንረት ዕድገት ምጣኔኔ ሚዛናዊ አድርገው መሄድ አለባቸው፡፡ ሥጋቶች እንደ ድሮው ስላልሆኑና አንድ ሥጋት ሁሉንም ሊያጠፋ ስለማይችል፣ እነዚህን ሚዛናዊ አድርጎ መሄድ አለበት የሚል ዕይታ አለ፡፡

የኢኮኖሚ ፖሊሲዎች እንደ አዲስ መቃኘት አለባቸው የሚሉ ወገኖችም ይህንን ሐሳብ ነው የሚያንፀባርቁት፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን የዋጋ ንረት ለማርገብ አንደኛው መፍትሔ ብቻ በመውሰድ ሌላውን መቆጣጠር አይቻልም፡፡ አሁን እየተደረገ ያለው ግን እሱ ነው፡፡ የገንዘብ ሥርጭት ወደ ገበያ እንዳይገባ መከላከል ይቻላል ተብሎ ነው የታሰበው፡፡ ይህ ዕሳቤ ደግሞ የባንኮችን የዕድገት ምጣኔ ቀነሰው፡፡ እኛ አገር ያሉት ባንኮች ደግሞ አንድ ዓይነት ናቸው፡፡ በሠለጠነው ዓለም በዘርፍ ይለያያሉ፡፡ የኢንቨስትመንት ባንክ አለ፣ የእርሻ ባንክ አለ፣ የኢንቨስትመንት ባንክ እየተባለ ለብቻ ነው፡፡ የንግድ ባንኮች ለብቻቸው ናቸው፡፡ በኢትዮጵያ እንዲህ ባለመሆኑ የፋይናንስ ፍሰቱን ይጎዳል፡፡ ስለዚህ የዋጋ ንረቱን ለማርገብ የተተገበረው የገንዘብ ፖሊሲ ውጤታማ ነው ለማለት ያስቸግራል፡፡ እያስከተለ ያለውን ውጤት እያየን ስለሆነ ፖሊሲያችን ከብዙ አቅጣጫ መታየት አለበት፡፡ ወቅታዊ ችግሮችን ለመፍታትም ከወቅቱ ጋር የተራመደ ፖሊሲ እንዲኖረን ማድረግ፣ እንዲሁም ተግባራዊ የሚደረጉ ፖሊሲዎች ምን አስገኙና ምን ጉዳት አደረሱ በማለት ፈትሾ ማስተካከልን የሚጠይቅ ነው፡፡

ሪፖርተር፡- ኢትዮጵያ ውስጥ ላለው የዋጋ ንረት መንስዔው ከዓለም አቀፋዊ ክስተቶች ጋር የተያያዘም ቢሆንም፣ በአገር ውስጥ ያለው አለመረጋጋት ጫናውን አባብሶታል ተብሎ ስለሚታመን ጉዳቱ ድርብ ነው ማለት ይቻላል? ይህንን ችግር እንዴት ማስተካከል ይቻላል?

አቶ አሰግድ፡- በጀት በተረጋጋ ሁኔታ ውስጥ ነው የሚታቀደው፡፡ እንዲህ ያለ ችግር ቢገጥም እንዲህ ይደረጋል ተብሎም ይሰላል፡፡ በአሁኑ ወቅት በእኛ አገር የፖለቲካ ቀውስ አለ፡፡ እዚህም እዚያም ግጭት አለ፡፡ ይህ አገሪቱን በከፍተኛ ሁኔታ ጎድቷል፡፡ ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ የሚሰጡ ምርቶች ሊገኙባቸው በሚችሉ አካባቢዎች ግጭቶች አሉ፡፡ ስለዚህ ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ቢኖርም በቀደመው ልክ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያ ዓመታዊ ኢኮኖሚያዊ ዕድገቷ 11 በመቶ ነበር፡፡ አሁን ወደ ታች የወረደው ኢትዮጵያ ስላላመረተች ነው፡፡ የሚያሠራ ፖሊሲ እንኳን ቢኖራት በአገር ውስጥ ያለው ግጭትና የፖለቲካ አለመረጋጋት ጫና አሳድሯል፡፡ ችግሩ የኢኮኖሚ ሥርጭቱን በተወሰነ ቦታ እንዲወሰን አድርጎታል፡፡ የአገሪቱ ከ50 በመቶ በላይ ግብዓትና ለአገራዊ ኢኮኖሚው ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያላቸው አካባቢዎች በግጭቶችና በአለመረጋጋቶች ሳቢያ መቶ በመቶ እየተሠራባቸው አይደለም፡፡

ሪፖርተር፡- ይህ ችግር በዚህ ደረጃ የሚገለጽ ከሆነና መፍትሔ ያመጣሉ የተባሉ ፖሊሲዎች በተፈለገው ደረጃ ውጤት ላያመጡ ይችላሉ ተብሎ ከታሰበ የተሻለው መፍትሔ ምንድነው? አሁን ካለው አጠቃላይ ሁኔታ አኳያ አዳዲስ ፖሊሲዎች ያስፈልጋሉ ወይ?

አቶ አሰግድ፡- አዲስ ፖሊሲ መቅረፅ ያስፈልገናል፡፡ አዲስ ዕይታ አዲስ ምልከታ ያስፈልጋል፡፡ አዳዲስ ሞዴሎች ያስፈልጉናል፡፡ ስንሠራባቸው የነበሩ ነገሮች ውጤታማ እንዳይሆኑ የዓለም ኢኮኖሚ ቀውስ ጭምር ተፅዕኖ አሳድሯል፣ የዓለም ሁኔታም ተቀይሯል፡፡ ስለዚህ ሥጋቱን መከላከል ያስፈልጋል፡፡ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚውን ፈትሾ ዕርምጃ መውሰድ ያስፈልጋል፡፡

ሪፖርተር፡- ምን ዓይነት ዕርምጃ ይወሰድ?

አቶ አሰግድ፡- መንግሥት እየተከተለ ያለውን አካሄድ ያጢን፡፡ በማዕከላዊ ባንኩ የዋጋ ንረትን ለማረጋጋት የተወሰደው የፖሊሲ ዕርምጃ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴውን እንደጎዳው ማጤን አለበት፡፡ ምክንያቱም አሁንም ኢትዮጵያ ውስጥ ጦርነት አለ፡፡ ይህም የተረጋጋ የኢኮኖሚ ፍሰት እንዳይኖር አድርጓል፡፡ ስለዚህ አዲስ ዕሳቤ ያስፈልጋል፡፡ አዲስ ዕሳቤ ሲባል ጊዜው ያመጣቸውን ሁኔታዎች በማየት የማሻሻያ ዕርምጃዎች መውሰድ ማለት ነው፡፡

ተዛማጅ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች ለማግኘት

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

ተዛማጅ ፅሁፎች

‹‹ሐሳብ ማቅረብ ባልተገባ መንገድ የሚያስበይን ከሆነ እንደ አገር በአጠቃላይ የሳትነው ነገር አለ ብዬ እገምታለሁ›› ደስታ ጥላሁን፣ የኢሕአፓና የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት ዋና...

ለጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ‹‹እርስዎ ንጉሥ ነዎት ወይስ ጠቅላይ ሚኒስትር?›› የሚል ጥያቄ እንዳቀረበች በሰፊው ሲወራ ሰንብቷል፡፡ የፖለቲካ ፓርቲዎች ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጋር ያደረጉት የቅርቡ...

‹‹የሥራ አጦች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ መጨመርና መከማቸት ለትግራይ ክልል ሰላምና ደኅንነት ትልቅ ሥጋት ይፈጥራል›› አትክልቲ ኪሮስ (ዶ/ር)፣ የፋይናንስ ባለሙያ

በሰሜን ኢትዮጵያ የተደረገው ጦርነት ከፍተኛ ውድመት አስከትሏል፡፡ ለማኅበራዊ ቀውስ ምክንያትም ሆኗል፡፡ በጦርነቱ ሕይወታቸውን ያጡ፣ ለአካል ጉዳት የተዳረጉና ሀብት ንብረታቸው የወደመባቸው ዜጎች በሚሊዮን የሚቆጠሩ ናቸው፡፡ ...

‹‹በሌሎች ክልሎች ያለው የሰብዓዊ ዕርዳታ ፍላጎት ከትግራይ አንፃር አነስተኛ ነው ብዬ ለመግለጽ አልችልም›› ራሚዝ አላክባሮቭ (ዶ/ር)፣ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የኢትዮጵያ ተወካይና የሰብዓዊ ዕርዳታ...

በኢትዮጵያ የሰብዓዊ ዕርዳታ የሚያቀርቡ ዓለም አቀፍ የረድዔት ድርጅቶችና ሠራተኞች በአገሪቱ በሚከሰቱ የበሽታ ወረርሽኞች፣ ድርቅ፣ ጎርፍና ጦርነት ምክንያት ባለፉት ጥቂት ዓመታት በእጅጉ ተፈትነው ነበር። በኮቪድ-19...