Wednesday, July 24, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -
- Advertisement -

ፌርማታ ፅሁፎች

ዓባይ እና ናይል ምንና ምን ናቸው?

ትኩስ ፅሁፎች

ከጥንታዊው የግሪክ ቋንቋ ኔይሎስ ከሚለው ቃል ስሙን እንዳገኘ ሊቃውንት ይተርካሉ፡፡ አንዳንዶቹ ደግሞ ከላቲን ቋንቋ ኒሉስ ከሚል ቃል የተገኘ ነው ይላሉ፡፡ ከግሪኩም ይሁን ከላቲኑ፣ ይህ ታላቅ አፍሪቃዊ ወንዝ ናይል የሚል ስያሜ እንደያዘ ለዘመናት ነበረ፣ አለ፣ ይኖራልም፡፡ በዓለም ያሳወቀው ሌላ ባሕርዩ ሳይሆን በቁመተ ረዥምነቱ የዓለምን ታላላቅ ወንዞች ሁሉ ስለሚያስከነዳ ነው፡፡

ከመንታ ቦታዎች ምንጮች ተነስቶ፣ አራት ሰፋፊ አህጉራትን አቆራርጦ ማደርያ ቤቱ በሆነው የሜዲቴራንያን ባሕር እስኪደርስ ድረስ፣ 6,690 ኪሎ ሜትሮችን የሚጓዝ ማራቶናዊ ወንዝ ነው፡፡ ሜዲቴራንያን ባሕር ከመድረሱ በፊት፣ በተለይ ለሁለት ታላላቅ አገሮች-ነብያና ምስር (ሱዳንና ግብፅ) ከፍተኛ የሲሳይ ድልብ አቅራቢ ሆኖ በቅንነት ሲያገለግል መኖሩ ይነገርለታል፡፡ ከዚህም የተነሳ ነው ‹‹ጥንታዊው የምድረ ግብፅ ሥልጣኔ ያለ ዓባይ (ናይል) ወንዝ ጭራሽ አይታሰብም›› እየተባለ በየታሪኩ ገጾች የተመዘገበው፡፡ ምናልባትም በባሕረ-ሜዲቴራንያን አካባቢ በመሥረጉ፣ አውሮፓንና መካከለኛ ምሥራቅን እያጣቀሰ፣ ካሮፓ ጣልያንን ከመካከለኛው ምሥራቅ ቱርክን ኮርኩሮ፣ በባለምንጮቹ አገሮች ላይ፣ ወስፈንጥር ሲቀስት ያስኖረው!!

ናይል የሚለው ቃል የሁለቱ አፍሪቃውያን ወንዞች የወል ስም ነው፡፡ አንደኛው ናይል ነጭ ናይል የሚለው ሲሆን፣ ሌላው ደግሞ ዓባይ ብለን የምንጠራው ሰማያዊ ናይል (ጥቁር ናይል) ነው፡፡ ነጭ ናይል ካኔራ የሚባል ወንዝ ከሚመነጭበት ቦታ ፈልቆ፣ የቪክቶሪያን ሐይቅ ቆርጦ ሲመጣ፣ በተመሳሳይ ሁኔታ፣ ከጣና ሐይቅ አጠገብ ከሚገኝ አንድ ምንጭ ፈልቆ፣ ሐይቀ ጣናን ሰንጥቆ፣ የሚውዘገዘገው ዓባይ ወንዝ ካርቱም ከተማ ላይ፣ ወንድሙን ነጭ ዓባይ ያገኘዋል፡፡

ስመ ገናናው ዓባይ ለሥልጣኔ፣ ለባህል፣ ለእምነት ታላቅ ምንጭና ብሔራዊ ኩራት ለመሆኑ ሁሉንም የሚያስማማ ነው፡፡ አዳምና ሔዋን የተፈጠሩባትን ኤዶም ገነት ከከበቡት ዓበይት አፍላጋት (ታላላቅ ወንዞች) አንዱ ዓባይ እንደሆነ ይነገራል፡፡ ይህን አፈታሪክ በአርኪዮሎጂና በአንትሮፖሎጂ ጥናትም መደገፉም ይነገራል፡፡

– ገሞራው ‹‹እናትክን!›› በሉልኝ!››

- Advertisement -
- Advertisement -

ተጨማሪ ለማንበብ

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች