Wednesday, July 24, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -
እኔ የምለዉየኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የውጭ ግንኙነት የሺሕ ዘመናት ታሪኳና እሴቶቿን የሚመጥን...

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የውጭ ግንኙነት የሺሕ ዘመናት ታሪኳና እሴቶቿን የሚመጥን መሆን ይኖርበታል

ቀን:

(ክፍል አንድ)

በተረፈ ወርቁ (ዲ/ን)

እንደ መንደርደሪያ

ለዛሬው የግል ትዝብቴንና ታሪክን ላዛነቀው ጽሑፌ መነሻ የሆነኝ በቅርቡ  በአፍሪካ ኅብረት ኔልሰን ማንዴላ የመሰብሰቢያ አዳራሽ ለአንድ ቀን የተካሄደው፣ ‹‹የአፍሪካ መንፈሳዊ ቀን (The African Spiritual Day)›› ጉባዔ ነው፡፡

የዚህ ‹‹የአፍሪካ መንፈሳዊ ቀን›› ክብረ በዓል ዕሳቤ በ‹‹Universal Peace Federation›› አማካይነት ተፀንሶ በኋላም በዚሁ ዓለም አቀፍ ድርጅት የአፍሪካ ቅርንጫፍ በኩል ‹‹የአፍሪካ ሃይማኖቶች ጉባዔ ለሰላምና ለዕድገት (The Interreligious Association for Peace Development Africa) በሚል ሐሳብ፣ ከአፍሪካ ኅብረት ጋር በተፈራረመው የመግባቢያ ሰነድ (MOU) ዕውን የሆነ የአፍሪካውያን ሃይማኖቶች ተቋማት ጉባዔና በዓል ነው፡፡

በዚህም መሠረት ‹የአፍሪካ ሃይማኖቶች ኅብረት ለአፍሪካ ሰላምና ዕድገት› በተባለው ተቋም በአፍሪካ ኅብረት አዳራሽ በተደረገው ጉባዔ ከመላው አፍሪካና የተጋበዙ የሃይማኖት አባቶች፣ የሲቪክ ማኅበራት፣ የአገር ሽማግሌዎች፣ አፍሪካ የባህል እምነቶች ተወካዮችና የመገናኛ ብዙኃን… ወዘተ የተሳተፉበት መድረክ ነበር፡፡

የዚህ ጉባዔ ዋነኛ አጀንዳ የአፍሪካ የትምህርት ሥርዓት ነበር፡፡ ‹‹በ21ኛው ክፍለ ዘመን ለመንፈሳዊ ሕይወት ብቁ የሆኑ አፍሪካዊ/ሰዎችን ማፍራት የሚያስችል ትምህርት (Educating the African Person to be Spiritually Fit in the 21st Century) በሚል መሪ ቃል የተካሄደው ጉባዔ ከኢትዮጵያና ከሌሎች አፍሪካ አገሮች የመጡ ምሁራን እንደ ሃይማኖታቸው አስተምህሮ፣ ሥርዓትና ትውፊት አጭር የሆነ ጥናታዊ ገለጻን አቅርበው ነበር፡፡

ስለ ጉባዔው በጥቂቱ ይህን ካልኩና መረጃ ከሰጠው ዘንድ፣ ‹ለመሆኑ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በዚህ አፍሪካዊ ጉባዔ ላይ የነበራት ተሳትፎ በዕውኑ የሺሕ ዘመናት ታሪኳንና ክርስቲያናዊ ባህሎቿንና እሴቶቿን በሚመጥን ደረጃ ነበር ወይ?›፡፡

በበርካታ አፍሪካውያን ዘንድ ‹‹የአፍሪካ እናት ቤተ ክርስቲያን›› ተብላ የምትጠራው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በዚህ ጉባዔ ላይ ይህን የእናትነት ሚናዋን፣ በአፍሪካና በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላትን ታሪካዊ አርዓያነቷ፣ ተምሳሌነቷ በዚህ ጉባዔ በሚገባ ለማሳየት ችላለች ወይ? በሚለው ሐሳብ ዙሪያ የግል ትዝብቴንና ታሪክን መነሻ አድርጌ ጥቂት ለውይይት መነሻ የሚሆን ሐሳብ ለማካፈል ወደድኩ፡፡

አስቀድሜ ግን ‹የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የውጭ/ዓለም አቀፍ ግንኙነትን› በተመለከተ ያሉ ታሪካዊ ዳራዎችን መረጃዎችን በአጭሩ ለመቃኘት ልሞክር፡፡

የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የውጪ ግንኙነት ታሪክን በወፍ በረር

ኢትዮጵያ እንደ አገር እምነትን በተመለከተ የግንኙነት መስመሯን ወደ ውጭ መዘርጋት የጀመረችው ቅድመ ክርስትና ከ1000 ዓ.ም. ገደማ ጀምሮ ነው፡፡ በቃልም በጽሐፍም የቆየን የአገራችን የሺሕ ዘመናት የሃይማኖት ታሪክ እንደሚነግረን፣ ንግሥተ ሳባ በሕገ ልቡና እግዚአብሔርን ሲያመልክ የነበረ ሕዝቧን በመወከል ወደ ኢየሩሳሌም ተጉዛ ከንጉሡ ከሰሎሞን ጋር በመወያየት እግዚአብሔር ለእሱና ለሕዝቡ የገለጠውን ሕገ ኦሪት ይዛ ወደ አገሯ ተመልሳለች፡፡ ሕዝቧንም በዚሁ የኦሪት ሕግና እምነት እንዲመራ አድርጋለች፡፡

ንግሥተ ሳባ የጀመረችው ግንኙነትም በኋላ የመንፈሳዊ ጥበብ ፍለጋ ጉዞዋ ሌላ ውጤት በሆነው ልጇ ቀዳማዊ ምኒልክና እሱ ባመጣቸው ሌዋውያን ካህናት አማካይነት ተጠናክሮ ቀጥሏል፡፡ ይህ በኢትዮጵያዊቷ ንግሥተ ሳባ በኢትዮጵያ/በአፍሪካና በመካከለኛው ምሥራቅ የተጀመረው ታሪካዊ ግንኙነት የኢትዮጵያዊ የውጭ/ዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲ ግንኙነት ማብሰሪያ እንደሆነ ይነገራል፡፡

ለአብነትም ከጥቂት ወራት በፊት የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በሳይንስና ቴክኖሎጂ ቤተ መዘክር/ሙዚየም ‹‹የኢትዮጵያን የዲፕሎማሲ ታሪክ›› በተመለከተ ባዘጋጀው ሰፊ ዓውደ ርዕይ/ኢግዚቢሽን፣ ኢትዮጵያዊቷ ንግሥተ ሳባ ወደ ኢየሩሳሌም ያደረገችው ጉዞ የኢትዮጵያ የውጭ ዲፕሎማሲያዊ ታሪክ ጅማሬና ብስራት እንደሆነ ይጠቁማል፡፡

ከዚሁ ታሪካዊ ክስተት ጋር በተያያዘም ከጥቂት ዓመታት በፊትም ኢትዮጵያን የጎበኙት የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስቴር ቤኒያምን ኔታንያሁ፣ በአገራችን ፓርላማ ተገኝተው ባደረጉት ንግግራቸው ያነሱትን ሐሳብ ልጥቀስ፡፡

‹‹… ኢትዮጵያዊቷ ንግሥተ ሳባ ከሰሎሞን ጋር በተገናኙበት፣ የሁለቱን አገሮች  የሺሕ ዘመናት ታሪካዊ፣ ባህላዊና ፖለቲካዊ ቁርኝት ከተፀነሰባት፣ የሁለቱ አገሮች ግንኙነትና ትብብር በፍቅር ካፀናበት ከሰላም ከተማ፣ ከኢየሩሳሌም ከዳዊት ከተማ የከበረ ሰላምታን ይዤላችሁ መጥቻለሁ…!››፡፡

ይህ በመካከለኛው ምሥራቅ በኢትዮጵያና በኢየሩሳሌም መካከል የተጀመረው ግንኙነት በጊዜ ሒደትም የክርስትና ሃይማኖት ወደ አገራችን እንዲገባ ምክንያት ሆኗል፡፡ የኢትዮጵያ ንግሥት ህንደኬ በጅሮንድ/የገንዘብ ሹም የነበረው ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ሥርዓተ አምልኮ ለመፈጸም ወደ ኢየሩሳሌም ያደረገው ጉዞ የክርስትና ሃይማኖት ወደ አገራችን እንዲገባ ዋነኛው ምክንያት ነበር፡፡

ቅዱሳት መጻሕፍትና ታሪክ ድርሳናት እንደሚጠቁሙት፣ በክርስቶስ የባህሪ አምላክነት አምኖ በአብ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ ስም ተጠምቆ ክርስትናን በመያዝ ወደ አገራችን የገባው የኢትዮጵያ ንግሥት ህንደኬ በጅሮንድ/የገንዘብ ሹም የነበረው ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ባኮስ ነው፡፡

ከሦስት መቶ ዓመታት ገደማ በኋላም በሲሪያውያኑ ወንድማማቾች አማካይነት በአክሱም ቤተ መንግሥት የተሰበከው የክርስትና ሃይማኖት ‹የኢትዮጵያ ብሔራዊ ሃይማኖት› የመሆን ዕድል አገኘ፡፡ ይህ ታሪካዊ/ሃይማኖታዊ ክስተት ደግሞ በአፍሪካ ክርስትናን ለመቀበል በግንባር ቀደምት ከምትጠቀሰው የግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን ጋር የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የእናትነትና የልጅነት መንፈሳዊ ግንኙነት ከመፍጠር በዘለለ፣ የዓባይን ውኃ መሠረት ያደረገ የዓባይ/የውኃ ፖለቲካ (Hydro Politics) ካባን እንዲደርብ ትልቅ ምክንያት ሆኗል፡፡

የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያንና የግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን ግንኙነት

በግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያንና በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መካከል ሃይማኖትን መሠረት ያደረገው ግንኙነት ግብፃውያን በአገራችን ላይ ለሚያራምዱት የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ የመዓዘን ድንጋይ መሆኑን፣ የታሪክ ምሁሩ ባሕሩ ዘውዴ (ኢመሬትስ ፕሮፌሰር) ‹‹The Modern History of Ethiopia 1855 -1991›› በሚለው መጽሐፋቸው እንዲህ ጠቅሰውታል፡፡

‹‹… በኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት ታሪክ እንደ ግብፅ ጉልህ ሥፍራ የያዘ ኖሮ አያውቅም፡፡ በተለይም ኢትዮጵያ ክርስትና ከተቀበለችበት ከ4ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ የኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ በእስክንድርያው ፓትርያርክ የሚሾም ግብፃዊ መሆኑ ያቺን አገር የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ መሪ ተዋናይ አድርጓታል፤›› ሲሉ፣ የሁለቱን አገሮች  ጥብቅ የሆነ ተፈጥሯዊና ታሪካዊ ትስስር በኋለኛዋ ዘመኗ ኢትዮጵያ በሃይማኖት ሰበብ የተለየ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ እንድምታን ይዞ ብቅ እንዳለ ያስምሩበታል፡፡

ሃይማኖትና የዓባይ ውኃ አሁንም ድረስ በሁለቱ እህት አብያተ ክርስቲያናት ዘንድ የግንኙነት ማዕቀፍ እንደሆነ ዘልቋል፡፡ ከጥቂት ዓመታት በፊት የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ፓትርያርክ የሆኑት ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ በግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን ግብዣ ግብፅን በጎበኙበት ወቅት፣ የግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን ፓትርያርክ የሆኑት ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ታውድሮስ ለኢትዮጵያውያኑ ልዑካን ባስተላለፉት መልዕክታቸው እንዲህ ብለው ነበር፡፡

‹‹… ኢትዮጵያና ግብፅ እንዲሁም ሁለቱ እህት አብያተ ክርስቲያናት በዓባይ ወንዝና በሃይማኖት አማካይነት ፅኑ የሆነ ትስስርና ኅብረትን ፈጥረዋል፡፡ በሃይማኖት በኩል ደግሞ ግብፅና ኢትዮጵያ መቼም ሊበጠስ የማይችል የመንፈስ አንድነት መፍጠራቸው፣ ‹በራስህ ላይ እንዲሆን የማትፈቅደውን በሌላው ላይ እንዲሆን አትፈቀድ› በሚለው ክርስቲያናዊ አስተምህሮ መሠረት በዓባይን ውኃ በተመለከተ ሁለቱ ሕዝቦች በሰላም፣ በመተሳሰብና በመፈቃቀድ መርህ እንደምንቀጥል እምነቴ የፀና ነው፤›› ነበር ያሉት፡፡

ይህንኑ የሁለቱ እህት አብያተ ክርስትያናትንና አገራችን ግንኙነት በተመለከተ ዋልአ ሁሴን የተባለች የግብፅ ፓርላማ ዘጋቢና የአፍሪካ ጉዳዮች ኤክስፐርት/ተንታኝ፣ ‹‹Egypt Uses Church to Bolster Ties with Ethiopia›› በሚል ርዕስ ሰፋ ያለ ዘገባን አስነብባ ነበር፡፡

ዋልአ በዚህ ዘገባዋም፣ ‹‹የግብፅ መንግሥት ኢትዮጵያ ‹‹የግብፃውያን ሕይወት›› በሆነው በዓባይ ወንዝ ላይ የጀመረችውን ታላቁን የህዳሴ ግድብ በተመለከተ፣ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አማካይነት ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር ሰላማዊ የሆነ ድርድርና ስምምነት እንዲኖር ማድረግ የተሻለ አማራጭ ሊሆን እንደሚችል፤›› ነበር ያስነበበችው፡፡

ታሪክ እንደሚነግረን በሁለቱ እህት አብያተ ክርስትያናት መካከል ለሺሕ ዘመናት የዘለቀው ግንኙነት ከፍጥረት ማግሥት ጀምሮ በዓባይ ወንዝ ላይ የተመሠረተ ሲሆን፣ ይህ ተፈጥሯዊ ግንኙነት ትላለች የአፍሪካ ጉዳዮች ኤክስፐርቷ ዋልአ ሁሴን፣ ይህ ተፈጥሯዊና ታሪካዊ ግንኙነት በኋለኛው ዘመን በክርስትና ሃይማኖት ዋልታና ማገርነት ወደ ልዩ መንፈሳዊ አንድነት ማደጉን ታብራራለች፡፡

ይህን የታሪክ ሀቅ መሠረት ያደረጉት የአልሃዛር ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ሼክ አህመድ አል ጣይብ (ፕሮፌሰር) በወቅቱ ከብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማቲያስና ከልዑካናቸው ጋር በነበራቸው ውይይትና ቆይታም፣ ‹‹የኢትዮጵያ ሕዝብም ሆነ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የዓባይ ውኃን በተመለከተ በሃይማኖትና በታሪክ በጥብቅ በተሳሰረው የግብፅ ሕዝብ ላይ የወዳጅነትና የትብብር መንፈስ አቋም እንዳለው ነው የምገነዘበው፤›› ሲሉ ነው ለቅዱስነታቸውና ለኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ልዑካን ቡድኑ በኢትዮጵያና በሕዝቦቿ ላይ ያላቸውን በጎ ተስፋ የገለጹት፡፡

በተመሳሳይም ይህን የኢትዮጵያንና የግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን ሃይማኖታዊና ታሪካዊ ግንኙነት መሠረት በማድረግ ሙስጠፋ አል ላባድ የተባለ ሊባኖሳዊ ፖለቲከኛና ጸሐፊ/ጋዜጠኛ፣ ‹‹Egypt is Battling Ethiopia over the Nile Water›› በሚል ርዕስ ከዓመታት በፊት አንድ መጽሐፍ አሳትሞ ነበር፡፡ ይህን የአል ላባድን መጽሐፍ ‹‹አልስ ሳፊር›› የተባለ የሊባኖስ ዕለታዊው የዓረብኛ ጋዜጣ የመጽሐፉን አጭር ዳሰሳ በፊት ገጹ ይዞ ወጥቶ ነበር፡፡

ራኒ ጌሃ የተባለ ጋዜጠኛ የሊባኖሱን ‹‹አልስ ሳፊር›› ጋዜጣ ዳሰሳም፣ ‹‹Egypt and Ethiopia Heading toward a War over Water›› በሚል ርዕስ በእንግሊዝኛ አሳትሞ ወሬውን ለዓለም መገናኛ ብዙኃን አድርሶት ነበር፡፡ ሊባኖሳዊው ጸሐፊ ሙስጠፋ ላባድ በዚህ መጽሐፉ፣ ‹‹ግብፅ በናይል ወንዝ ላይ ያላትን የውኃ ድርሻ በተመለከተ ለምታነሳቸው ጥያቄዎችና ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር የጀመረችውን ድርድር ፈር ለማስያዝ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የሺሕ ዘመናት እናት በሆነችው በግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን በኩል አማራጭ ዕድሎችን ማማተር እንዳለባት ነበር›› ሲወተውት የነበረው፡፡

የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ከግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን ጋር የነበራትን ለ1600 ዓመታት የዘለቀው ግንኙነት በአዎንታዊም ሆነ በአሉታዊ መንገድ ሊነሳ የሚችል በርካታ ሃይማኖታዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ አጀንዳዎችን የያዘ ነው፡፡ ወደ እነዚህ ሰፊ ዝርዝር አጀንዳዎች ለመግባት አዳጋች ቢሆንም ነገር ግን በአብዛኛው የቤተ ክርስቲያን ምሁራን ዘንድ በሁለቱ እህት አብያተ ክርስቲያናት መካከል የነበረው ግንኙነት የቅኝ ግዛት ባህሪ የነበረው፣ በአገሪቱ ፖለቲካና ኢኮኖሚ ላይ የራሱን አሉታዊ አሻራ የጣለ ግንኙነት ነበር በማለት ይከራከራሉ፡፡

ይህን በአዎንታዊም ሆነ በአሉታዊ የሚነሳውን በኢትዮጵያና በግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን በኩል ለ1600 ዓመታት የዘለቀውን ግንኙነት፣ የታሪክና የሃይማኖት ትስስር ውል እንደያዝን አገራችን ኢትዮጵያ በዓባይ ወንዝ ላይ እየገነባች ያለውን የታላቁን የህዳሴ ግድብ በተመለከተ ግብፅ በተደጋጋሚ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በኩል የተማህፅኖ ጥያቄ ስታቀርብ ነበር፡፡ በተለይ ግብፃውያን ለሺሕ ዘመናት የግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን ከኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ጋር የነበራቸውን ግንኙነት መሠረት በማድረግ፣ የዓባይ ውኃን በተመለከተ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በኩል ጥያቄያቸውን ወደ ኢትዮጵያ መንግሥት ለማቅረብና ግፊት ለማድረግ በተለያዩ ጊዜያት ሙከራ አድርገዋል፡፡ የዚህ ዕሳቤ ዋንኛ መነሻ ደግሞ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያንና የግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን ከነበራቸው ሺሕ ዘመናትን ያስቆጠረ ግንኙነት የሚመዘዝ ነው፡፡

ወደኋላ ተጉዘን የታሪክ መዛግብትን ስናገላብጥም የቀደሙ ኢትዮጵያውያን ክርስቲያን ነገሥታትና ገዥዎች የዓባይ ውኃን ከግብፅ የሃይማኖት አባቶች ሊቀ ጳጳሳትን ለማስመጣትና በክርስቲያን ግብፆች በእምነታቸው ምክንያት ለሚደርስባቸው ግፍና መከራ እንደ መደራደሪያ ይጠቀሙበት ነበር፡፡ ለአብነትም ብፁዕ አቡነ ጎርጎሪዮስ (ካልዕ) በጻፉት ‹‹የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ›› መጽሐፋቸው እንደገለጹት፣

‹‹በዛጉዌ ዘመነ መንግሥት ኢትዮጵያ የዓባይን ውኃ ለመገደብ በተደረገ እንቅስቃሴ የተደናገጡት የግብፅ ገዥዎች የግብፅ ኮፕቲክ ቤተ ክርስትያን ሊቀ ጳጳስ የሆኑትን አቡነ ሚካኤልንና አቡነ ገብርኤልን ብዙ ስጦታ አስይዘው ወደ ኢትዮጵያ ልከው ነበር››፡፡ በሌላ በኩልም ግብፃውያን ክርስትያኖች ይደርስባቸው የነበረውን ግፍና መከራ በተመለከተ ዜና የደረሳቸው ኢትዮጵያዊው ንጉሥ አፄ ዘርዓ ያዕቆብ ለግብፅ ሡልጣን/ገዥ በመልዕክተኞቻቸው በኩል የማስጠንቀቂያ ደብዳቤ ልከውላቸው ነበር፡፡ ይህን ከስድስት መቶ ዓመታት ገደማ በፊት አፄ ዘርዓ ያዕቆብ ወደ ግብፅ ገዥ/ሡልጣን የላኩትን የማስጠንቀቂያ ደብዳቤ በተመለከተም ጁሊያን ጂ. ፕላንቴ የተባሉ አውሮፓዊ ምሁር፣ ‹‹The Ethiopian Embassy to Cairo of 1443, A Trier Manuscript of Gandulph’s Report, with an English Translation›› በሚል ከግማሽ ምዕተ ዓመት በፊት ባቀረቡት ጥናታዊ ድርሳናቸው እንዲህ ለንባብ አብቅተውት ነበር፡፡

አፄ ዘርዓ ያዕቆብ በርካታ ገፀ በረከት ይዘው ለተማፅኖ የመጡትን በግብፁ ሡልጣን መልዕክተኞች አማካይነት የላኩት ደብዳቤም በከፊል የሚከተለውን መልዕክት የያዘ ነበር፡፡

‹‹… ያመጣችሁት ብርና ወርቅ፣ እንዲሁም ሌሎች ስጦታዎቻችሁ ለራሳችሁ ይሁኑ፡፡ እኔ የክርስቲያን ንጉሥ ነኝ፣ ገዥዎቻችሁ በተደጋጋሚ በግብፃውያን ክርስቲያን ወንድሞቻቻን ላይ ለሚያደርሱት ግፍ በቀልን ላድርግ ብል የዓባይን ውኃ በመገደብ የከፋ ነገር ላደርስባችሁ እችል ነበር፡፡ ግና ሕዝቤና እኔ በንፁህ ህሊና የምናመልከው ጌታዬ፣ አምላኬና ንጉሤ ኢየሱስ ክርስቶስ የፍቅር አምላክ ነውና ያስተማረኝ ቀኝ ጉንጭህን ለሚመታህ ግራውን ደግሞ አዙርለት ስለሚል፣ ስለአምላኬ ፍቅርና ውለታ ስል ያሰብኩትን ሁሉ ትቼያለሁ፡፡ መንግሥታችሁ በክርስቲያን ግብፃውያን ወንድሞቻችን ላይ የሚያደረሰውን ግፍ ብቻ እንዲያቆም ንገሩት…››፡፡

ኢትዮጵዊው ንጉሥ አፄ ዘርዓ ያዕቆብ ለግብፁ ሡልጣን የላኩት ይህ ደብዳቤ በሮም፣ ቫቲካን በብሎቲክ ቤተ መጻሕፍት በማይክሮ ፊልም ቁጥር/MS. 477 fol. 251r- 252v ተመዝግቦ ይገኛል፡፡ (ይቀጥላል…)

ሰላም ለኢትዮጵያ! ሰላም ለአፍሪካ!

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን፣ በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

[ክቡር ሚኒስትሩ ከተቋሙ የሠራተኞች ማኅበር አመራር ጋር እየተወያዩ ነው]

ጤና ይስጥልኝ ክቡር ሚኒስትር? ሰላም! በአስቸኳይ እንደፈለጉኝ መልዕክት ደርሶኝ ነው የመጣሁት። አዎ።...

የሱዳን ጦርነትና የኢትዮጵያ ሥጋት

የሱዳን ጦርነት ከጀመረ አንድ ዓመት ከአራት ወራት አስቆጠረ፡፡ ጦርነቱ...

ግለሰብ ነጋዴዎችን በአስገዳጅነት የንግድ ምክር ቤት አባል ለማድረግ ያለመው ረቂቅ አዋጅ ተከለሰ

በምትኩ የንግድ ተቋማት በአስገዳጅነት የንግድ ምክር ቤት አባል ይሆናሉ...

አሳርና ተስፋ!

ከቱሉ ዲምቱ ወደ ቦሌ ጉዞ ልንጀምር ነው፡፡ ገና ከመንጋቱ...