Wednesday, February 8, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -
ኪንና ባህልህብር የሚገለፅበት ኢትዮከለር

ህብር የሚገለፅበት ኢትዮከለር

ቀን:

ሙዚቀኛ ቶካቶ መና የተወለዱት ወላይታ ነው፡፡ ወደ 54 ዓመት እየተጠጉ ነው፡፡ ልጅ እያሉ በየሠርግ ቤቱ አባታቸውን እየተከተሉ በመሄድ ይጨፍሩ ነበር፡፡ ከፍ ሲሉ በትውልድ መንደራቸው በአርሞኒካ ጨዋታ መታወቅ ጀመሩ፡፡ ከወላይታ ወደ አርባ ምንጭ ሄደው እርሻ ልማት ውስጥ ሥራ ከጀመሩ በኋላም ከሙዚቃ አልተራራቁም፡፡ ወላይታ ተመልሰው የወላይታ ኪነት ቡድንን ከተቀላቀሉ በኋላ በርካታ ባህላዊ መሣሪያዎችን ይጫወቱ ጀመር፡፡ ከእርሻ ልማት ወጥተው ትምባሆ ሞኖፖል ሲሠሩ የአዲስ አበባ ቴአትርና ባህል አዳራሽ ባለሙያዎች በኪነት ቡድኑ መድረክ ላይ ሲዘፍኑ ይመለከቷቸውና፡፡ ለሁለት ወር ከኪነት ቡድኑ በውሰት አዲስ አበባ ያመጧቸዋል፡፡ ወራት አልፈው ቶካቶ ግን ለሁለት አሠርት በቴአትር ቤቱ ሠርተዋል፡፡ አሁንም በዚያው እያገለገሉ ነው፡፡ በሚያቀነቅኑበት ወቅት ራሳቸውን በውዝዋዜ ያጅባሉ፡፡ ዛሬ ላይ ዕድሜና ጤና እየፈተናቸው ቢሆንም፣ ‹‹ምንም ቢሆን መድረክ ላይ ካልጨፈርኩ የዘፈንኩ አይመስለኝም፤›› ይላሉ፡፡ ቶካቶ ብዙ አንጋፋና ወጣት ሙዚቀኞች በኅብረት ሥራቸውን የሚያቀርቡበት የኢትዮከለር ባንድ አባል ናቸው፡፡ ከወላይታ ባህላዊ የሙዚቃ መሣሪያዎች ጨቸዘዬ፣ ዲንኬ፣ ከራቢዎን፣ ከምባ የሚባሉ መሣሪያዎችን ይጫወታሉ፡፡ የስድስት ልጆች አባት የሆኑት ቶካቶ፣ የራሳቸውን ግጥምና ዜማ በአማርኛና በወላይትኛ የሚያዘጋጁ ሲሆን፣ ከስድስት ዓመታት በፊት ነበረ ኢትዮከለር ባንድን የተቀላቀሉት፡፡ አይናቸው ደክሞ ቢያስቸግራቸውም ከባንዱ ወጣት ሙዚቀኞች ጋር ተጣጥሞ ለመሥራት ችግር እንዳልሆነባቸው ይናገራሉ፡፡ ኢትዮከለር የባህል ሙዚቃ ባንድ ከቶካቶ በተጨማሪ ሌሎች አንጋፋና ወጣት ባለሙያዎችን የያዘ ነው፡፡ ከተመሠረተ ስድስት ዓመት ያስቆጠረው ቡድን አባላት ከወራት በፊት የመጀመሪያ አልበማቸውን ለቀዋል፡፡ በተለያዩ የብሔር ብሔረሰቦች ዜማዎች እውቅናን ያተረፉ አንጋፋ ሙዚቀኞችን በባንዱ በማካተትና ባህላዊ ሙዚቀኞችን በመጋበዝ በሚሠሯቸው ሙዚቃዎች ይታወቃሉ፡፡ ከሕዝብ ለሕዝብ ጀምሮ በዋሽንት የሚታወቁት ዮሐንስ አፈወርቅ፣ ሱማሊኛ ሙዚቃ ተጫዋቿ ሃዋ ታሌ፣ ዘሪቱ ጌታሁንና ጋሻው አባቴነህ፣ ጥቂቶቹ ናቸው፡፡ ኢትዮከለር በዴንማርክ፣ ሲዊድን፣ ኖርዌይና በስፔንና ሌሎችም በብዙ ዓለም አቀፍ መድረኮች ሥራቸውን አቅርበዋል፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ በየሁለት ሳምንቱ ዓርብ ዕለት በፈንድቃ የባህል ምሽት ቤት ከሚያሰናዱት መድረክ በተጨማሪ በአሊያንስ ኢትዮ ፍራንሴዝ፣ ጎተና ሌሎችም የባህል ማዕከሎች ሥራቸውን አቅርበዋል፡፡ ከተለያዩ አገሮች ሙዚቀኞች ጋር በጥምረት ያስደመጧቸውን ሥራዎችም መጥቀስ ይቻላል፡፡ በጠባቡ ፈንድቃ በየ15 ቀኑ የሚቀርበው የባህላዊ ሙዚቃ መሰናዶ ብዙዎች የሚታደሙበት ነው፡፡ ከምሥረታው ጀምሮ በባንዱ የሚጫወቱት መዚቀኛ ቶካቶ እንደሚሉት፣ በባንዱ የብሔረሰቦችን ሙዚቃ ለማቅረብ ከመቻላቸው በላይ እንደሳቸው ላሉ ሙዚቀኞች ሁነኛ መድረክ ተፈጥሯል፡፡ ዕድሜያቸው ስለገፋ መሥራት አይችሉም የሚሏቸው ቢኖሩም በኢትዮከለር ችሎታቸውን የሚያሳዩበት መድረክ ማግኘታቸው ከምንም በላይ እንደሚያስደስታቸው ያስረዳሉ፡፡ የራሳቸውን ግጥምና ዜማ አዘጋጅተው በ2000 ዓ.ም. የጨረሱት አልበም ቢኖርም በአቅም ማነስ እስከ አሁን አልታተመም፡፡ ደጋፊ አግኝተው ቢያሳትሙት ለትውልድ አንድ ነገር አስቀምጦ ማለፍ እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ ከኢትዮከለር ጋር በጥምረት የወጣው አልበም ላይ የተካተተው ሙዚቃ በኋላ ‹‹ስሜ የሚጠራበት ይሆናል›› ይላሉ፡፡ እንደ ሙዚቀኛው ገለጻ፣ እያንዳንዱ ሥራቸው የዕለት ከዕለት ሕይወታቸው መገለጫ ነው፡፡ የሚገጥማቸውን በወላይታኛና በአማርኛ ግጥም ካሰፈሩ በኋላ መድረክ ላይ ሲያቀርቡ ሐሴት እንደሚሰማቸው ይናገራሉ፡፡ በቡድኑ ውስጥ ካሉ ወጣቶች ጋር መሥራት ‹‹መታደስ ነው›› የሚሉት ቶካቶ፣ የብሔር ብሔረሰብ ሙዚቃዎች በወጣቶች ሲሠሩ ፈር እንዲኖራቸው ያማክራሉ፡፡ ከሙዚቃ ጎን ለጎን እያንዳንዱ ውዝዋዜ ከሌላው ያለውን ልዩነት ለወጣቶች ያስረዳሉ፡፡ ትክክለኛ ባህልን የሚያንፀባርቁ ሥራዎች እንዲቀርቡ እንደሳቸው ዓመታትን ያስቆጠሩ ሙዚቀኞች ሚና የጎላ ነው ይላሉ፡፡ ናርዶስ ተስፋው የቡድኑ ወጣት ድምፃዊ ናት፡፡ ከኢትዮከለር በተጨማሪ ፈንድቃ የባህል ምሽት ቤት ድምፃዊ የሆነችው ናርዶስ፣ ከአንጋፋ ሙዚቀኞች ጋር መድረክ መጋራት መማርያ እንደሆነ ትናገራለች፡፡ ኢትዮከለርን ከመቀላቀሏ በፊት በምሽት ክበቦች ትሠራ ነበር፡፡ ደቡብ ጎንደር፣ ጋይንት የተወለደችው ናርዶስ የመጀመሪያ ደረጃ ተማሪ ሆና ጀምሮ ታቀነቅን ነበር፡፡ ቤተሰቦቿ ድምፃዊ እንዳትሆን ጫና ሲያሳድሩባት ቤቷን ለቃ በመውጣት በምትኖርበት አካባቢ በሚገኝ የቀበሌ ኪነት መሥራት ጀመረች፡፡ በምሽት ክለብ ለጥቂት ጊዜ ከቆየች በኋላ ነበር ኢትዮከለር የተቀላቀለችው፡፡ ናርዶስ እንደምለው፣ አሁን ከኢትዮከለር ጋርና በግሏ በምትሠራባቸው ሥራዎች እየታወቀች ስትመጣ ከቤተሰቧ እርቅ አውርዳለች፡፡ ለኢትዮከለር በሀገር ውስጥና በውጭም የሚደረግላቸው አቀባበል እንደሚያስደስታት ትናገራለች፡፡ ማድሪድ፣ ስቶክሆልምና ጀርመን የነበራቸውን ኮንሰርት እንደ ምሳሌ የምትጠቅሰው ናርዶስ፣ ‹‹በየሄድንበት ኢትዮጵያን እናስተዋውቃለን፤›› ትላለች፡፡ በየ15 ቀኑ የሚያቀርቡት ዝግጅት በኢትዮጵያዊያንና በጎብኝዎች በጉጉት እንደሚጠበቅ ትናገራለች፡፡ ከቀደሙት ጊዜያት በተሻለ ባህላዊ ሙዝቃ ለሚያቀርቡ ክለቦች ትኩረት እየተሰጠ እንደሆነ የምትገልጸው ናርዶስ፣ ወጣቶች የዘፈን ግምጥ እየሰጡ ሲሳተፉና ባህላዊ ሙዚቃ ሲያጣጥሙ ማየት አኩሪ መልካም እንደሆነ ትናገራለች፡፡ ናርዶስ የረዥም ዓመት ተሞክሮ ካላቸው ሙዚቀኞች ጋር መሥራት ‹‹እድለኛ መሆን ነው፤›› ትላለች፡፡ ለወጣት ድምፃዊያንና ተወዛዋዦች ትምህርት መስጠታቸውና ማበረታታቸው ለአማተሮች ይጠቅማል ትላለች፡፡ ‹‹ሙዚቃ መግባቢያ ነው፤›› የምትለው ናርዶስ፣ የተለየ ዘዬና ቋንቋ ከሚጠቀሙ ሙዚቀኞች ጋር መጣመር ልምድ ከመለዋወጥ ጎን ለጎን የኢትዮጵያ ባህላዊ ሙዚቃን የሚያስተዋውቅ ነው ትላለች፡፡ ናርዶስ ከሰባት ዓመት በፊት ከአንድ ሙዚቀኛ ጋር በመሆን አልበም ያወጣችው ሲሆን፣ የኢትዮከለር አዲስ አልበም ጥሩ ተቀባይነት እንዳገኘም እምነቷን ትገልጻለች ነው፡፡ የኢትዮከለር መሥራች ተወዛዋዥ መላኩ በላይ ከስድስት ዓመታት በፊት ወደተለያዩ አገሮች ባደረገው ጉዞ አብረውት የሠሩ ባለሙያዎችን በማሰባሰብ ቡድኑ ተቋቋመ፡፡ ተወዛዋዦች፣ የሙዚቃ መሣሪያ ተጫዋቾችና ድምፃዊያን ከአዝማሪ ቤትና ከቴአትር ቤቶች በተውጣጡ በባሙያዎች ከዚያም አንጋፋ ሙዚቀኞችን ማካተት ጀመረ፡፡ አኬሽያ ፌስቲቫልና ሰላም ፌስቲቫል ኢትዮከለር ሥራቸውን ኢትዮጵያ ውስጥ ካቀረቡበት መድረክ ይጠቀሳሉ፡፡ ደሴ፣ አዋሳና አዲስ አበባ ኤግዚቢሽን ማዕከል ከተሳተፉቧቸው መድረኮች ጥቂቱ ናቸው፡፡ ከሙዚቀኞቹ መካከል አለማየሁ ፋንታ፣ ሀብተሚካኤል ደምሴ፣ ሰላምነሽ ዘመነ፣ እመቤት ወልደፃድቅ፣ ዝናሽ ፀጋዬን መጥቀስ ይቻላል፡፡ ከሦስት ዓመት በፊት ስፔን በተካሄደው የውሜክስ ኮንሰርት ለመታደም ችለዋል፡፡ ኢትዮከለር መጠሪያውን የሚገልጽ እንዲሆን የብሔር ብሔረሰቦችን ሙዚቃ እንደሚያካትት ይናገራል መላኩ፡፡ የባህል ምሽት ቤቶች የሚሠሩ ሙዚቀኞች በተቀረው ጊዜያቸው ይጫወታሉ፡፡ ሙዚቀኞች በባንዱ ለመጫወት ስለሚሹ ቁጥራቸው በየጊዜው እንደሚጨምርም ያስረዳል፡፡ እንደ መላኩ ገለጻ፣ ኢትዮከለር በዓለም አቀፍ ፌስቲቫሎች ላይ ሲሳተፍ ጥሩ ተቀባይነት እያገኘ ነው፡፡ በአገር ውስጥ ባህላዊ ሙዚቃ የሚሰጠው ቦታ ከጊዜ ወደ ጊዜ ለመሻሻሉ ያላቸውን ሚና ያክላል፡፡ ባንዱ አልበም ማውጣቱ ፍሬያማ ቢያደርገውም አልበሙ በሰፊው ስላልተዋወቀ እንደተጠበቀው አለመደመጡንና አልበሙን በማስተዋወቅ ረገድ ከፍተኛ ሥራ እንደሚጠይቅም ይናገራል፡፡ እሱ እንደሚለው የባህልና ቱሪዝም ምኒስቴርና ሌሎችም የሚመለከታቸው ተቋሞች ዘርፉን መደገፍ በሚገባቸው መጠን አልረዱትም፡፡ በባህላዊ ሙዚቃ ዘርፍ እንደ ኢትዮከለር በቡድን ወይም በግል የሚንቀሳቀሱ ግለሰቦች ትኩረት ሊሰጣቸው ይገባል፡፡ ‹‹ጡረታ ለወጡ ሙዚቀኞች ዳግም መድረክ የሰጠ ባንድ ነው›› በማለት የብሔር ብሔረሰቦችን ሙዚቃ ለዓለም ማስደመጥ መቻላቸው የኢትዮከለር አስተዋጽኦ እንደሆነ ይናገራል፡፡ በተለይ ከኢትዮጵያ ውጪ ‹‹የኢትዮጵያ ሙዚቃ ይህን ይመስላል እንዴ?›› እያሉ ብዙዎች ጠንካራ ምላሽ እንደቸሯቸው ይገልጻል፡፡ በግል ጥረታቸው አገራቸውን ማስተዋወቅ ከቻሉ፣ የሚመለከታቸው ተቋማትም የራሳቸውን ድርሻ መወጣት እንዳለባቸው በማሳሰብ ታሪካዊ ቦታዎች እንደሚጎበኙት ባሕላዊ ሙዚቃ በራሱ ቱሪስት ሳቢ መሆን እንደሚችል ያክላል፡፡ መርካቶ ምናለሽ ተራ የሚቀጠቀጠው ብረት የሚያወጣውን ድምፅ ጨምሮ መላኩ በብዙ ዜማዎች ይወዛወዛል፡፡ በተለያዩ አገሮች ከልዩ ልዩ ሙዚቀኞች ጋርና በግሉ በሚያቀርበው የውዝዋዜ ትዕይንት ታዋቂነት አትርፏል፡፡ መላኩ ‹‹መነሻዬ የጥምቀት በዐል ነው፤›› ይላል፡፡ የጎዳና ተዳዳሪነት ነበር፡፡ አሁን በሚያስተዳድረው ፈንድቃ ወለል ላይ የሚያደርስም ሰው ነበር፡፡ የባንዱ ከበሮ ተጫዋችና ከመሥራቾቹ አንዱ ምሳሌ ለገሰም ከመላኩ ጋር ተቀራራቢ አስተያየት ይሰነዝራል፡፡ ኢትዮከለር በአጭር ጊዜ ከደረሰበት ልቀት አንፃር የሚመለከታቸው ተቋማት ድጋፍ ቢጨመር ኖሮ የበለጠ መሥራት ይቻላል ይላል፡፡ እሱ እንደሚለው፣ አብዛኞቹ የባህል ሙዚቃ ተጫዋቾች በምሽት ክለቦች ሲሠሩ የፈለጉትን የመሥራት ነፃነት የላቸውም፡፡ በዚህ ምክንያት እንደልባቸው ሙዚቃ ለስሜታቸው የሚጫወቱበት ባንድ ለማቋቋም ችለዋል፡፡ ከአንጋፋ ሙዚቀኞች የባህላዊ ሙዚቃ ትክክለኛው መሠረት እንደሚገኝ የሚገልጸው ምሳሌ፣ ዝነኛ ከነበረው ሕዝብ ለሕዝብ ውስጥ ከነበሩ ሙዚቀኞች ጀምሮ ከተለያዩ ብሔረሰቦች ተወላጅ ሙዚቀኞች ጋር መሥራት መዚቃውና ውዝዋዜው መስመር እንዳይለቀቅ የሚያደርግ ነው ይላል፡፡ በተጨማሪም ሕዝብ ለሕዝብን የመሰሉ ቡድኖችን ለመተካት የሚያስችል ጉልበት የሚሰጥ እንደሆነ ያምናል፡፡ አልበማቸው ከተለቀቀ በኋላ ከበርካቶች አበረታች ምላሽ ቢገኝም በቂ ማስተዋወቂያ እንዳልተሠራ ምሳሌም ይገልጻል፡፡ አልበሞች በአድማጭ እጅ እንዲገቡ ከፍተኛ ሚና የሚጫወቱ አዟሪዎች አልበሙን እንዲይዙ ማድረግ የሚቻልበት መንገድ መመቻቸት አለበት ይላል፡፡ አገር ውስጥና ውጪ ባሉ የሬዲዮ ጣቢያዎች መደመጥ መቻላቸው አስደሳች ቢሆንም፣ የሚገባውን ያህል ለማስተዋወቅ ጥረቱ እንደማይቋረጥ ይናገራል፡፡ ወሜክስን የመሰሉ በርካታ ፕሮዲውሰሮች፣ ፕሮሞተሮች፣ ፌስቲቫል አዘጋጆች ሙዚቀኞች በሚገኙባቸው መድረኮች ላይ የኢትዮጵያን ሙዚቃ ማስተዋወቅ መቻላቸውን ይናገራል፡፡ ሙዚቀኛው በዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙኃን ለኢትዮጵያ የሚሰጠውን የተሳሳተ አመላከከት በመቀየር አስተዋፅኦ እንዳበረከተ ያስረዳል፡፡ ምሳሌ በአጽንኦት የሚናገረው ኢትዮከለር ኢትዮጵያ ውስጥ ተዘዋውረው ሥራቸውን ማሳየት እንዳለባቸው ነው፡፡ በርካታ ዓለም አቀፍ መድረኮች በአጭር ጊዜ የመሳተፍ ዕድሉን ያገኘው ባንዱ ያተኮረባቸው ብሔር ብሔረሰቦች በያሉበት እየሄዱ ሥራዎችን ማሳየት የግድ ነው ይላል፡፡ ቀድሞ የባህል ሙዚቃ ከዘመናዊው ጋር በንጽጽር ከሚሰጠው ትኩረት በተሻለ ተቀባይነት ቢያገኙም የአገር ውስጥ መድረኮች እስከዚህም መሆናቸውን ይገልጻል፡፡ ምሳሌንና ሌሎች የኢትዮከለር አባላትን ያነጋገርንበት የበኤግዚቢሽን ማዕከል የልደት በዓል ኮንሰርትም የተሳካ እንደነበር ምሳሌ ይገልጻል፡፡ ምሳሌ ለባህላዊ ሙዚቃ የሚሰጠው ትኩረት የበለጠ ማደግ እንደሚገባውና ድጋፍ ሰጪ ተቋሞችም ወደ ዘርፉ ፊታቸውን ማዞር እንዳለባቸው ያሳስባል፡፡ እሱ ከኢትዮከለር በተጨማሪ በአዲስ አኩስቲክ ባንድ ፐርክሽን ይጫወታል፡፡ በተለያዩ የምሽት ክለቦች በሙዚቀኛነት የቆየው ምሳሌ፣ ሙዚቃን የጀመረው በሕፃናትና ወጣቶች ቴአትር ወስጥ ሲሆን፣ በተለያየ ወቅት ሀገር ፍቅር ቴአትር፣ ራስ ቴአትርና ብሔራዊ ቴአትር ተጫውቷል፡፡ በአሁን ወቅት ምሳሌና መላኩን ጨምሮ እንድሪስ ሐሰን (መሰንቆ) ፋሲካ ኃይሉ (ክራር)፣ አንተነህ ተክለማርያም (ቤዝ)፣ ተስፋዬ ታዬ በድምፃዊነት በባንዱ ከሚሠሩት መካከል ናቸው፡፡ አብዛኞቹ ሙዚቀኞች በግላቸው ከሚያደርጉት እንቅስቃሴ በተጨማሪ ኢትዮ ከለር የሙዚቃ ፍቅራቸውን የሚወጡበት እንደሆነ ከገለጻቸው መረዳት ይቻላል፡፡ ቡድኑ ከተመሠረተ ጀምሮ ከአገር ውስጥ ይልቅ በዓለም አቀፍ መድረኮች በብዛት ሥራውን አቅርቧል፡፡ አገር ውስጥ የሚቀርቡ ሥራዎች እንዲበራከቱ የሚመለከታቸው ተቋሞች ድጋፍ ማድረግ እንዳለባቸው በአባላቱ ተንፀባርቋል፡፡ የጎላ ትኩረት ተሰጥቶታል ለማለት በማያስደፍረው የባህል ሙዚቃ ዘርፍ ለውጥ እየታየ መምጣቱ አበረታች በመሆኑ አባላቱ ይስማማሉ፡፡ ባንዱ በቅርቡ ወደ ተለያዩ የአውሮፓ አገሮች ጉዞ እንደሚያደርግም አባላቱ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

ጥቁር የመልበስ ውዝግብና የእምነት ነፃነት በኢትዮጵያ

ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ኅዳር ወር ላይ በፓርላማ...

የኢንሹራንስ ዘርፉን የሚቆጠጠር ገለልተኛ ተቋም ለመመሥረት እንቅስቃሴ ተጀመረ

ከ70 በላይ አዳዲስ የፋይናንስ ተቋማት ዘርፉን ሊቀላቀሉ ነው የኢትዮጵያ ብሔራዊ...

እስቲ አንገፋፋ!

እነሆ መንገድ። ጊዜና ሥፍራ ተጋግዘው በውስንነት ይዘውናል። መፍጠን ያቃተው...