Thursday, December 1, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - ማስታወቂያ -
    - ማስታወቂያ -

    የግል ባንኮችና 100 ቢሊዮን ብር መዝለል የቻለው ተቀማጭ ገንዘብ

    - ማስታወቂያ -

    ተዛማጅ ፅሁፎች

    በኢትዮጵያ የባንክ ኢንዱስትሪ ታሪክ ከአንድ ምዕተ ዓመት በላይ ዕድሜ አለው፡፡ ከአንድ መቶ ዓመታት በላይ ያስቆጠረው ይህ ዘርፍ፣ ከጅምሩ እስካሁን ድረስ የተለያየ ይዘትና ቅርፅ ይዞ ሲንቀሳቀስ ቆይቷል፡፡ በውጭ ዜጎች ባለቤትነት አንድ ብሎ የጀመረው የባንክ አገልግሎት በአገር ውስጥና በውጭ ኩባንያዎች ከመሠራቱም ባሻገር፣ የአገር ውስጥና የውጭ ኩባንያዎች ተጣምረው ይሠሩበት ነበር፡፡ ደርግ ሥልጣን ሲይዝ የግል ባንኮች ሕልውና አክትሞ በመንግሥት የሚተዳደሩ ባንኮች ብቻ ለ17 ዓመታት ሲንቀሳቀሱ ቆይተዋል፡፡ ከደርግ ውድቀት በኋላ ግን የግሉ ዘርፍ የፋይናንስ ኢንዱስትሪው ውስጥ መግባት እንደሚችል ከተደነገገ በኋላ በመንግሥት እጅ ከነበሩት ሦስት ባንኮች በተጨማሪ 16 የግል ባንኮች ተፈጥረዋል፡፡ ከለወጡም በኋላ ቢሆን ግን የአገሪቱን የፋይናንስ ፖሊሲ የውጭ ባንኮችን የገደበ በመሆኑ፣ በኢንዱስትሪ ውስጥ የአገር ውስጥ ኩባንያዎች ብቻ እየተንቀሳቀሱበት ይገኛሉ፡፡ ከ20 ዓመታት ወዲህ አንድ ሁለት እያሉ ኢንዱስትሪውን የተቀላቀሉ ባንኮች ብዙም የውድድር ጫና ስለሌለባቸው አትራፊም ሆነው ዘልቀዋል፡፡ የግል ባንኮች ካፒታላቸውንና የሀብት ክምችታቸውን ከዓመት ዓመት እያሳደጉ መጥተዋል፡፡ ይሁን እንጂ ከጥቂት ዓመታት ወዲህ ሁሉም የግል ባንኮች ከፍተኛ ሊባል በሚችል ደረጃ ፉክክር ውስጥ እየገቡ ናቸው፡፡ በተለይ ተቀማጭ ገንዘብ ለማሰባሰብ የሚያደርጉት ፉክክር ከአምስት ዓመታት በፊት ከነበረው የውድድር መንፈስ በተለየ እንዲጓዙ እያደረጋቸው መሆኑን ያነጋገርናቸው የባንክ ባለሙያዎች ይገልጻሉ፡፡ ‹‹የተቀማጭ ገንዘብ የማሰባሰቡ ፉክክር ከባንኮች ህልውና ጋር የተያያዘ ነው፤›› በሚል ዕምነት ሁሉም ባንኮች የተቀማጭ ገንዘብ የማሰባሰቡን ሥራ በየአቅጣጫው በማሳደጋቸው፣ የባንኮች የተቀማጭ ገንዘብ በከፍተኛ ደረጃ እንዲያድግ ማስቻሉንም ይናገራሉ፡፡ የአገሪቱን ባንኮች ተቀማጭ ገንዘብ መጠን የሚያሳዩ መረጃዎች እንደሚመሰክሩትም፣ በተለይ ከአምስት ዓመታት ወዲህ ያለው የተቀማጭ ገንዘብ መጠን በየዓመቱ የሚያሳየው ዕድገት ከቀደሙት ዓመታት የተለየ ሆኗል፡፡ ከአምስት ዓመታት በፊት ከነበረው የተቀማጭ ገንዘብ መጠን የዕድገት ህዳግ ጋር ሲተያይም ጨምሯል፡፡ በ2000 ዓ.ም. ሁሉም የመንግሥትና የግል ባንኮች ተቀማጭ ገንዘብ 62.9 ቢሊዮን ብር ነበር፡፡ በ2001 ዓ.ም. ወደ 78.15 ቢሊዮን ብር፣ በ2002 ደግሞ 98.6 ቢሊዮን ብር ነበር፡፡ በ2007 ዓ.ም. የመጀመርያው ስድስት ወራት ያለው መረጃ እንደሚያሳየው ደግሞ፣ ሁሉም የአገሪቱ ባንኮች ያሰባሰቡት የተቀማጭ ገንዘብ መጠን 316.2 ቢሊዮን ብር ደርሷል፡፡ ይህም ብቻ ሳይሆን ታኅሳስ 2007 ዓ.ም. መጨረሻ ላይ የግል ባንኮች የተቀማጭ ገንዘብ ለመጀመርያ ጊዜ ከ100 ቢሊዮን ብር ሊዘል መቻሉን መረጃው አመላክቷል፡፡ ታኅሳስ መጨረሻ ላይ 16ቱም የግል ባንኮች ድምር ተቀማጭ ገንዘብ 101 ቢሊዮን ብር ሆኗል፡፡ የግል ባንኮች ተቀማጭ ገንዘብ መጠን ከ100 ቢሊዮን ብር በላይ መድረስ የቻለ ቢሆንም፣ ከመንግሥታዊው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ተቀማጭ ገንዘብ መጠን ጋር ሲነፃፀር አሁንም የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የተቀማጭ ገንዘብ መጠን ክምችት ብልጫውን ይወስዳል፡፡ ሁሉም የግል ባንኮች ካሰባሰቡት ተቀማጭ ገንዘብ ውስጥ አብላጫውን እጅ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ይዞ የቆየ ሲሆን፣ አሁንም በግል ባንኮችና በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ መካከል ያለው የተቀማጭ ገንዘብ ክምችት ልዩነትም እየሰፋ መጥቷል፡፡ በ2007 ግማሽ የበጀት ዓመት ክንውኖች ሲታይ ሁሉም ባንኮች ከሰበሰቡት 316.2 ቢሊዮን ብር ውስጥ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ተቀማጭ ገንዘብ 209.2 ቢሊዮን ብር ነው፡፡ ይህ በባንኩና በግል ባንኮች መካከል ተቀማጭ ገንዘብ በማሰባሰብ ያለው ልዩነት እየሰፋ መሆኑን አሳይቷል፡፡ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የተቀማጭ ገንዘብ መጠኑን በከፍተኛ ደረጃ ካሳደገባቸው ዋና ዋና ምክንያቶች አንዱ የቅርንጫፍ ቁጥሩን በፍጥነት ማሳደጉ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት ካሉት 909 ቅርንጫፎች ውስጥ ከግማሽ በላይ የሚሆነውን ባለፉት አምስት ዓመታት የከፈታቸው ናቸው፡፡ በእነዚህ ቅርንጫፎችም ከፍተኛ የሚባል ተቀማጭ ገንዘብ ለማሰባሰብ እንዳስቻለው ይጠቀሳል፡፡ በቅርቡ ተግባራዊ የሆነውም የ40/60፣ የ20/80፣ የ10/90 የጋራ ቤቶች ልማት ቁጠባ የባንኩን የተቀማጭ ገንዘብ በማሳደጉ ረገድ የራሱ አስተዋጽኦ ነበረውም ተብሏል፡፡ የቤቶች ግንባታ ቁጠባ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በኩል እንዲፈጸም በመደረጉ ከሰባት ቢሊዮን ብር በላይ መሰብሰብ ችሏል፡፡ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የተቀማጭ ገንዘብ መጠኑን ከ100 ቢሊዮን ብር በላይ ማድረስ የቻለው በ2003 ዓ.ም. ነው፡፡ የባንኩ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፣ በ2003 ዓ.ም. የባንኩ የተቀማጭ ገንዘብ 85 ቢሊዮን ብር ነበር፡፡ ይህ ተቀማጭ ገንዘብ በ2004 ዓ.ም. በ35.7 ቢሊዮን ብር በመጨመር 122 ቢሊዮን ብር ሊደርስ ችሏል፡፡ በ2005 ዓ.ም. ደግሞ ወደ 154 ቢሊዮን ብር ከፍ ብሏል፡፡ በታኅሳስ 2007 ዓ.ም. መጨረሻ ደግሞ 209.2 ቢሊዮን ብር ሊሆን ችሏል፡፡ እስከ ታኅሳስ 2007 መጨረሻ ድረስ ከተሰበሰበው የሁሉም ባንኮች ጠቅላላ ተቀማጭ ገንዘብ ውስጥ 158.8 ቢሊዮን ብር የሚሆነው የቁጠባ ገንዘብ ሲሆን፣ 136 ቢሊዮን ብሩ ደግሞ በተንቀሳቃሽ ሒሳብ የተቀመጠ ነው፡፡ ቀሪው 21.3 ቢሊዮን ብር ደግሞ በጊዜ ገደብ የተቀመጠ ነው፡፡ የሰድስት ወሩ የባንኮች መረጃ ጨምሮ እንደሚያመለክተው፣ እስካለፈው ወር መጨረሻ ድረስ ከተሰበሰበው ጠቅላላ ተቀማጭ ገንዘብ ውስጥ ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሌላ ከግል ባንኮች ከፍተኛውን ተቀማጭ ገንዘብ ማሰባሰብ የቻለው ዳሸን ባንክ ነው፡፡ ዳሸን ባንክ እስከ 2007 ግማሽ የበጀት ዓመት መጨረሻ ድረስ ጠቅላላ ተቀማጭ ገንዘቡን 18.2 ቢሊዮን ብር አድርሷል፡፡ ዳሸን ባንክ በ2006 በጀት ዓመት መጨረሻ ላይ አሰባስቦት የነበረው ተቀማጭ ገንዘብ 17.7 ቢሊዮን ብር ነበር፡፡ ታኅሳስ 30 ቀን 2007 ዓ.ም. ግን ይህንን ተቀማጭ ገንዘብ መጠን ከ1.2 ቢሊዮን ብር በላይ በማሳደግ 18.26 ቢሊዮን ብር ማድረስ ችሏል፡፡ በ2003 ዓ.ም. ግን ዳሸን ባንክ የነበረው ተቀማጭ ገንዘብ 11.8 ቢሊዮን ብር ሲሆን፣ በዓመቱ ወደ 14.1 ቢሊዮን ብር፣ በ2005 ዓ.ም. ደግሞ 15.9 ቢሊዮን ብር ማድረስ ችሏል፡፡ አዋሽ ባንክ 16.1 ቢሊዮን ብር፣ ኅብረት ባንክ ደግሞ 10 ቢሊዮን ብር በማድረስ ከግል ባንኮች በተቀማጭ ገንዘብ መጠን ሁለተኛና ሦስተኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡ በ2006 በጀት ዓመት ከግል ባንኮች መካከል ባስገኘው ትርፍ በሦስተኛ ደረጃ ላይ የተቀመጠው የኦሮሚያ የኅብረት ሥራ ባንክ በ2007 ግማሽ በጀት ዓመት መጨረሻ ላይ የቁጠባ ገንዘቡ መጠን 6.7 ቢሊዮን ብር ደርሷል፡፡ ይህም በግማሽ የበጀት ዓመቱ በከፍተኛ ደረጃ ተቀማጭ ገንዘባቸውን ካሳደጉ የግል ባንኮች ውስጥ አንዱ እንዲሆን አስችሎታል፡፡ የኦሮሚያ የኅበረት ሥራ ባንክ ሰኔ 2006 መጨረሻ ላይ አሰባስቦት የነበረው የተቀማጭ ገንዘቡ 5.45 ቢሊዮን ብር ነበር፡፡ ባንኩ በግማሽ በጀት ዓመት በ1.3 ቢሊዮን ብር ተጨማሪ ተቀማጭ ገንዘብ አሰባስቧል፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ግን አንዳንድ የባንክ ባለሙያዎች ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ባንኮች ቅርንጫፍ በማስፋፋት የተቀማጭ ገንዘብ መጠን ለማሳደግ የሚያደርጉት ጥረት ዘላቂነት ላይኖረው ይችላል፡፡ እንደ ባለሙያዎቹ ገለጻ ተቀማጭ ገንዘብ መጠን ለማሳደግ ቅርንጫፍ መክፈት አንዱ መንገድ መሆኑን ቢስማሙም፣ አሁን እየታዩ ያሉ አንዳንድ ምልክቶች ግን ተቀማጭ ገንዘብ ለማሳደግ ቅርንጫፍ ማስፋፋት ብቸኛ አማራጭ ተደርጎ መወሰድ እንደሌለበት ነው፡፡ ለሥጋታቸው እንደ ምክንያት የሚያቀርቡትም ከጥቂት ዓመታት ወዲህ የተቀማጭ ገንዘብን ለማወሳሰብ ሲባል ሁሉም ባንኮች በየአቅጣጫው እንደ አዲስ ቅርንጫፎችን ቢከፍቱም አንዳንዶቹ ቅርንጫፎች አዋጭ ሆነው ባለመገኘታቸው ነው፡፡ በዚሁ ምክንያት አንዳንድ ባንኮች ከከፈተቷቸው አዲስ ቅርንጫፎች ውስጥ አዋጭ ሊሆኑ ያልቻሉትን ወደማሸጋሸግ መግባታቸው እንደማይቀርም ይገልጻሉ፡፡ ይህ ችግር በግል ባንኮች ላይ ብቻ ሳይሆን ከሌሎቹ በተለየ ቅርንጫፎቹን እያሰፋ ያለው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክም ወደፊት ተመሳሳይ ችግር ሊያጋጥመው ይችላል የሚል ፍራቻ እንዳላቸው የጠቆሙት ባለሙያዎች፣ ባንኮች ቅርንጫፍ ማብዛታቸው መልካም ቢሆንም አዋጭ መሆኑን በማረጋገጥ የማይገቡ ከሆነ ውጤታቸውን በማሳደግ ሊያገኙ የሚገባቸው ጥቅም ሊያሳንሰው እንደሚችል ጠቁመዋል፡፡ የ2007 የግማሽ በጀት ዓመት ሪፖርት ከተቀማጭ ገንዘብ ክምችት ዕድገት ባሻገር በሌሎች የባንኮች የሥራ ሒደት የተገኘውን ውጤት አመላክቷል፡፡ እንደ መረጃው እስከ ታኅሳስ 30 ቀን 2007 ዓ.ም ድረስ ሁሉም ባንኮች ያበደሩት ገንዘብ መጠን 166.3 ቢሊዮን ብር ደርሷል፡፡ ጠቅላላ የሀብት መጠናቸውም ወደ 150 ቢሊዮን ብር መጠጋቱን ያመላክታል፡፡

    spot_img
    - Advertisement -spot_img

    የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች

    - ማስታወቂያ -

    በብዛት ከተነበቡ ፅሁፎች