Sunday, April 14, 2024
- ማስታወቂያ -
- ማስታወቂያ -

በአስገዳጁ መመርያ ባንኮች ለቦንድ ግዥ ያዋሉት ገንዘብ ከ31 ቢሊዮን ብር በላይ ደረሰ

ተዛማጅ ፅሁፎች

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የግል ባንኮች ከሚሰጡት ከእያንዳንዱ ብድር ላይ 27 በመቶ ቀንሰው የመንግሥት ቦንድ ግዥ እንዲፈጽሙ ያወጣው መመርያ ተግባራዊ መሆን ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ባንኮቹ የፈጸሙት የቦንድ ግዥ ከ31.8 ቢሊዮን ብር በላይ ደረሰ፡፡

የአገሪቱን ባንኮች የ2007 የግማሽ በጀት ዓመት የፋይናንስ እንቅስቃሴ የሚያሳየው ግርድፍ መረጃ፣ 16ቱ የግል ባንኮችና የኮንስትራክሽንና ቢዝነስ ባንክ በ27 በመቶ የቦንድ ግዥ እስከ ታኅሳስ 30 ቀን 2007 ዓ.ም. ድረስ ከ31.8 ቢሊዮን ብር በላይ መድረሱን ነው፡፡

መረጃው ከ16ቱ የግል ባንኮች ውስጥ በመመርያው መሠረት ከፍተኛውን የቦንድ ግዥ የፈጸመው ዳሸን ባንክ መሆኑን ያመለክታል፡፡ ባለፉት ሦስት ዓመታት ዳሸን ባንክ ከሰጠው ጠቅላላ ብድር ውስጥ 27 ከመቶ ያህሉ ተሰልቶ ሲቀነስ ለቦንድ ግዥው ያዋለው ገንዘብ መጠን ከ5.2 ቢሊዮን ብር በላይ ነው፡፡

ከዳሸን ባንክ ቀጥሎ የተቀመጠው አዋሽ ኢንተርናሽናል ባንክ፣ ከ4.7 ቢሊዮን ብር ለቦንድ ግዥ አውሏል፡፡ ከሁለቱ ባንኮች በተጨማሪ አቢሲኒያ፣ ወጋገን፣ ኅብረትና ንብ ባንኮች በዚሁ መመርያ መሠረት ከሦስት ቢሊዮን ብር በላይ የቦንድ ግዥ እንደፈጸሙ መረጃው ያመለክታል፡፡

እንደሰጡት የብድር መጠን የ27 ከመቶ ተቀናሽ በማድረግ እስከ ታኅሳስ 30 ቀን 2007 ዓ.ም. ድረስ ለቦንድ ግዥው ከአንድ ቢሊዮን ብር በላይ ያዋሉት ባንኮች ደግሞ ኦሮሚያ ኢንተርናሽናል፣ የኦሮሚያ ኅብረት ሥራና ዘመን ባንኮች ናቸው፡፡

ይህ መመርያ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን የማይመለከተው ሲሆን ሌላኛው መንግሥታዊ ባንክ የኮንስትራክሽንና ቢዝነስ ባንክ ግን መመርያው የሚያካትተው በመሆኑ፣ ለቦንድ ግዥው 927.2 ሚሊዮን ብር አውሏል፡፡ ሆኖም መመርያው ከሚመለከታቸው 16ቱ የግል ባንኮች ለቦንድ ግዥ አውለውታል ከተባለው የገንዘብ መጠን ጋር ሲነፃፀር የኮንስትራክሽንና ቢዝነስ ባንክ አነስተኛ ሲሆን፣ ለቦንድ ግዥ ያዋለው ገንዘብ የግል ባንኮች ካወጡት ጋር በንፅፅር ሲቀመጥ በ11ኛ ደረጃ ላይ እንዲገኝ አድርጎታል፡፡

ይህም የኮንስትራክሽንና ቢዝነስ ባንክ ከአብዛኛዎቹ የግል ባንኮች ያነሰ ብድር መሰጠቱን ያመለክታል፡፡ እስከ 2007 ግማሽ ዓመት መጨረሻ ድረስ ሁሉም የግልና የመንግሥት ባንኮች የሰጡት ጠቅላላ ብድር 166.3 ቢሊዮን ብር ሲሆን፣ የኮንስትራክሽንና ቢዝነስ ባንክ የብድር መጠን ግን 2.5 ቢሊዮን ብር ነው፡፡

የግል ባንኮች ከሰጡት ብድር ውስጥ ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ቀጥሎ ከፍተኛውን ብድር የሰጠው አዋሽ ባንክ ሲሆን፣ እስከ ታኅሣሥ 30 ቀን 2007 ዓ.ም. የተመዘገበው የብድር መጠኑ 11.1 ቢሊዮን ብር ነበር፡፡ ዳሸን ባንክ 10.9 ቢሊዮን ብር ብድር በመስጠት ይከተላል፡፡ ዳሸን ባንክ ከአዋሽ ባንክ ያነሰ ብድር ቢሰጥም፣ የቦንድ ግዥው ሊበልጥ የቻለው ከብድር አሰጣጥ ጋር በተያያዘ እንደሚሆን ባለሙያዎች ይገልጻሉ፡፡ እንደ ባለሙያዎቹ ትንታኔ ከሆነ የአጭር ጊዜ ብድር ሲሰጥ ተደጋጋሚ የቦንድ ግዥ ስለሚኖር የባንኩን የግዥ መጠን አሳድጐታል፡፡

የባንክ ኢንዱስትሪውን ቀድመው በመቀላቀል የሚታወቁት አቢሲኒያ፣ ንብ፣ ኅብረት፣ የኦሮሚያ ኅብረት ሥራ ባንኮች የሰጡት የብድር መጠን ከ5.5 እስከ 6.7 ቢሊዮን ብር ደርሷል፡፡

በኢንዱስትሪው ውስጥ ትልቁን የገበያ ድርሻ የያዘው መንግሥታዊው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የ96.4 ቢሊዮን ብር ብድር መስጠቱ ታውቋል፡፡ ይህም እስከ ታኅሣሥ 30 ቀን 2007 ዓ.ም. በሁሉም ባንኮች ከተሰጠው ከ166.3 ቢሊዮን ብር ብድር ውስጥ ከግማሽ በላይ የሚሆነውን ብድር ንግድ ባንክ ብቻውን መስጠቱን የሚያሳይ ነው፡፡

የ27 በመቶው የቦንድ ግዥ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን አይመልከተው እንጂ ንግድ ባንክም ቢካተት ኑሮ መመርያው ለቦንድ ግዥ የግል ባንኮች እስካሁን ካዋሉት ገንዘብ ከእጥፍ በላይ (ከ65 ቢሊዮን ብር) ለቦንድ ግዥ ሊያውል ይችል እንደነበር ይገመታል፡፡

ከመመርያው ውጪ በመደረጉ ግን ከሌሎች የግል ባንኮች የማበደር አቅሙን ያሳደገለት ሆኗል የሚል አስተያየትም ሲያሰነዝር ቆይቷል፡፡ በአንፃሩ መመርያው የግል ባንኮች ሊያበድሩ የሚችሉትን ያህል እንዳያበድሩ ከማድረጉም በላይ ሊያገኙ ይችሉ የነበረውን ያህል ትርፍ እንዳያገኙም እንቅፋት እንደሆነ እየተገለጸ ነው፡፡

የአገሪቱን የፋይናንስ ተቋማት የመቆጣጠር ኃላፊነት የተሰጠው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የግል ባንኮች ከእያንዳንዱ ብድር 27 ከመቶ ለቦንድ ግዥ እንዲያውሉ በሚደነግገው መመርያ መሠረት ለቦንድ ግዥ ለሚያውሉት ገንዘብ የሦስት ከመቶ ወለድ የሚከፈላቸው መሆኑን ያመለክታል፡፡

ይሁን እንጂ ባንኮቹ ለቦንድ ግዥ የሚያውሉትን ገንዘብ ከአምስት  በመቶ በላይ ወለድ ከፍለውበት በተቀማጭነት ያሰባሰቡት ገንዘብ በመሆኑ፣ መመርያው ከወጣበት ዓላማ አንፃር ሲታይ ለቦንድ ግዥው የሚታሰብላቸው ወለድ ተመጣጣኝ ያለመሆኑን በመጥቀስ የሚከራከሩም አሉ፡፡

በመሆኑም የ27 በመቶ የቦንድ ግዢ ባንኮችን እየጎዳ ነው በማለት አስገዳጁ የብሔራዊ ባንክ መመርያ እንዲቆም ወይም እንዲሻሻል በተለያየ መንገድ ለመንግሥት ጥያቄ ቀርቦ ነበር፡፡ መመርያው ሥራ ላይ መዋል ሲጀምር የግል ባንኮችን ህልውና ከመፈታተን አልፎ ኪሳራ ላይ ሊጥላቸው ስለሚችል መመርያው መተግበር የለበትም የሚል ሐሳቦ ቀርብ የነበረ ቢሆንም መንግሥት ሳይቀበለው ቀርቷል፡፡

በጊዜ ሒደት ሲታይ ግን የባንኮቹ አትራፊነት በመቀጠሉ መመርያው ያስከተለው ተፅዕኖ የለም የሚለውን የመንግሥት አመለካከት እንዲጎላ አድርጎታል፡፡

በጉዳዩ ዙሪያ ለመንግሥት ይቀርቡ ከነበሩ ጥያቄዎች ውስጥ መመርያው የግል ባንኮችን የማበደር አቅም በማቀዛቀዝ ሊያገኙ የሚችሉትን ጥቅም ያሳጣል፣ ከፍተኛ ገንዘብ ለቦንድ ግዥ እንዲያውሉና በጊዜ ሒደትም የተቀማጭ ገንዘባቸውን በማመናመን ኪሳራ ውስጥ ይከታቸዋል  የሚለው ይገኝበታል፡፡ ይሁን እንጂ የቦንድ ግዥ መመርያው ሥራ ላይ ከዋለ በኋላ ቀደም ብሎ ከተለያዩ አቅጣጫዎች ሲዘነዘሩ የነበሩ ሥጋቶች አልተከሰቱም ተብሎ፣ መመርያው ይሻሻል የሚለው ጥያቄ አዎንታዊ መልስ አልተሰጠውም፡፡

ከጥቂት ወራት በፊት ይኸው ጥያቄ በድጋሚ በኢትዮጵያ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት በኩል ቀርቦ እንደነበር አይዘነጋም፡፡ ከመንግሥት የተሰጠው ምላሽ ግን መንግሥት የያዘውን አቋም የማያስቀለብሰውና መመርያው የማይቀር ስለመሆኑ የሚያረጋግጥ ሆኗል፡፡

የቦንድ ግዥው አሳድሯል የተባለውን ጫና በማመልከት በንግድ ምክር ቤቱ በኩል ለቀረበው ጥያቄ በወቅቱ ምላሽ የሰጡት ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ሲሆኑ፣ መመርያው በፍጹም የማይቀየር መሆኑን አረጋግጠዋል፡፡ መመርያው ሊቀየር የማይችልበትን ምክንያትም በዝርዝር ማቅረባቸው ይታወሳል፡፡

መመርያው ወደፊትም የሚሠራበት ስለመሆኑ የገለጹት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ ቦንድ ግዥው ከ27 በመቶ ይቀንስ የሚለውንም ሐሳብ መንግሥት እንደማይቀበለውም አስታውቀው ነበር፡፡

መመርያው እንደማይነሳና የቦንድ ግዥ መጠኑ ይቀንስ የሚለው ሐሳብም ተቀባይነት ባያገኝ እንኳ፣ የግል ባንኮች ለኢንዱስትሪው ዘርፍ ብድር ሲሰጡ 27 በመቶ የቦንድ ግዥው እንዳይመለከታቸው ይደረግ የሚል ሌላ ሐሳብ ቢቀርብም ይህም ተቀባይነት ሳያገኝ ቀርቷል፡፡

በየትኛውም አቅጣጫ ጥያቄ ቢቀርብ መመርያው ወደፊትም ሥራ ላይ መዋሉን የሚቀጥል መሆኑን ያረጋገጠ የመንግሥት አቋም ነው፡፡ መንግሥት ይህንን መመርያ ተግባራዊ ያደረገበት ዋነኛ ምክንያት ከቦንድ ግዥ የሚሰበሰበው ገንዘብ ለኢንዱስትሪና ለማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ የሚሆን ብድር ለመስጠት እንዲያስችለው ነው፡፡ ይህም ብድር በኢትዮጵያ ልማት ባንክ በኩል እየቀረበ ስለመሆኑም በተደጋጋሚ ተጠቅሷል፡፡ የመንግሥት አቋም ይህ ቢሆንም አሁንም ግን ባንኮች የሚፈጽሙት 27 ከመቶ የቦንድ ግዥ የሚያሳድረው ተፅዕኖ ሊታሰብበት እንደሚገባ ያሰምሩበታል፡፡

በጉዳዩ ዙሪያ አስተያየት የሰጡ የባንክ ባለሙያዎች የመንግሥትን ዓላማ የሚደግፉ ቢሆንም፣ ወደፊት ባንኮቹ ላይ ሊያደርስ የሚችለው ተፅዕኖ ከወዲሁ ሊታሰብበት ይገባል የሚል እምነት አላቸው፡፡ እስካሁን ለቦንድ ግዥ የዋለውን ገንዘብ ለብድር ቢያውሉት ኑሮ ከፍተኛ የወለድ ጠቀሜታ ያገኙበት ነበር ሲሉም ይገልጻሉ፡፡ እስካሁን ለቦንድ ግዥ የዋለው 31.6 ቢሊዮን ብር በአጭር ጊዜ ብድር ለተበዳሪዎች ቢሰጥና በአማካይ የወለድ መጠን ቢታሰብለት፣ በዝቅተኛው ግምት እንኳ ከሁለት ቢሊዮን ብር በላይ ትርፍ ያገኙበት ነበር ይላሉ፡፡ የባንክ ገንዘብ ተገለባባጭና ይህንን ገንዘብ በተደጋጋሚ የሚያበድሩት በመሆኑ ሊያገኙ የሚችሉት ገንዘብ ከሁለት ቢሊዮን ብር በላይ እንደነበርም ይጠቁማሉ፡፡

በሌላ በኩል ከአገሪቱ የባንክ ገበያ የአንበሳውን ድርሻ የያዘው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በዚህ መመርያ ውስጥ እንዳይካተት መደረጉም እንደጫና ይቆጠራል በማለት የሚሞግቱም አሉ፡፡

የ27 በመቶው የቦንድ ግዥ አሉታዊ ተፅዕኖ ማድረሱ አይቀርም የሚል እምነት ያላቸው እኒሁ ወገኖች፣ በገበያው የመወዳደር አቅም ላይ ንግድ ባንክ ብልጫውን እንዲወስድ ያደረገው ከዚህ መመርያ ውጪ በመደረጉ ነው ይላሉ፡፡ መመርያው አስፈላጊ ነው ተብሎ ከታመነበት የፋይናንስ ተቋማትን የሚቆጣጠረው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ  አንዱ ላይ ተፈጻሚ እንዲሆን ሌላውን ደግሞ እንዳይመለከተው ማድረጉ በራሱ ውድድሩን የሚያፋልስ አድርጎታል፡፡

በአንድ ተመሳሳይ ቢዝነስ ውስጥ ያሉ ተቋማት በተለያዩ መመርያዎች እንዲሠሩ ማድረጉ፣ የውድድር ሜዳውን ሁሉም በእኩል እንዳይገለገልበት አድርጓል በማለት ወቀሳ የሰነዘሩ ባለሙያዎች የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ መመርያው እንዳይመለከተው ማድረጉ ለጤናማ ውድድር እንቅፋት በመሆኑ መታሰብ እንደሚኖርበት ጠቁመዋል፡፡

spot_img
- Advertisement -spot_img

የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች

- ማስታወቂያ -

በብዛት ከተነበቡ ፅሁፎች