Thursday, December 8, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ማኅበራዊተደራራቢ የአካል ጉዳት የፈተናቸው

    ተደራራቢ የአካል ጉዳት የፈተናቸው

    ቀን:

    ጠባቡን  አንድ ክፍል የቀበሌ መኖሪያ ቤት ለማብሰያ፣ መመገቢያ፣ ማረፊያና ለሌላም ይገለገሉበታል፡፡ የቤቱ ነዋሪ የአራት ልጆች እናት ወ/ሮ ታጫውት ያዜ የቤት እመቤት ሲሆኑ፣ ባለቤታቸው ከጥበቃ ሥራ በሚያገኙት አነስተኛ ገቢ ከእጅ ወደ አፍ ኑሮ ይገፋሉ፡፡ እንደነሱ አቅመ ደካማ ከሆኑ ቤተሰቦች የወ/ሮ ታጫውትን ችግር የሚለየው ሦስተኛ ልጃቸው የሠራሽ ምሕረት ከተወለደች ጀምሮ ዓይነሥውርና መስማት የተሳናት መሆኗ ነው፡፡ የሠራሽ የ12 ዓመት ታዳጊ ስትሆን፣ ያለ ዕርዳታ መንቀሳቀስ ያዳግታታል፡፡ ሰውነቷ እንዲፍታታና መራመድ እንድትለምድ ለማድረግ የቤቱ ጥበት አላላውስ ብሏቸዋል፡፡ የሚኖሩበት ግቢ መፀዳጃም አመቺ ባለመሆኑ ታዳጊዋ በእናቷ ዕርዳታ ቤት ውስጥ ትጠቀማለች፡፡

    የሠራሽን የሚፈታተናት የቤተሰቦቿ አቅመ ደካማነት ብቻ ሳይሆን ዓይነሥውርና መስማት የተሳናቸው (ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸው) ምን ዓይነት ድጋፍ እንደሚሹ አለማወቃቸውም ጭምር ነው፡፡ ምግብና መጠጥ ስትፈልግ፣ መፀዳዳት ሲኖርባት ወይም ስትታመም የምትገልጽበትን መንገድ አይረዱላትም፡፡ ከቤተሰቦቿ ከእናቷና ታላቅ እህቷ ጋር ትግባባለች፡፡ ሰው ስላለመደች ሲቀርቧት ትገፈትራለች፡፡ ፍላጎቷን የሚገነዘብላት ስታጣ ራሷን ትነክሳለች፣ ዕቃም ትሰብራለች፡፡

    ወ/ሮ ታጫውት ልጃቸውን የመሰሉ ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸው እንዳሉ ባለማወቅ ፈጣሪያቸውን ያማርሩ እንደነበር ያስታውሳሉ፡፡ ችግሯን ተረድተው መርዳት መቸገራቸው እንደሚያስከፋቸው ይናገራሉ፡፡ ከዓይነሥውራን ወይም መስማት ከተሳናቸው አብዛኞቹ መማር ቢችሉም ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸው ዕድሉን አያገኙም፡፡ የሠራሽ ከልጅነቷ አንስቶ ብትደገፍ እንደሌሎች ልጆቻቸው ትሆን እንደነበር ወ/ሮ ታጫውት ያምናሉ፡፡

    ቢዘገየም ዓይነሥውራንና መስማት የተሳናቸው ማኅበርን መቀላቀላቸው  በልጃቸው ሕይወት ለውጥ እንዳመጣ ያምናሉ፡፡ በእንጨት እየታገዘች መንቀሳቀስ፣ መመገብና የምትፈልገውን መግለጽ የምትችልባቸው መንገዶች ሥልጠና በማኅበሩ ተሰጥቷታል፡፡ ሥልጠናውን ለመተግበር ቢጣጣሩም መርጃ መሣሪያዎች ለማሟላት አቅማቸው እንደማይፈቅድ በሐዘኔታ ይናገራሉ፡፡ ቢሆንም ተመሳሳይ እክል ከገጠማቸው ቤተሰቦች ጋር መተዋወቃቸው መጠነኛ እፎይታ ሰጥቷቸዋል፡፡

    ማኅበረሰቡ በአካል ጉዳተኞች ላይ የሚያደርሰው ማግለል ያሳዝናቸዋል፡፡ በጎረቤቶቻቸውና ዘመድ አዝማድ ላይ የሚያዩት ያልተገባ ፊት ዘወትር ያስተክዛቸዋል፡፡ የታዳጊዋ ታላቅ እህት ሰላም ምሕረትም ተመሳሳይ አስተያየት ትሰነዝራለች፡፡ እህቷን  በሚያጥላሉና አንዳንዴም ከመጠን ባለፈ ሐዘኔታ ጭንቅላታቸውን በሚነቀንቁ ሰዎች ትማረራለች፡፡ ከእህቷ ጋር በዳሰሳ ለመግባባት ትሞክራለች፡፡ ሰውነቷን እየዳሰሰች ፍላጎቷን ለመጠየቅና እህቷም ፍላጎቷን የምትገልጽበትን መንገድ ለማስተማር ትጣጣራለች፡፡ እህቷን መርዳት ከትምህርቷ ጋር ስለሚጋጭ ሁልጊዜም እህቷን መንከባከብ እንደማትችል ትናገራለች፡፡ የሠራሽ ብቻዋን ቤት ውስጥ ረዥም ጊዜ ማሳለፏ እየጎዳት በመሆኑ የትምህርት ዕድል ወይም አንዳች አማራጭ እንዲፈጠር ትፈልጋለች፡፡

    ዓይነሥውር ነትና የመስማት እክል ከውልደት አንስቶ ወይም ከጊዜ በኋላ ሊገጥም ይችላል፡፡ ጉዳቱ ሙሉ በሙሉ ማየት፣ መስማትና መናገር የማይችሉ፣ ሙሉ በሙሉ መስማትና መናገር የማይችሉ ነገር ግን በከፊል የሚያዩ፣ በከፊል የሚሰሙና ሙሉ በሙሉ ማየት የማይችሉና በከፊል የሚያዩና በከፊል የሚሰሙን ያካትታል፡፡ የተለያየ አካል ጉዳት ያለባቸውን የሚያሰባስቡ ማኅበራት ከተቋቋሙ አሠርታት ቢያስቆጥሩም ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸው ማኅበር የተመሠረተው ከስምንት ዓመት በፊት ነበር፡፡

    ሰባ ደረጃ አካባቢ የሚገኘው የኢትዮጵያ ማየትና መስማት የተሳናቸው ብሔራዊ ማኅበር የሠራሽን ለመሰሉ ሥልጠና ይሰጣል፡፡ ታዳጊዎች ራሳቸውን እንዲችሉ የሚረዳ የክህሎት ሥልጠናና አዋቂዎች የሙያ ሥልጠና ያገኛሉ፡፡ ሹራብና ብሩሽን የመሰሉ መገልገያዎች መሥራት ይማራሉ፡፡ ማኅበሩን በጎበኘንበት ወቅት ለሦስት ወር ያሠለጠናቸውን  የሥራ ውጤት ለዕይታ አቅርቦ ነበር፡፡ ማኅበሩ ትሬሽሆልድ አሶስዬሽን ከሚባል የፊንላንድ ድርጅት ባገኘው ድጋፍ ነው ያሠለጠናቸው፡፡ ሥራቸውን ባቀረቡበት ወቅት እንደተገለጸው፣ ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸው መሥራት አይችሉም የሚለውን የተሳሳተ አመለካከት ለመቅረፍ የሚያስችል አጋጣሚ ነው፡፡

    መርዓዊ ምሕረቱ ዓይነሥውርና መስማት የተሳነው ነው፡፡ ከዓመታት በፊት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ሲማር ዓይነሥውር  ብቻ ቢሆንም የመስማት ችሎታው ቀስ በቀስ ቀነሰ፡፡ አስተርጓሚና መርጃ መሣሪያ ስላላገኘ ሦስተኛ ዓመት ላይ ከተቋሙ ተባሮ ጎዳና ላይ ወደቀ፡፡ አሁን ትምህርቱን ለመቀጠል ከትውልድ አገሩ ጎንደር ወደ አዲስ አበባ መጥቷል፡፡ ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸው ሰዎች ምንም መሥራት እንደማይችሉ መታሰብ እንደሌለበት በአጽንኦት ይናገራል፡፡ እሱ የተለያዩ እጅ ሥራ ሙያዎችን የተማረ ሲሆን፣ ለጉዳተኞች የገበያ ዕድል መመቻቸት እንዳለበት ይገልጻል፡፡

    ለመርዓዊ ሥልጠና ከሰጡት ማየትና መስማት የተሳናቸው ወ/ሮ ቀለሟ አምበሉ አንዷ ናቸው፡፡ እሳቸው ከሰዉ የሚግባቡት በብሬል መልዕክት እንደተጻፈላቸው ሲሆን፣ መናገር ይችላሉ፡፡ ጉዳቱ የደረሰባቸው ዕድሜያቸው ከገፋና በአንድ የመንግሥት መሥሪያ ቤት ተቀጥረው ሲሠሩ ነበር፡፡ በጉዳቱ ሳቢያ ያለ ምንም እንቅስቃሴ ወደ አሥር ዓመት ቤታቸው ተቀምጠዋል፡፡ አሁን ከተወለዱበት ሐረር አዲስ አበባ መጥተው በማኅበሩ እየሠሩ ነው፡፡ ከሥራ አፈናቅሎ ቤት ያዋላቸው አካል ጉዳት ሞራላቸውን ቢነካውም ከልጆቻቸውና ባለቤታቸው የተደረገላቸው ድጋፍ እንዳበረታታቸው ይገልጻሉ፡፡ ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸው የተሻለ ሕይወት እንዲያገኙ ያሠለጥናሉ፡፡ በማንኛውም መንገድ ራሳቸውን የሚችሉበትና ለሌሎችም የሚተርፉበት መንገድ መመቻቸት አለበት ይላሉ፡፡

    ተመሳሳይ ሐሳቧን ያካፈለችን ዓይነሥውርና መስማት የተሳናት ወ/ሪት ሮማን መስፍን የማኅበሩ መሥራችና ዳይሬክተር ናት፡፡ ሮማን በቀኝ ጆሮዋ በቅርበት ሲያነጋግሯት ትሰማለች፡፡ የአራት ዓመት ሕፃን እያለች ወድቃ ዓይኗ ጠፍቶ ሰበታ የዓይነ ሥውራን ትምህርት ቤት እያለች የጆሮዋ የመስማት ብቃት ይቀንሳል፡፡ ከፍተኛ የትምህርት ተቋም የመቀላቀል ህልሟ በተደራራቢ አካል ጉዳት ሳቢያ አልተሳካም ነበር፡፡ በወቅቱ አስተርጓሚና ድጋፍ የሚሰጣት ባለመኖሩ መንገላታቷን ታስታውሳለች፡፡

    ዓይነሥውራንና መስማት የተሳናቸው የሚገጥማቸው ውጣ ውረድ ለመቀነስ ማኅበሩን ከሌሎች ዓይነሥውራንና መስማት የተሳናቸው እንዲሁም ያልተጎዱ አጋዥ ግለሰቦች ጋር አቋቁማለች፡፡ ማኅበሩ ከተቋቋመ በኋላ አንድ ኮሌጅ የትምህርት ዕድል ሰጥቷት ተምራ ተመርቃለች፡፡ የመማር ዕድል ያላገኙ ተጎጂዎች ቁጥር ከሚገመተው በላይ ነው ትላለች፡፡ ከዓይነሥውራንና መስማት የተሳናቸው ልጆቻቸው ጋር መግባቢያ መንገዶችን የማያውቁ ቤተሰቦች በርካታ መሆናቸውና ዘመን አመጣሽ መሣሪያዎች በቀላሉ አለመገኘታቸው ተጎጂዎች በየቤታቸው እንዲቀሩ አድርጓቸዋል ትላለች፡፡

    ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸው ከሌሎች ከሚግባቡበት መንገድ አንዱ ታግ ታይል (በእጅ መዳሰስ) ነው፡፡ በተጨማሪ የብሬል ታግታይል (በእጅ ብሬል እየዳሰሱ) መግባባት ይቻላል፡፡ በከፊል ማየት የሚችሉ የምልክት ቋንቋ ይጠቀማሉ፡፡ ከአጋዥ መሣሪያዎች መካከል ፐርኪንስን ታይፕ (በአስተርጓሚ ታግዞ የሚነበብበትና ምላሽ የሚሰጥበት) አንዱ ነው፡፡

    ሙሉ በሙሉ ዓይነሥውር የሆኑና መስማት የተሳናቸው ለመንቀሳቀስ የሚረዳቸው ሚኒ ጋይድ የሚባል መሣሪያ አለ፡፡ በአንድ እጃቸው በትር ይዘው ሲጓዙ አቅጣጫቸውን እንዲያስተካክሉ ሚኒ ጋይዱ ቫይብሬት እያደረገ ይመራቸዋል፡፡ ሮማን እንደምትለው፣ ከነጭ በትር፣ ብሬልና መስማት የሚያግዝ (ሒሪንግ ኤይድ) ውጪ ሌሎች መሣሪያዎች በቀላሉ አይገኙም፡፡

    በቅርብ ወደ ኢትዮጵያ የመጣችው ኢትዮጵያዊት አሜሪካዊት ሀበን ግርማ የምትጠቀምበት ብሬል ዲስፕሌይ የተባለ መሣሪያ ነው፡፡ ሀበን ከሐርቫርድ ዩኒቨርሲቲ በሕግ የተመረቀች ዓይነሥውርና መስማት የተሳናት የአካል ጉዳተኞች መብት ተሟጋች  ናት፡፡ ከሐርቫርድ ምርጥ 20 ሕግ ተማሪዎች አንዷም ናት፡፡ ሮማን እንደምትለው፣ እንደ ሀበን ዕድሉን ያግኙ በጣት የሚቆጠሩ ሲሆኑ፣ አጋዥ መሣሪያ ማግኘት አንዱ የለውጥ መጀመሪያ ይሆናል፡፡ ማኅበሩ መሣሪያ በዕርዳታ ሲያገኝ በየክልሉ ቢያካፍልም የመሣሪያው ውድነት እንደፈለጉት እንዳይዳረስ ያግዳቸዋል፡፡

    እንደ ዳይሬክተሯ ገለጻ፣ ማኅበሩ ሥራ ሲጀምር በየክልሉ ጉዳተኞችን ያሰባስቡ ነበር፡፡ ስለ ጉዳቱ የጠለቀ ዕውቀት ባለመኖሩ አንዳንዶች ቤት ውስጥ ታስረው ተቀምጠው ነበረ፡፡ ከእንቅስቃሴ ታግደው የነበሩ ልጆችን  መሠረታዊ ክህሎት ለማስተማር ጊዜ ወስዷል፡፡ አሁንም ከየቤቱ የተደበቁ አካል ጉዳተኞች ዕርዳታ እንዳላገኙ ታስረዳለች፡፡ ዓይነ ሥውራንና መስማት የተሳናቸው ፍላጎቶቻቸውን ማሟላት እንዲሁም መደበኛ ትምህርትና ሥራ የሚያገኙበትን መንገድ ማመቻቸት የመንግሥትም ግዴታ ነው ትላለች፡፡  

    ‹‹እንደማንኛውም ሰው የሚያስፈልጋቸው ተሟልተውላቸው በነፃነት የመኖር መብታቸው መጠበቅ አለበት፡፡ ከውልደትም ይሁን ከጊዜ በኋላ አደጋው ሲከሰት ማግለል ሳይሆን እንደማንኛውም ሰው ማኅበራዊ ሕይወታቸው በተመቻቸ መንገድ መምራት አለባቸው፤›› ትላለች፡፡ ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸው ግለሰቦች ቤተሰቦች ከፍተኛ ኃላፊነት እንዳለባቸው አያይዛ ትገልጻለች፡፡ ሮማን ማኅበሩ ያለበትን የበጀት እጥረት ሳትጠቅስ አታልፍም፡፡ በየክልሉ ቅርንጫፍ ከፍተው ዕርዳታ እንዲሰጡ የሚያስችል ድጋፍ እንዲደረግላቸው ታሳስባለች፡፡

    የማኅበሩ ምክትል ሊቀ መንበር አቶ ሙሉጌታ እሸቱ ተደራራቢ የአካል ጉዳት ያለባቸውን የሚወክልና ድምፃቸውን የሚሰማ እንደሌለ ይናገራል፡፡ በከፊል ስለሚሰማ ለመግባባት አይቸግረውም፡፡ እንደ ሮማን ሁሉ ማኅበሩን የሚደግፉ ተቋሞች ቢበራከቱ ቢያንስ መሠረታዊ የክህሎት ሥልጠና ለሕፃናት መስጠት ይቻላል ይላል፡፡ አሁን የሚሰጠው አገልግሎት በአገሪቱ ካሉት ጉዳተኞች ቁጥር አንፃር አናሳ ነው ይላል፡፡

    ዓይነሥውርና መስማት የተሳናቸው ልጆች ያሏቸው ቤተሰቦች ባለማወቅ ልጆቻቸውን መሠረታዊ የአኗኗር ክህሎት ሳያስተምሩ ይዘገያሉ፡፡ ይህ ሊቀረፍ የሚችለው በአፋጣኝ ወደ ባለሙያ በመሄድ ክህሎቱን እንዲማሩ በማድረግ ነው ይላል፡፡ ተደራራቢ የአካል ጉዳት የሚገባውን ያህል ሰፊ ትኩረት እንዳላገኘ አስረድቶ፣ ስለ ሌሎች የአካል ጉዳቶች ያለው ግንዛቤ አነስተኛ ሆኖ ሳለ ብዙም ያልታወቀውን ተደራራቢ ጉዳት ለመቀበል ለኅብረተሰቡ ያዳግታል ይላል፡፡  

    ሙሉጌታ የቀለም ትምህርት ለማግኘት በከፊል መስማት ወይም በከፈል ማየት የሚችሉ የተሻለ ዕድል እንዳላቸው ይናገራል፡፡ እሱ መጀመርያ ዓይነሥውር  ብቻ የነበረ ሲሆን፣ ከጊዜ በኋላ የመስማት ችግር ታከለበት፡፡ ይሰማ በነበረበት ወቅት ትምህርቱን የማጠናቀቅ ዕድል አግኝቷል፡፡ ተደራራቢ አካል ጉዳት ያለባቸው እንደማንኛውም ሰው መኖር እንዲችሉ የማኅበረሰቡ ቀና አመለካከት የግድ መታከል አለበት ይላል፡፡

    ‹‹ዓይነ ሥውራንና መስማት የተሳናቸው ተደራራቢ ጉዳታቸው ሕይወታቸውን ፈታኝ ያደርገዋል፡፡ በዳሰሳ ወይም በሌላ መንገድ የመግባባት ልምዱ ስለሌለ አንዳንዴ መፈጠራቸውን እስኪጠሉ ይማረራሉ፤›› ይላል፡፡ በአደባባይ ወጥተው ከሚታዩ ተደራራቢ የአካል ጉዳት ሰለባዎች ቁጥር ቤተሰቦቻቸው በየጓዳው የደበቋቸው እንደሚበልጡ እምነቱ ነው፡፡ ችግሩን የመቅረፍ ኃላፊነት የእያንዳንዱ ግለሰብ እንደሆነም በአፅንኦት ይናገራል፡፡ ‹‹አካል ጉዳት አማክሮ አይመጣም በማንም ላይ ሊደርስ ይችላል፤›› በማለት ነግ በኔ ብሎ ማሰብ ተገቢ እንደሆነ ያሳስባል፡፡ 

    spot_img
    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    spot_img

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    በኦሮሚያ ክልል የተፈጸመው ጭፍጨፋና ሥጋቱ

    ኦሮሚያ ክልል ከቀውስ አዙሪት መላቀቅ ያቃተው ይመስላል፡፡ ከ200 በላይ...

    እናት ባንክ ካፒታሉን ወደ አምስት ቢሊዮን ብር ለማሳደግ ወሰነ

    መጠባበቂያን ሳይጨምር የባንኩ የተጣራ ትረፍ 182 ሚሊዮን ብር ሆኗል እናት...

    ቡና ባንክ ዓመታዊ ትርፉን ከአንድ ቢሊዮን ብር በላይ ማሻገር ቻለ

    ቡና ባንክ በ2014 የሒሳብ ዓመት ዓመታዊ የትርፍ ምጣኔውን ለመጀመርያ...