Thursday, December 1, 2022
ሌሎች ዓምዶች

    የፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ ቅስቀሳ ፋይዳው ምንድነው?

    - Advertisement -spot_img

    በብዛት የተነበቡ

    በአደጉትና የዳበረ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት በገነቡ አገሮች የምርጫ ቅስቀሳ የምርጫ ውጤትን ይወስናል፡፡ ስለሆነም ተወዳዳሪ ፓርቲዎች የተሳካ የምርጫ ቅስቀሳ ለማከናወን የገንዘብ አቅማቸውን ያጠናክራሉ፣ መልዕክቶቻቸውን የሚያስተላልፉባቸውን መንገዶችና ስትራቴጂዎች በተጠና ሁኔታ ይመርጣሉ፣ ቅስቀሳው ትኩረት የሚያደርግበትን አጀንዳ በይዘት ለማበልጸግ ይጥራሉ፡፡ የእነዚህ ሁሉ እንቅስቃሴዎች ወሰን በሌሎች ተወዳዳሪ ፓርቲዎች እንቅስቃሴ ይወሰናል፡፡

    ፓርቲዎች ምርጫውን ከማሸነፍ ባልተናነሰ ሁኔታ በምርጫ ቅስቀሳ ላይ ያዳበሩት ከፍተኛ የተወዳዳሪነት ስሜት በተለይ በአደጉ አገሮች የሕግ አውጪውን ትኩረት በተደጋጋሚ መሳቡም አልቀረም፡፡ የሕጎቹ ትኩረት የምርጫ ቅስቀሳ የገንዘብ ምንጭ ላይ ቢሆንም ሌሎች የምርጫ ቅስቀሳ መገለጫዎችንም ያካትታሉ፡፡

    የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት ተምሳሌት ሆና የምትጠቀሰው አሜሪካ እ.ኤ.አ. በ1907 ለመጀመሪያ ጊዜ የምርጫ ቅስቀሳ የገንዘብ ምንጭን የተመለከተ ሕግ ካወጣች በኋላ፣ በአተገባበር የተፈጠሩ ክፍተቶችን ለመሙላት ሕጉን ለአሥር ጊዜ ያህል አሻሽላዋለች፡፡ የሕጉም ሆነ የማሻሻያዎቹ ልዩ ትኩረት የተከለከሉ መዋጮዎችን መለየት ላይ ነው፡፡ መነሻው ነጥብ ደግሞ የምርጫ ቅስቀሳዎችን በገንዘብ የሚደግፉ ግለሰቦች፣ ቡድኖችና ድርጅቶች ምርጫውን በድል ከሚወጣው ፓርቲ የሚጠብቁት የውለታ ምላሽ የመንግሥትን ነፃነት እንዳይጋፉ ጥንቃቄ ማድረግ ላይ ነው፡፡ ይህንን ችግር ለመቅረፍ ፓርቲዎቹ ለምርጫ ቅስቀሳው የሚያወጡትን በጀት መንግሥት ለምን አይሸፍነውም በሚል የተነሳው ክርክር እስከ ፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ደርሶ ነበር፡፡ በተሰሚነቱ አቻ የማይገኝለት ፍርድ ቤትም ለምርጫ ቅስቀሳ መንግሥት በጀት መመደብ እንደሌለበትና በእኩልነት ለመወዳደር የምርጫ ቅስቀሳ በጀት ላይ ገደብ እንደማይጣል ወሰነ፡፡ ፍርድ ቤቱ ውሳኔውን በድጋሚ እንዲያጤነው በተደጋጋሚ ጥያቄ ቢቀርብለትም በውሳኔው እንደፀና ነው፡፡

    ይሁን እንጂ አሁን በሥራ ላይ ባለው የአሜሪካ ሕግ ለፌዴራል ቢሮዎች የሚወዳደሩ ዕጩ ከግለሰቦች ከአንድ ሺሕ ዶላር በላይ፣ ለፖለቲካ ዓላማ ከተቋቋሙ ኮሚቴዎች ከ5,000 ዶላር በላይ እንዳይቀበሉ ይከለክላል፡፡ ዕጩዎች ከድርጅቶች፣ ከማኅበራትና ከባለፀጋ ግለሰቦች የምርጫ ወጪዎችን ለመሸፈን መጠኑ ከፍ ያለ ገንዘብ መቀበል እንደማይችሉም ይደነግጋል፡፡

    የምርጫ ቅስቀሳን በሕግ መቆጣጠር የሰከነ የዴሞክራሲ ሥርዓት በፈጠሩ እንደ አሜሪካ ባሉ አገሮች ይህን ያህል አስቸጋሪ ከሆነ፣ በዴሞክራሲ ሽግግር ላይ በምትገኘው ኢትዮጵያስ ጉዳዩ እንዴት ይታያል ብሎ መጠየቅ አግባብነት ይኖረዋል፡፡ የኢትዮጵያ መድበለ ፓርቲ ሥርዓት ከ1983 ዓ.ም. ጀምሮ በሕግ ማዕቀፍ ደረጃ ዕውቅና የተሰጠው ቢሆንም፣ ጎልቶ ነፍስ የዘራው ግን በ1997 ዓ.ም. የምርጫ ወቅት ነበር፡፡ በወቅቱ የኢሕአዴግና የዋነኛ ተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ ቅስቀሳ አብዛኛውን ኢትዮጵያዊ ከፖለቲካ ጋር ያቀራረበ እንደነበር አይዘነጋም፡፡

    ምርጫው መነቃቃትን የፈጠረ መሆኑ በሁሉም ወገን የሚታመን ቢሆንም፣ በምርጫ ቅስቀሳው ወቅት በገንዘብ አጠቃቀም፣ በስትራቴጂና በይዘት ደረጃ የተስተዋሉት ጉዳዮች መንግሥት የሕግ ክፍተት እንዳለ እንዲገነዘብ አድርገውት ነበር፡፡ ለዚህም ነው ከምርጫ 97 በኋላ ከወጡት አወዛጋቢ ሕጎች መካከል አንዱ የሆነው የተሻሻለው የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ አዋጅ ቁጥር 573/2000 የፓርቲዎች ገቢና ወጪ ላይ ጥብቅ ቁጥጥር የማድረግን አስፈላጊነት አጉልተው የሚያትቱ ድንጋጌዎችን ያካተተው፡፡ ሕጉ ፓርቲዎች ዕርዳታና ድጋፍ ከመቀበል የተከለከሉባቸውን አካላት ለይቶ ያስቀምጣል፡፡ የምርጫ ቅስቀሳ ስኬት በገንዘብ አቅም ላይ የተመሠረተ በመሆኑ ሕጉ ከምርጫ ቅስቀሳ እንቅስቃሴዎች ጋር ይያያዝ እንጂ፣ በዋነኛነት የምርጫ ቅስቀሳን የሚገዛው ሕግ የወጣው ሁለት ዓመት ዘግይቶ ነው፡፡

    በ2002 ዓ.ም. የወጣው የፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ ሥነ ምግባር አዋጅ ቁጥር 662/2002 መራጮች በምርጫ ዘመቻው አማካይነት ስለፖለቲካ ፓርቲዎች ፖሊሲዎችና ስለዕጩዎች ባህሪ የተሟላ መረጃ እንዲሰጣቸው፣ የራሳቸውን በእውቀት ላይ የተመሠረተ ውሳኔ እንዲያደርጉ የሚያግዙ የሥነ ምግባር መርሆዎችን በዝርዝር ያስቀምጣል፡፡ የምርጫ ዘመቻን የሚያደናቅፉ ድርጊቶችንም ለይቶ ይዘረዝራል፡፡

    ሕጎቹ በፓርቲዎች እንቅስቃሴና ባህርይ ላይ ገደብ ቢጥሉም፣ በምርጫ ዘመቻው ያላቸው ተሳትፎ ላይ ገደብ ለማድረግ ያለሙ ሳይሆኑ ሕገወጥነትን ለመዋጋትና የተሻለ ሥርዓት የመፍጠር ዓላማ እንዳላቸው መንግሥት ይከራከራል፡፡ ለምሳሌ በምርጫ 97 ቅንጅት በርካታ የገንዘብ ድጋፎች ከተለያዩ አካላት የተደረጉለት ቢሆንም፣ ምንጩን የማሳወቅ ግዴታ የሚጥልበት የሕግ ድንጋጌ እንዳልነበር ይጠቅሳል፡፡ አሁን በሥራ ላይ ያሉት ሕጎች ድጋፍ ማድረግ የማይችሉ አካላትን (ለምሳሌ የውጭ ኃይሎች) ከመዘርዘር ባለፈ፣ በሕግ የተፈቀደላቸው አካላት ማንነታቸውን ሳያሳውቁ መለገስ እንደማይችሉ ይደነግጋሉ፡፡ አንዳንድ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ይኼ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ዜጎች ለመንግሥትና ለገዥው ፓርቲ ካላቸው ፍርኃት የተነሳ የበቀል ዕርምጃን በመሥጋት በግልጽ ድጋፍ ማድረግ ስለማይፈልጉ፣ የድጋፍ ምንጫችንን አጥተናል በማለት ቅሬታ ያቀርባሉ፡፡ የኢሕአዴግ ባለሥልጣናት ደግሞ የሕጉ ዓላማ ሕጋዊና ግልጽ ሥርዓት መፍጠር በመሆኑ፣ ተቃዋሚ ፓርቲዎች በግልጽና በሙሉ የራስ መተማመን የሚደግፋቸውን አካል የማሳመን ሥራ ሊሠሩ ይገባል ሲሉ ይከራከራሉ፡፡

    የኢትዮጵያዊያን ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ) የጥናትና ምርምር ኃላፊ አቶ ዋሲሁን ተስፋዬ፣ ምርጫ 97 በድኅረ 97 የፖለቲካ ምኅዳር ላይ የራሱ ተፅዕኖ ያለው ቢሆንም፣ ሕጎቹ የመገደብ ተፅዕኖ እንዳልፈጠሩ ይከራከራሉ፡፡ ‹‹የምርጫ ቅስቀሳው አስፈላጊነት የራሱ የምርጫው አስፈላጊነት ያህል ነው፡፡ ስለዚህ የሚሰጠውን መጠነ ሰፊ ጠቀሜታ ከግምት አስገብተን ባለን አቅምና ሀብት ሁሉ ተጠቅመን የምርጫ ዘመቻ ማካሄድ ጀምረናል፡፡ ይሁን እንጂ ያለን የገንዘብ አቅም አነስተኛ በመሆኑ እንቅስቃሴያችን በአቅማችን የተገደበ ነው፡፡ የአቅማችን አነስተኛነት በሕጎቹ የተፈጠረ ነው ብለን ግን አንወስድም፤›› ብለዋል፡፡

    በምርጫ ቦርድ የጊዜ ሰሌዳ መሠረት የምርጫ ዘመቻ የሚጀመረው የካቲት 7 ቀን 2007 ዓ.ም. ነበር፡፡ ይሁን እንጂ የዕጩዎች ምዝገባ በሳምንት በመራዘሙ ምክንያት የካቲት 14 ቀን 2007 ዓ.ም. መጀመሩ በብሔራዊ ምርጫ ቦርድና በኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ባለሥልጣን በዕለቱ በሒልተን ሆቴል በተዘጋጀው የቴሌቪዥን፣ የራዲዮና የጋዜጣ ድልድል ተበስሯል፡፡

    ቦርዱ ለፓርቲዎች ለምርጫ ዘመቻ የሚውል የገንዘብ ድጋፍ የሚያደርግላቸው ሲሆን፣ የዕጩዎች ቁጥር ተጠናቆ ባለመቅረቡ እስካሁን ገንዘቡን ሊሰጥ እንዳልቻለ የቦርዱ ጽሕፈት ቤት ምክትል ኃላፊ አቶ ወንድሙ ጎላ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ ገንዘቡ የሚሰጥበት ቀመር አሥር በመቶው ለሁሉም ተሳታፊ ፓርቲዎች በእኩልነት፣ 40 በመቶው በፓርላማ ባላቸው መቀመጫ ብዛት፣ አሥር በመቶው ፓርቲዎቹ ባላቸው የሴት ዕጩዎች ብዛት እንደሚሰላም ተገልጿል፡፡

    ከኢዴፓው አቶ ዋሲሁን በተቃራኒ የሰማያዊ ፓርቲ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ዮናታን ተስፋዬ፣ ፓርቲው ለምርጫ ዘመቻው ከምርጫ ቦርድ ከሚገኘው ድጋፍ ባሻገር ከአባላት መዋጮ፣ ባለፀጋ ከሆኑ በኢትዮጵያና በውጭ አገር ከሚኖሩ አባላቱ በሚገኝ ድጋፍ የተሳካ ቅስቀሳ እንደሚያደርግ ገልጸዋል፡፡ አቶ ዮናታን ፓርቲያቸው እንደ እስክርቢቶ፣ የቁልፍ መያዣ፣ ሰሀንና ኩባያ ያሉ ዕቃዎችን በመሸጥ ተጨማሪ የገንዘብ ምንጭ ለማድረግ መታቀዱንም አስታውቀዋል፡፡ የፓርቲውን ምልክት የያዙት ዕቃዎች ከገንዘብ ምንጭነታቸው በተጨማሪ ራሱን ማስተዋወቂያ እንደሚሆንም አመልክተዋል፡፡ አቶ ዮናታን ሰማያዊ ፓርቲ ለምርጫ ዘመቻው 42 ሚሊዮን ብር እንደመደበም ገልጸዋል፡፡ ይሁን እንጂ ይህ ገንዘብ በእጃቸው ገና እንዳልገባና ገና በመሰብሰብ ላይ እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡

    አራት ፓርቲዎችን ያቀፈው የመድረክ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ጥላሁን እንደሻው ግን፣ እንደ ኢዴፓ ሁሉ ፓርቲያቸው የምርጫ ዘመቻውን በተሳካ ሁኔታ ለማድረግ የምርጫ ቦርድን ድጋፍ እየጠበቀ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ የምርጫ ዘመቻው 567,000 ብር እንደሚወስድ የበጀት ክፍፍሉ እንደሚያሳይ አመልክተዋል፡፡ ይሁን እንጂ ገንዘቡ እስካሁን ባለመለቀቁ የምርጫ ዘመቻቸው ላይ መጠነኛ ለውጥ ለማድረግ መገደዳቸውን ጠቁመዋል፡፡ ፓርቲው ዘጋቢ ፊልም የመሥራት ዕቅድ ቢኖረውም፣ በገንዘብ እጥረት ምክንያት ሊተወው መገደዱን ለአብነት ያህል ጠቅሰዋል፡፡

    የገዥው ፓርቲ ኢሕአዴግ የሕዝብና የውጭ ግንኙነት ዘርፍ ኃላፊ አቶ ደስታ ተስፋው ግን ኢሕአዴግ ከተቃዋሚ ፓርቲዎች በተለየ የገንዘብ እጥረት እንደማያሰጋው ይገልጻሉ፡፡ ለምርጫ ዘመቻው ገዥው ፓርቲ ምን ያህል ገንዘብ እንደሚያወጣ በትክክል አሁን ላይ መናገር እንደማይቻል ቢገልጹም፣ ዕቅዱ የወጣው እጃቸው ላይ ባለገንዘብ እንጂ ገና በሚመጣው ላይ ተመሥርተው እንዳልሆነ ግን አስገንዝበዋል፡፡ አቶ ደስታ ፓርቲው ከአባላት መዋጮና ከቦርዱ ከሚያገኘው ድጋፍ በተጨማሪ፣ አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ የገንዘብ ማሰባሰቢያ ፕሮግራምም በሕጉ መሠረት ሊያደርግ እንደሚችል ጠቁመዋል፡፡

    የምርጫ ቅስቀሳ ስትራቴጂዎች

    የምርጫ ቅስቀሳ ወይም ዘመቻ ለመራጮች የተሻልን ነን በማለት ፓርቲዎች ራሳቸውን የሚገልጹበት መንገድ ነው፡፡ ዘመቻው ዜጎችን በማስተማርና በማደራጀት ትልቅ ሚና ይጫወታል፡፡ በቅስቀሳው ከአባላት በተጨማሪ በጎ ፈቃደኞችና ባለሙያዎች ይሳተፋሉ፡፡

    በምርጫ ዘመቻ ወቅት የሕዝብ ግንኙነት ባለሙያዎችን፣ ሚዲያን፣ ኢንተርኔት፣ ፖስታ፣ ስልክ፣ ቤት ለቤት፣ ፖስተር፣ ፍላየር፣ ስብሰባ፣ ሠልፍ፣ ማኒፌስቶና የመሳሰሉትን ተጠቅሞ ፓርቲውን ማስተዋወቅ ይጠበቃል፡፡ እነዚህ እንቅስቃሴዎች ከፍተኛ የገንዘብ አቅም የሚጠይቁ በመሆናቸው ከዚህ ጎን ለጎን ገንዘብ የማሰባሰብ ፕሮግራምም የተለመደ ነው፡፡ ዘመቻው የፓርቲውን ገጽታና መልዕክት ከማስተላለፍ ባሻገር ለመራጮቹ ፍላጎት፣ ተስፋ፣ ፍርኃትና ያለፉ ባህርያት ገምግሞ ምላሽ ለመስጠትም ያስችላል፡፡ በምርጫ ዘመቻው ታማኝ የፓርቲ ደጋፊዎች አቋም ማስቀየር አስቸጋሪ ቢሆንም፣ አቋም ያልወሰዱ መራጮችን ግን ለመድረስ አመቺ መንገድ መሆኑን አጥኚዎች ያስረዳሉ፡፡

    የፖለቲካ ሳይንስ ኤክስፐርቱ ዶ/ር ካሳሁን ብርሃኑ፣ በኢትዮጵያ ፓርቲዎች የተጠና የምርጫ ዘመቻ ስትራቴጂ እንደሌላቸው ይገልጻሉ፡፡ ገዥው ፓርቲም ሆነ ተቃዋሚ ፓርቲዎች በምርጫ ዘመቻ ወቅት የሚያቀርቧቸው አጀንዳዎች ጠቅለል ያሉና ያልተጣሩ መሆናቸውንም ያስገነዝባሉ፡፡ የተሳኩ የምርጫ ቅስቀሳዎች ለማድረግ ከፍተኛ ወጪ እንደሚጠይቅ ያመለከቱት ዶ/ር ካሳሁን፣ ኢሕአዴግ ከተቃዋሚዎች በተሻለ የምርጫ ዘመቻ መንገዶችን አሟጦ የሚጠቀመው ባለው የገንዘብ አቅም እንደሆነም ያስገነዝባሉ፡፡

    አቶ ዋሲሁን ኢዴፓ የምርጫ ዘመቻውን በዋነኛነት መንግሥት በነፃ ባቀረበው የሚዲያ ዕድል በመጠቀም እንደሚወጣው ይገልጻሉ፡፡ የፓርቲው ዕጩዎች በሚገኙባቸው ቦታዎች ዕጩዎች በአካል በመገኘት፣ ቤት ለቤት በመሄድና ስብሰባ በማካሄድ ቅስቀሳ እንዲያደርጉም ዕቅድ መያዙን ጠቅሰዋል፡፡ የፓርቲውን ድረ ገጽና ማኅበራዊ ድረ ገጾችን በመጠቀም የተለያዩ መልዕክቶችን የሚያዘጋጅ ቡድን መዋቀሩንም አመልክተዋል፡፡ ብዙ ዕጩዎች በሚገኙባቸው አካባቢዎች ኢዴፓ ሕዝባዊ ስብሰባዎችን እንደሚያዘጋጅም አስታውቀዋል፡፡ የጎዳና ሠልፍን ማዘጋጀትም ሌላኛው ዕቅድ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡

    ፓርቲያቸው የካቲት 18 ቀን 2007 ዓ.ም. ለሕዝብ ይፋ ያደረገው የምርጫ ማኒፌስቶም ተጨማሪ የቅስቀሳ መሣሪያ እንደሚሆን እምነታቸውን አስረድተዋል፡፡ ማኒፌስቶው ወጣቱ የኅብረተሰብ ክፍል ላይ አተኩሮ መዘጋጀቱንም አመልክተዋል፡፡ የፓርቲው መፈክር ‹‹የዛሬና የወደፊቱ ትውልድ ፓርቲ›› የሆነውም ከዚህ የትኩረት አቅጣጫ በመነሳት መሆኑንም አስረድተዋል፡፡

    ሰማያዊ ፓርቲ በመንግሥት በነፃ የተመደበውን የአየር ሰዓትና የጋዜጣ ገጽ ድልድል፣ እንደ ፌስቡክና ትዊተር የመሳሰሉ ማኅበራዊ ድረ ገጾችን፣ ፖስተርና ቢልቦርድ በመጠቀም መልዕክቱን እንደሚያቀርብ አቶ ዮናታን ጠቅሰዋል፡፡

    መድረክ በመንግሥት ከቀረበው የሚዲያ ተደራሽነት ባሻገር በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች ፍላየርስ፣ ፖስተሮችና ቢልቦርዶችን ተጠቅሞ መልዕክቶቹን እንደሚያቀርብ አቶ ጥላሁን ገልጸዋል፡፡

    አቶ ደስታ ኢሕአዴግ መልዕክቱን ለዜጎች ለማድረስ ሁሉንም ስትራቴጂዎች እንደሚጠቀም አመልክተዋል፡፡ ለአብነት ያህልም የመንግሥት ነፃ የሚዲያ ሽፋንን፣ ሕዝባዊ ስብሰባዎችን፣ የቤት ለቤት ቅስቀሳዎችንና የማኅበራዊ ድረ ገጾችን ጠቅሰዋል፡፡

    የምርጫ ቅስቀሳ ይዘቶች

    የገንዘብ አቅሙና የመልዕክት ማስተላለፊያ መንገድ መረጣው (ስትራቴጂው) ወሳኝ የሚሆነው የሚተላለፍና መራጩን የሚያሳምን ይዘት ሲኖር ነው፡፡ በምርጫዎች በአብዛኛው የጊዜውን የኅብረተሰቡን አንገብጋቢ ጉዳይ ማንሳትና አጀንዳ ማድረግ የተለመደ ነው፡፡

    በኢትዮጵያ ውስጥ ፓርቲዎች ከምርጫ ምርጫ የሚያቀርቧቸው አጀንዳዎች መሠረታዊ ልዩነት እንደማይታይባቸው ዶ/ር ካሳሁን ያስረዳሉ፡፡ በምርጫ ዘመቻ፣ ‹‹ፓርቲው ሥልጣን ቢይዝ ከሌሎች በተሻለ የመራጩን ሕዝብ ፍላጎት እንደሚያሟላ፣ የአገሪቱን ጥቅም እንደሚያስጠብቅ፣ የኅብረተሰቡን ደኅንነት እንደሚጠብቅ የሚገልጽበት መሣሪያ ነው፤›› የሚሉት ዶ/ር ካሳሁን፣ በኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ ግን ፓርቲዎቹ በየምርጫ ቅስቀሳው ተመሳሳይ ነገሮችን እንደሚያቀርቡ ተችተዋል፡፡ ጥልቅ የፖሊሲ ትንተና ማቅረብና በማስረጃ የመተቸት ሥራ አሁንም እንደማይታይ አክለዋል፡፡

    በአንድ ወቅት የኢሰዴፓ ተወካይ አቶ ሰይድ ይመር በአንድ የምርጫ ክርክር ወቅት ያሉትን በመጥቀስም፣ ‹‹ፖሊሲዬን ሳትመርጡኝ አልናገርም›› የሚል ፓርቲ የታየው በምርጫ ቅስቀሳ ወቅት እንደሆነ አስታውሰዋል፡፡

    አቶ ዋሲሁን ኢዴፓ ከፖለቲካ ፕሮግራሙ በተለየ አዲስ ይዘት ይዞ ወደ ምርጫ እንደማይገባ ይገልጻሉ፡፡ ይሁንና በማኒፌስቶው ላይ ጉልህ ቦታ የሰጠውን የወጣሩን ክፍል መሠረታዊ ችግሮች ለመቅረፍ የኑሮ ውድነትና ሥራ አጥነት፣ የታክስና የግብር ሥርዓት ማሻሻያና የደመወዝ ጭማሪ ላይ ከጊዜው ጥያቄዎች ጋር አቀናጅቶ በከፍተኛ ትኩረት በቅስቀሳው እንደሚሸፍነው አስታውቀዋል፡፡

    የመድረክና የሰማያዊ ፓርቲዎች የምርጫ ማኒፌስቶ ይፋ ባይደረግም፣ አቶ ጥላሁንና አቶ ዮናታን በይዘት ደረጃ ከፖለቲካ ፕሮግራማቸው የተለየ ነገር ይዘው እንደማይመጡ ገልጸዋል፡፡

    አቶ ደስታ ኢሕአዴግ ገዥ ፓርቲ በመሆኑ የተለየ ኃላፊነት እንዳለበት አመልክተዋል፡፡ ከዚህ አኳያ ሕዝቡ የጣለበትን ኃላፊነት ባለፉት አምስት ዓመታት እንዴት ተወጣ? ምን ስኬት አስመዘገበ? ምን ድክመት ነበረበት? ድክመቶቹንስ እንዴት ይወገዳሉ? በሚለው ላይ አተኩሮ የምርጫ ዘመቻውን እንደሚያካሂድ አስረድተዋል፡፡ ‹‹ኢሕአዴግ ቃል የሚገባ ብቻ ሳይሆን የድርጊት ፓርቲ ነው፤›› ያሉት አቶ ደስታ፣ የተመሰከረላቸውና ግልጽ የሆኑ ፖሊሲና ስትራቴጂዎች ባለቤት በመሆኑ አዲስ የሚያስተዋውቀው ፕሮግራም እንደማይኖር አስታውቀዋል፡፡ ይሁን እንጂ በአፈጻጸም ረገድ የሚጠናከሩትን ነጥቦች ለይቶ የተሻለ ስኬት እንደሚመጣ የሚያሳዩ መልዕክቶች በምርጫ ዘመቻው እንደሚቀርቡ ጠቁመዋል፡፡

    አገርን በመቀየር ህዳሴዋን የማረጋገጥ ሥራው ባለፉት አምስት ዓመታት በብዙ ስኬት መታጀቡን ያስታወሱት አቶ ደስታ፣ የኢትዮጵያ ህዳሴ በአንድ ጊዜ የሚረጋገጥ ባለመሆኑ የተሻለ ሥራ ወደፊት የመሥራት ዕድል እንዳለ የሚያሳዩ መልዕክቶች እየተዘጋጁ መሆኑን አመልክተዋል፡፡

    የምርጫ ዘመቻ ልዩነት ይፈጥራል?

    የምርጫ ዘመቻው በምንም ዓይነት ስኬት ቢከናወን ሥርዓቱ ለዴሞክራሲያዊ የመድበለ ፓርቲ ሽግግር የሚመች ባለመሆኑ ልዩነት አያመጣም የሚሉ አስተያየት ሰጪዎች አሉ፡፡ ገዥው ፓርቲ የሚከተለው ርዕዮተ ዓለምና የመንግሥት ባህርይ ለተወዳዳሪ ፓርቲዎች ነፃ ምኅዳር የሚሰጥ ባለመሆኑ፣ እንኳን የምርጫ ዘመቻ ምርጫ ራሱ ለይስሙላ ነው የሚካሄደው የሚለው የገለልተኛ አጥኚዎችም አቋም ይመስላል፡፡

    የተሳካ የምርጫ ቅስቀሳ ለማድረግ ከሚያስፈልጉ ነገሮች አንዱ የፓርቲዎች ደኅንነትና ነፃነት እንደሆነ ያስታወሱት ዶ/ር ካሣሁን፣ ኢሕአዴግ ይህን አቅርቧል ብለው እንደማያምኑ ይገልጻሉ፡፡ ሥርዓቱ ለጤናማ የብዙኃን ፓርቲ ውድድር አመቺ ባለመሆኑ አጠያያቂ መሆኑንም ያክላሉ፡፡ ‹‹ኢሕአዴግ ለመድበለ ፓርቲ ሥርዓት መዳበር ዝግጁ አይመስለኝም፤›› ብለዋል፡፡ ዋነኛውን ምክንያትም ፓርቲና መንግሥት በመቀላቀላቸው ላይ አሳርፈዋል፡፡ ይሁን እንጂ ጫናዎቹ ሁሉ ከገዥው ፓርቲ ፖሊሲ ሳይሆን፣ ከግለሰቦች ውሳኔም ሊመጡ እንደሚችሉ ጠቅሰዋል፡፡ ‹‹ኢሕአዴግ ከተሸነፈ የቀበሌ ሥራዬን አጣለሁ የሚለው ሰው በግሉ ትልቅ ጫና ሊፈጥር ይችላል፤›› ብለዋል፡፡

    አቶ ደስታ ግን ይህ ከእውነታው በተቃራኒ እንደሚገኝ ይገልጻሉ፡፡ ከሚባለው በተቃራኒ ኢሕአዴግ የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት ተጠናክሮ እንዲቀጥል እየሠራ እንደሆነ ተከራክረዋል፡፡ ‹‹ሕገ መንግሥቱን መሠረት አድርገው በነፃነት እንዲንቀሳቀሱ አስችለናል፡፡ በጥላቻ ሳይሆን በጋራ አብሮ መሥራት ተገቢ ነው በማለት የጋራ ምክር ቤት አቋቁመን በጋራ እየሠራን ነው፡፡ ምቹ ሥርዓት እንዲፈጠር የፋይናንስ እገዛ እናደርጋለን፡፡ የሚዲያ ተደራሽነት አመቻችተናል፡፡ አማራጭ ፖሊሲና ስትራቴጂ ግን ልናወጣላቸው አንችልም፤›› በማለት ኢሕአዴግ በፖሊሲና በስትራቴጂዎቹ የበላይነትን እንደተቀዳጀ አብራርተዋል፡፡

    ተቃዋሚ ፓርቲዎች ላለባቸው ድክመት ሕጋዊና ሕገወጥ መንገዶችን በመቀላቀል የመሥራት አዝማሚያ ሁሉ ኢሕአዴግን ተጠያቂ የሚያደርጉት፣ ውስጣዊ ዴሞክራሲና ስለሌላቸው እንደሆነም አቶ ደስታ አስገንዝበዋል፡፡ ራሳቸው ከተተራመሱ በኋላ ሁሌም ኢሕአዴግ አተራመሰን እንደሚሉም ገልጸዋል፡፡ ሥርዓቱ የተሻለ እንዲሆን በማለት ኢሕአዴግና መንግሥት ታግሰውና ችለው ቢቆዩም፣ በግልጽ የሕግ የበላይነት ሲጥሱ ግን መታገስ እንደማይቻል አቶ ደስታ አመልክተዋል፡፡

    ሪፖርተር ያነጋገረውና ስሙ እንዳይጠቀስ የፈለገ አንድ ወጣት ከምርጫ 97 በኋላ የምርጫ ዘመቻና ቅስቀሳ ስሜት እንደማይሰጡት ይገልጻል፡፡ በድኅረ ምርጫ ወቅት ገዥው ፓርቲም ሆነ ተቃዋሚ ፓርቲዎች በምርጫ ዘመቻው ያሉትን ቃል እንዳላከበሩም ያመለክታል፡፡ ‹‹ገዥው ፓርቲ ቅንጅት አዲስ አበባን ሲያሸንፍ ያሳየው ባህርይ ተገቢ አልነበረም፡፡ ቅንጅትም ለድምፃችን ደንታ ቢስ በመሆን ሥልጣን ካልያዝኩ ብሎ ሁሉንም ነገር ተወው፤›› ብሏል፡፡ ሁለቱም ተወዳዳሪዎች ባህሪያቸው መለወጡን ሳያረጋግጥ በምርጫ እንደማይሳተፍም ይገልጻል፡፡ በአሥር ዓመት ውስጥ መሠረታዊ ለውጥ እንዳላየም ያክላል፡፡

    ያሬድ በላይ በአንድ መንግሥታዊ ድርጅት ውስጥ በአካውንታንትነት የሚሠራ ወጣት ሲሆን፣ የምርጫ ቅስቀሳዎች በተጨባጭ መሬት ላይ ካሉት እውነታዎች ጋር ተናበው እንደማይቀርቡ ይገልጻል፡፡ ‹‹በዘንድሮ ምርጫ የተለየ ነገር አልጠብቅም፤›› በማለትም የምርጫ ዘመቻ ወደ ምርጫው ከመሳብ ይልቅ እንዳራቀው አመልክቷል፡፡

    ሪፖርተር በዘፈቀደ ያናገራቸው የአዲስ አበባ ነዋሪዎች (አስቀድመው የፓርቲ አባላት ከሆኑት ውጪ) የምርጫ ዘመቻን በመከታተል ብቻ የምርጫ ካርዳቸውን እንደማይጠቀሙ ገልጸዋል፡፡

    ስማቸው እንዳይገለጽ የጠየቁ የፖለቲካ ተንታኝ ተቃዋሚዎች የቤት ሥራቸውን መሥራት እንዳለባቸው ጠቁመው፣ ‹‹ይህ ሥራ በምርጫ መሳተፍ ማለትም መራጩን በሚዳኙት ምርጫ ቦርድና ፍርድ ቤቶች ለመዳኘት ፈቃደኛ መሆን ማለት ነው የሚለውን በመቀበል መጀመር አለበት፤›› ብለዋል፡፡ ከምርጫ 97 በኋላ የፖለቲካ ምኅዳሩ በጣም መጥበቡ እውነት ቢሆንም፣ ባለው ጠባብ ምኅዳር ላይ የተለየ ነገር ሲሠሩ አለመስተዋሉን ጠቅሰዋል፡፡ ‹‹ሥርዓቱን ለመፈተን ሁሉንም መንገዶች አሟጦ መጠቀም ያስፈልጋል፡፡ የሌላውን ድክመት በማውራት ላይ ከማተኮር ጥንካሬያቸውን ለማሳየት መታተር አለባቸው፡፡ የቅስቀሳ ይዘታቸው በድጋሚ ሊከለስ ይገባል፤›› ሲሉም አክለዋል፡፡ የገንዘብ አቅም ባይኖራቸውም በኢንተርኔት ማኅበራዊ ድረ ገጽንና የሞባይል የጽሑፍ መልዕክትን በመጠቀም መልዕክቶችን ለማስተላለፍ ብዙ የገንዘብ አቅም የማይጠይቅና ከኢሕአዴግ ጫና ውጪ በመሆኑ ሊጠቀሙበት እንደሚገባ መክረዋል፡፡

    ተንታኙ በምርጫ ቅስቀሳ የምርጫ ውጤት ይለወጣል ብለው እንደማያምኑ ይገልጻሉ፡፡ ነገር ግን አገሪቱ የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታውና የተቋማዊ ባህል ጅማሮ ላይ የምትገኝ በመሆኗ፣ ቅስቀሳው አስፈላጊ ሆኖ እንደሚቀጥል አመልክተዋል፡፡ ዶ/ር ካሳሁንም በተመሳሳይ የምርጫ ውጤት በምርጫ ቅስቀሳ የሚመሠረትበት ሁኔታ ኢትዮጵያ ውስጥ ገና አለመፈጠሩን ይገልጻሉ፡፡

    አቶ ዋሲሁንም ቅስቀሳ የምርጫ ውጤትን ይለውጣል ተብሎ የሚታሰብ ቢሆንም፣ የኢትዮጵያ ሁኔታ ተቃራኒ ውጤት እንዳስመዘገበ ይገልጻሉ፡፡ ‹‹በ2002 ምርጫ በቅስቀሳው ኢዴፓ ያሸነፈ ይመስለኛል፡፡ ነገር ግን የምርጫ ውጤቱ ይኼን አላንፀባረቀም፤›› ብለዋል፡፡ ‹‹የተማረ የሰው ኃይል ትንሽ በሆነባት ኢትዮጵያ በዕውቀት ላይ ተመሥርቶ የሚመርጥ ኃይል ገና አልተፈጠረም፡፡ ለዚያ የሚሆነውን መደላደል መፍጠር አለብን፡፡ ባናሸንፍም የዴሞክራሲ ሥርዓቱን ግንባታ ለማሻሻል የምንችለውን ሁሉ ማድረግ እንቀጥላለን፤›› በማለትም የምርጫ ቅስቀሳው ውጤትን ይቀይራል ብለው እንደማያምኑ አብራርተዋል፡፡

    በሒደት በምርጫው ባህል ላይ ለውጥ እየታየ እንደሆነ የሚገልጹ አስተያየት ሰጪዎች፣ በኢትዮጵያ የምርጫ ቅስቀሳና የምርጫ ውጤት ቀጥተኛ ግንኙነት ለመፍጠር ብዙ እንደሚቀር ይጠቁማሉ፡፡

    spot_img
    - Advertisement -

    ትኩስ ጽሑፎች

    ተዛማጅ ጽሑፎች

    - Advertisement -
    - Advertisement -