Sunday, April 14, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

መንግሥት ውስጡን አብጠርጥሮ ይፈትሽ!

የመልካም አስተዳደር መገለጫ ከሆኑ ባህርያት ውስጥ የሕዝብ ተሳትፎ፣ የሕግ የበላይነት፣ ግልጽነትና ተጠያቂነት፣ ብሔራዊ መግባባት፣ ፍትሐዊ የሀብት ክፍፍል፣ ውጤታማነትና ዘለቄታ ያለው ስትራቴጂካዊ ራዕይ ይጠቀሳሉ፡፡ አንድ መንግሥት እነዚህን ወሳኝ ጉዳዮች በተግባር አረጋግጫለሁ ብሎ ደረቱን ነፍቶ መናገር የሚችለውም በሕዝብ ሲመሰከርለት ብቻ ነው፡፡ በእርግጥ እነዚህ ሁሉ ነገሮች ሙሉ በሙሉ ይሟሉ ዘንድ ደግሞ የሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት አዎንታዊ ሚናም ተፈላጊ ነው፡፡

በአገሪቱ ተጨባጭ ሁኔታ ላይ ተመርኩዘን ለመልካም አስተዳደር የሚጠቅሙ ግብዓቶችን ለመጠቀም ያለውን ፍላጎት ስናይ፣ የሚስተዋለው ተቃራኒ ነው፡፡ ለዚህም ነው የመንግሥት ጓዳ መፈተሽ ያለበት፡፡ መልካም አስተዳደርን ለማስፈን ቅን ልቦናና መልካም መንፈስ የሚያስፈልግ ቢሆንም፣ በምርጫ የመንግሥት ሥልጣን የሚይዝ ማንኛውም የፖለቲካ ድርጅት ግን ግዴታ አለበት፡፡ ለታይታና ለማስመሰል ዴሞክራት ነኝ በማለት የሕዝብን መብት እየተጋፉ መኖር አይቻልም፡፡ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት የሚገነባው ለመልካም አስተዳደር መገለጫ የሆኑት ባህርያት በምልዓት ተግባራዊ ሲሆኑ ብቻ ነው፡፡

አገሪቱን ላለፉት 24 ዓመታት ያህል በመምራት ላይ ያለው ኢሕአዴግ እንደማንኛውም የፖለቲካ ድርጅት የምርጫ ተወዳዳሪ እንደመሆኑ መጠን፣ ለመልካም አስተዳደር መገለጫ የሆኑ ባህርያትን ማምጣት ይጠበቅበታል፡፡ ኢሕአዴግ የሚመራው መንግሥት ደግሞ በልማቱ ላይ ከፍተኛ ድል አስመዝግቤያለሁ ቢልም፣ በዴሞክራሲው መስክ የሚነሱበት ስሞታዎች በርካታ ናቸው፡፡ በተደጋጋሚ መልካም አስተዳደርን ለማስፈን ተግዳሮቶች እንደሚገጥሙትና ትግል እያደረገ መሆኑን ቢገልጽም፣ አሳማኝ የሆነ መፍትሔ ማምጣት ተስኖታል፡፡ ችግሮች ከጊዜ ወደ ጊዜ እየሰፉ ናቸው፡፡ ቅሬታዎች በየደረጃው ይሰማሉ፡፡ አቤት የሚሉ ወገኖች ሰሚ አጣን ብለው ይጮሃሉ፡፡ ችግሮች በስብሰባዎች ወይም በተለያዩ ግምገማዎች ሲቀርቡ ይድበሰበሳሉ፡፡ በመንግሥት ቁጥጥር ሥር ያሉ መገናኛ ብዙኃን ስኬቶችንና ሙገሳዎችን ካልሆነ በቀር ጥሪ አንቀበልም ብለዋል፡፡ ለዚህም ነው የመንግሥት ጓዳ መፈተሽ ያለበት፡፡

የሕዝብ ተሳትፎ አናሳ በሆነበት ሁኔታ ውስጥ የሚወሰኑ ውሳኔዎች ትክክለኛነትና ተዓማኒነት እንዴት ነው የሚረጋገጠው? በዴሞክራሲያዊ አሠራር ዜጎች በቀጥታ ወይም በተወካዮቻቸው አማካይነት በማንኛውም መንግሥታዊ ውሳኔ ተሳታፊ መሆን አለባቸው፡፡ እንዲህ ዓይነቱ የውሳኔ ሰጪነት ተሳትፎ ዕውን መሆን የሚችለው ሐሳብን በነፃነት የመግለጽና የመደራጀት መብት በተግባር ሲረጋገጥ ብቻ ነው፡፡ በተጨባጭ የሚታየው ግን በሕዝብ ስም ተወሰኑ የሚባሉ ጉዳዮች በአብዛኛው የውዝግብ መነሻ ሲሆኑ ነው፡፡ ለምን? ችግሩ በየደረጃው ካሉ የመንግሥት ሹማምንት? ወይስ በአጠቃላይ ከሥርዓቱ? ይህ በሚገባ መፈተሽ አለበት፡፡

የሕግ የበላይነት ጉዳይ ተደጋግሞ ሊወሳ የግድ ይላል፡፡ ሕጉን የሚተረጉሙ አካላት ነፃነትና ገለልተኝነት በተግባር ሲረጋገጥ፣ ፍትሕ ለሁሉም ዜጎች ተደራሽ ይሆናል፡፡ በፍትሕ ሥርዓቱ ላይ እምነት አጣን የሚሉ ዜጎች ሲኖሩ ደግሞ ችግሩን መርምሮ መፍትሔ መስጠት የማን ተግባር ነው? ‹‹አንድ ንፁህ ዜጋ ያላግባብ ከሚታሰር ይልቅ አንድ ሺሕ ወንጀለኞች ቢለቀቁ ይመረጣል›› የሚለው የሕግ መርህ ዜጎች በፍትሕ ሥርዓቱ ላይ እምነታቸው የተጠናከረ እንዲሆን ነው፡፡ ሁም ዜጎች በሕግ ፊት እኩል መሆናቸው በተግባር ሲተረጎም፣ የሕግ የበላይነት መስፈኑ ይረጋገጣል፡፡ ነገር ግን የሕግ የበላይነት የሚጋፉ ባለሥልጣናት፣ ባለሀብቶች፣ ማፍያ መሰል ቡድኖች፣ ወዘተ ዜጎችን ያላግባብ ሲያንገላቱ ከመንግሥት የበለጠ ማንን ሊያሳምም ይገባል? የመንግሥት ጓዳ መፈተሽ አለበት የሚባለው ለዚህ ጭምር ነው፡፡

የመንግሥት አሠራር ግልጽነትና ተጠያቂነት ሲጎድለው የሚጎዳው ሕዝብ መሆኑ የታወቀ ነው፡፡ ነገር ግን የዚያኑ ያህል ሥርዓቱም ተጎጂ ይሆናል፡፡ ግልጽነትና ተጠያቂነት በሌለበት አሠራር መረጃዎች በነፃነት ለተጠቃሚዎች አይደርሱም፡፡ የተሳሳቱና የሐሰት ሪፖርቶች ይበረክታሉ፡፡ በዚህም ምክንያት መንግሥት በተሳሳተ መረጃ የተሳሳተ ውሳኔ ላይ ይደርሳል፡፡ ይህም አገርን ይጎዳል፡፡ በተለይ በሙስና የአገርና የሕዝብ ንብረት የሚዘርፉ ወገኖች ግልጽነትና ተጠያቂነት እንዳይኖር ተግተው ይሠራሉ፡፡ ሥርዓቱን ከላይ እስከ ታች ቆላልፈው በመያዝ የአገሪቱን ሀብት ከመዝረፋቸውም በላይ፣ ንፁኃን ዜጎችን ያለ ኃጢያታቸው ይንገላታሉ፣ ያሳስራሉ፣ ያሳድዳሉ፡፡ ከዚያ የከፋም አደጋ ያደርሳሉ፡፡

በግልጽነትና ተጠያቂነት መጓደል ምክንያት ቢሮአቸውን እየዘጉ የትም የሚውሉ ሹሞች አሉ፡፡ የት እንደሆኑ ሲጠየቅ የፈረደበት ስብሰባ፣ ሥልጠና፣ ጉዞ እየተባለ ይዋሻል፡፡ ግብር ከፋዩ ሕዝብ ግን ይጉላላል፡፡ ከፍተኛ ምሬት ውስጥ ይገባል፡፡ በከፍተኛ ካፒታል በርካታ ዜጎችን ቀጥረው የተለያዩ የኢንቨስትመንት ዘርፎች ውስጥ የገቡ የአገር ውስጥና የውጭ ባለሀብቶች ጉዳያቸውን የሚፈጽምላቸው እያጡ ናቸው፡፡ በግለሰብ ደረጃ ያለው ደግሞ የዕለት ጉርሱን ከማጣት አልፎ ተስፋው ይደበዝዛል፡፡ ለምን ብሎ የሚጠይቅና የሚገስፅ ከሌለ ችግር ነው፡፡ የመንግሥት ጓዳ በደንብ ይፈተሽ፡፡

ብሔራዊ መግባባት ባለበት የአገር ጉዳይ የሁሉም ዜጎች አጀንዳ ይሆናል፡፡ መልካም አስተዳደርና ዴሞክራሲ በሰፈነበት ሥርዓት ውስጥ ልዩነቶች ተቻችለው የጋራ አገራዊ ጥቅም ይከበራል፡፡ ለሰላማዊ የፖለቲካ ሒደትም ወሳኝ ነው፡፡ በአገር ጉዳይ አንደኛው ዋነኛ ባለቤት ሌላኛው ባዕድ ተደርጎ አይታይም፡፡ ብሔራዊ መግባባት እንዲኖር የሚፈለገው ዜጎች የትም ይኑሩ የትም ለአገራቸው በዕውቀታቸው፣ በጉልበታቸውና በገንዘባቸው ትልቅ አስተዋጽኦ እንዲያደርጉ ነው፡፡ ብሔራዊ መግባባት በሌለበት ግን ጥላቻ፣ አሉባልታ፣ የአገር ሚስጥር አለመጠበቅና ክፋት ይነግሣሉ፡፡ መንግሥት ለብሔራዊ መግባባት እንቅፋት የሚሆኑ አሠራሮቹንና ሰዎቹን ጭምር በሚገባ መፈተሽ አለበት፡፡

የአገሪቱ ሀብት የመላ ኢትዮጵያውያን እስከሆነ ድረስ ሁሉም ዜጎች በፍትሐዊነት ተጠቃሚ መሆን አለባቸው፡፡ ዜጎች ለአገራቸው በሚያበረክቱት አስተዋጽኦ መጠን በፍትሐዊ መንገድ ተጠቃሚነታቸው ሲረጋገጥ፣ የአገሪቱ ልማትና ዕድገትም ይፋጠናል፡፡ አንድ ሰው በሀብት ሲንበሻበሽ ምንጩ በግልጽ መታወቅ ይኖርበታል፡፡ ወጥቶ ወርዶ፣ ላቡን አንጠፍጥፎና ዕውቀቱን ተጠቅሞ ነው ያገኘው? ወይስ ንፋስ አመጣሽ ነው? ካልተባለ ችግር ነው፡፡ የአገሪቱ ልማትና ዕድገት ጤነኛ ነው የሚባለው በአገሪቱ ውስጥ የሚንቀሳቀሰው ሀብት የታከመ ሲሆን ብቻ ነው፡፡ የአገሪቱ ባንኮችና ኢንሹራንስ ኩባንያዎች በጤነኛ መንገድ እየተጓዙ ናቸው? አስመጪና ላኪዎች ሕጉን ተከትለው በትክክል እየሠሩ ናቸው? አምራቾች የጥራት ደረጃቸው የተረጋገጠ ነው? አገልግሎት ሰጪ ተቋማት በአግባቡ እየሠሩ ነው? የጉምሩክና የታክስ ሥርዓቱ በዘመናዊ አሠራር እየተመራ የሚፈለግበትን እያደረገ ነው? የረቀቁ ማጭበርበሮችንና ዘረፋዎችን ይከታተላል? ሌሎች መንግሥታዊ ተቋማት በአግባቡ ሥራቸውን እየሠሩ ናቸው? ከንግድና ከፋይናንስ ተቋማት ጋር የሚገናኙ ድንጋጌዎች መሬት ላይ ካለው አሠራር ጋር ይናበባሉ? በየጊዜውስ ወቅቱን የሚመጥን ማሻሻያ ይደረግባቸዋል? እነዚህ ሁሉ ካልተፈተሹ የአገሪቱ ሀብት በፍትሐዊ መንገድ እየተከፋፈለ ነው ማለት ዘበት ነው፡፡ መንግሥቱን ጓዳውን ይፈትሽ፡፡

የአንድ መንግሥት አሠራር ከሚለካባቸው ዘዴዎች መካከል ዋነኛው በተግባር የሚታየው ውጤታማነት ነው፡፡ የመንግሥት ተቋማት አደረጃጀት፣ የሰው ኃይል ሥምሪት፣ የሥራ ዝርዝር ዕቅድ፣ ክንውንና አፈጻጸም ደረጃውን በጠበቀ መንገድ የሚመራ ከሆነ ውጤታማነቱ ከሚፈለገው በላይ ይሆናል፡፡ በአገራችን ተጨባጭ ሁኔታ ግን መንግሥታዊ ተቋማት ተልዕኮና ራዕይ ይዘው እንደሚንቀሳቀሱ ቢናገሩም፣ ብዙዎቹ የሚመሩት በገጠመኝ ነው፡፡ ለዚህ ዋነኛ ማሳያው በዓመቱ መጀመርያ የሚይዙት ዕቅድና በመጨረሻው ዓመት የሚታየው ደካማ የአፈጻጸም ውጤት ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪም ሕዝቡ በእያንዳንዱ መንግሥታዊ ተቋም ላይ ያለው እርካታ ጥናት ቢደረግበት ደግሞ፣ ምን ያህል ችግር እንዳለ መገንዘብ ይቻላል፡፡ በተለይ ምሬትና ኡኡታ የሚሰማባቸው አገልግሎት ሰጪ ተቋማት ጉዳይ ቢነሳ ደግሞ ከዚህም በላይ ብዙ ማለት ይቻላል፡፡ የመንግሥት ጓዳ ተብጠርጥሮ ይፈተሽ፡፡

ለአንድ አገር ራዕይ ያስፈልጋል፡፡ ይህ ራዕይ ደግሞ ዘለቄታ ያለውና ሁሉንም የአገሪቱን ሕዝቦች የሚያስተሳስር መሆን ይገባዋል፡፡ ይህ እንደ አገራዊ ፍልስፍና የሚቆጠር ራዕይ የአገርን ዳር ድንበር በማስከበር፣ ሁሉንም ሕዝብ ያማከለ አገራዊ መግባባት በመፍጠር፣ ልማቱንና ዕድገቱን በዘለቄታዊነት በማስቀጠል፣ ኢትዮጵያ በአፍሪካ ብሎ በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚያኮራ ተሳትፎ እንዲኖራት በማድረግ፣ ሰላምና ዴሞክራሲን በማስፈን የታዳጊ አገሮች ሞዴል ማድረግና የመሳሰሉት ናቸው፡፡ ለዚህ ዓይነቱ አገራዊ ራዕይ ዝግጁ የሆነ፣ ከጠባብነትና ከዘረኝነት የፀዳ፣ የአገሪቱን ታሪካዊ ዳራና የሕዝቡን የአብሮነት መንፈስ የበለጠ የሚያድስና ለዚህም ማንኛውም ዓይነት መስዋዕትነት ለመክፈል ዝግጁ መሆን ያስፈልጋል፡፡ ለዚህ የጋራ አገራዊ ስኬት ሲባል መንግሥት ደግሞ ደጋግሞ ውስጡን አብጠርጥሮ መፈተሽ አለበት!

 

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች

የወጪ ንግድ ፖሊሲያችን አገርን የሚጠቅምና ሕገወጥነትን የሚነቅል ሆኖ እንደ አዲስ ሊቀረጽ ይገባል!

ኢትዮጵያ ያልተቋረጠ የውጭ ምንዛሪ ችግር ውስጥ እንድትገባ ካደረጓት የተለያዩ...

የኢትዮጵያ ከአጎአ የገበያ ዕድል መታገድ በኢንዱስትሪዎች ላይ ያስከተለው ጉዳት

የአሜሪካ መንግሥት እ.ኤ.አ. በ2000 መገባደጃ ላይ ያፀደቀው የአፍሪካ ዕድገትና...

የአብዮቱ ያልተዘጉ ዶሴዎች

‹ዳኛው ማነው› ሒሳዊ ንባብ - ሐሳብና ምክንያታዊነት በዚያ ትውልድ...
spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

የማፍረስ ዘመቻው በብልሹ አሠራሮች ላይም ይቀጥል!

መንግሥት በኮሪደር ልማት አማካይነት የአዲስ አበባ ከተማን ዋና ዋና ሥፍራዎች በማፍረስ፣ አዲስ አበባን ከኬፕታውን ቀጥሎ ተመራጭ የአፍሪካ ከተማ ለማድረግ መጠነ ሰፊ ሥራ ከጀመረ ሰነባብቷል፡፡...

ለድጋፍ ብቻ ሳይሆን ለተቃውሞም ማስተንፈሻ ይሰጥ!

በሕዝብ ድምፅ ተመርጦ ሥልጣን የያዘ መንግሥት ዋነኛ ሥራው በሕግ መሠረት የተሰጡትን ኃላፊነቶች በብቃት መወጣት ነው፡፡ የሕዝብን ሰላምና ደኅንነት ማስጠበቅ፣ የአገርን የግዛት አንድነትና ሉዓላዊነት ማስከበር፣...

የፖለቲካ ምኅዳሩ እንዳይዳፈን ጥንቃቄ ይደረግ!

የኢትዮጵያ የፖለቲካ ምኅዳር አሁንም ጤና አልባ ሆኖ የተለመደው ተስፋ አስቆራጭ ሁኔታ ውስጥ ነው የሚገኘው፡፡ ካለፉት ሃምሳ ዓመታት ወዲህ ሊሻሻል ያልቻለው የፖለቲካ ምኅዳር ሰሞኑን አዲስ...