Saturday, December 3, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisment -
    - Advertisment -

    ለተፈጥሮና ለሰው ሠራሽ አደጋዎች የሚያጋልጠው የአየር ንብረት ለውጥ መላ ይፈለግለት!

    ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በተከታታይ የእሳት አደጋዎች ከፍተኛ ውድመት እያደረሱ ነው፡፡ በደረቅ የአየር ፀባይ ምክንያት የሚቀሰቀሱ የደን ቃጠሎዎችም በተደጋጋሚ እየታዩ ነው፡፡ ለአየር ንብረት መለወጥ ከፍተኛ አስተዋጽኦ እያደረጉ ካሉት መካከል የደን መመናመንና በረሃማነት በስፋት ይጠቀሳሉ፡፡ በሕዝብ ቁጥር መጨመርና በከተሞች መስፋፋት ሳቢያ የሰው ልጅና የተፈጥሮ መስተጋብር ሚዛኑ በመቃወሱ፣ ሙቀት በከፍተኛ ደረጃ እየጨመረ ነው፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃ አሳሳቢነቱ ከመቼውም ጊዜ በላይ የላቀው የሙቀት መጨመር በአገራችንም ተፅዕኖው በጣም እየበረታ ነው፡፡ መፍትሔ ሊበጅለት የሚገባ አሳሳቢ ጉዳይ ነውና ለመፍትሔ ጠቃሚ የሆኑ ዋና ዋና ችግሮችን እናንሳ፡፡

    1. ዛፎችን መትከልና መንከባከብ ባህል ይሁን

    በአገራችን ለበርካታ ዓመታት የዘለቀው ዛፎችን በዘመቻ የመትከል ልማድ አሁንም በመጣበት መንገድ ቀጥሏል፡፡ ተማሪዎች በዕረፍት ጊዜያቸው በተለይ በክረምት ወራት የዛፍ ችግኞችን እንዲተክሉ ማድረግ፣ አንዳንድ አጋጣሚዎችን ምክንያት በማድረግ ዜጐችን በዘመቻ አስወጥቶ ችግኞችን መትከል፣ በቅርቡ በኢትዮጵያ ሚሊኒየምና በቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ሕልፈት ምክንያት የዘመቻ ተከላዎች ተከናውነዋል፡፡ ነገር ግን የዛፍ ችግኞችን መትከል እንጂ መንከባከብ ባህል ያላደረገው ይኼ ልማድ ውጤት ሲያስገኝ አልታየም፡፡ በዘመቻ የወጡ ሰዎች የተከሏቸውን ዛፎች ተከታተለው ስላልተንከባከቡ የዜጎችና የአገሪቱ ጊዜ፣ ገንዘብና ጉልበት ሜዳ ላይ ፈሶ ቀርቷል፡፡

    አሁን በመጨመር ላይ ያለውን የአየር ሙቀት እንደበለፀጉት አገሮች በኤሌክትሪክ ወይም በነዳጅ ኃይል በሚሠሩ ማቀዝቀዣዎች ለመከላከል አቅሙ የለም፡፡ ነገር ግን አካባቢያችንን በአገር በቀል ዛፎች በዕቅድ ላይ ተመሥርተን መሸፈን ብንችል ነፋሻማ አየር መፍጠር ይቻላል፡፡ ከዓመታት በፊት ባዶና ገላጣማ የሆኑ ተራራዎች በዛፍ ሲሸፈኑ በአካባቢያቸው ለሚኖሩ ሰዎች ምን ያህል መድኅን እንደሆኑ በቀላሉ መረዳት ይቻላል፡፡ በመኖሪያ ቤቶች፣ በሥራ አካባቢዎች፣ በጐዳና ዳርቻዎችና አካፋዮች፣ እንዲሁም በክፍት ቦታዎች ዛፎችን በዕቅድ ተክሎ የመንከባከብ ባህል ማዳበር ከተቻለ ችግሩን በከፍተኛ ደረጃ መቋቋም ይቻላል፡፡ ይህ ባህል ይዳብር ዘንድ መንግሥትና የሚመለከታቸው አካላት በጋራ ይንቀሳቀሱ፡፡    

    1. ለአረንጓዴ ሥፍራዎችና ፓርኮች ልማት ትኩረት ይሰጥ

    ለአንድ ከተማ ወይም ሰዎች ለሚኖሩበት አካባቢ አረንጓዴ ሥፍራዎች በጣም አስፈላጊ ናቸው፡፡ ዛፎች ችምችም ብለው የበቀሉባቸው ፓርኮችና ገላጣ ቦታዎች ለአንድ ከተማ የሳንባ ያህል ይቆጠራሉ፡፡ በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ ለምሳሌ ያህል ብናነሳ ለፓርኮችና ለአረንጓዴ ቦታዎች የተሰጠው ትኩረት በጣም ያሳዝናል፡፡ የቀድሞ ፓርኮች በሙሉ ኃይላቸው ለከተማው ነዋሪዎች አገልግሎት እየሰጡ አይደሉም፡፡ ቀደም ሲል ሕዝቡ በነፃ ይጠቀምበት የነበረው ከታላቁ ቤተ መንግሥት ወደ መስቀል አደባባይ የሚያመራው ፓርክ፣ በርካታ ሚሊዮን ብሮች ወጥተውበት ቢገነባም በበቂ ሁኔታ አገልግሎት እየሰጠ አይደለም፡፡ እንዲያውም ተዘግቷል ማለት ይቀላል፡፡ በሌሎች ሥፍራዎችም ያሉት የሚያረኩ አይደሉም፡፡ በየአካባቢው የነበሩ ገላጣ ቦታዎችና የኳስ መጫወቻ ሜዳዎች ሕንፃ እየተገነባባቸው፣ ሕፃናትና ጡረተኞች የሚዝናኑባቸው ሥፍራዎች አጥተዋል፡፡

    በከተማው ማስተር ፕላን ላይ በተደጋጋሚ ስለፓርኮችና ስለአረንጓዴ ሥፍራዎች መስፋፋት ብዙ ቢባልም፣ በተጨባጭ የሚታይ ነገር የለም፡፡ በከተማው ውስጥ እየጨመረ የመጣው ሙቀት ከመጠን በላይ በመሆኑ ለፓርኮችና ለአረንጓዴ ሥፍራዎች ከፍተኛ ትኩረት ያስፈልጋል፡፡ በከተማው ውስጥ የሚገኙ ኪስ ቦታዎችና ገላጣ ሥፍራዎች በካሬ ሜትር እየሸነሸኑ ለሕንፃ ግንባታ ብቻ መፍቀድ ትርጉም የለውም፡፡ አንድን ከተማ ከተማ ከሚያደርጉ ወሳኝ ጉዳዮች መካከል ለፓርኮችና ለአረንጓዴ ሥፍራዎች የሚሰጠው ትኩረት ተጠቃሽ ነው፡፡ እንደማንኛውም ታዳጊ አገር በዓለም የአየር ንብረት ለውጥ ሳቢያ ካለጥፋታችን የምንቀጣው አልበቃ ብሎ፣ በገዛ እጃችን የምንፈጥረው ችግር ለአደጋ የበለጠ ተጋላጭ ያደርገናል፡፡ ስለዚህ የአረንጓዴ ሥፍራዎችና የፓርኮች ጉዳይ በጥልቀት ይታሰብበት፡፡ የአገሪቱ ጥብቅ ደኖችና የውኃ አካላት ከብክለት ይጠበቁ፡፡ በኢንቨስትመንት ስም ጥብቅ ደኖችን የማውደም እኩይ ተግባር ይገታ፡፡ ለአረንጓዴ ፀር የሆኑ ድርጊቶች ይቁሙ፡፡ የተከለሉ ፓርኮች በባለቤትነት መንፈስ ይጠበቁ፡፡       

    1. ለሙቀት መባባስ ምክንያት የሆኑ የሕንፃ ግንባታዎች ይታሰብባቸው  

    ምንም እንኳ ከተሞች ሲስፋፉ የሕንፃዎች ግንባታ መጧጧፍ ያለ ቢሆንም፣ የእያንዳንዱ ሕንፃ ግንባታ ደረጃውን የጠበቀ እንዲሆን ሕግ ያስፈልጋል፡፡ ሕንፃዎች ሲገነቡ ምን ዓይነት ማቴሪያል መጠቀም ይኖርባቸዋል? የሚገጥሙዋቸው መስተዋቶችና የሕንፃ አካላት ሙቀትን እንዳይሰበስቡ ወይም እንዳያንፀባርቁ ምን ዓይነት መሥፈርት ማሟላት አለባቸው? በስፋት ሥራ ላይ የዋለው አሉሙኒየም ጥቅሙና ጉዳቱ በውል ይታወቃል ወይ? ከዲዛይን፣ ከቦታ መረጣና ከግንባታ ጋር የተያያዙ ጉዳዮችስ ምን ይመስላሉ? ለአካባቢ ጥበቃ አመቺ ናቸው ወይ? ወዘተ የሚሉት መታየት ይኖርባቸዋል፡፡ ሕንፃዎች አንድ ቦታ ላይ ተጠጋግተውና እጅብ ብለው ሲገነቡ ለዓይን ያስደስቱ ይሆናል፡፡ ነገር ግን በመሀላቸው ክፍተት ባለመኖሩ ምክንያት አየር እንደሚፈለገው ስለማይተላለፍ የተከማቸ ሙቀት ይፈጠራል፡፡ ይህም ለነዋሪዎች ጭንቅ ነው፡፡ በሕንፃ ግንባታ ለአካባቢ ጥበቃና ለዜጎች ደኅንነት የማይታሰብ ከሆነ ችግር ነው፡፡ ለዚህም መፍትሔ ያስፈልጋል፡፡

    1. ለአረንጓዴ ኢኮኖሚ ግንባታ የሚደረጉ ጥረቶች ይበረታቱ

    በኢትዮጵያ ለአረንጓዴ ኢኮኖሚ ፍልስፍና የተሰጠው ትኩረት ቢዘገይም በበጐ ጎኑ ይጠቀሳል፡፡ ኢኮኖሚው በዚህ ፍልስፍና ላይ ተቃኝቶ እንዲጓዝ የተጀመሩ መጠነኛ ጥረቶችም አሉ፡፡ በተለይ በአዲስ አበባ ቀላል ባቡር ፕሮጀክትና በአገር አቋራጭ የባቡር ፕሮጀክቶች ላይም ተግባራዊ እየተደረገ ነው፡፡ በሌሎች ዘርፎችም አነስተኛ ሙከራ እየታየ ነው፡፡ መቼ እንደሆነ ባይታወቅም ወደፊት ካርቦን ዳይኦክሳይድ ወደ አየር የሚረጩ የሕዝብና የጭነት ተሽከርካሪዎችም ወደ ኤሌክትሪክ ኃይል እንደሚቀየሩ ተስፋ አለ፡፡ ፋብሪካዎችም እንደዚሁ፡፡ የአገሪቱ ኢኮኖሚ ለአረንጓዴ ትኩረት ሲሰጥ ይበረታታ ነው የሚባለው፡፡ ታዳሽ የኃይል ምንጮችን በስፋት ለመቀጠም ደግሞ ከፍተኛ ርብርብ ያስፈልጋል፡፡

    የአየር ንብረቱ ተለዋውጦ ሙቀቱን መቋቋም ባልተቻለበት በዚህ ጊዜ፣ መንግሥት ግንባር ቀደም ሆኖ ዜጎችን በምልዓት የሚያሳትፍ መርሐ ግብር በማውጣት በተግባር ሥራው መጀመር አለበት፡፡ ሕዝቡ በባለቤትነት ስሜት ተነሳስቶ የአገሪቱን የደን ሽፋን ለማሳደግ እንዲረባረብ መንግሥት በጥልቅ ያስብበት፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃ በአየር ንብረት ለውጥ ሳቢያ ጉዳት የደረሰባቸው አገሮች ካሳ እንዲያገኙ በተደጋጋሚ ጥያቄ ቢቀርብም ምላሹ አጥጋቢ አይደለም፡፡ እየባሰበት ካለው የአየር ንብረት ጋር መላመድ የግድ መሆኑ በተደጋጋሚ ቢነገርም፣ በአገር ደረጃ ግን የራስን ጥረት በስፋት ማሳደግ ካልተቻለ የሚጠብቀው አደጋ ነው፡፡ ዛፎችን መትከል፣ ለአረንጓዴ ሥፍራዎችና ፓርኮች ትኩረት መስጠት፣ ጥብቅ ደኖችንና ብሔራዊ ፓርኮችን መንከባከብና መጠበቅ፣ ሕንፃዎችን ለአካባቢ ጥበቃ አመቺ አድርጎ መገንባትና የመሳሰሉት የአረንጓዴ ኢኮኖሚ አካል ይደረጉ፡፡

    የአየር ንብረት ለውጡ ከቁጥጥር ውጪ እየሆነ ሲሄድና አገሮች ደግሞ መቋቋም ሲሳናቸው ውጤቱ ውድመት ነው፡፡ ለሰው ሠራሽና ለተፈጥሮ አደጋዎች መጋለጥ ነው፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃ ሙቀት በመጨመሩ ምክንያት ባህሮችና ውቅያኖሶች ክትራቸውን እየጣሱ የጐርፍ አደጋ እያደረሱ ነው፡፡ በረሃማነት እያስፋፉ ነው፡፡ ድርቅና ከፍተኛ ዝናብ እየተፈጠሩ ናቸው፡፡ የበረዶ ክምችት መጠን እየጨመረ ነው፡፡ በእኛ አገር ደግሞ የዝናብ እጥረት በመፍጠር ወትሮም በጣም ዝቅተኛ የሆነውን የምግብ ዋስትና ተስፋ ያጨልማል፡፡ ረሃብ ያመጣል፡፡ የቤትና የዱር እንስሳት ያጠፋል፡፡ የውኃ አካላትን ያደርቃል፡፡ ለልመና ይዳርጋል፡፡ ክቡር የሆነውን የሰው ልጅ ሕይወት ይቀጥፋል፡፡ በመሆኑም የአየር ንብረት ለውጥ እየፈጠራቸው ያሉ አስከፊ ክስተቶች መፍትሔ ይፈለግላቸው፡፡ ሕዝባችንን ለተፈጥሮና ለሰው ሠራሽ አደጋዎች የሚያጋልጠው የአየር ንብረት ለውጥ መላ ይፈለግለት፡፡   

      

    በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

    አሜሪካ ሕወሓትን በማሳመንና በመጫን በሰላም ሒደቱ ትልቅ ሚና መጫወቷን የኢትዮጵያ ዋና ተደራዳሪ አስታወቁ

    የተመድና የአውሮፓ ኅብረት አበርክቶ አሉታዊ እንደነበር ጠቁመዋል በመንግሥትና በሕወሓት መካከል...

    የአየር መንገድ ተጓዦች በሻንጣ የሚያስገቡትን የልብስና የጫማ ብዛት የሚገድብ ረቂቅ መመርያ ተዘጋጀ

    ከቀረጥ ነፃ ይገቡ የነበሩ ዕቃዎች 87 በመቶ እንዲቀንሱ ተደርጓል መንገደኞች...

    አዲስ አበባና ኦሮሚያ ወሰን ለማካለል ተስማሙ

    ኮዬ ፈጬ፣ ቱሉዲምቱ፣ ጀሞ ቁጥር 2 ወደ ኦሮሚያ ለቡ፣ ፉሪና...

    በቤንዚንና ነጭ ናፍጣ ላይ ጭማሪ ተደረገ

    ከዛሬ መስከረም 18 ቀን 2015 ዓም እኩለ ሌሊት ጀምሮ...
    - Advertisment -

    ትኩስ ፅሁፎች

    [በተቋሙ ሠራተኞች የተወከሉ አንድ ባልደረባ ሚኒስትሩን ለማነጋገር ቀጠሮ ይዘው ወደ ቢሯቸው ገቡ]

    ጤና ይስጥልኝ ክቡር ሚኒስትር? ሰላም ሰላም ... ተቀመጥ! አመሠግናለሁ ክቡር ሚኒስትር!...

    የጉራጌ ዞን ጥያቄና የክላስተር አደረጃጀት የገጠመው ተቃውሞ

    መንግሥት የደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል አካል የነበሩ ዞኖችንና...

    አዋሽ ባንክ ካፒታሉን ወደ 55 ቢሊዮን ብር ለማሳደግ ያስገደደው ምክንያት ምንድን ነው?

    ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላላ ጉባዔውን ያካሄደው አዋሽ ባንክ የ43 ቢሊዮን...

    አቢሲኒያ ባንክ ካለፈው ዓመት የ127 በመቶ ብልጫ ያለው ትርፍ በማግኘት አዲስ ታሪክ አስመዘገበ

    አቢሲኒያ ባንክ ከቀደሚ የሒሳብ ዓመት የ127 በመቶ ብልጫ ያለው...

    የጉድለታችን ብዛቱ!

    ከፒያሳ ወደ ሜክሲኮ ልንጓዝ ነው። ጎዳናውን ትውስታ እየናጠው ሁለትና...
    spot_img

    ተዛማጅ ፅሁፎች

    ለዘመኑ የማይመጥን አስተሳሰብ ዋጋ ያስከፍላል!

    በኳታር እየተከናወነ ያለው የዓለም ዋንጫ በእግር ኳስ ጨዋታ ውስጥ ያልተጠበቁ ማራኪ ቴክኒኮችንና ታክቲኮችን ከአስገራሚ ውጤቶች ጋር እያስኮመኮመ፣ ከዚህ ቀደም በነበረ ችሎታና ዝና ላይ ተመሥርቶ...

    መንግሥት ለአገር የሚጠቅሙ ምክረ ሐሳቦችን ያዳምጥ!

    በሕዝብ ድምፅ የተመረጠ መንግሥት ለሕዝብ የሚጠቅሙ ሐሳቦችን የማዳመጥ ኃላፊነት አለበት፡፡ ሥራውን ሲያከናውንም በግልጽነት፣ በተጠያቂነትና በኃላፊነት መርህ መመራት ይኖርበታል፡፡ እያንዳንዱ ዕርምጃው በሕግ ከተሰጠው ኃላፊነት አኳያ...

    የሰላም ስምምነቱ ተግባራዊ ይደረግ!

    የሰላም ስምምነቱ ‹‹ታጥቦ ጭቃ›› ሊሆን የሚችልባቸው ምልክቶች እየተስተዋሉ ነው፡፡ ሚሊዮኖችን ለዕልቂት፣ ለመፈናቀል፣ ለከፍተኛ ሰብዓዊ መብት ጥሰትና መሰል ሰቆቃዎች የዳረገው አውዳሚ ጦርነት በፕሪቶሪያው ስምምነት መሠረት...