Saturday, June 15, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

ሙስናን ማንበርከክ የሚቻለው አድርባይነትንና ግዴለሽነትን በማሸነፍ ብቻ ነው

ሰሞኑን በሪፖርተር አንድ ጽሐፊ ባስነበቡን አንድ ጽሑፍ አዲስ አበባን እየጮኸ የሚያስደነግጥ የመልካም አስተዳደር ጥሰት እየከበባት መሆኑን ዳስሰዋል፡፡ በእርግጥ ጽሑፉ የከተማ አስተዳደሩን የቅርብ ጊዜ ግምገማ የችግሩን ሰንኮፍ ደጋግሞ ለመጠቆም የደፈረ ይመስላል፡፡ መሠረታዊው ችግር የነቀሰው ጽሑፍ ገዥው ፓርቲና መንግሥት በአመራርና በፈጻሚው ሥነ ምግባር ላይ አተኩሮ መሥራት እንዳለበትም ይመክራል፡፡

እኔም በዛሬ ምልከታዬ አቶ በዕደ ማርያም ከተባሉት ጸሐፊ ጋር በምጋራቸው ነጥቦች ዙሪያ ጥቂት ሐሳቦችን ለማካፈል እችላለሁ፡፡ በተለይ በአገሪቱ እንደ ዋዛ ብቅ ብሎ እየተንሰራፋ የመጣውን ሙስናና የመልካም አስተዳደር እጦት ለማስቀረት እንዴት ትብብርና ትግል ማድረግ እንዳለብን ማንሳት እችላለሁ፡፡ አድርባይነት፣ መተዛዘልና ግዴለሽነት እንዴት ያሉ ፀረ አገር ድርጊቶች እንደሆኑ አስቃኛለሁ፡፡

ኢሕአዴግ ሆይ ውለታህ እንዳይጠፋ ሙስናን ተፀየፍ

‹‹ኢሕአዴግ ሥራ አልሠራም ስኬትም አላስመዘገበም›› ከሚሉት ጭፍን ወገኖች ተርታ አይደለሁም፡፡ አገሪቱን እየመራ ያለው መንግሥት ባለፉት 24 ዓመታት ውስጥ የተፈጠረለት የብድርና የዕርዳታ ዕድል፣ ዓለም አቀፋዊ የገበያ ሁኔታና ሰላምን ተጠቅሞ ሕዝቡን አነሳስቶ የሠራቸውን ተግባራትንም አልዘነጋም፡፡ ይሁንና መንግሥታዊ ግዴታው ማልማት፣ ሰላምን ማረጋገጥና ዴሞክራሲን ማስፈን እንደመሆኑ ችግሮቹን መፈተሽ እንዳለበት በጥልቀት ማየት ተገቢ ነው፡፡

አገራችን ሙስናና የመልካም አስተዳደር ችግር ተጋርጦበታል፡፡ እዚህ ላይ መንግሥትም የተለየ አቋም ያለው አይመስለኝም፡፡ ምናልባት አሁን እንዳለንበት የምርጫ ፉክክር ወቅት ላይ እንዲነሳ ባይፈለግም ከወረዳ እስከ ፌዴራል መንግሥታዊ መዋቅሮች ተገልጋዮችን ቅር የሚያሰኙ ኢፍትሐዊ ተግባራት አሉ፡፡ አዲስ አበባን በመሳሰሉ ትልልቅ ከተሞች ሕገወጥ የመሬት ወረራና ዘረፋ፣ በገቢዎችና ጉምሩክ አካባቢ የሚታዩ የታክስና የግብር ማጭበርበሮች ተበራክተዋል፡፡ ከኤሌክትሪክ ኃይል፣ ከመጠጥ ውኃና ከመሰል ሕዝባዊ አገልግሎቶች ጋር ተያይዞ ‹‹በእጅ ናልኝ›› አለ፡፡   

በደሃ አገር ኢኮኖሚ ውስጥ ወርቅ ቅብ የተቀባ ጥፍጥፍ ብረት ‹‹ወርቅ›› ነው ተብሎ በመቶ ሚሊዮን የሚገመት የአገር ሀብት ተዘርፏል፡፡ በመቶ ሚሊዮኖች ግምት ያላቸው የቴሌኮም ኔትወርክና የሞባይል ፕሮጀክት ማስፋፊያ ሙስና የፈጸሙ፤ አልያም በአሥር ሚሊዮኖች በሚገመት የኤሌክትሪክ ትራንስፎርመር ግዥ ሌብነት የፈጸሙ ‹‹የመንግሥት ሌቦች›› የታዩበት በዚህ ሥርዓት መሆኑን መካድ ያስቸግራል፡፡ በዚህ መንገድ ልዘርዝረው ብዬ ብቀጥል ገጹ አይበቃም፡፡

ከዚያ ይልቅ ኢሕአዴግ ሆይ የተጀመረው ተስፋና የሕዝብ ተቀባይነት እንዳይነጥፍም ሆነ ‹‹ኪራይ ሰብሳቢነት›› የምትለው የሙስና ቋት አሸናፊ ሆኖ አገር እንዳያጠፋ ላሳስብህ የምወዳቸው ቁም ነገሮች አሉ፡፡

አንደኛ የምትከተለው ልማታዊ መንግሥት የሚባለው ፍልስፍና ለሙስና የተጋለጠ መሆኑን አስተውል፡፡ ችላም አትበል፡፡ ልማታዊ መንግሥታት ከግሉ ክፍለ ኢኮኖሚ በላይ የመንግሥት የሀብት ጡንቻ ባለቤቶች ናቸው፡፡ ሥልጣንና ሀብት በበረታ ቁጥር ደግሞ በሥነ ምግባርና ጥብቅ ዲስፕሊን መርሆ ካልታጠረ (አንዳንዴ በፀረ ዴሞክራሲያዊ መንገድም ቢሆን አደብ እንዲይዝ ካልተደረገ) ለብልሽት እጅግ የተጋለጠ ነው፡፡

ለዚህ አባባል ጥሩ ምሳሌ የሚሆኑት እነ ቻይና፣ ኮሪያ፣ ጃፓንና ታይዋን ናቸው፡፡ ከየትኛውም ዓለም በላይ በፍጥነት እያደጉ የነበሩት እነዚህ አገሮች ከሠለጠነው የምዕራቡ ዓለም አንፃር ሲታይ የከፋ ሙስና የሚታይባቸው ናቸው፡፡ ያውም እጅ እየቆረጡና የከፋውን ሌባ አንገት በገመድ እያንጠለጠሉ ብቻ ሳይሆን፣ በሙስና የተጠረጠረን የትኛውንም ሀብት ወርሰው ለሕዝብ የሚዳርጉ መንግሥታት መሆናቸው መዘንጋት የለበትም፡፡ ቻይና ከወራት በፊት በአደባባይ የሰቀለቻቸው የአገሯ ሦስተኛ ግዙፍ ባለሀብት የቢሊዮን ዶላሮች ባለቤት እንደነበሩ ይታወሳል፡፡

የምሥራቅ እስያን አካሄድ የተከተለው የኢሕአዴግ መንገድ ለከፋ ሙስና ሳይገለጥ የከረሙበት ምክንያቶች ሊኖሩ ይችላሉ፡፡ አንደኛው የዜጎች የሞራል፣ የሃይማኖትና የማኅበራዊ ሥነ ምግባር ዓይን ላወጣ ልቅ ሌብነት የተጋለጠ ስላልነበር ነው ማለት ይቻላል፡፡ በግሌ ‹‹ሲሾም ያልበላ …›› የሚል ዕድሜ ጠገብ ተረት እንዳለ ባውቅም፣ በንጉሡ ጊዜ የነበረው የሥልጣንና የሀብት ጋብቻ የፊውዳሊዝም ውጤት እንጂ ቀጥታ ሙስና ሊባል አይችልም፡፡

በደርግ ጊዜ ደግሞ ‹‹ከቢራና ከምግብ›› ያለፈ የተንሰራፋ ሙስና አልነበረም፡፡ ይህን የሚያረጋግጠው ከገንዘብ መዝረፍ ባሻገር የሺዎችን ሕይወት የመቅጠፍ ሥልጣን የነበራቸው የደርግ ባለሥልጣናት፣ የጦር ጀኔራሎችና የኢሠፓ ቱባ ሹማምንት ከቀበሌ ቤት ውስጥ እየተለቀሙ የታሰሩ መሆናቸው ነው፡፡ ዛሬ ከእስር የተፈቱ አንጋፋ ሚኒስትሮችም ቤሳ ቤስቲን የሌላቸው ሲሆኑ፣ በውጭ አገር በሚኖሩ ልጆቻቸው እየተደጎሙ እየኖሩ መሆናቸውን መካድ ያስቸግራል፡፡ ኮሎኔል መንግሥቱም ቢሆኑ ጨፍጫፊነታቸውና ሰው በላነታቸው ሊሸሸግ የማይችል ታሪክ የመሆኑን ያህል፣ ከአገር ወዳድነት የዘለለ ስግብግብ የሙስና ስም የላቸውም፡፡ በነገራችን ላይ በደርግ ጊዜ 1976 ዓ.ም. አካባቢ 20 ብር ጉቦ ሲቀበል እጅ ከፍንጅ የተያዘ የትራፊክ ፖሊስ 20 ዓመት እንደተፈረደበት አስታውሳለሁ፡፡ በርበሬና ሸቀጥ ቀሽቤና ሰውሬ አተርፋለሁ ብሎ አደባባይ ላይ በጥይት የተደበደበውስ ስንቱ ነበር?) ታዲያ በዚህ ጭካኔ ማን ሊደፍር!

ከዚህ አንፃር ከዕድገታችንም ሆነ ከለውጡ ባልተናነሰ ሙስና፣ አጭበርባሪነትና የሕዝብ ሀብት ቅሚያ የበረታው በኢሕአዴግ ጊዜ ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ በገዥው ፓርቲ ውስጥ እየቆጠቆጠ የመጣው አድርባይነትና ከዚህ የማይለየው ፀረ ዴሞክራሲያዊ ምልክት የበኩሉን አስተዋጽኦ አድርጓል፡፡ ግልጽነትና ተጠያቂነት ሲዳከም ‹‹ከየት አመጣህ?››፣ ‹‹ይኼ የማን ነው?›› የሚል ሲጠፋ ሕዝብ ይዘረፋል፡፡

ቀደም ሲል በአዲስ አበባ ያለውን ችግር ያስነበቡን ጸሐፊ የአካባቢ ልጅና የብሔር መሳሳብ ለግል ጥቅም ከሆነም አገርን ገደል የሚከት ነው፡፡ ዛሬ በየአቅጣጫው በአንድ ጀንበር ‹‹ሚሊየነር›› የሚሆኑ ዜጎች ኢፍትሐዊ ጉዞ ተጠያቂ ሊኖረው ይገባል፡፡ ከፍተኛ የአገር በደልና ሙስና ፈጽመው በጣት በሚቆጠሩ ዓመታት እስራት ብቻ ‹‹የሚቀጡ›› ሰዎች ከእስር ቤት እንደወጡ ቪ8 እየነዱ ውስኪ ቤት ለማምሸት በቂ አቅም እንዳላቸው እያየን ነው፡፡ የሕዝብ ሀብት ከሌቦች ላይ በግልጽ መመርያ ተነጥቆ ለአገር ጥቅም በስፋት ሲውል አለመታየቱም ዘረፋው የሥርዓት ሽፋን ያለው አስመስሎታል፡፡

ስለሆነም ኢሕአዴግ በትጥቅ ትግሉም ወቅት በነበረው ማሮክሳዊ ፍልስፍናው አልያም በአሁኑ አብዮታዊ ዴሞክራሲ ያለና የነበረውን ተጠያቂነትና ዲሲፒሊን መተግበር ግድ ይለዋል፡፡ ‹‹በየተራ እንዝረፍ!››፣ በቡድን እናጥቃ!››፣ ‹‹ድሮ ተጎድተናል!››፣ ‹‹አሁን ተራችን ነው!›› በሚሉ ጅቦች ከተጠመዘዘ ግን አገርም ይጎዳል ብቻ ሳይሆን፣ ሁሉን የተመኘ ሁሉን ያጣል መሆኑ አይቀርም፡፡

ኢሕአዴግ ሆይ ሙስና የእኛ ችግር ብቻ ባይሆንም ጠንክረህ ታገል

ኢሕአዴግን ጨምሮ ሙስናና መንግሥታዊ ኢፍትሐዊነትን የሚታገሉ ፓርቲዎች ለምርጫ ብለው የሚሠሩት ሥራ አይደለም፡፡ የሙስናና የአጭበርባሪነት የበላይነት ባለበት ሁኔታ በየትም አገር ዘላቂ ሰላም፣ ልማትና መልካም አስተዳደር ሊረጋገጥ አይችልም፡፡ ሌላው ዓለም ሙስና ቢያጋጥመውም የሚሸከመው ኢኮኖሚና የሕዝብ የተሻለ የኑሮ ደረጃ ስላለ ሊቋቋመው ይችላል፡፡ እንደ እኛ ባሉ ደሃ አገሮች ውስጥ ግን ንፅፅሮች የዕለት ጉርስ ካጣ ብዙኃን ሕዝብ ጋር መሆኑ ሊጤን ግድ ይለዋል፡፡

የተለያዩ መረጃዎች እንደሚያሳዩት ከሆነ ዛሬ በዓለማችን በየዓመቱ ከሚመዘገበው ዕድገት ላይ አምስት በመቶ የሚሆነው ሀብት በሙስና ምክንያት ወደ ግለሰቦች ኪስ ይገባል፡፡ ይህ አኃዝ ወደ ገንዘብ ሲቀየር ዓላማ በዓመት በሙስና ምክንያት ከ2.6 ትሪሊየን የአሜሪካን ዶላር በላይ ታጣለች ማለት ነው፡፡ ይህ በሙስና ምክንያት የሚባክነው ሀብት እንደ አኅጉሩ የተለያየ ሲሆን፣ የአፍሪካን ብቻ ወስደን ስንመለከት በዓመት 148 ቢሊዮን ዶላር እንደሚደርስ ይነገራል፡፡

እንግዲህ አስቡት በደሃው አኅጉር አፍሪካ ይህን ያህል ግዙፍ ሀብት በጥቂት ግለሰቦችና ራስ ወዳዶች ሲመዘበር ስንቶች ትምህርት፣ ጤናና የመጠጥ ውኃ ሲያጡ፣ ስንቶች የሚቀምሱት አጥተው በጠኔ ሲናወዙና ያለመጠለያ ጎዳና ላይ ወድቀው ሲውሉና ሲያድሩ ይታሰበናል፡፡ መጠኑ ይለያይ እንጂ በአገራችንም የሙስና ሥጋቱ መመዘን ያለበት እንደዚህ ነው፡፡

ኢሕአዴግ ሙስናን ይበልጥ እንዲታገል የልቤን ሐሳብ በቅንነት ስገልጽለት ዋነኛው ቢሮክራሲው በመርህና በሥነ ምግባር እንዲመራ የማድረጉን ሥራ ማስቀደም አለበት፡፡ ሰዎች እንዴት ይሾማሉ? እንዴት ሥራ ይቀጠራሉ? የኋላ ታሪካቸው ምንድነው? ምን ሀብት አላቸው? ብሎ መፈተሽ ይገባል፡፡ የፖለቲካ አስተሳሰብና አመለካከት እንኳን አንድ መሥፈርት ቢሆን የብቃት፣ የዕውቀትና የሥነ ምግባር ጉዳይ ሊዘነጋ አይገባውም፡፡ ግለሰቦችም በራሳቸው መሥፈርት የፈለጉትን እየመረጡና እየመለመሉ በዙሪያቸው የሚያሰባስቡበት አካሄድ ሊቆም ግድ ይለዋል፡፡ በመግቢያዬ ላይ የጠቀስኳቸው ጸሐፊ እንዳሉት አማካሪና ጉዳይ አስፈጻሚ እየተደረጉ፣ የጨረታ ኮሚቴና የፋይናንስ ‹‹ኃላፊ›› እየሆኑ በየቦታው የሚተከሉ ካድሬዎች ለሙስና ላለመጋለጣቸው ዋስትና የለም፡፡

አገሪቱ በስፋት የምታገኘው የዕርዳታና የብድር ገንዘብ በተለይ የጤናና የትምህርት ዘርፍ ላይ በስፋት እንደሚፈስ ይታወቃል፡፡ እነዚህና ሌሎች የአገር ሀብቶች የሚተዳደሩበት ሕግና ሥርዓት እንዲሁም አፈጻጸምም በጥልቀት ሊመረመር ይገባዋል፡፡ በውጭ አገር ብድርና ኢንቨስትመንት ብቻ ሳይሆን በዓለም አቀፍ ጨረታዎች ላይ ለሙስና የተጋለጡ አካሄዶችና በጥቂቶች የሚወሰኑ የሕዝብ ሀብት ምዝበራዎችም እንደ ሥጋት ሊመረመሩ ይገባቸዋል፡፡

ለምሳሌ ግዙፍ የፈረንሳይ የኢንጂነሪንግ ኩባንያ አሊስቶም በመላው ዓለም ኮንትራቶችን ለማሸነፍ ጉቦ ይሰጥ እንደነበር በቅርቡ የአሜሪካው የስለላ ድርጅት ሲአይኤ አጋልጧል፡፡ ከብራዚል እስከ ቻይና፣ ከአውሮፓ እስከ ደቡብ አፍሪካ የኃይል ማመንጫ በመሥራት የሚታወቀው ይህ ኩባንያ እንደ ግብፅ፣ ሳዑዲ ዓረቢያ፣ ኢንዶኔዥያ፣ ታይዋንና በአፍሪካ አገሮችም (በብዛት) ባለፉት አሥር ዓመታት ገደማ 175 ሚሊዮን ዶላር ጉቦ ለጨረታ እንደሰጠ ተጋልጦ ነው የተከሰሰው፡፡

ልክ እንደዚሁ ሁሉ በአገራችን ግዙፍ የኃይል ማመንጫ፣ የመንገድና የባቡር መስመር ዝርጋታ፣ የአውሮፕላን ማረፊያና ሌሎች ግንባታዎች ጨረታ እያሸነፉ የሚመጡ ኩባንያዎች አካሄድ እንዴት ነው ብሎ መፈተሽ ያስፈልጋል፡፡ ጨረታው እንዴትና በማን፣ ውሳኔው በእነማን ይፈጸማል የሚለውን ቢያንስ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤቶችና ለሕዝብ የማሳውቅ ባህልም መገንባት አለበት፡፡ ከአውሮፓ እስከ ሩቅ ምሥራቅ በስፋት እየገቡ ያሉ ኩባንያዎች አሠራርና የወጪ ሁኔታም በግልጽነትና በተጠያቂነት ባህል መገንባት ግድ ይላል፡፡

እዚህ ላይ የጎረቤት አገር ኬንያን አንድ ምሳሌ ብንጠቅስ በቅርቡ ኧርነስት ኤንድ ያንግ በተባለ ድርጅት የወጣ መረጃን እናገኛለን፡፡ እንዳ መረጃው የኬንያ የግል ክፍለ ኢኮኖሚ በዓለም ዋነኛ ተብለው ከተጠቀሱት በሙስና የተዘፈቁ ዘርፎች አንዱ ነው ማለቱን ጠቅሷል፡፡ ይኼውም በኬንያ ከሦስት ኩባንያዎች አንዱ ጨረታ ለማሸነፍ ጉቦ የሚሰጡ ሲሆን፣ ‹‹ያለጉቦ የሚሆን ነገር የለም›› የሚል ድምዳሜ እየተያዘ መጥቷል እየተባለ ነው፡፡

የዓለም ባንክ እ.ኤ.አ. በ2012 ያለውን የውጭ ኢንቨስትመንት አስመልክቶ ባወጣው ሪፖርት በአገራችን ያለው የሙስና (በግል ኩባንያዎች ጉዳይ ማስፈጸም ላይ) እንደነ ኬንያ የከፋ ሌብነት፣ ብጥብጥ፣ የግል ደኅንነት ሥጋት የለባቸውም፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ተግዳሮት ግን የሥራ ፈቃድን በፍጥነትና በአንድ ሥፍራ የማግኘት ችግር፣ የታክስ አስተዳደር መጓደል፣ የጉምሩክ ማስተላለፎችና የንግድ ሕጎች መዘበራረቅ፣ የፍርድ ቤቶች ችሎት መጓተትና አለመቀላጠፍ፣ የአሌክትሪክ ኃይል፣ የቴሌኮምና ደካማ የትራንስፖርት ችግሮችን ነው፡፡ እነዚህን ችግሮች ለመሻገር ደግሞ ጉቦ መክፈልና በእጅ ለመሄድ መገደድ ያጋጥማል ብሏል፡፡

በኢትዮጵያ ከባንክ አገልግሎትና ከውጭ ምንዛሪ ተመን ሥጋት ጋር በተያያዘ የሚነሳው እንቅፋትም የሙስና ጭስ እንዲያጠለሸው መጠንቀቅ ያሻል፡፡ የሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን እያወጣው ባለው አዲስ ሕግ የባንክና የአክሲዮን ሀብትን ለመቆጣጠር የሚረዳ ደንብ እያዘጋጀ ቢሆንም፣ እስካሁን የሚታወቀው ዘርፉ ለሙስናና ለብልሹ አሠራር የተጋለጠ መሆኑ ነው፡፡

ዛሬ ገና ለጋ በሚባሉ አንዳንድ የአገራችን ባንኮችና ኢንሹራንስ ኩባንያዎች በብድርና በፋይናንስ አቅርቦት፣ በካሳ ክፍያና በገንዘብ ዝውውር ላይ ከፍተኛ ሙስና እየተፈጸመባቸው ነው፡፡ በአሥር ሚሊዮን ወይም በመቶ ሚሊዮን ብር የሚገመት የሕዝብ ገንዘብ ያለ በቂ ማስያዣ የሚያበድሩ፣ የምህንድስና ግምትና የባንክ ቦርዶችን ውሳኔ አሳልፈው የሚሰጡና የሚያስጨርሱ ደላሎች የበዙባቸው ባንኮች አካሄድም አሳሳቢ ነው፡፡ ‹‹የአፍሪካ ቢዝነስ ፐርሴፕሽን ኢንዴክስ ሰርቬይ›› ላይ እንደተጠቆመው፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ባንኮችና ኢንሹራንስ ኩባንያዎች በውጭ ኩባንያዎች የተያዙ ባይሆኑም የፈጣን ዕድገት ፈተና አለባቸው፡፡ ከግልጽነትና ከተጠያቂነት አሠራር ጋር ብቻ ሳይሆን፣ በግል ባንኮች፣ በመንግሥት ባንኮችና በሬጉላቶሪ ተቋማት (ብሔራዊ ባንክና የፋይናንስ ተቋማት ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ) ጫና እንዳለ አስረድቷል፡፡

በአጠቃላይ በዚህ ጽሑፍ ለማስተላለፍ የምፈልገው መልዕክት ግን በየትኛውም መስክ ቢሆን አድርባይነትንና አይቶ ዝም ባይነትን መስበር ግድ የሚል ነው፡፡ ለዚህም ግልጽነት፣ ተጠያቂነትና የእኔነት ስማትን መገንባት ግድና አስፈላጊ ይሆናል፡፡ ዜጎች በአመለካከት፣ በፆታ፣ በዘርና በብሔር፣ በሃይማኖት እኩልነት የእኛ የሚሉት አገር መገንባት አለብን ሲባልም፣ እኩል ተጠቃሚና ተሳታፊ ትውልድ በመፍጠር ላይ በማተኮር እንደሆነ ሊጤን ይገባዋል፡፡

በዚህ ረገድ ደጋግሜ ያነሳሁት ኢሕአዴግና መንግሥት ያለባቸው ኃላፊነት ከፍ ያለ ነው፡፡ በፖለቲካ ‹‹ተቆርቋሪነት›› ስም አገርን የሚዘርፉ እንዳሉ ሁሉ፣ ፖለቲካዊ ሥርዓቱን እየተቃወሙም ‹‹የሕዝብ ጥቅምን›› ለማስከበር የሚሹ አሉና ከየትኛው አድልኦ ወጥቶ በመርህ፣ በሕግና በሥርዓት መመራት ያስፈልጋል፡፡ ምሁራንና ገለልተኛ ወገኖችን ማዳመጥና ሕዝቡን ማሳተፍ ላፍታም ቢሆን ሊረሳ አይገባም፡፡ ሙስናን ማንበርከክ የሚቻለው ግን አድርባይነትንና ግዴለሽነትን በማሸነፍ ብቻ ነው፡፡                

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እንገልጻለን፡፡ 

 

      

   

spot_imgspot_img
- Advertisment -

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

Related Articles