Thursday, June 13, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

ልናገርለማሰባሰብ በታቀደው የዓቃቤ ሕግ ሥራዎች ላይ የተነሱ መሠረተ ቢስ ሥጋቶችና ተግዳሮቶች

ለማሰባሰብ በታቀደው የዓቃቤ ሕግ ሥራዎች ላይ የተነሱ መሠረተ ቢስ ሥጋቶችና ተግዳሮቶች

ቀን:

በዮሐንስ ወልደገብርኤል

በቅርቡ ግዙፍና ሰፊ ሥልጣን ያለው የሚመስል አዲስ የጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ጽሕፈት ቤት የሚያቋቋም ረቂቅ አዋጅ ተዘጋጅቶ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከቀረበ በኋላ፣ የምክር ቤቱ አባላት በረቂቁ ላይ ውይይት በማድረግ ለዝርዝር ዕይታ ለምክር ቤቱ የሕግ፣ የፍትሕና አስተዳደር ቋሚ ኮሚቴ ልከውታል፡፡ ቋሚ ኮሚቴውም በረቂቅ አዋጁ ላይ ገንቢ ሐሳቦች፣ ግብዓቶችና አስተያቶችን ለማሰባሰብ በመገናኛ ብዙኃን ባስተላለፈው ጥሪ መሠረት ሰኞ መጋቢት 26 ቀን 2008 ዓ.ም. ከጠዋቱ 3 ሰዓት ጀምሮ እስከ 9 ሰዓት ድረስ የተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች፣ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ተወካዮች፣ የማኅበራት ተወካዮችና ግለሰቦች ጭምር ተሳትፈውበት ልዩ ልዩ ሐሳቦችንና አስተያየቶችን አስተናግዷል፡፡

ከብዙ መሰል የውይይት መድረኮች በተለየ ሁኔታና በርካታ ታዛቢዎችን በአስገረመ መልኩ የመመርመርና የዓቃቢያነ ሕግነት ሥራዎችን ከመደበኛ የፖሊስና የዓቃቤ ሕግ ተቋማቶች ተገምሶ፣ በየመሥሪያ ቤቶቻቸው ማቋቋሚያ ሕግጋት ላይ እንዲሰጣቸው የተደረጉትና ቀድሞ የሞተው የጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ጽሕፈት ቤት ወራሽ ከሆነው ከፍትሕ ሚኒስቴርና ከፌዴራል ፖሊስ ቁጥጥርና ክትትል ውጪ፣ ማንም ሃይ ሳይላቸው፣ እንደ ልባቸው በሥልጣናቸው ሲጠቀሙባቸውና ሲገለገሉባቸው የቆዩት የፌዴራል የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን፣ እንዲሁም የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ዓቃቢያነ ሕግና ሌሎች ሠራተኞቻቸው በንቃትና በትጋት ጉልህ ተሳታፊ ሆነው ውለዋል፡፡

- Advertisement -

ዓቃቤ ሕግ የሕግ አስከባሪና የሕዝብ ጥቅም ጠባቂ፣ ሕዝብን በመወከል በገለልተኝነት የሚከሰውን ተጠርጣሪ ጨምሮ የማናቸውንም ዜጎች የሰብዓዊ መብት ጠባቂና አስጠባቂ፣ ለሙያው፣ ለፍትሕ ሥርዓቱና ለሕግ የበላይነት ጥበቃ ቀደምት ተቆርቋሪና ቀናዒ መሆን ያለበት ሲሆን፣ ከሁሉም በላይ ደግሞ የአገሪቷ የወንጀል ፍትሕ ትክክለኛውን መስመርና አቅጣጫ እንዲይዝ የማድረግ ኃላፊነት ያለበት በመሆኑ፣ ዓቃቢያነ ሕጉ በረቂቅ ሕጉ ላይ የነቃ ተሳትፎ ለማድረግ በብዛት መገኘታቸው ሙያውም ሆነ ሕጉ ያስገድዳቸዋል፡፡

ይሁን እንጂ በውይይቱ ወቅት እንደታየው ከእነኚህ ተቋማት የመጡት ሠራተኞች በአነሷቸው ጥያቄዎች በእጅጉ ሲያሳስባቸው የነበረው ሕግ የማስከበር ተግባር፣ የወንጀል ሕጎችና የወንጀል ፍትሕ አስተዳደሩ ተሰባስቦ፣ ወጥና አንድ ዓይነት በሆነ መልኩ ተፈጻሚ ስለሚሆንበት፣ እንዲሁም መላውን የአገራችንን ዜጎች በምርመራና በክስ ሒደት ስለሚኖራቸው የሰብዓዊ መብቶች አጠባበቅ፣ ስለሕግ የበላይነት፣ ሙያው ስለሚያድግበትና ስለሚበለጽግበትና በሥልጣን አተገባበሩ ላይ ሊወሰዱ ስለሚገባቸው የጥንቃቄ ጭብጦች፣ ወዘተ. ሳይሆን ይልቁንም እስካሁን ድረስ ለየመሥሪያ ቤቶቹ ተሰጥተው የነበሩት ሥልጣኖቻቸው ሊቋቋም ወደታሰበው  ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ መተላለፉ ስለሚኖረው አሉታዊ አንድምታ ነበር፡፡

ዓቃቢያነ ሕጉ በረቂቅ አዋጁ ላይ እንደታሰበው የመመርመርም ሆነ የመክሰስ ሥልጣኖች ከየተቋማቱ ከተገፈፉ ‹‹የፀረ ሙስና ትግሉን የሚያሽመደምድና ጥርስ አልባ የሚያደርገው ስለመሆኑና በግብር አሰባሰብ ላይም ተፅዕኖ የሚያስከትል መሆኑ›› ከመገለጹም በላይ፣ በአንድ የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን የሥራ ኃላፊ እንደተገለጸው ‹‹የሕግ ማስከበሩ ሲጠነክር ገቢ ይጨምራል፣ ሲላላ ይቀንሳል ሕገወጥነትም ያስፋፋል›› የሚሉና መሰል ልዩ ልዩ ክርክሮች አቅርበዋል፡፡ በተጨማሪም ጭራሹን የተለያዩ ምክንያቶችን በማቅረብ በሚቋቋመው በአዲሱ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ውስጥ የእነኚህ ተቋማት ዓቃቢያነ ሕግ እንዲቀላቀሉ ለማድረግ ረቂቅ ሕጉ ያስቀመጣቸው የቅጥር ማበጠሪያ ሥነ ሥርዓቶችና ቅድመ ሁኔታዎች ለሥራ ዋስትናቸው ሥጋት ላይ እንደጣላቸው በመግለጽ፣ በሙያቸው አግባብ ሕዝብን በመወከል በረቂቅ ሕጉ ላይ ማንሳት ከሚገባቸው አንገብጋቢ ጭብጦች ያፈነገጠ የግል ጉዳያቸውንና ጭንቀታቸውን ሲጠይቁ ተሰምተዋል፡፡

መክረውና ዘክረው በረቂቅ አዋጁ ላይ በትጋት ለመሳተፍ የመጡት የሚመስሉት እነኚህ የኮሚሽኑና የባለሥልጣኑ ሠራተኞች፣ ተቋሞቻቸው የሚያከናውኑዋቸውን ሥራዎች ባህሪያት ‹‹የተለዩ›› መሆናቸውን፣ ‹‹ልዩ ትኩረት ሊሰጣቸው የሚገቡና ውስብስብ መሆናቸውን›› በማስረዳት የተከራከሩ ከመሆናቸው ባሻገር፣ ቢያንስ በአንድ የኮሚሽኑ ሠራተኛ እስካሁን የነበረውን ‹‹ስኬታማ የፀረ ሙስና ትግል›› እንዳይቀለበስና ጥላ እንዳያጠላበት በመግለጽ ለራስ በራስ በተነገረ የምሥራች መልዕክት “Self Congragulatoy Message” ለመከራከር ተሞክሯል፡፡

ሌላው አስገራሚው የዕለቱ ክስተት የነበረው በረቂቅ አዋጁ ላይ ለቀረቡት ልዩ ልዩ ጥያቄዎች መልስ እንዲሰጥና ማብራሪያ እንዲቀርብ የቋሚ ኮሚቴው ሰብሳቢ ዕድሉን ሕጉን ለአዘጋጀው አካል ሲሰጡ፣ የኮሚሽኑ ተወካዮች የረቂቅ ሕጉ አርቃቂዎች ይህ ዕድል ሊሰጣቸው እንደማይገባ ይልቁንም በዕለቱ መፈጸሙ የሚገባቸው ወይም ያለባቸው ኃላፊነት ‹‹የሚሰጣቸውን ሐሳብና አስተያየት መቀበል›› እንጂ፣ ለጥያቄዎች መልስ ከመስጠት መቆጠብ እንዳለባቸው ተደምጧል፡፡ በሌላም በኩል ለቀረቡት ጥያቄዎችና አስተያየቶች መልስም ሆነ ማብራሪያ መስጠት ሳያስፈልግ አስተያየትና ሐሳብ መስጠቱ ሳይቋረጥ መቀጠል እንዳለበት የኮሚሽኑ ሠራተኞች አድማ በሚመስል ሁኔታ ከሰብሳቢው ጋር አተካራ መፍጠራቸው ታይቷል፡፡ ውድ ጊዜያቸውን መስዋዕት በማድረግ ካለምንም ጠባብ የጥቅም ወይም የሥልጣን ፍላጎት ሙያዊ አስተዋፅኦ ለውድ አገራቸው በማድረግ ልምድና ዕውቀታቸውን ለማካፈል የመጡትን አንጋፋና ጎልማሳ ሙያተኞችና ሌሎች የውይይቱ ተሳታፊዎችን ባለማክበርና ከቁም ነገር ባለመቁጠር ጭቅጭቅ ቢፈጥሩም፣ የውይይቱ ሰብሳቢ በትዕግሥትና በማቻቻል መንፈስ መድረኩን የፓርላማው የሕግና የአስተዳደር ቋሚ ኮሚቴ በረቂቁ አዋጅ ላይ ለሚያደርገው ዝርዝር ዕይታ የሚረዳውን ሐሳብና አስተያየት ለማሰባሰብና ለማዳበር መጥራቱን ለማስታወስ ከመገደዳቸውም በተጨማሪ፣ የኮሚሽኑ ሠራተኞች ፍላጎት በብዙኃኑ የድምፅ ብልጫ ፍላጎት ቀሪ እንዲሆን አድርገዋል፡፡

ይህ ጸሐፊ በመንግሥት መዋቅር ሥር ባሉት ተቋማትና ሠራተኞቻቸው መካከል የዚህ ዓይነት የሐሳብ ልዩነት በይፋ በፓርላማው ሲደረጉ በነበሩ መሰል ውይይቶች ላይ እምብዛም በብዛት ገጥሞት የማያውቅ ቢሆንም፣ በእጅጉ የሚመኘውና እንዲበረታታ የሚፈልገው ነው፡፡ ይሁን እንጂ የውይይቱ መሠረታዊ ጭብጥ በሆነውና የምርመራና የዓቃቤ ሕግ ሥራዎች ተመልሰው እንደ ቀድሞው ወደ እናት መሥሪያ ቤቶቻቸው እንዲሰባሰቡ በሚያደርገው ረቂቅ ሕግ ላይ፣ የኮሚሽኑም ሆነ የባለሥልጣኑ መሥሪያ ቤት ሠራተኞች ተቀባይነት ካላቸው ሕጋዊና ንድፈ ሐሳባዊ ምክንያቶች ውጪ በለሆሳስ አልፎ አልፎም ስሜት በተቀላቀለበት ሁኔታ ሲቃወሙ መስማቴና መመልከቴ፣ እስካሁን ተቋማቱ የመመርመርንም ሆነ የመክሰስ ሥልጣናቸውን ፍፁም ጥንቃቄ በተሞላው ሁኔታ ሲጠቀሙበት ለመቆየታቸው ሥጋትን አሳድሮብኛል፡፡

እነኚህ የመመርመርና የመክሰስ መሠረታዊ ሥልጣኖች በአገራችን ዜጎች ሰብዓዊና የንብረት መብቶች ላይ ከፍተኛ አሉታዊ አንድምታ የሚያስከትሉ በመሆናቸው፣ ሥልጣንና ኃላፊነቶቹ እንዲሁም ተግባራዊ አፈጻጸማቸው የሕዝብን መብት በሚያስጠበቁ አግባቦች፣ ተጠያቂነት ሊያስከትሉ የሚገባቸውና ቁጥጥር ሊለያቸው የማይገባ ከባድ ናቸው፡፡ በመሆኑም ሥልጣኖች ከተቋማቱ ሊወሰዱ አይገባም የሚለው መከራከራያ ሲቀርብ ዕውን ለመንግሥትና ለሕዝብ ጥቅም፣ ለሕግ የበላይነት፣ ለተከሰሱና እንዲሁም ለተበደሉ ሰዎች ባላቸው ሰብዓዊ ስሜትና ተቆርቋሪነት ነው ወይስ በሌላ ምክንያት? የሚለው ግልጽ ሊሆንልኝ ባለመቻሉ ልዩ ልዩ ጥያቄዎችን አጭረውብኛል፡፡

ከሁሉ የሚያስገረመው የኮሚሽኑ ሠራተኛ የሆነ ተሳታፊ ከኮሚሽኑ ሊወሰድ የታሰበው የመመርመርና የመክሰስ ሥልጣን በጥናት ላይ ያልተመሠረተና ተገቢነት የሌለው መሆኑን ከመግለጹም በተጨማሪ፣ ኮሚሽኑ ግን እነኚህን ሥልጣኖች እንዲሰጡት ሲደረግ በሚገባ በጥናት ላይ ተመሥርቶ እንደሆነ ለማስረዳት ሞክሯል፡፡ ይህ ጸሐፊ በሚገባ እንደሚያስታውሰው ስለኮሚሽኑ አመሠራረት ጥናት ያደረገው የውጭ አገር አማካሪ ባደረገው ጥናት ላይ ኮሚሽኑ ሁለቱም የመመርመርና የመክሰስ ሥልጣን በአንድ ላይ፣ አለበለዚያም ከሁለቱ አንዱ ሊሰጠው ይገባል ወይ? በሚለው ነጥብ ላይ አማራጮችን ከነምክንያታቸው ማቅረቡን ያስታውሳል፡፡ በዚህም መሠረት ኅዳር 2006 ዓ.ም. ይህ ጸሐፊ ከዚህ ጋዜጣ ጋር ባደረገው ቃለ ምልልስ ላይ እንዳመለከተው በጥናቱ ላይ የሚከተለውን መግለጹን ያስታውሳል፡፡

ውና ሁኖች በአንይ ለተጠት ለባቸው የሚለው በለም በረ ሙስና ግል ገድ ጽሞ ተለም፡፡ ይኼ ተለደ የሚባቸገሮች በሥራ ላይ ያሉት የማሪና የዓቃቤ ሕግ ተቋማት ዊ የሆነ ሙስና ውስጥ ተዘፍቀዋል የሚል ምነት በመንግሥት ላይ ካደረ ቻ ነው፡፡ ምክንያቱም በተለምዷዊውና ተቀባይነት ባለው ራ የሚፖሊስ ነው፡፡ ክስ የሠርተው ግሞቃቤ ሕግ ነ፡፡ እንግዲህ እማት ለፀረ ሙስናው ትግልና ዓላማው ሞ ጠቀታ የውም ተብሎ ከታመነና ማት ው ተለው ከተፈረጁ፣ የረ ሙስናው ም ሁለቱም ልጣኖች ሊጡት ይችላሉ፡፡

ለተኛ ይ የህ ዕምቅ ጠሜታው ተጠያቂዎችን ለፍርድ በማቅረቡ ላይ ዘግየት ይሚል ነው፡፡ ምክንያቱም ቃቤ ግ ተቢ ትረት ሰጥቶ ወይም ወስዶ የሙስና ወንጀሎች ላይሠራ ይችላል የሚል መከራከራያ ይነሳል፡፡ ስተው ምክንያህ ጊዜ ወይም ል ወኝ የሆኑ ማስረጃዎች ሊጠፉ ይችላሉ፡፡ በተኛ ረጃ ሚሽኑ ልበት የለው ዲሆን ልና ህም ምክንያት ረ ሙስና ትግሉ የተጨናዲሆን ል የሚል መከራከራያ ይቀርባል፡፡

ሁለተመመርና የልጣን ተነጣጥሎ ለፀረ ሙስና ተቋሙ ው ይገል በሚለው ነጥብ ላይ ሁለቱም ሥልጣኖች የት ይባቸዋል፡፡ ወይም ማሪ ወይም ከሳሽ ሆን ለበት የሚው ነው፡፡ ሁለቱን ልጣኖች ጠልሎ ዝ የለበትም የሚሉ ምራን የሚርክር ተሙ፣ አንደኛ ከልክ ለፈ ልበልጣን ዲኖረው በማድረግ፣ በተዘረጋለት ዓት ልጓም ሳይበጅለትና ሳይገደብ ተቋሙን ዲሆን ርገዋል፡፡

ሁለተኛ ተቋሙ ሕጐበዘና በልበት ፈጻርጋል፡፡ ስተነጥብ በተይ ፍርድ ቤቶች ነፃ ሆነው ማይባቸ ወይም ሁኔታዎች ተቋሙ ዶ ወይም ግሞ ካማ በነ ማስረጃ ጐጂ የትሕና ፍርድ፣ ወይም ጐጂ የሆነ ሳኔ እንዲሰጥ በማድረግ ኝ የሆነ የፍትሕ ጨናገፍ ሊያስከትል ይችላል፡፡ ይኼ ማለት ደግሞ ንፁዎች ተገቢነት የሌለው ፍርድ ጣል፡፡ ምክንያቱም ው፣ ሱ ከሽ ነው፣ የፍትሕ ሒደቱን ያሽከረክራል፡ ፍርድ ቤቱም ም ገለልተ ስላልሆነ በመሀሉ ተጎጂው ዜጋው ይሆናል፡፡

ሙ በሩ ነፃ ካልሆነ ወደ ፖለቲካ ነት ሊወርድ ይችላል፡፡ ተለይ ተቃሚዎች በማይበረቱበት ሁቀናቃኞን ለማቃት ሣሪያ ሆናል፡፡ ምስተውና ጨረው ምክንያት ሁለቱም ልጣኖች ዲለድረጉ፣ ሙ ሚኑን የጠበቀ ትክክለኛ የራ የሚል ሁታ ይል የል ነው፡፡

ሁለቱም ልጣን ጥቷቋሙ ከልክ ያለ ጉልበት ካገኘ፣ት ሠተኞች በት ፊቀረበውን ዳይ ውን ት ይልቅ ውን ወደ ቅና ፍርውን ዳይወጡ ል፡፡ ህ ምንያሱ ዳተነት የበትና የተሽመደመደ ተም ይሆናል ሚል ነጥብለ፡፡ ሌላው ከዱ ምክንያት ሁለቱም ልጣኖች የጠው ም በቡ ለቃት ያላው ሙተኞች ቅጠር፣ ማሠልጠና ማየት ይጠበቅል፡፡ ምክንያቱም ይነት ልጣኖች ያላቅም ዋል የለጡ ና፡ ስለ ብቃት ያላቸውን ፊነት የሚወስዱ ማሪና ቃቤ ሕግ ሊኖው ይገባል፡፡ ዕወቀት፣ ብቃት፣ ታማኝነትና አስፈላጊው ቅም ርማቃቢያነ ሕግ ማፍራት ወይም ግሞ ልቅ ተና ነው፡፡ እነኚህን ሙያተኞችዲሠሩ ድረግ ግሞ ሌላው ተግዳሮት ነ፡፡

አማካሪው በመጨረሻ ላይ ለመንግሥት ሰጠው ሐሳብ አንድ የሚቋቋመው የፌዴራል የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና ተቋም ሁለቱኖች ርቦ ዲይዝ ለው ነበር የደመው፡፡ በተለይ ግሞረ ሙስና የቃቤ ሕግ ልጣን ሊጠው ይገም፡፡ ማተበትምርመራ፣ በከልና በማስተማር ው የሚል ነበር፡፡ ሁለህ ሐሳብ የተጠበት ምክንያን ሲያብራራ ርግ ጊዜ ከነበረው ሁኔታ ነሳት ሁለቱልጣኖች ቅልሎ ስጠት በጣም ከተኛ የተልጣን ላግቅም ይ ሊውል ይችላል ከሚል ነው፡፡ ሌላው ለዘውም ሆን ሚሽኑ ከልና ማስተማር ይ ማተኖርል የው፡፡ በሆኑም የልጣን ስጠት ልግ ስሆነ፣ ምናልፍትሕ ሚስቴር ወይም በጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ አንድ የቃቤ ሃድ ፍጠር ይቻላል በማለት ሐሳቡን ቋጭቷል፡፡

በኢትዮጵያ የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ዘንድ የመመርመርና የመከሰስ ሥልጣኖችን በተመለከተ፣ በቀድሞው የጉምሩክ ባለሥልጣን ለበርካታ ዓመታት ፊናንስ ፖሊስ ይባል በነበረው የፖሊስ ሠራዊት አካል ቀጥሎም ከ1987 ዓ.ም. ጀምሮ ደግሞ በጉምሩክ ፖሊስ አማካይነት ሲከናውን መቆየቱ ይታወሳል፡፡ የባለሥልጣኑ የምርመራ አሠራሮች የተለዩ ባህሪያት ያላቸው መሆኑ የማይካድ ቢሆንም፣ የምርመራው ሥራ በመሠረቱ በአጭር ጊዜያት ሥልጠናና የአቅም ግንባታ ተግባራት በመደበኛው ፖሊስ ሊከናወን የሚችል ነው፡፡ የጉምሩክ ባለሥልጣን መሥሪያ ቤት ከጉምሩክ ወንጀሎች ጋር በተያያዘ የዓቃቤ ሕግ ሥራዎችን እንዲሠራ በፍትሕ ሚኒስቴር ውክልና እየተሰጠው፣ በሚኒስቴሩ መሥሪያ ቤት ክትትል እየተደረገበትና ለሚኒስቴሩ ስለሥራው አካሄድ ሪፖርቱን እያቀረበ ለአራት አሠርት ዓመታት ሲሠራ መቆየቱ የሚታወስ ነው፡፡ በ1985 ዓ.ም የማዕከላዊ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ መሥሪያ ቤት ሲቋቋም፣ ለጉምሩክ ባለሥልጣን የሕግ አገልግሎት ሠራተኞች ይሰጥ የነበረው ውክልና ቀሪ እንዲሆን ተደርጓል፡፡

የፍትሕ ሚኒስቴር የባለሥልጣኑ መሥሪያ ቤት የምርመራ መዛግብት እየቀረቡለት በሚፈለገው ፍጥነት፣ ቅልጥፍናና ልዩ የጉምሩክ ሕግጋት ዕውቀት ላይ ተመሥርቶ ተግባራቱን ለማከናወን ባለመቻሉ ምክንያት፣ በባለሥልጣኑ የሕግ ማስከበር ሥራዎች ላይ ከፍ ያለ ተፅዕኖ በማስከተሉ እንደ ቀድሞው የፍትሕ ሚኒስቴር ውክልናውን እንዲሰጥ ተለምኖ በ1995 ዓ.ም. መጀመሪያ ለአራት የሕግ ባለሙያዎች፣ በመቀጠልም በርከት ላሉ የሕግ ሙያተኞች ውክልና ተሰጥቶ ሥራቸውን መሥራት ቀጠሉ፡፡ በተመሳሳይ ለመጀመሪያ ጊዜ ለአገር ውስጥ ገቢ የሕግ ሙያተኞችም እንዲሁ ይህ ውክልና እንዲሰጥ ተደርጎ፣ ከባለሥልጣኑ ጋር የተያያዙ የወንጀል ድርጊቶች ላይ የዓቃቤ ሕግ ተግባራትን እንዲያከናውኑ ተደርጓል፡፡

የፍትሕ ሚኒስቴር የዓቃቤ ሕግ ሥራውን እየተከታተለና ሪፖርትም እየቀረበለት የዓቃቤ ሕግ ሥራው ሲሠራ ቆይቶ በ2001 ዓ.ም. ከየትኛው የአገር ውስጥ ወይም የውጭ አገር ተሞክሮ እንደተወሰደ ሳይታወቅ፣ አስቀድሞ በአገራችን ከነበረው በውክልና ለባለሥልጣኑ መሥሪያ ቤት የሕግ ባለሙያዎች እየተሰጠ ሲከናወን ከነበረው ሥራ ያፈነገጠ አዋጅ ወጣ፡፡ ምንም ዓይነት የዓቃቤ ሕግ ዕውቀትም ሆነ ሙያ ለሌለው የባለሥልጣኑ የበላይ ኃላፊ ተጠሪ የሆነ ራሱን የቻለ የዓቃቤ ሕግ ሥልጣንና ኃላፊነት በሕግ እንዲሰጥ ተደርጓል፡፡ በዚህም ሕግ መሠረት የገቢዎችና ጉምሩክ ዓቃቤ ሕግ የተሰኘ፣ ከፍትሕ ሚኒስቴርም ሆነ ከማንኛውም የዓቃቤ ሕግ ተቋም የተነጠለ የኮሚሽኑ ዓይነት ዓቃቤ ሕግ ተመሠረተ፡፡ ይህ የዓቃቤ ሕግ ተቋም እጅግ አስፈላጊ ሆኖ እንኳን ቢገኝ እንደ ቀድሞው ከጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ውክልና እየተሰጠው እንዲሠራ ከማድረግ በስተቀር፣ የተናጠል ህልውና ይዞ እንዲቀጥል ማድረጉ አስፈላጊነት አልነበረውም፣ አይኖረውም፡፡ የንግድ አሠራርና የሸማቾች ጥበቃ ባለሥልጣን ዓቃቤ ሕግ ለአገራችን አዲስ ተቋም ከመሆኑም በላይ፣ አስቀድሞ ልምዱ ስላልነበር የዓቃቤ ሕግ ሥራው ከየትኛው አገር ልምድና ተሞክሮ እንደተወሰደ ግልጽነት የሌለው በመሆኑ ከፍ ተብለው እንደተገለጹት ተቋማት ለመተቸት አልተቻለም፡፡ እንግዲህ እውነታው ይህ ሆኖ ሳለ በፓርላማው የሕዝብ ውይይት ወቅት በተለይ የኮሚሽኑ ሠራተኞች የሰጡት ሐሳብ ከየት እንደመጣ በበኩሌ ለማወቅ አልቻልኩም፡፡ ይህ ጸሐፊ በኮሚሽኑ በዓቃቤ ሕግ በሠራባቸው የመጀመሪያ ጥቂት ወራት ሌላው ቢቀር በኮሚሽኑ መዋቅር ውስጥ ዓቃቤ ሕግን የሚመለከት የሥራ ክፍል ባለመኖሩ ምክንያት፣ የኮሚሽኑ አዋጅ ከወጣ በኋላ መዋቅሩ እንዲዘረጋ ተደርጎ የዓቃቢያነ ሕግ ረቂቅ የሥራ መዘርዝሮችን ማዘጋጀቱን ያስታውሳል፡፡

በዚህም መሠረት አሁን ሊቋቋም እየታሰበ ባለው የጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ጽሕፈት ቤት የኮሚሸኑና የባለሥልጣኖቹ ዓቃቤ ሕግ ሥራዎች ወደ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ጽሕፈት ቤቱ እንዲዛወር መደረጉ፣ የመርመራ ሥራውም ወደ ፖሊስ መመለሱ የኮሚሽኑንና የባለሥልጣናቱን ሠራተኞች ድንጋጤ ውስጥ ሊጨምራቸው የሚገባ አይሆንም፡፡ መንግሥት እዚህ ውሳኔ ላይ የደረሰው ያለበቂ ጥናት ነው የሚለውንም ክርክራቸውን የሚደግፍ፣ ቢያንስ ኮሚሽኑ ከመቋቋሙ በፊት በተደረገው ጥናትና በአማካሪዎቹ ሐሳብ ድጋፍ የለውም፡፡

ሊቋቋም የታቀደው የጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ መሥሪያ ቤት የራሱ የሆኑ የሕግ፣ የአወቃቀር፣ የሥልጣን ውክልና፣ የተጠሪነት፣ ወዘተ. ጉድለቶች በረቂቅ አዋጁ ላይ ጭምር ይታያሉ፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ የዓቃቤ ሕግ ሥራዎች ተበታትነው የነበሩት የተሰባሰቡ እንዲሆኑ በማድረግ፣ ወጥ፣ ተቋማዊና ሙያዊ ነፃነቱና ገለልተኝነቱ የተጠበቀ ዓቃቢያነ ሕግም በተዋረድ ለጠቅላይ ዓቃቤ ሕጉ ተጠሪ የሚሆኑበት ሥርዓት ቢያንስ በንድፈ ሐሳብ ደረጃ የዘረጋ ነው፡፡ ምንም እንኳን ከዛሬ 20 ዓመታት በፊት የኢሕአዴግ መንግሥት የጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ጽሕፈት ቤትን አፍርሶ አሁን ደግሞ እንደገና እንዲቋቋም በማድረጉ ከፍተኛ ጉዳት በአገርና በሙያው ላይ ያስከተለ ቢሆንም፣ አሁን ግን ይህንን ስህተቱን ለማስተካከል የወሰደው ዕርምጃ ዘገየ ከሚባል በስተቀር ወቅታዊነት ያለው መሆኑ ሊያከራክርም ሊያጨቃጭቅም ባልተገባ ነበር፡፡

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካካት ብቻ የሚያንፀባርቅ ሲሆን፣ ጸሐፊውን በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡ 

 

 

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

[ክቡር ሚኒስትሩ በመንግሥት የሚታወጁ ንቅናቄዎችን በተመለከተ ባለቤታቸው ለሚያነሱት ጥያቄ ምላሽ ለመስጠት እየሞከሩ ነው]

እኔ ምልህ? እ... ዛሬ ደግሞ ምን ልትይ ነው? ንቅናቄዎችን አላበዙባችሁም? የምን ንቅናቄ? በመንግሥት...

የመንግሥት የ2017 ዓ.ም በጀትና የሚነሱ ጥያቄዎች

የ2017 ዓመት የመንግሥት ረቂቅ በጀት ባለፈው ሳምንት መገባደጃ ለሚኒስትሮች...

ከፖለቲካ አባልነትና ከባንክ ድርሻ ነፃ የሆኑ ቦርድ ዳይሬክተሮችን ያካተተው ብሔራዊ ባንክ ያዘጋጃቸው ረቂቅ አዋጅና መመርያዎች

የኢትዮጵያ የብሔራዊ ባንክ የፋይናንስ ተቋማትን የተመለከቱት ድንጋጌዎችንና የባንክ ማቋቋሚያ...

የልምድ ልውውጥ!

እነሆ መንገድ ከቦሌ ሜክሲኮ። አንዱ እኮ ነው፣ ‹‹እንደ ሰሞኑ...