Tuesday, February 27, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

በዓለም አቀፍ ደረጃ እያንሰራራ ላለው የፖለቲካና የዲፕሎማሲ ሥጋት መዘጋጀት ያስፈልጋል!

በአሁኑ ጊዜ በዓለም አቀፍ ደረጃ ዋነኛው አነጋጋሪ ጉዳይ የቢሊየነሩ ዶናልድ ትራምፕ 45ኛው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ሆኖ መመረጥ ብቻ ሳይሆን፣ ሰውየው ሥልጣን በይፋ ከሚጨብጡበት ቀን አንስቶ ስለሚወስዷቸው ዕርምጃዎች ጭምር ነው፡፡ ምንም እንኳ የአሜሪካ ጥብቅ ሕጎችና ከሁለት ክፍለ ዘመናት በላይ የቆየው ሥርዓት በጠንካራ መሠረት ላይ የተገነቡ ናቸው ቢባልም፣ እሳቸውና በአውሮፓ ያሉ መሰሎቻቸው የጀመሯቸው ከመደበኛው የፖለቲካና የዲፕሎማሲ ባህል ያፈነገጡ አካሄዶች የቀኝ አክራሪ ኃይሎች እንዲያንሰራሩ እያደረጉ ነው፡፡ የቀኝ አክራሪ ኃይሎች ‹‹ፖፑሊዝም›› በሚባለው እንቅስቃሴ አማካይነት በመደበኛው ፖለቲካና ዲፕሎማሲ ተቀባይነት ያላቸውን አሠራሮች በመጣስ ለአምባገነንነት የተመቻቹ ከባቢዎችን ይፈጥራሉ የሚሉ ሥጋቶች ይሰማሉ፡፡ ለዚህ ደግሞ መደበኛ ሚዲያዎችን የሚያጣጥሉና በሐሰተኝነት የሚወነጅሉ ቅስቀሳዎች በብዛት እየተሰሙ ነው፡፡ ከዚህ ቀደም የፋሽስቶችና የናዚዎች እንቅስቃሴ በአውሮፓ የተከሰተው በዚህ መንገድ እንደሆነም ይወሳል፡፡ አሁን በአሜሪካና በተወሰኑ የአውሮፓ አገሮች መሰል እንቅስቃሴዎች በይፋ ብቅ እያሉ ነው፡፡ ይህ ሥጋት ኢትዮጵያን ጨምሮ በርካታ አገሮችን ይመለከታል፡፡

የአውሮፓ የቀኝ አክራሪ ኃይሎች በተለያዩ ማኅበራት ወይም የፖለቲካ ፓርቲዎች በመደራጀት በስደተኞች ላይ ያላቸውን ጥላቻና ተቃውሞ በማሰማት ይታወቃሉ፡፡ እንዲህ ዓይነቶቹ በዘር፣ በቀለም፣ በሃይማኖትና በመሳሰሉት ልዩነቶች ላይ ተመሥርተው በሰሜን አሜሪካ፣ በደቡብ አሜሪካ፣ በአውስትራሊያ፣ ወዘተ. የተመሠረቱ ተመሳሳይ ፓርቲዎችም መገለጫቸው ጥላቻ ነው፡፡ ዶናልድ ትራምፕ የምርጫ ዘመቻቸውን በጀመሩበት ወቅት በጥቁሮች፣ በላቲኖች፣ በሙስሊሞችና በአጠቃላይ የመኖሪያ ፈቃድ በሌላቸው ስደተኞች ላይ ይሰነዝሩዋቸው የነበሩት በስድብ የታጀቡ ዘለፋዎች የዚህን የአክራሪ ቀኝ ኃይል ጎራ ሐሳብ የሚያቀነቅኑ ነበሩ፡፡ በዚህ የተነሳም በአሁኑ ጊዜ አሜሪካም ሆነች የተቀረው ዓለም የዶናልድ ትራምፕ የሥልጣን ዘመን ዕርምጃዎች ምን ይሆኑ? ለሚለው ጥያቄ መጪውን ጊዜ በመጠባበቅ ላይ ናቸው፡፡ የእሳቸው አድናቂ የሆኑ በተለያዩ የአውሮፓ አገሮች ውስጥ የሚገኙ መሰሎቻቸው ውዳሴ እያጎረፉላቸው ሲሆን፣ በየአገሮቹ በሚደረጉ ምርጫዎች ከፍተኛ መነቃቃት እያገኙ እንደሆነ በአደባባይ ተናግረዋል፡፡ ይህ የዓለምን ባልታሰበ ሁኔታ መለወጥ አመላካች ነው፡፡ አሳሳቢም ነው፡፡

በእኛም አገር እንደ መንግሥት፣ ሕዝብና አገር እያንሰራራ ካለው የቀኝ አክራሪ ኃይሎች ሥጋት አንፃር ከወዲሁ መዘጋጀት ተገቢ ነው፡፡ ይህ ዘመን እንደ ቀዝቃዛው የዓለም ጦርነት ወቅት ከምዕራቡ ወደ ምሥራቁ ወይም ከምሥራቁ ወደ ምዕራቡ ጎራ የሚገላበጡበት ሳይሆን፣ በተጠናና በተብራራ መንገድ የዓለምን ተጨባጭ ሁኔታ መረዳትና ለፖሊሲ ማስተካከያ መዘጋጀት ግድ ይላል፡፡ አሜሪካ ፊቷን ስታዞር ወደ ቻይና፣ የአውሮፓ ኅብረት ሲያኮርፍ ወደ ቱርክ ወይም ሩሲያ ብለው የሚገላገሉት አይደለም፡፡ በሁለትዮሽም ሆነ በባለ ብዙ ወገን ግንኙነት ወቅት ሁሉም ተደራዳሪ ተቋምና አገር የሚቀርበው ከወቅቱ የዓለም አሠላለፍ አኳያ የተመረጠ ጥቅሙን በማስላት ነው፡፡ ከመደበኛው የፖለቲካና የዲፕሎማሲ አካሄድ ያፈነገጡ አዳዲስ ግንኙነቶች መፈጠር ሲጀምሩ ባይተዋር ከመሆን ከወዲሁ መዘጋጀት የግድ ይሆናል፡፡ ምክንያቱ ደግሞ መደበኛው ግንኙነት ከአሁኑ ችግር እየገጠመው ስለሆነ ነው፡፡

ተመራጩ የአሜሪካ ፕሬዚዳንት በመጀመርያ ቀን የቢሮ ውሎአቸው የትራንስ ፓስፊክ አጋርነት ስምምነትን ውድቅ እንደሚያደርጉ አስታውቀዋል፡፡ ይህ ዕርምጃ አሜሪካ በእስያ አካባቢ የነበራትን የንግድ ግንኙነትና የበላይነት ለቻይና አሳልፎ እንደሚሰጥ ቢወተወትም ሰሚ አላገኘም፡፡ አሜሪካ ሻምፒዮን ልትሆንበት ተዘጋጅታበት የነበረውና በቅርቡ ያፀደቀችው በአየር ንብረት ለውጥ ላይ የተደረገ ስምምነት በትራምፕ መንታ አቋም ምክንያት ውሉ አለየለትም፡፡ ከታዳጊ አገሮች ጋር የሚኖራቸው ግንኙነትና ከዚህ  ቀደም የተፈጸሙ የንግድ ስምምነቶች ለአሜሪካ ጠቃሚ ሆነው ካልተገኙ ሊሰረዙ ይችላሉ፡፡ በዚህ ሳቢያ ኢትዮጵያን ጨምሮ ብዙ ታዳጊ አገሮች ይጎዳሉ፡፡ በአውሮፓ በተለያዩ አገሮች ሥልጣን ለመያዝ በምርጫ ቅስቀሳ ላይ ያሉትም ሆኑ ሌሎች ጊዜያቸውን የሚጠብቁ የቀኝ አክራሪ ኃይሎች፣ ዛሬ የተናገሩትን ነገ ከሚሽሩት ትራምፕ ጋር የአዲሱን ዓለም ሥርዓት ለመቅረፅ ተዘጋጅተዋል፡፡ በ1930ዎቹ የተፈጠሩት የፋሽስትና የናዚ ፓርቲዎች ለሁለተኛው የዓለም ጦርነት መቀስቀስ ምክንያት የሆኑት በዚህ ዓይነቱ መሳሳብ ነበር፡፡ ይህንን መሳሳብ ያቀላጥፉ የነበሩት ወግ አጥባቂ ሚዲያዎች ዓይነት በዚህ ዘመንም በብዛት መታየት ጀምረዋል፡፡ ያኔ የወዳጅና የጠላት ጎራ የተለየው ጦርነቱ ከተጫረ በኋላ እንደነበር መዘንጋት አይገባም፡፡ እንደ አገር፣ ሕዝብና መንግሥት የውስጥ ችግሮችን በመግባባት በመፍታት ለመጪው ጊዜ መዘጋጀት ተገቢ ነው፡፡  

በዚህ ዘመን ፖለቲካ የቀኝና የግራ ዘመሞች ጉዳይ መሆኑ ቀርቶ በስመ ዴሞክራሲ ሥልጣን ላይ የሚወጡ አክራሪ ኃይሎች የሚንሰራፉበት እንደሆነ ምልክቶች ከወዲሁ እየታዩ ነው፡፡ ለምሳሌ በአሜሪካ ምርጫ ውስጥ ድንገት ብልጭ ያለው የነጭ የበላይነት ስሜትና በአውሮፓ እየታየ ያለው ተመሳሳይ ፍላጎት ብዙ ይናገራል፡፡ ይህ ደግሞ ለምዕራቡ የፖለቲካ ሥነ ምኅዳር እንደ ʻአብዮታዊ ትራንስፎርሜሽንʼ እየተመዘገበ ሲሆን፣ ከመደበኛው የፖለቲካና የዲፕሎማሲ ሥርዓት ጋር የተጣላ የአክራሪ ቀኝ ኃይሎች ‹‹ፖፑሊዝም›› እየፈጠረ መሆኑ መነጋገሪያ ሆኗል፡፡ ይህ ንቅናቄ ከዓለም አቀፍ ግንኙነት የሰጥቶ መቀበል መርህ በማፈንገጥ በገዛ አገር ጥቅም ላይ ብቻ የማያነጣጥር ነው፡፡ በዚህ የተነሳም ግሎባላይዜሽንን ከመድረኩ በመገፍተር ለዓለም አዲስ ገጽታ ያላብሳል፡፡ በዚህ ሒደት የሚቀየረው ዓለም ደግሞ በአዲስ ቅኝት ላይ የተመሠረተ የፖሊሲ ለውጥ ወይም አሠላለፍ ይሻል፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በአሜሪካ የወግ አጥባቂዎች ሚዲያዎች ከመቼውም ጊዜ በላይ በመነቃቃት ኃላፊነት በጎደለው መንገድ የነጮችን የበላይነት መስበክ፣ ሌሎችን ማንቋሸሽና የመሳሰሉት የአደገኛው ክስተት ማመላከቻ ናቸው፡፡ ይህ ዓይነቱ ሒደት ብሔርተኝነትን፣ ማኅበራዊ ወግ አጥባቂነትንና የፀረ ስደተኝነት ስሜትን እንዲጠናከሩ እያደረገ ነው፡፡

አሁን በፍጥነት በመለወጥ ላይ ባለው ዓለም በተለያዩ አገሮች ውስጥ በፖለቲካ ልሂቃንና ተቋማት ላይ ተቃውሞ እየበረታ ነው፡፡ ከዚህ ቀደም በርዕዮተ ዓለም፣ በፖሊሲ፣ በስትራቴጂዎችና በተለያዩ ጥቅሞች ተፃራሪ አቋም የነበራቸው ወገኖች በቀኝ አክራሪነት አስተሳሰብ የጋራ አጀንዳ እያራመዱ ነው፡፡ ከተለመዱት የፖለቲካ ፓርቲ ባህሎችና ልማዶች ወጣ ባለ መንገድ ራሳቸውን የሚገልጹት የግራም የቀኝም ወገን አለመሆናቸውን፣ ነገር ግን አክራሪ ቀኝ ክንፍ መሆናቸውን ነው፡፡ ሌሎች በጥርጣሬ የሚያዩዋቸውና ገለጻቸው ግራ የሚያጋባቸው ደግሞ፣ ‹‹በተውገረገሩ ቃላት የተሸፈኑ አዲሶቹ አምባገነኖች፣ ፋሽስቶች፣ ናዚዎች፣ ብሔርተኞች …›› በማለት ይገልጿቸዋል፡፡ እነ ዶናልድ ትራምፕም ሆኑ በአውሮፓ በማቆጥቆጥ ላይ ያሉ ኃይሎች ግን የዓለምን ገጽታ እንደሚለውጡና ከዚህ ቀደም የነበሩ ግንኙነቶችን በሌላ ማዕቀፍ ሊተኩ እንደሚችሉ ከወዲሁ የብዙዎች ሥጋት ሆኗል፡፡ ለዚህም ነው እንደ አገር፣ እንደ ሕዝብም ሆነ እንደ መንግሥት ብሔራዊ መግባባት በመፍጠር መዘጋጀት ተገቢ የሚሆነው!          

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች

የመጣንበትና አብረን የምንዘልቅበት የጋራ እሴታችን ለመሆኑ ነጋሪ ያስፈልጋል ወይ?

በኑረዲን አብራር በአገራችን ለለውጥ የተደረጉ ትግሎች ከመብዛታቸው የተነሳ ሰላም የነበረበት...

አልባሌ ልሂቃንና ፖለቲከኞች

በበቀለ ሹሜ በ2016 ዓ.ም. ኅዳር ማክተሚያ ላይ ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ...

አሜሪካ የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ተገቢነት ቢኖረውም ከጎረቤት አገሮች ጋር በሚደረግ ንግግር መሆን አለበት አለች

መንግሥትን ከፋኖና ከኦነግ ሸኔ ጋር ለማነጋገር ፍላጎቷን ገልጻለች የኢትዮጵያ የባህር...

ሕወሓት በትግራይ ጦርነት ወቅት በፌዴራል መንግሥት ተይዘው ከነበሩት አባላቱ መካከል ሁለቱን አሰናበተ

በሕወሓት አባላት ላይ የዓቃቤ ሕግ ምስክር የነበሩት ወ/ሮ ኬሪያ...

የኤሌክትሪክ ኃይል ለታንዛኒያ ለመሸጥ የሚያስችል ስምምነት ለመፈጸም የመንግሥት ውሳኔ እየተጠበቀ ነው

የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ለታንዛኒያ የኤሌክትሪክ ኃይል ሽያጭ ለማከናወን የሚያስችለውን...
spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

ሰብዓዊ ቀውሶችን ማስቆም ተቀዳሚ ተግባር ይሁን!

በቅርቡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ከአማራ ክልል የተለያዩ አካባቢዎች ተወክለው ከመጡ ሰዎች ጋር ያደረጉት ውይይት፣ በአማራ ክልልም ሆነ በሌሎች ሥፍራዎች የሚካሄዱ ግጭቶች ምን...

የበራሪው የኅብረተሰብአዊት ኢትዮጵያ ጀግና ጄኔራል ለገሠ ተፈራ ቅርሶችን የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተረከበ

በቀድሞው የኢትዮጵያ መንግሥት (1967-1983) ዘመን የኅብረተሰብአዊት ኢትዮጵያ ጀግና ሜዳይ የየካቲት 1966 1ኛ ደረጃ ኒሻን ተሸላሚ የነበሩ የአየር ኃይል ጀት አብራሪው የብርጋዴር ጄኔራል ለገሠ ተፈራ...

የዜጎች በነፃነት የመንቀሳቀስ መብት ዘላቂ መፍትሔ ይበጅለት!

ሰሞኑን በአዲስ አበባ የተካሄደው የአፍሪካ ኅብረት የመሪዎች ጉባዔ በተጠናቀቀ ማግሥት፣ መንግሥት ልዩ ትኩረት የሚሹ በርካታ ጉዳዮች እየጠበቁት ነው፡፡ ከእነዚህ በርካታ ጉዳዮች መካከል በዋናነት የሚጠቀሰው...