Tuesday, January 31, 2023

የጠቅላይ ሚኒስትሩ ማብራሪያ ከተዳቀለ የምርጫ ሥርዓት እስከ ግብፅ ጣልቃ ገብነት ዲፕሎማሲ

- Advertisement -spot_img

በብዛት የተነበቡ

ቀደም ብሎ በአገሪቱ ተከስቶ በነበረው ተቃውሞና አመፅ ምክንያት መንግሥት በተደጋጋሚ የሕዝብ ቅሬታ በዋናነት ከመልካም አስተዳደር መጓደሎችና ከኢኮኖሚ ተጠቃሚነት የመነጩ ችግሮች ስለመሆናቸው ሲናገር ተደምጧል፡፡ ይህንኑ ችግር ለመቅረፍና የሕዝብን ጥያቄ ለመመለስ መንግሥት ‹‹ጥልቅ ተሃድሶ››ን ተግባራዊ ለማድረግ ስለመነሳቱ፣ እንዲሁም በመንግሥት የአስፈጻሚው አካል ላይ ለመልካም አስተዳደር ብሶቶች ምንጮች የተባሉና ደካማ አፈጻጸም ያሳዩ አካላት ላይ ዕርምጃ ለመውሰድ፣ የካቢኔ ሹም ሽርና ሽግሽግ እንደሚደረግ ሲገለጽም መሰንበቱ ይታወሳል፡፡

ይህም በጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝም ሆነ በፓርቲያቸው ተደጋግሞ ቢገለጽም፣ መስከረም 30 ቀን 2009 ዓ.ም. የፓርላማው ሁለተኛ የሥራ ዘመን ሲጀመር በፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ የመክፈቻ ንግግርም ዓብይ ትኩረት ተሰጥቶት እንደነበር አይዘነጋም፡፡ በዚህም መነሻ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርበው፣ በምክር ቤቱ የአሠራርና የሥነ ምግባር ደንብ መሠረት በፕሬዚዳንቱ የቀረበውን የመክፈቻ ንግግር አስመልክተው በሰጡት ማብራሪያና በዚያ ላይ በመመሥረት ከአባላቱ ለሚነሱ ጥያቄዎች የሚሰጡት መልስ የበለጠ ተጠባቂ አድርጎት ሰንብቷል፡፡

የምክር ቤቱ የሥራ ዘመን ከተከፈተ ሦስት ሳምንታት በኋላ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ማክሰኞ ጥቅምት 22 ቀን 2009 ዓ.ም. ከቀትር በኋላ በምክር ቤቱ ተገኝተው ነበር፡፡ ሙሉ ቀን ተሰይሞ በዋለው የምክር ቤቱ መደበኛ ስብሰባም ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም 30 ከሚሆኑት የካቢኔ ሚኒስትሮቻቸው ውስጥ ዘጠኙን ነባር ሚኒስትሮች በኃላፊነታቸው እንዲቀጥሉ፣ ሃያ አንዱን ደግሞ በአዳዲስና በተወሰኑት በነባር ሚኒስትሮች በማሸጋሸግ አዲሱን የመንግሥታቸውን ካቢኔ አስተዋውቀዋል፡፡

የካቢኔ አወቃቀርና ለሹመቱ የተመረጡ ግለሰቦችን በዕለቱ የጠዋቱ ፕሮግራም ካስተዋወቁ በኋላ ከቀትር በኋላ በነበረው ፕሮግራም አቶ ኃይለ ማርያም በበርካታ ጉዳዮች ከምክር ቤቱ አባላት ለተነሱላቸው ጥያቄዎች ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡ ከእነዚህም ውስጥ ትኩረት ሳቢ ሆነው የታዩት ፖለቲካዊና የፀጥታ ጉዳዮች ናቸው፡፡

የተዳቀለ ምርጫ ከ25 ዓመታት በኋላ

የኢትዮጵያ የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት ላለፉት 25 ዓመታት ሁለት ዓይነት ገጽታዎችን አስተናግዷል፡፡ በተለይ ከፌዴራላዊ ሥርዓቱ መዋቀር ጋር በተያያዘ በመጀመሪያዎቹ አሥር ዓመታት ተስፋ የሰነቀና በማበብ ላይ ያለ ይመስል ነበር፡፡ የኋላ ኋላ ግን ከምርጫ 97 በኋላ የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት እየሞተ መምጣቱን የሚገልጹ አሉ፡፡

ለዚህ ክርክርም እንደማሳያ ከሚጠቀሱ ዓብይ ጉዳዮች ውስጥ ባለፉት ሁለት አገራዊና ክልላዊ ምርጫዎች የምክር ቤቶች ውክልና ሙሉ ለሙሉ በገዢው ፓርቲና በአጋሮቹ መያዙን፣ የተቃዋሚ ጎራውንና የግል ተወዳዳሪዎችን ሙሉ በሙሉ ማግለሉን ነው፡፡

በዚህም ምክንያት ገዢው ፓርቲ የዴሞክራሲ ግንባታውንም ሆነ የመድበለ ፓርቲ ሥርዓቱ እያጠበበው ነው ተብሎ ሲወቀስ ቆይቷል፡፡ ገዢው ፓርቲም በበኩሉ ትችቶችን ከመቀበል ይልቅ ዴሞክራሲያዊነቱንና በሕዝብ ተመራጭ በመሆን ወደ አውራ ፓርቲ እያደገ ስለመምጣቱ ይከራከር ነበር፡፡

ዘግይቶም ቢሆን ከወቅታዊ ሁኔታዎች ጋር በተያያዘ ገዥው ፓርቲ የአውራ ፓርቲነት አካሄድ መለወጥ እንዳለበት የተቀበለ ይመስላል፡፡

በምክር ቤት ውሏቸውም ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይህንኑ ነበር ያረጋገጡት፡፡ ‹‹የአብላጫ ድምፅ የምርጫ ሥርዓት የሚባለው ሥርዓት በዓለም ላይ ካሉት ሦስት የዴሞክራሲያዊ የምርጫ ሥርዓቶች አንዱ ነው፡፡ አገራችን በመረጠችው የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት ይህን የምርጫ ሥርዓት ላለፉት አምስት ምርጫዎች ስንጠነቀቅም ቆይተናል፡፡ በዚህ ሥርዓት የአብዛኛው መራጭ ሕዝብ ውክልና ሲኖረው አነስተኛ ድርሻ ያለው ሕዝብ በምክር ቤት ውክልና የለውም ማለት ነው፤›› በማለት ያስረዱት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ መንግሥት ይህንን ሥርዓት ከ2003 ዓ.ም. ጀምሮ በጥናት ሲመረምረው መቆየቱን ለምክር ቤቱ ገልጸዋል፡፡

‹‹ይህንን ከግምት በማስገባት የአገራችንን ሁሉንም የኅብረተሰብ ክፍል ውክልና በማረጋገጥ፣ እንዲሁም የመድበለ ፓርቲ የፖለቲካ እንቅስቃሴን በተሻለ ለማሳደግ የተዳቀለ የምርጫ ሥርዓትን በመተግበር የምክር ቤት ውክልናን ማሳደግ አለብን፤›› ብለዋል፡፡

ሌሎች ሥርዓቶች በማለት ከጠቀሷቸው የተመጣጣኝ ውክልና ሥርዓትና የአብላጫ ድምፅ ውክልናን ከአገራችን ነባራዊ ሁኔታ ጋር በማጣጣም የተዳቀለ የምርጫ ሥርዓትን ዕውን ማድረግ መጪው ሥራ እንደሚሆን፣ ይህንንም ገዢው ፓርቲ ብቻውን የሚተገብረው ስላልሆነ ከተቃዋሚዎችና ከሌሎች ከሚመለከታቸው ክፍሎች ጋር እንደሚነጋገሩ ገልጸዋል፡፡ ምንም እንኳን ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይህንን በይፋ ለሕዝብ ቢገልጹም፣ ሌሎች በተለይ በተቃውሞው ጎራ ያሉ ቡድኖችም ይህንን ሥርዓት በተደጋጋሚ ሲጠይቁ መቆየታቸው ይታወቃል፡፡

በተለይ ከሳምንታት በፊት ከቀረበው የፕሬዚዳንቱ የመክፈቻ ንግግር ጋር ተያይዞ ሪፖርተር ያነጋገራቸው የኢዴፓና የመድረክ አመራሮችን ይህንኑ አረጋግጠው ነበር፡፡ የኤዴፓ የጥናትና ምርምር ኃላፊ አቶ ዋሲሁን ተስፋዬ ለሪፖርተር ሲገልጹ፣ ‹‹ኢዴፓ የዚህን የምርጫ ሥርዓት በተመለከተ ከአሥር ዓመታት በላይ ሲጠይቅ ቆይቷል፡፡ ፓርቲያችንም ከዓመታት በፊት የራሱን ጥናት አቅርቦ እንዴት መተግበር እንዳለበት ሲሟገት ኖሯል፤›› ሲሉ ገልጸዋል፡፡

ዶ/ር መረራ ጉዲናም በበኩላቸው የተዳቀለ የምርጫ ሥርዓት በፕሬዚዳንቱ መጠቀሱን እንደሚቀበሉት ገልጸው፣ ሥርዓቱ ቀደም ብሎ መተግበር ይገባው እንደነበረ ተናግረዋል፡፡ ነገር ግን የአሁኑ የሕዝብ ጥያቄ መሠረታዊ ለውጥ እንዲመጣ ያለመ በመሆኑ፣ ከዚህ በኋላ የተለየ ውጤት ያመጣል ብለው እንደማያምኑ ገልጸው ነበር፡፡

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ግን የመድበለ ፓርቲ ሥርዓትን በአገሪቱ ማጎልበት የመንግሥት አቅጣጫ መሆኑን፣ በተጨማሪም በሕጋዊ መንገድ ከሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር በመደራደር ሕጎችን የማሻሻልና ካስፈለገም የሕገ መንግሥት ማሻሻያዎችን በመቀበል የዴሞክራሲ ምኅዳሩን ለማስፋት እንደሚሠራ አረጋግጠዋል፡፡

የግብፅና የዳያስፖራው ጣልቃ ገብነትን በተመለከተ

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በአገሪቱ የውስጥ ጉዳይ የግብፅ ጣልቃ ገብነትን አስመልክተው እንደተናገሩት፣ የኢትዮጵያ መንግሥት ለግብፅ መንግሥት ግልጽ ጥያቄ አቅርቧል፡፡ በጣልቃ ገብነት የተጠቀሱት ተቋማት ከመንግሥት ቁጥጥር ውጪ መሆናቸውን በመግለጽ፣ ዲፕሎማሲያዊ ምላሽ እንደተሰጠው አስረድተዋል፡፡ የግብፅ መንግሥት በአገሩ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ተቋማትን እንዲቆጣጠር የሚረገው ጥረት እንደሚቀጥልና ኢትዮጵያም የሰከነ ኃላፊነት የተሞላበት ዲፕሎማሲያዊ ተግባራትን በማከናወን፣ ተገቢውን ሥራ ትቀጥላለች ብለዋል፡፡

በውጭ የሚኖሩ ጽንፈኛ የዳያስፖራ አካላትም ኢትዮጵያን ለመበታተን ያላቸውን ሴራ በግልጽ ሳያፍሩ በማንፀባረቅ ላይ መሆናቸውንና በኢትዮጵያ ሕዝብ ፊት መጋለጣቸውን  አስረድተው፣ የጽንፈኛ ኃይሎች መጥፊያ ቅርብ ነው ብለዋል፡፡

አስቸኳይ ጊዜ አዋጁ

በጠቅላይ ሚኒስትሩ ሌላው ከተነሱ ጉዳዮች በወቅታዊ ጉዳይ ላይ የሚመለከተው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ነበር፡፡ አዋጁ ከታወጀ 22 ቀናት እንዳለፈው አስታውሰው፣ የአገሪቱን ሰላም ማረጋገጥ መቻሉንና በሰብዓዊ ሕይወት ላይ የሚያደርሰውን አደጋ ሙሉ በሙሉ መቀነስ መቻሉን ገልጸዋል፡፡

በአዋጁ ምክንያት ተሽሽለዋል ያሏቸውን የፀጥታ ጉዳዮች ከጠቀሱ በኋላም፣ የአዋጁ አንዳንድ ድንጋጌዎችም ማላላት ከተቻለም የበለጠ መቀነስ እንደሚቻልም ፍንጭ ሰጥተዋል፡፡

በተለይም የውጭ ዲፕሎማቶች ሳይፈቀድላቸው ከ40 ኪሎ ሜትር ራድየስ ውጪ እንዳይጓዙ ገደብ የተጣለው ድንጋጌ በቅርቡ ሊነሳ እንደሚችልም ጠቁመዋል፡፡

የአገሪቱን ኤምባሲዎች ስለመጠበቅ

በአገሪቱ ተከስቶ በነበረው የፖለቲካ ቀውስ ውስጥ ዓብይ ክስተት ከነበረውና በምክር ቤት አባላት ከተነሱት ጉዳዮች ውስጥ፣ በተለያዩ አገሮች የሚገኙ የኢትዮጵያ ማሲዮንና ቆንጽላ ጽሕፈት ቤቶች ላይ የተቃጣው ጥቃትም ይገኝበታል፡፡

በተለይም በዋሽንግተን ያለውን የኢትዮጵያ ኤምባሲን ጨምሮ በአውሮፓና በአውስትራሊያ የሚገኙ ሚሲዮን ጽሕፈት ቤቶች በትውልደ ኢትዮጵያን ተቃዋሚዎች ስለመወረራቸውና ጥቃት ስለማስተናገዳቸው፣ በመንግሥት በኩል እየተወሰደ ስላለው ዕርምጃ አቶ ኃይለ ማርያም ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡

በዚህም መሠረት ሚሲዮኖች ከሚገኙባቸው አገሮች መንግሥታትና በአዲስ አበባ መቀመጫቸው ከሆኑ የዲፕሎማቲክ ማኅበረሰቡ ጋር መንግሥት መወያየቱንና ግልጽ አቋሙን ማሳወቁን ለአብነት አንስተዋል፡፡

በተለይም በሚሲዮኖችና በቆንስላዎች ላይ ጥቃት ያደረሱ ግለሰቦችን ባሉባቸው አገሮች ሕጎች መሠረት በመክሰስ ተጠያቂ ለማድረግ መንግሥት ጠበቃ መቅጠሩንም አቶ ኃይለ ማርያም አመልክተዋል፡፡

ከዚህ በተጨማሪ የውጭ መንግሥታት ለኤምባሲዎች ጥበቃ እንዲያደርጉ ማስጠንቀቃቸውንም ጨምረው ገልጸዋል፡፡ ‹‹ከሁሉም አገሮች ጋር ከመነጋገራችንም በላይ ሊያደርጉ የሚገባቸውን ጥበቃ እንዲያጠናክሩ በግልጽ አሳስበናቸዋል፡፡ እኛ የእነሱን ኤምባሲዎች ለራሳችን ተቋማት ከምናደርገው በላይ ጥበቃ እያደረግንላቸው ነው፡፡ ከዚህ በኋላ እነሱ የእኛን ተቋማት በአግባቡ የማይጠብቁ ከሆነ እኛም የእነሱን እንደማንጠብቅላቸው ጨምረን ገልጸንላቸዋል፤›› በማለት ለምክር ቤቱ አስረድተዋል፡፡

የኢኮኖሚ መዋቅራዊ ሽግግር

የአገሪቱን ኢኮኖሚ መዋቅራዊ ሽግግር ለማረጋገጥ ግብርናውን ማዘመን ዋናው ጉዳይ መሆኑ ሌላው የተጠቀሰው ጉዳይ ነበር፡፡ ከዚህ ጋር ተያይዞ የመስኖ ግብርናን ማስፋፋትና ግብርናን መሠረት ያደረጉ የግብርና ግብዓት የሚጠቀሙ የግብርና ማቀነባበሪያ ኢንዱስትሪዎችን ማስፋፋት ትኩረት ይሰጠዋልም ነው ያሉት፡፡

የኢንዱስትሪ ፓርኮችን ልማት ማፋጠን፣ የአልባሳትና የጨርቃ ጨርቅ፣ የምግብና የመጠጥ፣ እንዲሁም የቆዳ ኢንዱስትሪውን ማስፋፋትና ማዘመንም የሁለተኛ ዕቅድ ዘመን ልዩ የትኩረት አቅጣጫዎች እንደሆኑም አውስተዋል፡፡

ክልሎች አነስተኛና መካከለኛ ኢንዱስትሪዎችን የማስፋፋት ድርሻ ይዘው እየተንቀሳቀሱ መሆኑን የጠቀሱት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ የኢንዱስትሪ ፓርኮች ልማት ተጠናክሮ እንደሚቀጥልም ገልጸዋል፡፡

ለዚህ እንዲረዳ በኢትዮጵያ ልማት ባንክ የተዘረጋው የማሽነሪ ሊዝ ፋይናንሲንግ ሥርዓትን አጠናክሮ ማስቀጠልም የትኩረት አቅጣጫ መሆኑን ነው ያስረዱት፡፡

የማንነት ጥያቄዎች

ከማንነት ጋር ተያይዞ ሕጋዊና አግባብነት ያላቸው ጥያቄዎች መነሳታቸውን ጠቅሰው፣ በሕዝቡ የተነሱ ጥያቄዎች ተገቢና አፋጣኝ ምላሽ ባለማግኘታቸው ግጭቶች መፈጠራቸውን በማውሳት ለዚህም አንዳንድ አመራሮችም የተጣመመ አስተሳሰብ በማራመድ የችግሩ አካል እንደነበሩም ገልጸዋል፡፡ ለተነሱ ግጭቶች ጥያቄ የሚቀርብባቸው ሥርዓቶች ለችግሩ መንስዔ መሆናቸውን የጠቆሙት ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም፣ ሥርዓቱን ባለመረዳትና ሥርዓቱን እያወቁ በሕዝብ ስም ለመጠቀም በሚደራጁ አካላት ምክንያት ግጭቶች ተከስተው፣ በሕዝብ መካከል መቃቃር መፈጠሩንም ጠቁመዋል፡፡ 

spot_img
- Advertisement -

ትኩስ ጽሑፎች

ተዛማጅ ጽሑፎች

- Advertisement -
- Advertisement -