Saturday, November 26, 2022
ሌሎች ዓምዶች

    የሚኒስትሮች ምክር ቤት የአስቸኳይ ጊዜ የአዋጅ

    - Advertisement -spot_img

    በብዛት የተነበቡ

    ከመስከረም 28 ቀን 2009 ዓ.ም. ጀምሮ ተፈጻሚ መሆን የጀመረውና ለሕዝብ መስከረም 29 ቀን 2009 ዓ.ም. ይፋ የተደረገው በኢቢሲ የተነበበው የሚኒስትሮች ምክር ቤት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡

    1. ይህ አዋጅ የሕዝብን ሰላምና ፀጥታ ለማስጠበቅ የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡
    2. ትርጉም፡- ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም ሲባል
    1. የሕግ አስከባሪ አካል ማለት የአገር መከላከያ ሚኒስቴር፣ ብሔራዊ የመረጃና የደኅንነት አገልግሎት፣ የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን፣ የክልል ፖሊስና ሌሎች የፀጥታ አካላት ናቸው፡፡
    2.  የመርማሪ ቦርድ ማለት በሕገ መንግሥት አንቀጽ 93(5) የተመለከተው የአስቸኳይ አዋጅ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ ማለት ነው፡፡
    3. የአስቸኳይ አዋጅ ኮማንድ ፖስት ማለት፣ ይህን አዋጅ ለማስፈጸም በአንቀጽ 6 መሠረት የተቋቋመ የአስቸኳይ ጊዜ አስፈጻሚ ኮማንድ ፖስት ማለት ነው፡፡
    4. ሕግ ማለት የፌዴራል ሕገ መንግሥት፣ እንደ አግባብነቱ በፌዴራል ወይም በክልል መንግሥታት ሕግ አውጭ ወይም ሥልጣን ባለው አስፈጻሚ አካል የወጣ የክልል ሕገ መንግሥት አዋጅ ደንብና መመርያ ማለት ነው፡፡
    5. ሰው ማለት የተፈጥሮ ወይም የሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ማለት ነው፡፡
    6.  በዚህ አዋጅ በወንድ አነጋገር የተገለጸው ሴትንም ይጨምራል፡፡
    1. የተፈጻሚነት ወሰን
    1. ይህ አዋጅ በሁሉም የአገሪቱ ክፍሎች ተፈጻሚ ይሆናል፡፡
    2. በአዋጁ መሠረት የሚወሰድ ዕርምጃ ተግባራዊ ወይም ቀሪ የሚሆንበት አካባቢ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ኮማንድ ፖስት ይወስናል፡፡ ይህንኑ ለሕዝብ ያሳውቃል፡፡
    1. በአስቸኳይ ጊዜ የሚወሰዱ ዕርምጃዎች

    የአስቸኳይ ጊዜ ኮማንድ ፖስቱ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን ለማስከበርና የሕዝብና የዜጐች ሰላምና ፀጥታ ለማስጠበቅ አስፈላጊ ነው ብሎ ሲያምን፣

    1. ማንኛውም ሁከት፣ ብጥብጥና በሕዝቦች መካከል መጠራጠርና መቃቃር የሚፈጥር ይፋዊም ሆነ የድብቅ ቅስቀሳ ማድረግ፣ ጽሑፍ ማዘጋጀት፣ ማሳተምና ማሠራጨት፣ ትዕይንት ማሳየት፣ በምልክት መግለጽ፣ ወይም መልዕክትን በማናቸውም መንገድ ለሕዝብ ይፋ ማድረግ ሊከለክል ይችላል፡፡
    2. ማናቸውም የመገናኛ ዘዴ እንዲዘጋ ወይም እንዲቋረጥ ሊያደርግ ይችላል፡፡
    3. የሕዝብና የዜጎችን ሰላምና ፀጥታ ለማስጠበቅ ሲባል ስብሰባና ሠልፍ ማድረግ፣ መደራጀት፣ በቡድን ሆኖ መንቀሳቀስም ሊከለክል ይችላል፡፡
    4. የሕዝብን ሰላምና ፀጥታ በማደፍረስ ተግባር ላይ ተሳትፏል ብሎ የሚጠረጥረውን ማናቸውም ሰው ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ በቁጥጥር ሥር ለማድረግ፣ እያጣራ ወይም እያስተማረ ለመልቀቅ፣ ይህ አዋጅ ተፈጻሚ መሆን እስካለበት ጊዜ ድረስ ይዞ ለማቆየት ወይም በመደበኛ ሕግ ተጠያቂ እንዲሆን ለማድረግ ይችላል፡፡
    5. ወንጀል የተፈጸመባቸውን ወይም ሊፈጸምባቸው የሚችሉ ዕቃዎችን ለመያዝ ሲባል ማናቸውም ቤት፣ ቦታ፣ መጓጓዣ ለመበርበር እንዲሁም ማናቸውንም ሰው ለማስቆም፣ ማንነቱን ለመጠየቅ፣ ለመፈተሽ ይችላል፡፡ በብርበራ ወይም በፍተሻ የተያዙ ዕቃዎችን በማስረጃነት ለፍርድ ቤት የማቅረብ፣ እንደተጠበቀውም አጣርቶ ለባለመብቱ ይመልሳል፡፡
    6. የሰዓት ዕላፊ ተፈጻሚ የሚሆንበትን ሁኔታ ይወስናል፡፡
    7. በተወሰነ ጊዜ አንድን መንገድ፣ አገልግሎት መስጫ ተቋም ለመዝጋት እንዲሁም ሰዎች ለጊዜው በተወሰነ ቦታ እንዲቆዩ፣ ወደተወሰነ አካባቢ እንዳይገቡ፣ ከተወሰነ ቦታ እንዲለቁ ማዘዝ ይችላል፡፡
    8. የተቋማትና የመሠረተ ልማቶች ጥበቃ ሁኔታንም ይወስናል፡፡
    9. የሕዝብና የዜጎች ሰላምና ፀጥታ ለማስጠበቅ ሲባል የጦር መሣሪያ፣ ስለት ወይም እሳት የሚያስነሱ ነገሮችን ይዞ መንቀሳቀስ የማይቻልባቸውን ቦታዎች ለይቶ ሊወስን ይችላል፡፡
    10.  በሰላም መደፍረስ ምክንያት የፈረሱ የተለያዩ የአስተዳደር እርከኖች ከክልሉና ከአካባቢው ኅብረተሰብ ጋር በመተባበር መልሶ እንዲቋቋሙ ያደርጋል፡፡
    11.  ሕዝብ የሚጠቀምባቸው ወይም ፈቃድ የወጣባቸው የንግድ ሥራዎች የመንግሥት ተቋማት እንዳይዘጉ፣ አገልግሎት እንዲሰጡ ወይም የሥራ ማቆም እንዳይደረግ ሊያዝ ይችላል፡፡
    12.  በዚህ አዋጅ የተመለከቱ የአስቸኳይ ጊዜ ዕርምጃዎችን ለማስፈጸም አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው ተመጣጣኝ ኃይል ለመጠቀም ይችላል፡፡  ኃላፊነቱን ለመፈጸም ሌሎች አስፈላጊ ተግባራትን ይፈጽማል፡፡
    1. የማይፈቀዱ ተግባራት

    ማናቸውም የሕግ አስከባሪ አካልና አባል ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ አንድ የተመለከተውን የመንግሥት ስያሜ መቀየር፣ በአንቀጽ 18 የተመለከተውን ኢሰብዓዊ አያያዝ የመፈጸም፣ በአንቀጽ 25 የተመለከተውን የሰዎችን የእኩልነት መብት የሚጥስ ተግባር መፈጸም፣ በአንቀጽ 39(1)ና (2) የተመለከተውን የብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦችን መብቶችን መጣስ የተከለከለ ነው፡፡ 

    1. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ኮማንድ ፖስት መቋቋምና ኃላፊነት

    የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን የሚያስፈጽም በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚመራ አግባብነት ካላቸው አካላት የተውጣጡ አባላትን የያዘ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ኮማንድ ፖስት ተቋቁሟል፡፡

    ጠቅላይ ሚኒስትሩ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ኮማንድ ፖስት አባላትን ይመርጣል፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ 4 የተመለከቱ ተግባራትን በበላይነት ይመራል፣ ያስፈጽማል፡፡ የሕግ አስከባሪ አካላትን በአንድ ዕዝ አድርጐ ሥራ ይመራል፣ ያዛል፡፡

    1. የአስቸኳይ ጊዜ ኮማንድ ፖስቱ ግዴታ

    የአስቸኳይ ጊዜ ኮማንድ ፖስቱ በቁጥጥር ሥር የተደረጉ ሰዎችንና የሚቆዩበትን ቦታ ለመርማሪ ቦርዱ ያስታውቃል፡፡

    1. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ

    የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡ የመርማሪ ቦርዱ ሰባት አባላት የሚኖሩት ሲሆን፣ ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላትና ከሕግ ባለሙያዎች የተውጣጡ ሆነው በምክር ቤቱ ይመደባሉ፡፡

    1. የመርማሪ ቦርድ ሥልጣንና ተግባር
    • በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ምክንያት የታሰሩትን ሰዎች ስም በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ይፋ ያደርጋል፣ የታሰሩበትን ምክንያት ይገልጻል፡፡ 
    • በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ወቅት የሚወሰዱት ዕርምጃዎች በማናቸውም ረገድ ኢሰብዓዊ እንዳይሆኑ ይቆጣጠራል፣ ይከታተላል፡፡
    • ማንኛውም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ዕርምጃ ኢሰብዓዊ መሆኑን ሲያምንበት፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወይም የሚኒስትሮች ምክር ቤት ዕርምጃውን እንዲያስተካክል ሐሳብ ይሰጣል፡፡
    • በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ዕርምጃዎች ኢሰብዓዊ ድርጊት የሚፈጽሙትን ሁሉ ለፍርድ እንዲቀርቡ ያደርጋል፡፡
    • የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንዲቀጥል ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥያቄ ሲቀርብ ያለውን አስተያየት ለምክር ቤቱ ያቀርባል፡፡
    1.  ተፈጻሚነታቸው የታገዱ ሕጐች

    በቪየና ኮንቬንሽን የተመለከተው የዲፕሎማቲክ መብት እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን የፍሬ ነገርና የሥነ ሥርዓት ሕጐች ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም ይህ አዋጅ በሥራ ላይ በሚውልበት ጊዜያት ተፈጻሚነታቸው ታግዶ ይቆያል፡፡

    1.  የመተባበር ግዴታ

    ማንኛውም ሰው የዚህን አዋጅ አፈጻጸም፣ እንዲሁም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ኮማንድ ፖስትና የሕግ አስከባሪ አካላት ይህን አዋጅ በማስፈጸም የሚወስዷቸውን የአስቸኳይ ጊዜ ዕርምጃዎች የማክበርና የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡

    1.  የወንጀል ተጠያቂነት

    በዚህ አዋጅ የተመለከቱት አስቸኳይ ጊዜ ዕርምጃዎች ጋር የተያያዙ ግዴታዎችን ተላልፎ የተገኘ ማንኛውም ሰው እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ እስራት ይቀጣል፡፡

    በዚህ አዋጅ አንቀጽ 11 የተመለከተውን የመተባበር ግዴታ የጣሰ ማንኛውም ሰው እስከ ሦስት ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ይቀጣል፡፡

    1.  ደንብና መመርያ የማውጣት ሥልጣን

    የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም ደንብና መመርያ ያወጣል፡፡

    1.  አዋጁ የሚጸናበት ጊዜ
    • ይህ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ከታወጀበት ጊዜ ጀምሮ ለስድስት ወራት የፀና ይሆናል፡፡
    • የስድስት ወራት የጊዜ ገደቡ ከመጠናቀቁ በፊት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ኮማንድ ፖስቱ የአዋጁ ተፈጻሚነት ቀሪ የሚሆንበትን ጊዜ ሊወስን ይችላል፡፡
    • ይህ አዋጅ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 93(2)(ለ) መሠረት በአሥራ አምስት ቀናት ውስጥ በተወካዮች ምክር ቤት ተቀባይነት እንዲያገኝ መቅረብ ይኖርበታል፡፡
    • የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የስድስት ወራት ጊዜ ገደቡ ሲጠናቀቅና አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የጊዜ ገደቡ በየአራት ወራት እንዲታደስ ሊያደርግ ይችላል፡፡
    • ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይህ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መታወጁን በሚዲያ ለሕዝብ ይፋ ያደርጋል፡፡

    አዲስ አበባ መስከረም 29 ቀን 2009 ዓ.ም.

    ኃይለ ማርያም ደሳለኝ የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር

    spot_img
    - Advertisement -

    ትኩስ ጽሑፎች

    ተዛማጅ ጽሑፎች

    - Advertisement -
    - Advertisement -