Tuesday, November 29, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ማኅበራዊለልጅ የሚከፈል ዋጋ

    ለልጅ የሚከፈል ዋጋ

    ቀን:

    በገቢያቸው ደህና ለሆኑ፣ በንግድ ለተሰማሩ እንዲሁም በማንኛውም ሁኔታ ውስጥ ለሚገኙ ወላጆች ልጆች ሁሌም ትልቅ ትኩረት ናቸው፡፡ ወላጆች ለራሳቸው ወይም ለማኅበራዊ ሕይወት ተሳትፎ የሚሰጡት ትኩረት ለልጆቻው ከሚሰጡት ትኩረት ጋር የሚወዳደር አይሆንም ቢባል ማጋነን አይሆንም፡፡ የልጆች ትምህርት ደግሞ በትምህርት አልፎ ትልቅ ደረጃ ላይ መድረስ ለቻለ ወላጅም ሆነ የኑሮ መስመሩ ፈጽሞ ከዚህ የተለየ ለሆነውም ትልቅ ዋጋ የሚሰጠው ነው፡፡ ከገቢ አቅማቸው አንፃር ውድ በሚባሉ ትምህርት ቤቶች ልጆቻቸውን የሚያስተምሩ፣ ምንም እንኳ ለልጆቻቸው ሌሎች የሕይወት አማራጮች እንዳሉ ቢያውቁምና እነሱም በዚህ መስመር ያለፉ ቢሆኑም፣ ልጆቻው በትምህርታቸው ውጤታማ እንዲሆኑ የሚለፉ በርካታ ወላጆች መኖራቸው፣ ለትምህርት ትልቅ ዋጋ ስለመሰጠቱ ምስክር ነው፡፡ ዶክተሩም፣ ነጋዴውም፣ የቀን ሠራተኛውም ሆነ ቄስ ወይም ሼኩ ልጁ በትምህርቱ ውጤታማ ሆኖ ትልቅ ደረጃ እንዲደርስለት ይፈልጋል ይመኛልም፡፡ ነገር ግን ወላጆች የሚያደርጉት የትኞቹ ነገሮች ልጆቻውን ካሰቡት እንዲደርሱ ያደርጋል? ምን ያህል ወላጅ ከምኞት በዘለለ ለልጆች ስኬት ይሠራል? ለትምህርትስ ምን ያህል ዋጋ ይከፈላል? የሚሉና መሰል ጥያቄዎች ይነሳሉ፡፡

    አቶ ጌቱ ዓለማየሁ የሦስት ልጆች አባት ናቸው፡፡ የመጀመርያ ልጃቸው በኮምፒውተር ሳይንስ ተመርቃ በኢትዮጵያ አየር መንገድ ትሠራላች፡፡ ዘንድሮ የከፍተኛ ትምህርት ተቋምን የሚቀላቀለው ሁለተኛ ልጃቸው ደግሞ ያለፈው በ621 ነጥብ ሲሆን፣ ሦስተኛዋ ልጃቸው ወደ ፕሪፓራቶሪ  ያለፈችው 3.6 አምጥታ ነው፡፡ እሳቸው እንደሚሉ፣ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ወላጆች ላይ የሚያዩት፣ ምንም እንኳ ልጆቻቸው በትምህርት ስኬታማ እንዲሆኑ ቢፈልጉም፣ ቁሳዊ ነገሮችን ከማሟላት ባለፈ ልጆችን በእሴት ማነፁ ላይ ቸልተኝነትን ነው፡፡ ይህ ወላጆችን ልጆቻቸው ትልቅ ቦታ እንዲደርሱ የሚመኙ ነገር ግን ልጆቻቸውን ከሚመኙት ደረጃ ለማድረስ የማይሠሩ ያደርጋቸዋል፡፡

    ‹‹ልጆቻቸውን ውድ ትምህርት ቤት ያስገባሉ፡፡ መኪና መስጠትን ጨምሮ ለልጆቻቸው የተለያዩ ነገሮችን የማድረግም ችግር የለባቸውም፤›› የሚሏቸው ዓይነት ወላጆች ልጆቻቸው የወላጅን፣ የማኅበረሰብን እሴት የሚጠብቁና ጥሩ ዜጋ የሚሆኑ ስለመሆናቸው የሚጨነቁ አይደሉም፡፡

    የእሳቸውን አስተያየት የሚጋሩ ሌሎች ወላጆችም እንደሚገልጹት፣ ልጆችን ውድ ትምህርት ቤት ማስተማር፣ የሚያስፈልጋቸውን ሳይሆን የጠየቁትን ሁሉ ማሟላት፤ ልጆች በትምህርት ውጤታማ እንዲሆኑ ያደርጋል የሚል እምነት ያላቸውም ጥቂት አይደሉም፡፡

    ትንሽ ተቸግረው ልጆቻቸውን ጥሩ የሚባል ትምህርት ቤት መላክ ቢችሉም ልጆቻቸውን የሚያስተምሩት መካከለኛ የሚባል ትምህርት ቤት እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ ይህን ያደረጉት ውድ በሚባሉት ትምህርት ቤቶች ውስጥ ስላለው የተማሪዎችና የወላጆች ሁኔታ የሚሰሙት አንዳንድ ነገር ስለሚያስፈራቸው ነው፡፡

    አቶ ጌቱ አስፈላጊ መጽሐፍትን ከመግዛት በስተቀር ልጆቻቸው የማጠናከሪያ ትምህርት እንዲማሩ፣ አስጠኚ ቀጥረውም አያውቁም፡፡ ሁሌም እንዴት ማጥናት እንዳለባቸውና በምን ዓይነት ሁኔታ ውስጥ ምን ማድረግ እንዳለባቸው ከልጆቻቸው ጋር ተነጋግረው የተስማሙባቸው ነገሮች አሉ፡፡ እንደ ወላጅ እሳቸውም ሆኑ ባለቤታቸው ለልጆቻቸው የሚያስፈልጉ ነገሮችን ያሟላሉ፡፡ ከዚህ ባለፈ ግን ልጆች ስለፈለጉ ወይም ስለጠየቁ ብለው የሚያደርጉት ነገር የለም፡፡ ‹‹ልጆች ሥነ ሥርዓት ይዘው ማደግ አለባቸው፡፡ ለዚህ ደግሞ መገራት ይኖርባቸዋል፤›› ይላሉ፡፡ ይህ ካልሆነ ግን ልጆች ከወላጅ የትኛውንም ያህል ሀብት ቢወርሱ፣ ሀብቱን የትም አያደርሱትም የወላጃቸውን እሴትም የሚያስቀጥሉ አይሆኑም ይላሉ፡፡

    ስለዚህም እሳቸው እንደሚሉት፣ አሁን አሁን እንደሚታየው ገንዘብን ብቻ ሳይሆን ወላጅነት ልጅ ላይ ስሜትንና ትኩረትንም ኢንቨስት ማድረግ መሆን ይኖርበታል፡፡ ገንዘብ የሚገዛውን ነገር ብቻ ማድረግ ግን የልጆች ሕይወት እንዲበላሽ የጥርጊያ መንገድ ማዘጋጀት እንደሚሆን ‹‹የልጆች ስኬት በምኞት ሳይሆን በሥራ የሚመጣ ነው፤›› በማለት ለማስረዳት ይሞክራሉ፡፡

    ልጆችን መልካም ከሚባለው ደረጃ ለማድረስ ትምህርት አንዱና መሠረታዊ አማራጭ ነው፡፡ ለዚህም ወላጆች ገንዘባቸውንና ጊዜያቸውን ለልጆቻቸው ይሰጣሉ፡፡ ከመንግሥት ትምህርት ቤት ግል ትምህርት ቤት ብሎም ዓለም አቀፍ በማስገባት ለልጆቻቸው ስኬትን ይሻሉ፡፡ ከዚሁ ጎን ለጎን ለልጆቻቸው ትምህርት የሚያደርጉት የገንዘብ ኢንቨስትመንት ቀላል የሚባል አይደለም፡፡

    ሦስት ልጆቻቸው በግል ትምህርት ቤት ውስጥ የሚያስተምሩት አቶ ቴዎድሮስ፣ ለአንድ ልጅ ብቻ የዩኒፎርም፣ የትምህርት ቤት ክፍያ፣ የመመዝገቢያና ሌሎች ከትምህርት ቤት ጋር የተያያዙ ወጪዎችን ጨምሮ ከሰባት ሺሕ ብር ያላነሰ ቢያወጡም፣ ከሌሎች ትምህርት ቤቶች ጋር ሲነፃፀር ብዙ አይደለም ይላሉ፡፡ ይህ መስከረም 2009 ዓ.ም. ላይ ለአንድ ልጅ ለአንድ ኳርተር የተከፈለን ክፍያ ጨምሮ ያወጡት ሲሆን፣ የልጆቻቸውን ወጪ ለመሸፈን ከሚሠሩት ቋሚ ሥራ በተጨማሪ፣ ሌሎች ሥራዎችን መሥራት ግድ እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ እሳቸውም ሆነ ባለቤታቸው ደመወዝተኛ ቢሆኑም በደመወዝ ብቻ የልጆች የትምህርትና ተያያዥ የቤት ወጪን መሸፈን ስለማይቻል፣ ሱቅ ከፍተው በሠራተኛ ያሠራሉ፡፡ ይኽም የልጆቹን የትምህርት ክፍያ ይደጉማል፡፡

    ከራሳቸው የትምህርት ዘመን ጋር በማነፃፀር ‹‹ዩኒቨርሲቲ እስክጨርስ ድረስ ቤተሰቦቼ  2,000 ብር ያወጡ አይመስለኝም፤›› የሚሉት አቶ ቴዎድሮስ፣ በወቅቱ በዓመት አንድ ጫማና ልብስ ከተገዛ በቂ እንደነበር ያስታውሳሉ፡፡ አሁን ላይ ልጆቹ በውድድር ዓለም ስላሉና ፍላጎታቸውም ከፍተኛ ስለሆነ፣ የልጆቹን ፍላጎት ከራሳቸው ጋር በማጣጣም በመጠኑ ለማሟላት ተጨማሪ ሥራ መሥራት ወሳኝ እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ ዩኒፎርም መለበሱ ለልብስ ያወጡ የነበረውን ተጨማሪ ወጪ እንደቀነሰውና ይኽም መልካም መሆኑን፣ በጫማ በኩል ደግሞ ውጭ ያሉ ዘመዶቻቸው በተለያዩ ጊዜያት ስለሚልኩ ለጫማ የሚያወጡትን ወጪ መቀነሳቸውን ይናገራሉ፡፡ ‹‹ዛሬ ላይ አንድ ጫማ እንደ ልጆቹ ፍላጎት ከ2,500 ብር አያንስም፣ ልጆቹም የተለያየ ቅያሪ ይፈልጋሉ፤›› የሚሉት አባት፣ ከሌሎች ወጪዎች ጋር ተደማምሮ፣ በየአቅጣጫው ራስን ለመደጎም ጥረት ካልተደረገ ከባድ ነው ይላሉ፡፡ ለልጆቻቸው የሚከፍሉት መስዕዋትነትም ሆነው የሚያወጡት ወጪ እንደሚያስደስታቸው፣ በዚያው ልክ ልጆቻቸው በትምህርትም ሆነ በሥነ ምግባር መልካም ሆነ እንዲያድጉ ከጎናቸው እንደማይለዩዋቸው ይገልጻሉ፡፡ ትልቁ ልጃቸው አሥረኛ ክፍል የደረሰ ሲሆን፣ እሱና ተከታዮቹ በሙሉ የደረጃ ተማሪዎች እንደሆኑ ይናገራሉ፡፡

    ከባለቤታቸው ጋር በመሆን ገንዘባቸውንም ሆነ ጊዜያቸውን ልጆቻቸው ላይ ማድረጋቸው፣ ልጆቻቸው ከቁጥጥር ውጭ እንዳይወጡና በትምህርታቸውም እንዲጠነክሩ እንዳደረገ፣ በተለይ በትምህርታቸው ሁሉ ከጎናቸው ሳይለዩ መርዳታቸው ልጆቹ ትምህርት እንዲወዱ፣ ከበደን ብለው ትምህርቱን እንዳይጠሉ አስችሏል ብለው ያምናሉ፡፡

    አራት ልጆቹን መካከለኛ ያስከፍላል በሚባል የግል ትምህርት ቤት ለሚያስተምረው አቶ ዳዊት፣ በመስከረም 2009 ዓ.ም. ብቻ የዩኒፎርም፣ የምሳ ዕቃ፣ የሰርቪስና የመማሪያ ቁሳቁስ ሳይጨምር ለአራቱ ልጆች 25 ሺሕ ብር አካባቢ ከፍሏል፡፡ እዚህ ላይ የቤት ወጪ ሲጨመር እሱና ባለቤቱ ከወር ከሚያገኙት ወርኃዊ ደመወዝ ይበልጣል፡፡ ስለሆነም እሱ ተጨማሪ ሥራ ይሠራል፡፡ ‹‹ባለቤቴ ሙያዋ ተጨማሪ ተመሳሳይ ሥራ ለመሥራት ብዙም አያስችላትም፡፡ እኔ ግን ቅዳሜና እሑድን እንዲሁም ከሥራ ሰዓት በኋላ እንደ ስፓይደር ማን (የፊልም ገጸ ባህሪ ሲሆን ባብዛኛው ሰዎችን ከችግር ለማውጣት ከሕንፃ ሕንፃ እየዘለለ፣ ከቦታ ቦታ የሚዘዋወር ነው) ከአንዱ አንዱ ስል እውላለሁ፤›› ሲል ብዙ ተጨማሪ ሥራዎችን ማከል ከተቻለ ልጆቹን መካከለኛ ክፍያ ያስከፍላሉ የሚባልበት ትምህርት ቤት እንኳን ማስተማር እንደማይቻል ይናገራል፡፡

    ከውጭ ያሉ ቤተሰቦቻቸው ብዙውን ጊዜ የልጆች ልብስና ጫማ እንደሚችሏቸው፣ ቀሪውን ደግሞ እነሱ ተጣጥረው እንደሚያሟሉ፣ ይኽም ልጆቻውን ትልቅ ቦታ ከማድረስ ፍላጎታቸውና ጉጉት የመነጨ እንደሆነ ይገልጻል፡፡ ከዚሁ ጎን ለጎን ለልጆቹ በትርፍ ሰዓት የሚያስተምር የቀጠረ ሲሆን፣ ይኽም እሱ ለጥናት የማይሰጣቸውን ጊዜ ለማካካስ ነው፡፡ ብዙ ከፍሎ የግል ትምህርት ቤት የሚያስተምረውም እሱና ባለቤቱ ቤት ውስጥ ያጓደሉትን ልጆቹን በትምህርት የመርዳት ሁኔታ፣ በትምህርት ቤቱ ይካካሳል ብሎ ስለሚያምን ነው፡፡

    በአንድ የግል መሥሪያ ቤት ውስጥ በተላላኪነት ለምትሠራው አልማዝ ግን፣ ለልጇ የትምህርት ቤት ክፍያ ለመሸፈን ተጨማሪ ሥራ መሥራት አማራጭ አልነበረም፡፡ ይልቁንም ላለፉት ሰባት ዓመታት የመጨረሻ ልጇን የግል ትምህርት ቤት ስታስተምር፣ መስከረም በመጣ ቁጥር ከቢሮዋ እየተበደረችና ዓመቱን ሙሉ ከደመወዟ እያስቆረጠች ነው፡፡ በ2009 ዓ.ም. ልጇ ዘጠነኛ ክፍል የገባ ሲሆን፣ ያስመዘገበችው የመንግሥት ትምህርት ቤት ነው፡፡ ለዚህም የዩኒፎርም፣ የደብተርና ሌሎች ወጪዎች ሳይጨምር ለመመዝገቢያ 170 ብር ከፍላለች፡፡ ከዚህ በኋላ ዓመቱን ሙሉ የማትከፍል በመሆኑ ዕፎይታ ተሰምቷታል፡፡

    ምንም እንኳን የመጀመርያና ሁለተኛ ልጆቿ ራሳቸውን በቅርቡ የቻሉላት ቢሆንም፣ ሦስቱም ተማሪ በነበሩበት ወቅት ኑሮን መግፋት ፈተና ሆኖባት ነበር፡፡ ‹‹ቤት ያለውን ተቃምሰን እናድራለን፡፡ ምንም የለኝም ብዬ ስጨነቅ ድንገት አንዱን ዘመድ ይጥልልኛል፡፡ ቤተሰቦቼ ከዚህም ከዚያም እየረዱኝ ልጆቼን አስተምሬያለሁ፡፡ አሁን ላይ ሁለቱ ልጆቼ እኔን የሚረዱበት አቅም ላይ ደርሰዋል፤›› ትላለች፡፡

    ምንም ነገር ቀርቶባት ልጆቿን ማስተማር ዋናው ግቧ እንደነበር፣ በተለይ ባለቤቷ ከሞተ ወዲህ፣ ልጆቿ በትምህርት ወደኋላ እንዳይቀሩ መታገሏን፣ ያላትን ሁሉ ማድረጓን በዚህም ልጆቿ እንዳላሳፈሯትና እሷም ደስተኛ እንደሆነች ትናገራለች፡፡

    ካለፉት 13 ዓመታት ወዲህ የግል ትምህርት ቤት ከፍተው በመሥራት ላይ የሚገኙት ወይዘሮ ወላጆች ለልጆቻቸው የሚያወጡም ሆነ ትምህርት ቤቶች ለመማር ማስተማሩ የሚያወጡት ወጪ ቀላል የማይባል እንደሆነ ይገልጻሉ፡፡

    እስካሁን ባላቸው ልምድ የልጆች የትምህርት ክፍያ ለመክፈል ብዙም የማይቸገሩ እንደገጠሟቸው ሁሉ፣ ክፍያውን በወር በወር ወይም በኳርተር አንዴ ለመክፈል ከብዷቸው የሚፈተኑ ቤተሰቦች አሉ፡፡ በችግር ውስጥ ሆነውም ግን ክፍያውን ያሟላሉ፡፡

    ይህ የትምህርት ቤት ክፍያ መወደድ የመጣውና፣ ችግሩ በወላጆችም ላይ ያጠላው፤ በአገሪቱ በአጠቃላይ ከሚታየው የኑሮ ውድነት ጋር ተያይዞ ነው፡፡ የቤት ኪራይ፣ የመማሪያ ቁሳቁስ፣ የመምህራንና የድጋፍ ሰጪ ሠራተኞች ክፍያ ውድ ነው፡፡ ትምህርት ቤቱን የሚገጥመው ጫናም በቀጥታ የተማሪ ወላጆችንም ይመለከታል፡፡ በመሆኑም ወላጆች የዕለት ጉርስን ለመሙላት ከሚያደርጉት ግብግብ በተጨማሪ ለልጆቻቸው ትምህርት የሚያወጡት ወጪ ብዙ ነው፡፡ ይኽም ልጆቻውን በትምህርትና በሥርዓት ታንፀው እንዲያድጉ የሚከፍሉት መስዕዋትነት ነው፡፡

    ወይዘሮዋ እንደሚሉት፣ የእሳቸው ትምህርት ቤት ከመዋዕለ ሕፃናት እስከ 12 ክፍል የሚያስተምር ሲሆን፣ ክፍያውም ከአንደኛ እስከ ስምንተኛ በኳርተር 3,300፣ ከዘጠኝ እስከ 12ተኛ 3,500 ብር ነው፡፡ ወላጆች ለአንድ ተማሪ ይህን ያህል ገንዘብ ከፍለው እያስተማሩ፣ ‹‹ልጄ በትምህርቱ የት ደርሷል? የትምህርት ቤት ባህሪው እንዴት ነው? ብሎ የማይጠይቅ፣ የቤት ሥራ መሥራትና አለመሥራቱን የማይከታተል፣ ገንዘቡን ብቻ በመክፈሉ ልጁ ትምህርት የሚያውቅ የሚመስለው፤›› መብዛቱን ከልምዳቸው መታዘባቸውን ይናገራሉ፡፡

    አንዳንድ ወላጆች፣ ስልክ እየደወሉ ወይም በአካል ትምህርት ቤት በመምጣት ስለ ልጆቻቸው የሚጠይቁ፣ ለምን እንዲህ አታደርጉም ብለው ሐሳብ የሚሰጡ ቢኖሩም፣ አብዛኞቹ ወላጆች የወር ክፍያ ማውጣታቸውን፣ ወይም ከየት አምጥተው እንደሚከፍሉ በመጨናነቅ ብቻ የልጆቹን አጠቃላይ ግንባታ የሚዘነጉ አሉ፡፡ አብዛኛው ወላጅ ገንዘብ መክፈሉን በማየቱ ብቻም፣ መምህራንና ትምህርት ቤቱ ላይ ከባድ ጫና እንዳለ፣ ተማሪዎች ጎበዝ፣ መካከለኛ ወይም ዝቅተኛ የትምህርት ቅበላ ቢኖራቸውም እነዚህን የተሻለ ቦታ ላይ ለማድረስ አብዛኛውን ፈተና የሚወጣው ትምህርት ቤቱ እንደሆነ ይገልጻሉ፡፡ ከልምዳቸው እንዳዩት፣ ብዙዎች ወላጆች የሚያዩት ገንዘብ መክፈላቸውን ብቻ በመሆኑ ይህን ልማድ በመቀየር ከአቅም በላይ በሆነ መልኩ ጭምር ለትምህርት ብቻ ብዙ ገንዘብ የወጣባቸውን ልጆች ለራሳቸው፣ ለቤተሰቦቻቸውና ለአገሪቱ ጠቃሚ ዜጋ እንዲሆኑ፣ ቤተሰብ ከገንዘብ ባሻገር ልጄ የት ነው/ናት? ብሎ መጠየቅ አለበት ሲሉ ይመክራሉ፡፡ (ለዚህ ጽሑፍ ምሕረት አስቻለው አስተዋጽኦ አድረጋለች)

    spot_img
    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    spot_img
    spot_img

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    በችግር የተተበተበው የሲሚንቶ አቅርቦት

    ሲሚንቶን እንደ ግብዓት ተጠቅሞ ቤት ማደስ፣ መገንባት፣ የመቃብር ሐውልት...

    ‹‹የናይል ዓባይ መንፈስ›› በሜልቦርን

    አውስትራሊያ ስሟ ሲነሳ ቀድሞ የሚመጣው በተለይ በቀደመው ዘመን የባህር...

    ‹‹ልብሴን ለእህቴ››

    ለሰው ልጅ መኖር መሠረታዊ ፍላጎት ተብለው ከተዘረዘሩት ውስጥ ልብስ...

    የአዲስ አበባ ትምህርት ቤቶች የምርመራ ውጤት እስከምን?

    በፍቅር አበበ የትምህርት ጥራትን፣ ውጤታማነትንና ሥነ ምግባርን ማረጋገጥ ዓላማ አድርጎ...