Friday, October 7, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ሥራ እንጂ ሐሳብ ደቦ የለውም!

    እነሆ መንገድ ከመገናኛ ወደ ሲኤምሲ። አጀማመራችን በፀጥታ የተጠነሰሰ ነው። ተሳፋሪው በሙሉ የሚተነፍስ አይመስልም። በውጥረት የታፈነው ጎዳና መንገደኛውን አየር የነሳው ይመስላል። ጩኸት ኑሮው የሆነው ወያላ ዕድሜው በለቅሶ ተጀምሮ በጩኸት በሚገባደድ ሕዝብ መሀል ያለ ዕረፍት ይጮኻል። እንደ ንጋት ጎርናና ድምፁ ሁሉ ጎርበጥባጣ ኑሮው የሚቀጥል ይመስል እሪ ሲል አይታክትም። ጥሪ በማይፈልገው የትግል ጎዳና ላይ የወያላው ልፋት መና የቀረ ይመስላል። ከወዲያ ወዲህ ሲሯሯጥ ቆይቶ ዳግም ለሌላ ሩጫ መንደር፣ ክልል፣ አገር የሚቀያይረው ሕዝብ ፍልሰት የሚያባራ አይመስልም። ሰው የሚደርስበትን ቦታ እያሰበ ስለአዋዋሉ፣ ስለኑሮው፣ ስለቤተሰቡ፣ ስለሥራው እያውጠነጠ ባላሰበው በሚገኝበት በዚህ ጊዜ፣ የህልማችንና የሩጫችን ውጤት በአብዛኛው አንገት ያስደፋል።

    ሲዘሉ መሰበር የመንገዱ ህልውና መሠረት ቢሆንም ቅሉ፣ በዚህ በአገራችን የአረማመድ ዘዬ ሳንዘል በተቀመጥንበት የተሰበርን ጥቂት አይደለንም። የዚህ ጎዳና ትርክት ብዙ ነው። መውጣትና መውረድ አክርማና ስንደዶ ሆነው ያልቀየሱት ጎዳና የትም አገር ታሪክ አይኖርም። ነፃ ብሎ መንገድ፣ እንደ ጨርቅ የሚጠቀለል አልጋ በአልጋ ጎዳና ለሰው ልጅ አይገባውም የተባለ የተፈጥሮ ሕግ ነው። በዚህ ግጭቱ፣ ተንኮሉ፣ ተግዳሮቱ፣ ሸሩ በማያልቅ የሰው ልጅ ሕይወት ሁሉም እንደራሱ አረማመድ እየተጓዘ፣ እንደ ሕዝብ ደግሞ በጋራ መጓጓዣ ሆኖ የደቦ ታሪኩን ይፈትላል። ዓመት ይመጣል ዓመት ይሄዳል። በፈተለው ልክ ሁሉም የድርሻውን ሕይወት እየሸመነና እየለበሰ፣ ለታሪክ ደግሞም ለታዛቢ በሩን ይከፍታል። መንገድ ሁሉን ይዳኛል። ዘመን ሁሉን ያስተዛዝባል። የፍትሕ ያለህ ባዩ ወዮታ ግን አድሮ ይባባሳል። መልካሙና በጎው ነገር የሚዘልቅበት ዘመን ይሁን አዲሱ ዓመት!     

    ጉዟችን ተጀምሯል። “ጠላም ይጠጣና ይፈሳል አተላው፣ ጠጅም ይጠጣና ይፈሳል አንቡላው፣ ሥጋም ይበላና ይጣላል አጥንቱ፣ ዕዳም ይከፈላል እየሰነበቱ ዓይኑን ያፈጥና ይቀራል ትዝብቱ፤” ይላል በክራር የሚቀኘው፡፡ ዘመንና ዘመን አሳላፊው መንገደኛ ታክሲያችን ጣራ ሥር ተሰባስቦ አንገቱን እየወዘወዘ ያፏጫል። እኩል ሲያፏጭ የቆየው መልሶ፣ “ማን እያለቀሰ ማን ያፏጫል?” ብሎ ሲያፈጥበት፣ “እገጭ እገው ይላል ቆርቆሮ ሲመታ፣ ዘንድሮ ልወዝወዝ በሃቻምናው ፋንታ፤” ብሎ ዘፋኙ ያቋርጣቸዋል። “ይወዘውዘኛል ይወዝውዝ አባቱ አለ ያገሬ ሰው። እንዲህ ከተፈጠርኩ ጀምሮ በመወዝወዝ አዲስ ዓመት ተብዬ አላውቅም፤” ብለው ከሾፌሩ ጀርባ የተሰየሙ አዛውንት ተናገሩ። ክራሩ ይከራል። ተጫዋቹ “ዝንጀሮ በገል አድጦት አይወድቅም፣ እንዲህ ያለ ዘመን አጋጥሞኝ አያውቅም፤” ሲል ከአዛውንቱ ጋር ቀጠሮ ያለው ይመስላል። 

    “እሱንስ ማን አየብዎ? ጨለማ በመልበስ ከጀመሩት ጎራ ቢሆኑስ ኑሮ?” ሲላቸው ከጎናቸው የተሰየመ ወጣት ከጀርባቸው የተሰየመች ወይዘሮ ደግሞ፣ “እሱንማ ኤልፓ ቀድሞ ጀመረው። በዋዜማ ብልጭ ድርግም ሲያደርግብን ዋለ፤” ብላ አሽሟጠጠች። “ብልጭ ድርግሙንማ ለመድነው እኮ። እኛን መልመድ ያቃተን ከኃይል ብዛት የተነሳ እየተቆራረጠ ያስቸገረንን ብርሃን ነው፤” አላት አጠገቧ የተሰየመ ጎልማሳ። “ኦ ለካ እሱም አለ? ነገር እየበዛ ሚሞሪዬ ሞላ እኮ እናንተ?” ብላ ሦስተኛው ረድፍ ላይ የተሰየመች ዘመናይ ፈገግ አለች። “ለምን ‘ዴሊት’ አታደርጊም የተወሰነውን?” መጨረሻ ወንበር ከተሰየሙት ወጣቶች አንድ ፀጉረ ጨብራራ ሲያናግራት፣ “እስኪ መጀመሪያ የቤታችንን ቆሻሻ በቅጡ ማስወገድ እንቻል። መጀመሪያ ሰው በሰው ዴሊት መደረጉ ይረሳ። ከዚያ ሚሞሪ እናፀዳለን፤” ብላ ጮኸችበት። በትንሽ ትልቁ የሚጯጯኸው ሰው ግን አልበዛባችሁም?

    ጋቢና የተሰየመ ወጣት በስልኩ ይነጋገራል። ወያላውና ሾፌሩ በመሀል በመሀል የቀለጠ የሆዳቸውን ወሬ ያወራሉ። ወጣቱ፣ “አንተ አንድ ሥራ ብሰጥህ በዛው ትጠፋለህ? እኔ እኮ ከእናንተ የፈለግኩት ለጀመርኩት የዓሳ እርባታ ባለማቋረጥ የዶሮ ኩስ እንድታቀርቡልኝ ነው? ምናለበት ቢያንስ የሚመለከተውን ሰው ብታገናኘኝ?” ሲል ተሳፋሪው ግራ ተጋብቶ እርስ በእርሱ ተያየ። “ከመቼ ወዲህ ነው ደግሞ ዓሳ የዶሮ ኩስ መብላት የጀመረው?” ጎልማሳው ማማት ሲጀምር አጠገቤ የተሰየመችው ዘመናይ ቀበል አድርጋ፣ “እንኳን ዓሳ ሰው የሰው ሥጋ ይበላ የለም እንዴ?” አለችው። “በስመአብ ወልድ ምነው ልጄ? የማንሰማው የለ ዘንድሮ?” አሉ አዛውንቱ። “አይዞዎት ስለሐሜት ነው የማወራው፤” አለቻቸው።

    “እንደ እሱ አትይም ታዲያ?” ብለው ነፍሳቸው መለስ ስትል፣ “ሐሜትማ ዘንድሮ ዘምና ዘማምና የቴክኖሎጂ ቆቧን ጭና በየፌስቡክ ማኅበር በማወቀር የትናየት ሄዳለች። ምላስ ቀደም ቀደም እግር ቀረት ቀረት ብሎ ሥራና ሠራተኛ እንደዋዛ ታዩ፤” ብለው ደረቅ ሳላቸው ብን ብን ማለት ጀመረችና ማውራት አቆሙ። ይኼኔ ጋቢና የተሰየመው ወጣት ንዴት በተቀላቀለው ድምፅ ስልኩን እንደያዘ ጮኸ። “ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዓለምን በሚመራበት በዚህ ዘመን የዶሮ ኩስ ለዓሳ እርባታ እንዴት ግብዓት ይሆናል ብለህ እኔን ከምትሞግተኝ ለምን ሳይንሱን አትጠይቅም? ለስሙ ኢንተርኔት ላይ አፍጠህ ትውላለህ። ምናለበት ይኼን ይኼን እንኳን ብታጣራበት?” ብሎ ሳይጨርስ ስልኩ ባትሪ ጨርሶ ዘጋ። ይኼኔ ወደ ሾፌሩ ዞረና፣ “በአስተሳሰብና በአመለካከት ሰው እንደ አዲስ ባልተፈጠረበት አገር ሥራ ፍጠሩ የሚሉን ግን ምን አድርገናቸው ነው?” ብሎ ጠየቀው። መሪ የጨበጠ ሁሉ ለሁሉም ነገር መልስ ያለው ይመስል!   

    ወያላችን ሒሳብ መቀበል ጀምሯል። መጨረሻ ወንበር ላዬ የተሰየሙ ወጣት የሱቅ ነጋዴዎች ሳይታሰብ ጭቅጭቅ ጀመሩ። አንደኛው፣ “እንዴት ያለ ደረሰኝ የገዛሁት ዕቃ አለ ትለኛለህ? እንደምናወራርድ አርባ ጊዜ ማስረዳት አለብኝ? መቼ ነው ግን አንተ የምትሠለጥነው?” ይላል። ያኛው “ይኼ ከመሠልጠን ጋር ምን ይገናኛል?” ይለዋል። ወያላው ከመቅፅበት ከተፍ ብሎ፣ “ሒሳብ” ሲለው አንደኛው ወያላውን ትኩር ብሎ አይቶት፣ “ለስንቱ እንክፈል ዘንድሮ? ከታች እስከ ላይ መቀበል ብቻ? እዚህ ወዳጄ እንደ ቤት እመቤት ያለ ደረሰኝ ይሸምታል?” ሲል አጉረመረመ። “አትበሳጭ ወንድሜ ብታወራርደውም ያው ማዋጣትህ አይቀር?” ይላል ከጎኑ የተቀመጠ ወጣት። “ኧረ ተወኝ! ሞባይል ሲጎረጉር ሲውል አንደኛ ነው። ሥልጣኔ እሱ  ቤት ‘ፌስቡክ’ ላይ ማፍጠጥ ነው። እህ? ሥራ ላይ ያለምጣል፤” ሲል ስለባልደረባው ተረከለት።

    “መቼ እሱ ብቻ ሆነ ብለህ ነው? በሥልጣኔና በዘመናዊነት ስም መስሎኝ ሁላችን አሳራችንን የምናየው። ደርሰው ሠለጠንን ባዮች ዕድሜ ለቴክኖሎጂ ምጥቀት በመገንባት ፈንታ ሲያፈርሱ፣ አንድ በማድረግ ስም ሲሰነጣጥቁ ስንታዘባቸው እንውላለን፤” ካለው በኋላ የአፍታ ዝምታ ነገሠ። ወያላው ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ይመስላል አምጦ፣ ‘‘ሒሳብ” አለው። ‘ከዚህ በኋላ ብታስጮኸኝ አንተ ታውቃለህ’ ይመስላል ነጋዴው ታሪፉን ከፍሎ ሲያበቃ በሐሳብ እንደተዋጠ ተክዞ ቀረ። ይኼን የሚታዘቡ ከሾፌሩ ጀርባ የተሰየሙ ሁለት ጎልማሶች፣ “ነጋዴ ሁሉ ሌባ፣ ነጋዴ ሁሉ አጭበርባሪና አቁስል ተደርጎ በሚታሰብበት አገር ይኼን ሰው እንዲህ ሆኖ ማየት አይገርምም?” ይባባላሉ። ቆም ብለው ሲያጤኑት ሁሉም በራሱ ጭንቀት ተውጦ የሰው የሚያዳምጥበት ጊዜ አጥሮታል። ይኼኔ ችግርና ችግርተኛ በተወሰኑ አንጃዎች ላይ እየተላከኩ በመፍትሔ ዕጦት ዘመን የሚቆጥረው ወገን እያደር በእጥፍ ይጨምራል። ማጣፊያው ሲያጥር መከራ! መጥኔ!

    ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። “ምን ዓይነት ዘመን ነው ዘመነ ድሪቶ፣ አባቱን ያዘዋል ልጁ ተቀምጦ፤” ብለው አዛውንቱ ሲያንጎራጉሩ፣ ‘‘ምን ይደረግ? ይኼ አሁን ያሉት በደስታ ተቀብለን በመከራ የምንሸኛቸው መስከረሞች ድምር ውጤት ነው፤” አላቸው ከጎናቸው የተሰየመ ወጣት። “እንዲህ አይደለም ወይ ሰው ያለቦታው፣ ብሳና ይሆናል ሸንኮራ አገዳው’ የተባለው ታዲያ እኮ ለእኔ ነው። ሰንብት ብሎ ይኼን የሚያሳየኝ፤” ይሉታል። “ተመስገን ነው። ደግ ደጉን ካዩ እኮ ብዙ ለውጥ አለ። ግን ሰማይ ከሚያህል ነጭ ትንኝ የምታህል ጥቁር ነጥብ ትጎላለች፤” ብሎ ሳይጨርስ ከወደ ጋቢና “ተው ተው እንደዚህማ ነገር አታቃል፤” ብሎ አንዱ አቋረጠው (አታካብድ ቀርቶ አታቃል ዘመኑን ወርሶታል። ወይ ጊዜ)፡፡

    አዛውንቱ ይኼኔ ፈገግ ብለው፣ “አይ ወጣት መሆን እንዴት ደስ የሚል ነገር ነው። አደራ ልጆቼ ይኼ ያገባኛል ባይነታችሁ፣ ይኼ ለአገር ለወገን የማሰብ ዝንባሌያችሁ መቼም ቢሆን አይቀዝቅዝ። ብቻ…’’ ብለው ድምፃቸውን ሲውጡ፣ “ብቻ ምን?” አለች ከጎኔ። “ብቻ ከክፉ መካሪ፣ ከገደል ቆፋሪ፣ በነፍስ ከሚሸምቁ ክፉ ባልንጀራዎች እየራቃችሁ። ይኼ በነፍስም በሥጋም እየተጋለጡ ‘አገር አገር’ ማለት አያዋጣም። መጀመሪያ ለራስ ነው ማሰብ። አገር ማለት እያንዳንዳችን ነን። ድህነትም ቢሆን የማኅበር አይደለም። የተናጠል ነው። የሥራ እንጂ የሐሳብ ደቦ የለውም። አትሸወዱ። በልዩነት እመኑ። ልዩነትን ማክበር ራስን ማክበር ነው፣ አገር ማክበር ነው፣ መሠልጠን ነው፤” ወዘተ፣ ወዘተ ሲሉ ታክሲያችን ጥጓን ይዛ ቆማለች። በአዲስ ዓመት መካሪ አያሳጣ ማለት እንዲህ ነው። መልካም ጉዞ!