Wednesday, February 21, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

መንግሥት በቁጥጥሩ ሥር ላሉ እስረኞች ኃላፊነትም ተጠያቂነትም አለበት!

በጥበቃ ሥር ያሉና በፍርድ የታሰሩ ሰዎች ሰብዓዊ ክብራቸውን በሚጠብቁ ሁኔታዎች የመያዝ መብት እንዳላቸው የሚደነግገው የአገሪቱ ሕገ መንግሥት አንቀጽ 21 ነው፡፡ ይህ መብት በሕገ መንግሥቱ ውስጥ የተካተተው፣ መንግሥት በቁጥጥሩ ሥር ላዋላቸው እስረኞች ኃላፊነትና ተጠያቂነት እንዳለበት ለማሳየት ነው፡፡ ሰሞኑን በቂሊንጦ እስር ቤት በእሳት ቃጠሎ ሳቢያ በርካታ እስረኞች ሞተዋል፡፡ ከዚህ በፊትም በጎንደርና በደብረ ታቦር በእሳት ቃጠሎ ምክንያት እስረኞች ሕይወታቸው አልፏል፡፡ ከዚህ ቀደም ብሎም በእሳት እስር ቤቶች ተቃጥለው ያውቃሉ፡፡ እንዲህ ዓይነቱ አደጋ ሲያጋጥም እስረኞች በከፍተኛ ኃላፊነት መጠበቅ አለባቸው ሲባል፣ ለመብቱ የተሰጠውን ላቅ ያለ ሥፍራ ያሳያል፡፡ አሁንም ሆነ ከዚህ በፊት በደረሱ የእስር ቤት ቃጠሎዎች ምክንያት እስረኞች ሕይወታቸው ማለፉ በተደጋጋሚ ሲነሳ፣ በሕገ መንግሥቱ ዕውቅና ያገኘው መብት እየተከበረ አይደለም ያሰኛል፡፡

በሕገ መንግሥቱ ከአንቀጽ 14 እስከ 17 የሕይወት፣ የአካል ደኅንነትና የነፃነት መብቶች ባለቤት ፍርድ ቤት መሆኑ የክብሩ ሌላ መገለጫ ነው፡፡ የእነዚህ ድንጋጌዎች መውጣት ብቻ ሳይሆን፣ ተፈጻሚነታቸው ታላቅ የሕዝብ ጥቅም ነው፡፡ ስለዚህም የታሰሩ ሰዎች ጉዳይ የታሳሪዎቹ፣ የቤተሰቦቻቸው፣ የሃይማኖት አባቶቻቸው፣ የሐኪም ወይም የመሳሰሉት ብቻ ሳይሆን የአጠቃላዩ ሕዝብ ጉዳይ ነው፡፡ ለዚህም ነው የፍትሕ አስተዳደሩ፣ የዳኝነት ሥራ አካሄዱና የእስር አያያዙ ጭምር በግልጽ በአደባባይ በሙያው በተካኑና ሥነ ምግባር ባላቸው ሰዎች እንዲመራ የሚያስፈልገው፡፡ ይህም ሆኖ ከፍተኛ ባለሙያዎች በሚያስተዳድሩት እስር ቤት ውስጥም ቢሆን እስረኞች አቤቱታ ያቀርባሉ፡፡ ጥያቄዎች ይኖሩዋቸዋል፡፡ ሆን ተብሎም ሆነ በአጋጣሚ ችግር ሊፈጠር ይችላል፡፡ ሆኖም እስረኞችን ከማናቸውም አደጋ የመጠበቅ ኃላፊነት በመንግሥት ትከሻ ላይ ነው፡፡

በጎንደርም ሆነ በደብረ ታቦር፣ በቂሊንጦም ሆነ በሌላ ሥፍራ እስረኞችን በተደጋጋሚ እየጎበኘ ያለው እሳት አደጋ ጉዳይ መንስዔው አጠያያቂነቱ እንዳለ ሆኖ፣ የእሳት ቃጠሎ ሲያጋጥም ከምንም ነገር በላይ በሕይወት ላይ አደጋ እንዳይደርስ መደረግ ነበረበት፡፡ በሰሞኑ በቂሊንጦ እስር ቤት በደረሰ ቃጠሎ መንግሥት 23 ሰዎች መሞታቸውን አምኖ፣ 21 ታሳሪዎች በተፈጠረው መጨናነቅ ተረጋግጠው ሲሞቱ ሁለቱ ሊያመልጡ ሲሉ እንደተገደሉ አስታውቋል፡፡ የእስር ቤቱ አስተዳደር በተቻለ መጠን እስር ቤቱ የእሳት አደጋ እንዳይነሳበት ተገቢውን ጥንቃቄ ማድረግ፣ አደጋው ቢያጋጥም እንኳ በቶሎ ለማጥፋት የሚያስችል የመከላከል አቅም መገንባት ነበረበት፡፡ ከእስር ቤት ግንባታ ጀምሮ እሳት የመከላከል የውስጥ አቅም መፍጠር፣ ወይም በቅርብ ርቀት ላይ የእሳት አደጋ መከላከያ ድርጅት እንዲኖር ማስደረግ የማን ኃላፊነት ነው? በሺዎች የሚቆጠሩ ታሳሪዎች ያሉባቸው መጠለያዎች ላይ እሳት ሲነሳ ከምንም ነገር በላይ ቅድሚያ መሰጠት ያለበት ለእስረኞች ደኅንነት ወይስ ለሌላ?

በቂሊንጦ እስር ቤት ላይ በደረሰው አደጋ ሳቢያ በርካታ ታሳሪዎች ሞተዋል፡፡ መንግሥት በርካታ ታሳሪዎችን ወደ ሌሎች ሥፍራዎች በማጓጓዙ ሳቢያ የታሳሪ ቤተሰቦች በከፍተኛ ጭንቀት ውስጥ ናቸው፡፡ ታሳሪ ቤተሰቦቻቸው በሕይወት ይኑሩ አይኑሩ ማወቅ ባለመቻላቸውም በከፍተኛ እንግልት ውስጥ ናቸው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ሊያመልጡ ሲሉ ተገደሉ የተባሉ እስረኞች ጉዳይ ደግሞ የበለጠ አሳሳቢ ሆኗል፡፡ እሳት ተነስቶ ታሳሪዎች ሕይወታቸውን ለማትረፍም ለማምለጥ ባገኙት መንገድ ሁሉ ሲሸሹ ሊያመልጡ ነው ብሎ በጥይት ከመግደል ይልቅ፣ ታሳሪዎቹ አምልጠው ሕይወት ቢተርፍ ይሻላል፡፡ አለበለዚያ በእስር ቤት ውስጥ አደጋ በተፈጠረ ቁጥር ሕይወትን ለማትረፍ የሚደረገው ጥረት በጥይት ፍራቻ ለበለጠ አደጋ መጋለጥን ያመጣል፡፡ እስረኞች ሊያመልጡ ነው በሚል ሰበብ እየተኮሱ ከመግደል የአደጋ ጊዜ ዝግጁነት እንዲኖር ማድረግ ይመረጥ ነበር፡፡ ነገር ግን በብዙ እስር ቤቶች በደረሱ የእሳት አደጋዎች እየተሰማ የለው የሞት መርዶ ነው፡፡ በጣም የሚያሳዝን መርዶ፡፡ ያውም ሊያመልጡ ሲሉ ተገደሉ የሚል መርዶ፡፡

በተደጋጋሚ የእስር ቤቶች መቃጠል ዜና ይሰማል፡፡ እስር ቤቶች ለምን ይቃጠላሉ? ሁልጊዜ እንደሚባለው የመንግሥት አሠራር ግልጽነት በጎደለው ቁጥር በተከታታይ ተደጋጋሚ ችግሮች ሲከሰቱ መንስዔአቸው አይታወቅም፡፡ አሁንም ቂሊንጦን ጨምሮ በተለያዩ ሥፍራዎች በእስር ቤቶች ላይ የእሳት አደጋዎች ሲያጋጥሙ ምክንያታቸው በግልጽ አይነገርም፡፡ በአደጋዎቹ ግን በረጃጅም አጥሮች ውስጥ የታሰሩ ሰዎች ሞትና ጉዳት ይሰማል፡፡ በእሳት አደጋ ምክንያት በታሳሪዎች ላይ የደረሰው ሞት በጣም የሚያንገበግብ ከመሆኑም በላይ፣ ሊያመልጡ ሲሉ ተገደሉ የሚለው ደግሞ የበለጠ ያማል፡፡ ዜጎች በፍትሕ ሥርዓቱ ላይ የበለጠ አመኔታ እንዲኖራቸው ሲባል፣ በደረሰው አደጋ ሳቢያ እስረኞች ‹‹ሞቱ›› ከሚባል ‹‹አመለጡ›› ቢባል የተሻለ ይሆን ነበር፡፡ ያመለጠ እስረኛን አፈላልጎ ማግኘት የሚቻል ሲሆን፣ የሞተ ግን እስከወዲያኛው አይገኝም፡፡ መንግሥት በዚህ መንገድ ኃላፊነቱን ሊወጣ ይገባው ነበር፡፡ ሊያመለጡ ሲሉ ተገደሉ የሚለው ሪፖርት የተጠያቂነት መጥፋት ማሳያ ነው፡፡

ቂሊንጦን ጨምሮ በሌሎች አካባቢዎች በሚገኙ እስር ቤቶች ላይ የደረሱ የእሳት ቃጠሎዎች በታሳሪዎች ላይ ያስከተሉት አደጋ መጣራት አለበት፡፡ ይህ ማጣራት በነፃና በገለልተኛ አካላት መካሄድ ይኖርበታል፡፡ በሌሎች አገሮች እንዲህ ዓይነት አደጋዎች ሲያጋጥሙ በፍጥነት የሟቾችን ማንነትና ቁጥራቸውን ማስታወቅ፣ የሟቾችን ቤተሰቦች ማረጋጋትና ማፅናናት፣ ነፃና ገለልተኛ አካል በአስቸኳይ መሥርቶ ምርመራ መጀመር የተለመደ ነው፡፡ በዚህ አጋጣሚ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ምን እያደረገ እንዳለ አይታወቅም፡፡ በመንግሥት በጀት የሚንቀሳቀሰው ይህ ተቋም የገለልተኝነቱ ጉዳይ እንደተጠበቀ ሆኖ ምን እያደረገ እንደሆነ ሊታወቅ ይገባል፡፡ በሌላ በኩል ኃላፊነት ያለበት መንግሥት በፍጥነት ምላሹ መታወቅ አለበት፡፡ በአሁኑ ጊዜ እያስቸገረ ያለው ከሕግ በላይ ሆኖ ለሕግ የበላይነት ዘብ ነኝ ማለት፣ ከተጠያቂነት በላይ ሆኖ ተጠያቂነትን ማረጋገጥ ከሚባሉ የተሸፋፈኑ አሠራሮች መውጣት አለመቻል ነው፡፡

የመንግሥት አሠራር በግልጽነትና በተጠያቂነት መንፈስ መመራት አለበት የሚለው መርህ ጥያቄ ውስጥ ወድቆ፣ በተደጋጋሚ የተሸፋፈኑና የተድበሰበሱ ድርጊቶች ሕዝብና መንግሥትን አቀያይመዋል፡፡ ከኅዳር ወር 2008 ዓ.ም. ጀምሮ በተለያዩ የአገሪቱ አካባቢዎች በመንግሥት ላይ የተነሳው ተቃውሞ አንዱ ምክንያት የግልጽነትና የተጠያቂነት መጥፋት ነው፡፡ ገዥው ፓርቲም ሆነ የሚመራው መንግሥት ሕዝብን በአግባቡ ማዳመጥ ባለመቻላቸው ምክንያት፣ የተደራረቡ ጥያቄዎች የቀሰቀሱዋቸው ግጭቶች በመቶዎች ለሚቆጠሩ ዜጎች ሞት፣ አካል ጉዳትና ንብረት ውድመት መንስዔ ሆነዋል፡፡ ግጭቶቹ መርገብ ባለመቻላቸው ሳቢያ አገሪቱ ጭንቅ ውስጥ እያለች የእስር ቤቶች ቃጠሎ ከየቦታው ይሰማል፡፡ በቃጠሎዎቹ ምክንያትም ዜጎች እየሞቱ ነው፡፡ ከሞታቸው የአሟሟታቸው ሁኔታ ጥርት ብሎ አለመታወቁ ደግሞ ሌላው የአገር ራስ ምታት ነው፡፡ ይኼኔ ነው እንግዲህ መንግሥት በቁጥጥሩ ሥር ላሉ እስረኞች ደኅንነት ኃላፊነትም ተጠያቂነትም አለበት የሚባለው፡፡

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች

የካቲት አብዮት – ጥያቄዎችሽ ዛሬም እየወዘወዙን ነው!

በበቀለ ሹሜ አጭር መግቢያ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ከ1960ዎች ወጣቶች ርዝራዦች አንዱ...

የሰሞኑ የ“መኖሪያ ቤቶች” የጨረታ ሽያጭ ምን ዓይነት ሕጋዊ መሠረት አለው?   

በዳዊት ዮሐንስ ሰሞኑን በአዲስ አበባ ከተማ አየር ላይ ከሚንሸረሸሩ ዜናዎች...

ሁለቱ ወጎች፡ ከሰማየ ሰማያት አድርሶ መላሹ ቋንቋ! እስከ በዓሉ ቤርሙዳ

በተክለ ጻድቅ በላቸው ሰማየ ሰማያት አድርሶ መላሹ ቋንቋ! ከሁለት ሦስት ዓመት...

ለትግራይ ክልል ድርቅ ተፈናቃዮች አፋጣኝና ቀጣይነት ያለው ድጋፍ እንዲደረግ ተጠየቀ

የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የውጭ ግንኙነትና የሰላም ጉዳዩች ቋሚ...
spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

አፍሪካውያን እንዳይታዘቡን ጥንቃቄ ይደረግ!

የአፍሪካ ኅብረት 37ኛው የመሪዎች ጉባዔ በኅብረቱ መቀመጫ አዲስ አበባ እየተካሄደ ባለበት በዚህ ጊዜ፣ ከዛሬ 61 ዓመት በፊት ከጥንስሱ እስከ ምሥረታው ወሳኝ ሚና የነበራት ኢትዮጵያ...

ታሪክን ከመዘከር ባሻገር የመግባቢያ መንገዱም ይፈለግ!

እሑድ የካቲት 3 ቀን 2016 ዓ.ም. በይፋ የተመረቀው የዓድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም ከታላላቅ አገራዊ ክንውኖች ተርታ የሚመደብ ነው፡፡ ይህንን መሰል የታሪክ ማስታወሻ በታላቅ ክብር...

ባንኮቻችን ጠንካራ ክትትልና ቁጥጥር ያስፈልጋቸዋል!

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ከሚመሰገንባቸው ተግባራት መካከል አንደኛው፣ በውስጣዊ ትርምስ ለመፍረስ ይንገዳገዱ የነበሩ ባንኮችን በጠንካራ ቁጥጥር መታደግ መቻሉ ነው:: ከዚህ ቀደም በተለያዩ ነባር የግል ባንኮች...