Saturday, January 28, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -
ማኅበራዊስደት ሲመረጥ

ስደት ሲመረጥ

ቀን:

ረቡዕ ግንቦት 5 ቀን 2007 ዓ.ም. የሕገ ወጥ ስደት አስከፊነትን አስመልክቶ በመቶዎች ለሚቆጠሩ የከተማው ወጣቶች በቦሌ ክፍለ ከተማ በፋና የሸማቾች ኅብረት ሥራ አዳራሽ የግንዛቤ ማስጨበጫ ፕሮግራም ተዘጋጅቶ ነበር፡፡ በመድረኩም ስለስደት አስከፊነት የተለያዩ ሐሳቦች ተሰንዝረዋል፡፡ አሳዛኝ ገጠመኞች ተተርከዋል፡፡ ታዳሚዎችም ስሜታቸውን በጭብጨባ ሲገልጹ ነበር፡፡ ወጣቶቹም የስደትን አስከፊነት እንደተረዱና በአገር ውስጥ የተገኘውን ሠርተው ለመኖር እንደወሰኑ ተናግረዋል፡፡ ይሁን እንጂ እውነታው ከዚህ የተለየ ሊሆን እንደሚችል የ27 ዓመቱ ኤርምያስ አላዩ ይናገራል፡፡ ምንም እንኳን በፕሮግራሙ ላይ በተሰነዘሩ ሐሳቦችና የመፍትሔ አቅጣጫዎች መስማማቱን በጭብጨባ ቢገልጽም ከአገር የመውጣት ፍላጐቱ አሁንም አለ፡፡

ኤርምያስ ከዓመታት በፊት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሜካኒካል ኢንጂነሪንግ ትምህርት ይማር ነበር፡፡ ነገር ግን ብዙም ሳይገፋበት ተወው፡፡ ከዚያም በርካታ የጉልበት ሥራዎችን ለመሥራት ሞክሯል፡፡ ደስተኛ መሆን ግን አልቻለም፡፡ በአሁኑ ሰዓት በአንድ ድርጅት ውስጥ ዕቃ ጫኝና አውራጅ ሆኖ በመሥራት ላይ የሚገኝ ሲሆን በወር 1,400 ብርም ይከፈለዋል፡፡ ይሁን እንጂ በ1,400 ብር ወርኃዊ ኑሮ መግፋት ከባድ መሆኑንና ከቤተሰብ ጥገኝነት እንዳላላቀቀው ይናገራል፡፡ ‹‹ቀኑን ሙሉ ጉልበቴን ጨርሼና ላቤን ጠብ አድርጌ ሠርቼ የማገኘው ደመወዝ በጣም ትንሽ ነው፡፡ ከቤተሰብ መላቀቅ አልቻልኩም፡፡ አማራጭ ሥራም ሞክሬአለሁ፡፡ ሁሉም ተስፋ አስቆራጭ ነው፡፡ ስለዚህም ለሠራሁት ሥራ ተመጣጣኝ ክፍያ ለማግኘት የግድ ከኢትዮጵያ መውጣት አለብኝ፤›› በማለት ይናገራል፡፡

በአገር ውስጥ የመኖር ተስፋው ቀጭጯል፡፡ ‹‹በየትም ብዬ መውጣት እፈልጋለሁ፡፡ የወጣትነት ጉልበቴን ተጠቅሜ ሠርቼ መምጣትና በአገሬ መኖር እፈልጋለሁ፤›› የሚለው ኤርሚያስ በአንድ ወቅት ተደራጅቶ ሥራ ጀምሮ እንደነበር ያስታውሳል፡፡ እሱ እንደሚለው አብዛኛው ሥራ አጥ ወጣት የመደራጀት ፍላጐት አለው፡፡ እሱም ከእነዚሁ መካከል ነበር፡፡ ነገር ግን ለመደራጀት የብዙ ውጣ ውረዶችና መሥፈርቶች መኖ) አሰልቺ ነበር፡፡ ሥራ ከጀመሩ በኋላም ደመወዝ በአግባቡ አይለቀቅላቸውም፡፡ በመጨረሻም ድርጅቱ ከስሮ ለማዘጋት በሄዱበት ወቅት ‹‹ገንዘብ ከኪሳችን አውጥተን ማዘጋት እንዳለብን ተነገረን፤›› በማለት ያማርራል፡፡ በአገር ውስጥ ያሉትን ዕድሎች ሁሉ ሞክሮ እንዳልተሳካለትና የግድ ውጭ መውጣት እንዳለበት ይናገራል፡፡

ኤርምያስ የሚስማማውን ሥራ በአገር ውስጥ ባለማግኘቱ ወደ ውጭ አገር ለመውጣት ብዙ ሞክሯል፡፡ የሊቢያን በረሃ አቋርጦ ወደ አውሮፓ መግባት ዋናው ዕቅዱም ነበር፡፡ ይሁን እንጂ ባለፈው ወር በሊቢያ በረሃ በኢትዮጵያውያን ላይ የደረሰው ዘግናኝ አደጋ ሌላ አማራጭ እንዲፈልግ አስገድዶታል፡፡

በመሆኑም ጓደኞቹ ከ20 እስከ 26 ሺሕ ብር ከፍሎ ወደ ዓረብ አገር የሚወጣበት ዕድል መኖሩን በገለጹለት መሠረት የተወሰኑ ሒደቶችን ተጉዟል፡፡ ጥቂት ገንዘብም ቋጥሯል፡፡

በግንዛቤ ማስጨበጫ መድረኩ የሕገወጥ ስደት ገጽታና የመፍትሔ አቅጣጫዎች በሚል በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ሠራተኛና ማኅበራዊ ጉዳይ ቢሮ የውጭ አገር ሥራ ስምሪት ንዑስ የሥራ ሒደት መሪ በሆኑት አቶ ቁምነገር አዲሱ ጥናታዊ ጽሑፍ ቀርቦ ነበር፡፡

እንደ እሳቸው ገለጻ፣ ከሕገወጥ ስደት መንስዔዎች የቤተሰብ ተፅዕኖ፣ የኢኮኖሚ ጥገኝነት፣ የግንዛቤ እጥረት፣ የጓደኛ ግፊት ተጠቃሽ ናቸው፡፡ ደላሎች፣ ኤጀንሲዎችና አልፎ አልፎ ሥነ ምግባር በጐደላቸው የውጭ ኤምባሲ ሠራተኞች ዜጐች በሕገወጥ መንገድ ከአገር ወጥተው ለስቃይ ይዳረጋሉ፡፡

ሊባኖስ ተስፋዬ በሕገወጥ መንገድ ከኤምባሲ በተገኘ ቪዛ ከወጡት መካከል ነች፡፡ ‹‹ከአገር የወጣሁት የዛሬ ስድስት ዓመት ነው፡፡ በደረቅ ቪዛ ነበር የወጣሁት፤›› የምትለው ሊባኖስ፤ ቪዛውን ያገኘችው በሕጋዊ ደላላ በኩል ነው፡፡ ወደሄደችበት አገር ኤምባሲ ከሚሠሩ ሠራተኞች ጋር በመመሳጠር ቪዛው በ13 ቀን ውስጥ እጇ ሊገባ እንደቻለ ትናገራለች፡፡ ደረቅ ቪዛ ኤምባሲው የማያውቀው ቪዛ ማለት ሲሆን፣ የሥራ ፈቃድ፣ የመኖሪያ ፈቃድም ሆነ የጉብኝት ፈቃድ የለውም፡፡ ስለዚህም በቪዛው ከአገር የወጡ ዜጐች መድረሻቸው በሆነው አገር ሲደርሱ የመኖሪያና የሥራ ፈቃድ ማውጣት ግድ ይላቸዋል፡፡

ሊባኖስ እንደምትለው፣ ዓረብ አገር በሕገወጥ መንገድ የሄዱ አደጋ ላይ ወድቀዋል፡፡ ያለጥፋታቸው የሞት ፍርድና የዕድሜ ልክ እስራት የተፈረደባቸው ዜጐች አሉ፡፡ ምን እንደተፈረደባቸው የማያውቁም አሉ፡፡ እዚያ ያለን ጥቂት ኢትዮጵያውያን እርስ በርስ እንደጋገፋለን ትላለች፡፡ ብዙ ጊዜም ደላሎች የሚፈጥሩባቸው ችግር መከራቸውን እንደሚያበዛው ትናገራለች፡፡ ስደተኞቹ አደገኛ ዕፆችን እንዲያዘዋውሩም ይገደዳሉ፡፡

የተሻለ ኑሮ ፍለጋ ከአገር የወጣችው ሊባኖስ ጠቀም ያለ ገንዘብ ይዛ ከተመለሰች ወራት ተቆጥረዋል፡፡ በአገሯ ሠርታ የመኖር ተስፋ ሰንቃ ብትመጣም ሁኔታዎች ሊመቻቹላት አልቻሉም፡፡ ያጠራቀመችው ገንዘብም ከዕለት ወደ ዕለት እየመነመነ መጥቷል፡፡ በመሆኑም ዳግመኛ የቤተሰቦቿ እጅ ላይ ከመውደቋ በፊት ተመልሳ ለመሄድ ወስናለች፡፡ ምናልባትም ከአንድ ወር በኋላ እንደምትወጣ ትናገራለች፡፡

ዜጐችን በሕገ ወጥ መንገድ ከአገር እንዲወጡ የሚያሳምኑ መልማዮች መኖራቸው በመድረኩ ተገልጿል፡፡ ብዙ ጊዜም ሐሰተኛ ተስፋ በመስጠት፣ በሚሠሩት ሥራ ከፍተኛ ክፍያ እንደሚያገኙና የተሻለ ዕድል እንደሚገጥማቸው በማሳመን ዜጐችን በሕገወጥ መንገድ ይልኳቸዋል፡፡ እዚያ ከደረሱ በኋላም ከተፈለገው የሥራ ሰዓት በላይ  በአነስተኛ አልያም ያለምንም ክፍያ እንዲሠሩ መገደድ፣ የማንነት መለያ ሰነዳቸውን መንጠቅ፣ ድብደባና ሌሎችም ጥቃቶች እንደሚደርስባቸው ተገልጿል፡፡

እንደ አቶ ቁምነገር ገለጻ፣ በደላሎችና አልፎ አልፎ በኤምባሲ ሠራተኞች ከሚቀነባበሩ ሕገወጥ ስደቶች በተጨማሪ ሕጋዊ ኤጀንሲዎችም የወንጀሉ ተሳታፊ የሚሆኑበት ጊዜ አለ፡፡ ‹‹የጉዞ ፈቃድ ብቻ ያለው ቪዛ አዘጋጅተው ይሰጧቸዋል፡፡ ቪዛ ወዳገኙበት አገር ከደረሱ የመኖሪያ ፈቃድም ሆነ የሥራ ፈቃድ ስለሌላቸውም ሠርቶ ማደር ይከብዳቸዋል፡፡ ሥራ ቢያገኙም ተገቢውን ጥቅም ማግኘት የማይችሉበት ሁኔታ ይፈጠራል፡፡ ጉልበታቸው በነፃ የሚበዘበዝበት አጋጣሚም ቀላል አይደለም፡፡ በአሠሪዎቻቸው ተደብድበው ከባድ ጉዳት የሚደርስባቸውም ብዙ ናቸው፡፡››

እየሆነው ወንድሜነህ ትባላለች፡፡ የ23 ዓመት ወጣት ስትሆን፣ ከዓረብ አገር ከመጣች ወራት ተቆጥረዋል፡፡ ትኖር የነበረው አጐቷ ቤት ነበር፡፡ ነገር ግን በመካከላቸው በተፈጠረ አለመግባባት ከአጎቷ ቤት ወጥታ በቤት ውስጥ ሠራተኝነት ተቀጠረች፡፡ እዚያም ኑሮ እንዳሰበችው አልሆነም፡፡

ሁኔታዋን የተመለከቱ ጓደኞቿም ዓረብ አገር ብትሄድ የተሻለ ሕይወት እንደሚኖራት ይሰብኳት ጀመር፡፡ በሁኔታው ደስተኛ ባትሆንም ሌላ ምርጫ አልነበራትም፡፡ በመሆኑም ስሙን በማንጠቅሰው ኤጀንሲ አማካይነት ሰባት ሺሕ ብር ከፍላ ወደ ዓረብ አገር በረረች፡፡

ኤጀንሲው የሰጣት ቪዛ ግን እንዳሰበችው ተንቀሳቅሳ የምትሠራበት አልነበረም፡፡ ከጉዞ ፈቃድ ውጪ የመኖሪያና የሥራ ፈቃድ አልነበረውም፡፡ ይህም አሠሪዋ እንድትበድላትና የሠራችበትን እንዳታገኝ መንገድ ከፈተ፡፡ ለሰዓታት ያለዕረፍት መሥራት፣ ሃይማኖቷን እንድትቀይር ማስገደድ፣ ያልተገቡ ንግግሮችና ሌሎችም በአሠሪዎቿ የሚቃጡባት ጥቃቶች ነበሩ፡፡

በማንኛውም አስቸጋሪ ጉዳይ ኤጀንሲው እንደሚረዳትና አስፈላጊም ከሆነ ሌላ ቤት እንደሚያስቀጥራት ቃል ቢገባላትም በቃሉ አልተገኘም፡፡ ‹‹ስልክ ደውዬ እየደረሰብኝ ያለውን ሁሉ ስነግራቸው ‘እኛ ምን እናድርግ’ የሚል ምላሽ ይሰጡኝ ነበር፤›› ትላለች፡፡

አንድ ቀን ግን ከአቅም በላይ የሆነ ችግር ገጠማት፡፡ ከዚህ ቀደም ብትደበደብም ተደብድባ አቅሟን አሰባስባ ጉድ ጉድ ትል ነበር፡፡ በወቅቱ የደረሰባት ግን ከድብድብም በላይ በመሆኑ መሥራት የምትችልበትን አቅም አሳጣት፡፡ ከሁለተኛው ፎቅ ላይ ወጥታ ቤት እያፀዳዳች ነበር፡፡ ገርበብ ብሎ በተከፈተው በር ድንገት አሠሪዋ ገብታ የዕድሜ ልክ ጉዳት አደረሰችባት፡፡ በውል በማታውቀው ጉዳይ ካለችበት ፎቅ ላይ ቁልቁል ገፈተረቻት፡፡

ለቀናት ራሷን ስታ ሕክምና ተሰጥቷታል፡፡ ካለችበት የሰመመን እንቅልፍ ስትነቃም እግሯም ሆነ ሌላው የአካል ክፍሏ እንደ ቀድሞ አልታዘዘላትም፡፡ በደረሰባት የጀርባ አጥንት ስብራት ለወራት ታክማለች፡፡ ጥቂት መንቀሳቀስ እንደ ጀመረችም ሲያሳክማት የነበረው አሠሪዋ ‹‹ቤት ልውሰድሽ›› በሚል ሰበብ የሠራችበትን ሳይሰጣት አሳፍሮ  ወደ አገሯ እንደላካት ትናገራለች፡፡

አገር ውስጥ ከገባች በኋላም ልኳት የነበረው ኤጀንሲ ለስድስት ቀናት ካሳከማት በኋላ እንደተዋት ገልጻለች፡፡ እየሆነው፣ በደረሰባት አደጋ ቀና ብላ መራመድ አትችልም፡፡ የወገቧ አጥንት ተጣምሟል፡፡ ስትሄድም እግሯን እየጎተተችና እያቃተተች ነው፡፡ በደረሰባት ጉዳትም የሥነ ልቦና ችግርያጋጠማት ሲሆን ክትትል እየተደረገላትም ነው፡፡ ዛሬ ላይ በአንድ ማገገሚያ ድርጅት ውስጥ የምትገኝ ሲሆን፣ ከእሷ የባሰ አደጋ የደረሰባቸው ሴቶች በማዕከሉ እንደሚገኙ ትናገራለች፡፡

ከ2002 እስከ 2005 ዓ.ም. በሕጋዊ መንገድ ተመዝግበው ከአገር የወጡ ሰዎች ቁጥር 438,541 እንደሆነ የሚናገሩት አቶ ቁምነገር፣ የተሻለ ኑሮ ፍለጋ ከጊዜ ወደ ጊዜ ወደ ውጭ የሚወጡ ሰዎች ቁጥር እያሻቀበ መምጣቱን ይናገራሉ፡፡ ነገር ግን ተመዝግበው ከሚወጡት ይልቅ ሰው አብላጫ ቁጥር ያላቸው በሕገወጥ መንገድ የሚወጡት እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ በተለይም በእግር ድንበር አቋርጠው የሚወጡ ወጣቶች ከመቼውም ጊዜ በላይ ቁጥራቸው የጨመረ ሲሆን፣ በተፈጥሮ አደጋ ከሚያልቁት በተጨማሪ ሕገወጥ አሸጋጋሪዎች የሚደርስባቸው አረመኔያዊ ተግባር በበረሃ ስቃያቸውን እያባባሰው ይገኛል፡፡

ለዚህም ከሰሞኑ በሊቢያ በአይኤስ ሰለባ የሆኑት ኢትዮጵያውያን ምስክር ናቸው፡፡ ባህር ውስጥ ሰጥመው ሕይወታቸው የሚያልፍ ወጣቶች ዜናም በየጊዜው እየተሰማ ይገኛል፡፡ ጥቂት የማይባሉ ድንበር አቋርጠው የሚሄዱ ሴት ኢትዮጵያውያን የገቡበት እንደሚጠፉም አቶ ቁምነገር ይገልጻሉ፡፡ ደብዛቸው የጠፋ ሴቶችም ብዙ ጊዜ እንደ ቦኮ ሐራም ያሉ አሸባሪ ቡድኖች እንደሚያግቷቸውና እስከተወሰነ ዓመት ድረስ ልጆች እንዲወልዱ እንደሚያስገድዷቸው ይናገራሉ፡፡ ሕፃናቱንም ከሥር መሠረት ስለሽብር ጥቃት በማስተማር የሽብር ቡድኑ አባል እንደሚያደርጓቸው ገልጸዋል፡፡

ሜሮን ይመር በአዲስ አበባ ወጣቶች ማኅበር በአራዳ ክፍለ ከተማ አመራር ነች፡፡ ማዕከሉ በወጣቱ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ጉዳዮች ላይ ይሠራል፡፡ እንደ እሷ ገለጻ፣ የአብዛኛው ወጣት ችግር ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት ላይ ነው፡፡ ይህንንም ለመቅረፍ ሕገወጥ ስደትን ይመርጣሉ፡፡

ስደት ከሚያደርስባቸው እንግልት አንፃርም ስደትን እንደ አማራጭ እንዳይዙ የተለያዩ መድረኮችን በማዘጋጀት የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን እንደሚሠሩ ትገልጻለች፡፡ በተጨማሪም ከመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና ከግል ተቋማት ጋር በመነጋገር ሥራ አጥ ወጣቶች ሥራ እንዲያገኙ ያደርጋሉ፡፡

ይሁን እንጂ አሁንም የስደት ቁጥር ከዕለት ወደ ዕለት እያሻቀበ ይገኛል፡፡ ብዙ ጊዜ ሥራ አጥነት የችግሩ መንስዔ እንደሆነ ቢጠቀስም፣ የአመለካከት ችግር ዋናው እንደሆነ ይነገራል፡፡ የተሻለ ገቢና የተሻለ ደመወዝ ያላቸው ግለሰቦች ሥራቸውን ጥለው ሲሰደዱ ይስተዋላል፡፡

‹‹ድህነታችን የፈለግነውን ዓይነት ኑሮ እንዳንኖር ያደርገናል፡፡ ነገር ግን በሰው አገርና በበረሃ ላይ የሚደርስብንን ያህል ጥቃትና የሚጠበቅብንን ያሀል መስዋዕትነት አያስከፍለንም፤›› የሚሉት አቶ ቁምነገር አብዛኛዎቹ ስደተኞች ከ35 ሺሕ ብር ጀምሮ በመቶ ሺዎች የሚቆጠር ብር ለስደት እንደሚከፍሉ ይናገራሉ፡፡ በገንዘቡ አገር ውስጥ ቢሠሩ የተሻለ ኑሮ መኖር እንደሚችሉና የስደት ጉዳይ ከኢኮኖሚ ችግር ጋር ብቻ የተያያዘ ሳይሆን የአስተሳሰብ ችግር እንደሆነም ይገልጻሉ፡፡

ችግሩን ለመፍታትም የተለያዩ የመፍትሔ ዕርምጃዎች እየተወሰዱ ይገኛል፡፡ ዋናው የስደት መንስዔ ሆኖ በተጠቀሰው የአመለካከት ችግር ላይ የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎች እየተሠሩ ይገኛሉ፡፡ ሥራ አጥነትን በተመለከተም ተስፋ ሰጪ ጅምሮች መኖራቸውን የሚናገሩት በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የሠራተኛና ማኅበራዊ ጉዳይ ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ ተስፋ ኦሜጋ ናቸው፡፡ በተለያዩ ጊዜያት ከውጭ አገር የተመለሱ ዜጐችን አደራጅቶ ራሳቸውን እንዲችሉ ከማድረግ በተጨማሪ በከተማው ውስጥ የሚገኙትን ሥራ አጥ ወጣቶች የመመዝገብ ሥራ ተከናውኗል፡፡ በመሆኑም 233,000 የሚሆኑ ሥራ አጥ ወጣቶች ተመዝግበዋል፡፡ 58,000 ለሚሆኑትም የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ተሰጥቷል፡፡ ወደ ሥራ የሚሰማሩበት ሁኔታም እየተመቻቸ ይገኛል፡፡ ተመዝጋቢዎቹ የሥራ አጥነት ካርድ የተሰጣቸው ሲሆን፣ በቀጣይ በ2008 ዓ.ም. መረጃውን መሠረት ያደረገ ሥራ እንደሚሠራም ተናግረዋል፡፡

ሕግን ከለላ አድርገው ወንጀል የሚሠሩ ኤጀንሲዎችን ለመቆጣጠር እንዲመችም፣ ኤጀንሲዎችን የመመዝገብ ሥራ መከናወኑን ገልጸው በተጨማሪም ለሥራ ወደ ውጭ የሚወጡ ግለሰቦች የሠለጠኑና የተሻለ የውጭ ምንዛሪ ማምጣት የሚያስችሉ እንዲሆኑ መመርያ በማውጣት ላይ እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡ መመርያው ወጥቶ ሥራ ላይ እስከሚውል ድረስ ኤጀንሲዎች ሰው መላክ እንደማይችሉ ገልጸው በውጭ አገር የሚገኙ ሰዎችን ጉዳይ በመከታተል ላይ መሆናቸውን አቶ ተስፋዬ ተናግረዋል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

ቅዱስ ሲኖዶስ ሦስቱን ጳጳሳት ስልጣነ ክህነታቸውን አንስቶ አወገዘ

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ፣ ሰሞኑን ጥር 14...

አቶ እየሱስወርቅ ዛፉ ከህብረት ባንክ ቦርድ አባልነት ለቀቁ

አንጋፋው የፋይናንስ ባለሙያ አቶ እየሱስወርቅ ዛፉ ከህብረት ባንክ ቦርድ...

አቶ በረከት ስምኦን ከእስር ተፈቱ

ከአራት ዓመታት በፊት በተከሰሱበት በከባድሙስና ወንጀል ስድስት ዓመታት ተፈርዶባቸው...

[ክቡር ሚኒስትሩ ወደ ቢሯቸው እንደገቡ የፖለቲካ አማካሪያቸው ስለ ሰሜኑ ግጭት የሰላም ስምምነት አተገባበር ማብራሪያ ለመጠየቅ ገባ]

ክቡር ሚኒስትር ጥሰውታል? እንዴ? እስኪ ተረጋጋ ምንድነው? መጀመርያ ሰላምታ አይቀድምም? ይቅርታ...