Monday, September 26, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ማኅበራዊበቀለም ውስጥ ለከት ያጣው የእርሳስ መጠን

    በቀለም ውስጥ ለከት ያጣው የእርሳስ መጠን

    ቀን:

    22 አካባቢ ከካፒታል ሆቴል ከፍ ብሎ የተጀመረው ሕንፃ ግንባታው ለመጠናቀቅ ጥቂት ቀርተውታል፡፡ ከፊት ለፊቱ ለመኪና ማቆሚያ የሚሆን ቦታን በተጠረበ ድንጋይ የሚደረድሩ ጥቂት ባለሙያዎች የክረምቱን ካፊያ ችላ ብለው ይሠራሉ፡፡ የተወሰኑ ወጣቶችም ሕንፃውን በማስዋብ ሥራ ተጠምደዋል፡፡

    ወደ ሕንፃው የውስጠኛው ክፍል ስንገባ ሁለት ወጣቶች ግድግዳውን በቀለም እያስዋቡ ነበር፡፡ ወጣቶቹ የለበሱት ልብስ በግድግዳ ቀለም ተዥጐርጉሯል፡፡ እንዲሁም እጃቸውና ፊታቸው ላይ ቀለሙ ተንጠባጥቧል፡፡ ለቆዳቸው ምንም ጥንቃቄ ሳያደርጉ በሥራ ተጠምደዋል፡፡ የመሥሪያ ሰዓታቸው ያበቃ ቢሆንም፣ በተጨማሪ ክፍያ በመሥራት ላይ ናቸው፡፡ ከባድ የሚመስለውን የሕንፃውን ጣራ አንጋጥጠው ሲቀቡ፣ አልፎ አልፎ በዓይናቸውና በክንዳቸው ቀለሙ እየተንጠባጠበ ይገባል፡፡

    አቶ በልስቲ ሽፈራው ለ17 ዓመታት ያህል በቀለም ቀቢነት ሙያ ሠርተዋል፡፡ ሕንፃውን ኮንትራት ወስደው በቀለም እያስዋቡትም ይገኛሉ፡፡ እንደ አቶ በልስቲ ገለፃ፣ የቀለም ቅብ በየጊዜው እንደ ፋሽን ይለዋወጣል፡፡ ‹‹ባለፉት ጊዜያት የዘይት ቀለሞችን ከተለያዩ ቀለሞች ጋር በማዋሃድ እንቀባ ነበር፡፡ አሁን ግን የውኃ ቀለሞችና ሌሎችም ከውጭ የሚመጡ ቀለሞች እንጠቀማለን፤›› ይላሉ፡፡

    በአሁን ወቅት ለቤት ውስጥ ማስዋቢያነት ማይካ ቀለሞች በስፋት እንደሚውሉ የሚገልጹት አቶ በልስቲ፣ የዘይት ቀለሞች በማድቤት፣ በመፀዳጃ ቤቶች፣ በግቢ አጥር ላይና በሌሎችም ቦታዎች ተመራጭና በስፋት ሥራ ላይ የሚውሉ መሆናቸውን ይናገራሉ፡፡

    የዘይት ቀለም ሳይበላሽ ለረዥም ጊዜ መቆየቱ፣ በቀላሉ በውኃ ለመወልወልና ለማፅዳት ምቹ መሆኑ በሕዝቡ ዘንድ ተመራጭ ያደርገዋል፡፡ ከመጸዳጃ ቤቶች ባለፈም ብዙ ጊዜ በሆስፒታሎችና በሌሎች የሕዝብ መገልገያ ተቋማት በዋናነት ሥራ ላይ ይውላል፡፡ ሲያረጅና ውበቱ ሲደበዝዝ በሌላ ቀለም ደርቦ መቀባት ግድ ነው፡፡ ይህንን ለማድረግም አደገኛ የሚባሉ ነገር ግን ባለሙያዎቹ ልብ ያላሉትን ሒደቶች ማለፍ ያስፈልጋል፡፡ የዘይት ቀለም የማንሸራተት ባህሪ ስላለው ተደርቦ የሚቀባውን ቀለም ለመያዝ አስቸጋሪ ነው፡፡ በመሆኑም በብርጭቆ ወረቀት በመፋቅ ሸካራ እንዲሆን ያደርጉታል፡፡ ከዚያም ቀለሙን ይቀቡታል፡፡ በዚህም ጊዜ ብናኙ በአካል ክፍላቸው ይገባል፡፡ አቶ በልስቲና የሙያ አጋሮቻቸው ግን ስለሚፈጥው ተፅዕኖ የሚያውቁት ነገር የለም፡፡

    ሰዎች መኖሪያ ቤታቸው አልያም ድርጅታቸው አይነግቡ እንዲሆን ውበት የሚጨምሩ ነገሮችን ያደርጋሉ፡፡ የተለያዩ ውድ ዕቃዎችን ገዝተው አይነግቡ አድርጎ በመደርደር ለማሳመር ይጥራሉ፡፡ ግድግዳውንም እንዲሁ መስህብነት እንዲኖረው የተለያዩ ነገሮች ያደርጉበታል፡፡

    ባለፉት ዘመናት ልዩ ልዩ ቀለም ያላቸውን አፈር በመበጥበጥ ግድግዳን ማሳመር የተለመደ ነበር፡፡ በተለይ በገጠር አካባቢ ይህ የተለመደ ቢሆንም አሁን ላይ ነገሮች እየተቀያየሩ ነው፡፡ ለከተሜዎችና አቅሙ ላላቸው ቤትን በውብ ቀለም ለማሳመር የሚበጠበጥ አፈር ቆፍሮ ለማምጣት መድከም ከቀረ ዓመታት ተቆጥረዋል፡፡ ያሻቸውን ቀለማት አማርጠው የሚቀቡበት ዘመን ላይ ተደርሷል፡፡

    በልዩ ልዩ ይዘትና ዓይነት የሚዘጋጁ የቀለም ዓይነቶች በገበያ ላይ ይገኛሉ፡፡ ነገር ግን ቀለማቱን በተለይም የዘይት ቀለም ለማዘጋጀት የሚውሉ ንጥረ ነገሮች የጎንዮሽ ጉዳት እንዳላቸው የታወቀው የኋላ ኋላ ነበር፡፡ በዘይት ቀለም ውስጥ የሚገኘው የእርሳስ ንጥረ ነገር በጤና ላይ ከፍተኛ ጉዳት እንደሚያደርስ በጥናት ከተረጋገጠ ሰነባብቷል፡፡

    ብዙዎቹ በኢንዱስትሪ የበለፀጉ አገሮችም እ.ኤ.አ. ከ1960ዎቹ ጀምሮ ሕዝባቸውን በእርሳስ ውህድ ብክለት ከሚመጣ የጤና ችግር ለመታደግ ሕጎች፣ ደንቦች ወይም አስገዳጅ ደረጃዎች አውጥተዋል፡፡ በአሜሪካ ተቀባይነት ያገኘው የቤት ማስዋቢያና ሌሎች ቀለሞች ውስጥ የሚገኝ የእርሳስ ውህድ መጠን ደረጃ ጣራው 90 ሚሊ ግራም በሊትር ነው፡፡ ሌሎች አገሮችም 90 ሚሊ ግራም ወይም 600 ሚሊ ግራም በሊትር ጠቅላላ የእርሳስ ክብደት አስገዳጅ መጠን አድርገው መቀበላቸውን መረጃዎች ያሳያሉ፡፡

    የሕፃናት አንጎል በመጠን፣ በአስተሳሰብና በማገናዘብ ደረጀ በከፍተኛ ፍጥነት ያድጋል፡፡ ለእርሳስ ውህድ መጋለጥ ደግሞ የዕድገት ሒደቱን ያሰናክላል፡፡ የሚያስከትለው የጤና ቀውስም በሕክምና ሊድን የማይችልና ለዕድሜ ልክ የሚቆይ ነው፡፡ የግንዛቤ መቀነስ፣ ቅብጥብጥነት፣ ቁጡነትና የአጥፊነት ባህሪ የሚያስከትል ሲሆን በወንዶች ላይም መካንነት ያስከትላል፡፡

    በማሸጊያ ቆርቆሮ ውስጥ ባለ ቀለም አልያም አዲስ ከተቀባ ግድግዳ ላይ ለእርሳስ ውህድ ተጋላጭነት አይፈጠርም፡፡ ይልቁንስ የእርሳስ ውህድ በውስጡ ያለቀለም በግድግዳ፣ በወለል እንዲሁም በመጫወቻ ቁሶች ላይ ካረፈ በኋላ ነው፡፡ ቀለሙ አርጅቶ በመፈርፈር በአቧራ መልክ ወደ ሰዎች አካል ክፍል በሚገባበት ወቅት ለጤና ቀውስ ይዳርጋል፡፡

    የመርዙ አደገኛነት በሕፃናት ላይ እጅግ ይበረታል፡፡ በማሕፀን ውስጥ ያለፅንስ ደግሞ የበለጠ ተጠቂ ነው፡፡ እ.ኤ.አ. በ2014 በተደረገ ሳይንሳዊ ጥናት ዕድሜያቸው ስድስት ዓመትና ከዚያ በታች የሆኑ ሕፃናት በከፍተኛ ሁኔታ ለችግሩ የተጋለጡ መሆናቸውን ይጠቁማል፡፡

    በደም ውስጥ የእርሳስ ውህድ መኖር የሚፈጥራቸውን ችግሮች ተጨባጭነት ከጥቂት ዓመታት በፊት ፍሬዲ ግሬይ በተባለ በባልቲሞር ግዛት ውስጥ በሚኖር ወጣት ላይ የተደረገው ጥናት ያረጋግጣል፡፡

    የ25 ዓመቱ ፍሬዲ የሚኖረው በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ከሚኖሩ ቤተሰቦቹ ጋር ነው፡፡ እንደማንኛውም የከተማዋ ነዋሪ የተቀናጣ ንብረት ባይኖራቸውም መኖሪያ ቤታቸውም አንፀባራቂ ቀለም ቀብተው አስውበውታል፡፡ ነገር ግን የተጠቀሙት ቀለም ጤናማ አይደለም፡፡ የሊድ ንጥረ ነገር ያለበትን የዘይት ቀለም ተጠቅመዋል፡፡ ይህም በፍሬዲ ዕድገት ላይ ተፅዕኖ አሳድሯል፡፡ ባህሪው አስቸጋሪ ነበር፡፡ እህቱም እንዲሁ የእርሱን ባህሪ ትጋራለች፡፡ ዕድሜው ለትምህርት ደርሶ ትምህርት ቤት ቢገባም ከሁለተኛ ደረጃ ሊዘልቅ አልቻለም፡፡

    ጥቂት በማይባሉ ወንጀሎች ተሳትፎ ክሶች ተመስርተውበት ነበር፡፡ እ.ኤ.አ. በ1998 የተወለዱት ፍሬዲና መንትያ እህቱ ፍሬድሪካ እንደሌላው ሕፃን በዘጠኝ ወር አልተወለዱም፡፡ ይልቁኑ አንድ ወር ቀደም ብለው ነበር፡፡ ፍሬዲም ወዲያው ከሕክምና ክፍሉ አልወጣም ነበር፡፡ ለአንድ ወር ያህል በሆስፒታሉ መቆየት ነበረበት፡፡

    በመኖሪያ ቤታቸው ገብተው በኖሩ ጥቂት ጊዜ ውስጥም በደሙ (በውጭ ዓለም ለሕፃናት በደማቸው ውስጥ የሚገኝ የሊድ መጠን በየጊዜው ይለካል) ውስጥ የሚገኘውን የእርሳስ መጠን ተለክቶ ነበር፡፡ ውጤቱም አሥር ማይክሮ ሚሊ ግራም የእርሳስ ንጥረ ነገር በየአንድ ዴሲ ሊትር ደሙ ውስጥ እንደሚገኝ የሚያሳይ ነበር፡፡ ከሦስት ወራት በኋላ በተደረገለት ምርመራም 30 ማይክሮ ግራም ደርሶ ነበር፡፡ የ22 ወራት ሕፃን ሳለ በተደረገለት ምርመራም 37 ማይክሮ ግራም ሆኖ ተገኝቷል፡፡

    እርሳስ በወጣቶች ላይ በሚያደርሰው ጉዳት ላይ ጥናት ያደረጉት በጆንሆፕኪን ዩኒቨርሲቲ ተባባሪ ፕሮፌሰር ዳን ሌቪ በፍሬዲ ደም ውስጥ የሚገኘው የእርሳስ መጠን የሚኖረውን ተፅዕኖ እንዲህ ሲሉ ገልጸውታል፡፡

    ‹‹በፍሬዲ ደም ውስጥ የሚገኘው የእርሳስ መጠን የማሰብ፣ ራሱን የመቆጣጠርና የማገናዘብ አቅሙ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ አሳድሯል፡፡ ይህም በምንም ሊመለስ የሚችል አይደለም፤›› እ.ኤ.አ. በ1993፣ 13,000 በእርሳስ ንጥረ ነገር የተመረዙ ሕፃናት በባልቲሞር ግዛት ተመዝግበዋል፡፡ ባለፉት ሁለት አሥርት ዓመታት ውስጥም 93,000 የሚሆኑ በእርሳስ የተመረዙ ሕፃናት መኖራቸው ታውቋል፡፡

    በሊድ የተመረዙ ሕፃናት ከሌሎቹ ሕፃናት በተለየ ትምህርት የማቋረጥ ዕድላቸው በአምስት እጥፍ ይጨምራል፡፡ ወንጀል የመፈጸም ዕድላቸውም እንደዚሁ ስድስት ጊዜ ይበልጣል፡፡ ይህም በማኅበረሰቡ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ እያሳደረ ይገኛል፡፡

    የፍሬዲ ጉዳይ ሙሉ ለሙሉ የሊድ ንጥረ ነገር በደሙ በመገኘቱ የተፈጠረ ነው ማለት ባያስደፍርም፣ ለችግሩ መፈጠር የማይናቅ ድርሻ አለው፡፡ ታድያ በውጭ ዓለም በርካታ ችግሮች በመፍጠሩ ከዓመታት በፊት ዕገዳ የተጣለበት ቢሆንም በአገር ውስጥ በስፋት ሥራ ላይ እንደሚውል ፔስቲ ሳይድ አክሽን ሄክሰስ አሶሴሽን (ፓን-ኢትዮጵያ) ያደረገው ጥናት ያሳያል፡፡

    አቶ ታደሰ አመራ የፓን ኢትዮጵያ ዳይሬክተር ናቸው፡፡ ከጥቂት ሳምንታት በፊት በደሳለኝ ሆቴል በተዘጋጀው የግማሽ ቀን ወርክሾፕ ላይ፣ በኢትዮጵያ የሚመረቱ ቀለሞች ስላላቸው የእርሳስ ንጥረ ነገር ይዘት የተደረገ ጥናታዊ ጽሑፍ አቅርበው ነበር፡፡

    እንደ አቶ ታደሰ ገለጻ፣ ጥናቱ የተደረገው በ2004 ዓ.ም. ሲሆን ከስምንት የቀለም ፋብሪካዎች የምርት ናሙና በመውሰድ ነው፡፡ ከስምንቱ ፋብሪካዎች የተወሰዱት 23 ቀለሞች አንደኛው ፋብሪካ ከሊድ ነፃ የሆኑ ቀለሞችን እንደሚያመርትና የተቀሩት ከፍተኛ የእርሳስ መጠን እንዳላቸው ያሳያሉ፡፡

    ‹‹ብዙዎቹ የቀለም ዓይነቶች ከ900 ፒ.ፒ.ኤም ፖርት ፐር ሚልዮን በላይ የእርሳስ ንጥረ ነገር አላቸው፡፡ ጥቂት የማይባሉት ከ600 ፒ.ፒ.ኤም በላይ የእርሳስ ንጥረ ነገር ተገኝቶባቸዋል፡፡ የተቀሩት ደግሞ ከአሥር ሺሕ ፒ.ፒ.ኤም በላይ ንጥረ ነገሩ ይገኝባቸዋል፡፡ ይህም በአሜሪካ አገር የሚሸጠው ቀለም ከሚኖረው የእርሳስ መጠን በ100 እጥፍና ከዚያ በላይ ይበልጣል፡፡ ‹‹ውጤቱም 1 ቀለም 130 ሺሕ ፒፒኤም የእርሳስ ንጥረ ነገር እንዳለው የሚያሳይ ሲሆን በአሜሪካ ከሚሸጠው ቀለም 1400 ጊዜ በንጥረ ነገር ክምችቱ እንደሚበልጥ ያሳያል›› በማለት የእርሳስ መጠኑ እጅግ የበዛ እንደሆነ ይጠቁማሉ፡፡

    እሳቸው እንደሚሉት፣ የእርሳስ ውህድ ተጋላጭነት በኢኮኖሚ ላይ የሚያስከትለው ተፅዕኖ ቀላል አይደለም፡፡ የአዕምሮ የግንዛቤ ማነስ በግለሰብና በማኅበረሰብ ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ ያስከትላል፡፡ በአነስተኛና በመካከለኛ ኢኮኖሚ ደረጃ ላይ ያሉ አገሮች በእርሳስ ተጋላጭነት በሚደርስ ጉዳት በዓመት 977 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ያጣሉ፡፡ አፍሪካም እንዲሁ በዓመት 134.7 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ታጣለች፡፡ በአገር ውስጥም ከአጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርት አምስት በመቶ ያህሉን ያሳጣል፡፡

    ‹‹የእርሳስ ንጥረ ነገርን በሌላ ንጥረ ነገር መለወጥ ከባድ አይደለም፡፡ በተወሰነ የዋጋ ልዩነት በሌላ ንጥረ ነገር መተካት ይቻላል፤›› የሚሉት ዳይሬክተሩ፣ ሁሉም የቀለም ፋብሪካዎች ከእርሳስ ነፃ የሆነ ቀለም ለማምረት ኃላፊነታቸውን እንዲወጡ ጥሪ አቅርበዋል፡፡ አክለውም ፋብሪካዎች የሚያመርቷቸው ቀለሞች ማሸጊያ ላይ ከምን ከምን ንጥረ ነገር እንደተሠሩ መግለጽ ይኖርባቸዋል ብለዋል፡፡ ይህንን ለማድረግም የሕግ ማዕቀፍ ሊኖር እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡

    በመረጃው መሠረት ስለጉዳዩ ልናነጋግራቸው ከቀረብናቸው ፋብሪካዎች ከአንዱ ፋብሪካ ውጪ ብዙዎቹ ምላሽ ከመስጠት ተቆጥበዋል፡፡ አቶ ዓለማየሁ መንግሥቱ ይባላሉ፡፡ በንፋስ ስልክ ቀለም ፋብሪካ የኬሚካል መሃንዲስ ናቸው፡፡

    እሳቸው እንደሚሉት፣ የእርሳስ ንጥረ ነገር ለቀለም ማምረቻነት ከሚገቡ ጥሬ ዕቃዎች መካከል ነው፡፡ ይሁን እንጂ በሚሠሩበት ንፋስ ስልክ ቀለም ፋብሪካ የሊድ ንጥረ ነገርን በሌላ ንጥረ ነገር በመተካት ያዘጋጃሉ፡፡

    ለፋብሪካዎች ቦታውን የሚመጥን ባለሙያ ቀጥረው የማሠራቱ ጉዳይ ዋናው ችግር ሲሆን፣ የቀጠሩት ባለሙያ የመወሰን አቅሙ ምን ያህል ነው? ፋብሪካው በቀረበለት ማንኛውም ጥሬ ዕቃ አልሠራም ብሎ የመወሰን አጋጣሚው አለ ወይ? የሚለው ጉዳይ ላይ ጥናት ያስፈልጋል ይላሉ፡፡ በቀለም ምርትና አጠቃቀም ዙሪያም የባለሙያውን፣ የፋብሪካዎችንና የሕዝቡን ግንዛቤ ማሳደግ ወሳኝ መሆኑንም ይናገራሉ፡፡

    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    spot_img
    spot_img

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    በኢትዮጵያ ላይ የቀጠለው የምዕራባውያን ጣልቃ ገብነት

    ምዕራባውያን አገሮች በኢትዮጵያ ላይ ጠንካራ ጫና ማሳደራቸውን ቀጥለዋል፡፡ በዲፕሎማሲም...

    የመንግሥት ዩኒቨርሲቲዎች የድጎማ በጀት ለፖለቲካ ሥራ ማስፈጸሚያ እንደሚውል የሚያሳይ ሪፖርት ቀረበ

    ለመንግሥት ዩኒቨርሲቲዎች የሚደረግ የበጀት ድጎማ ከመደበኛው ሥራ ይልቅ ከዋናው...

    መንግሥት የሥራ ግብር ምጣኔን እንዲቀንስ ተጠየቀ

    የኢትዮጵያ ሠራተኛ ማኅበራት ኮንፌዴሬሽን (ኢሠማኮ) መንግሥት የሠራተኛውን የኑሮ ጫና...

    የአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት የአመራሮች ምርጫና ቀጣይ ዕቅዶቹ

    የአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት ሲጠበቅ የነበረውን...