Thursday, December 1, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ውጥኑና የግሉ ዘርፍ

    ሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዝግጅት መጠናቀቁ እየተነገረ ነው፡፡ አገሪቱን አጠቃላይ የጉዞ አቅጣጫ ያመለክታል የተባለው ይህ ውጥን፣ ከ2008 በጀት ዓመት መጀመሪያ (ሐምሌ 1 ቀን 2007 ዓ.ም.) ጀምሮ ወደ ትግበራ እንዲገባ ይደረጋል የሚል ግምት አለ፡፡

    ስለሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድና ዕቅዱ የሚያካትታቸውን ተግባራት አጠቃላይ ይዘት ምን ይመስል ይሆን? ከሚለው ጥያቄ በፊት ግን የመጀመሪያው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ምን አስገኘ? በዕቅዱ ልክ ማከናወን ተችሏል ወይ? የሚሉ ተያያዥ ጥያቄዎች ሊነሱ ይችላሉ፡፡ በትክክልም ለመጠይቆቹ የሚሰጠው መልስ ወይም የመጀመሪያው ዕቅድ አጠቃላይ ክንውን ለሁለተኛው ዕቅድ ቀረጻ በእጅጉ ጠቃሚ መሆናቸው አይቀርም፡፡ መንግሥትም ቢሆን ሁለተኛውን ዕቅድ ሊያዘጋጅ የሚችለው የመጀመሪያውን ውጥን ጠንካራና ደካማ ጐን ገምግሞ እንደሚሆን ይታመናል፡፡

    ባለፉት አምስት ዓመታት የአገሪቱ ፍኖተ ካርታ በመሆን ሲያገለግል በነበረው ዕቅድ ውስጥ እያንዳንዱ ዘርፍ ሊያስገኝ ይችላል የተባለው ጥቅም ወይም የዕድገት ደረጃ በአኃዝ ጭምር የተቀመጠበት ነው፡፡ ነገር ግን ጥቂት የማይባሉት ዘርፎች የሚፈለገውን ያህል ውጤት እንዳላመጡ ይታወቃል፡፡ እንዲህ ያሉ ውጥኖች አገራዊ ጠቀሜታቸው የጐላ መሆኑ ባይሳትም፣ በታቀደው መሠረት ውጤት ያልገተኘባቸው ዘርፎች ለምን ውጤት አልተገኘባቸውም? ለሚለው ጥያቄ ተገቢ የሆነ ምላሽ ሊሰጥበት ይገባል፡፡

    አንዳንድ ዘርፎች በመጀመሪያው የዕቅድ ዘመን ያስገኛሉ ተብሎ የተጠበቀውን ያህል አላስገኙም ሲባል፣ ምዘናው በተለያየ ደረጃ የሚገለጽ ይሆናል፡፡ አንዳንዶቹ 50 በመቶ እንኳን ማሳካት ያልቻሉ ዘርፎች አሉ፡፡ የዕቅዳቸውን 20 እና 30 በመቶ ብቻ መፈጸም የቻሉም አሉ፡፡ ከዚህ በታች ክንውን ያስመዘገቡም አሉ፡፡ የተቀመጠላቸውን ግብ ያሳኩ ዘርፎች እንዳሉ መዘንጋት የለበትም፡፡ 100 በመቶ እንኳን ባይሆን ጥሩ አፈጻጸም የታየባቸው አሉ፡፡

    ከዚህ አንፃር የዕቅዱ አፈጻጸም ጉራማይሌ ነው፡፡ ይህ ከሆነ ደግሞ በሁለተኛውም ዕቅድ ዘመን በእያንዳንዱ ዘርፍ ይገኝበታል ተብሎ የታሰበው ውጤት እንደ መጀመሪያው የዕቅድ ዘመን ወጣ ገባ እንዳይሆን ምን ያህል ጥንቃቄ እንደተደረገ ማወቅ ባይቻልም፣ ባለፉት አምስት ዓመታት የታዩትን ክፍተቶች መድገም አይኖርባቸውም፡፡ በተሻለ ጥናት ይታቀዳልም ተብሎ ይታሰባል፡፡

    በመጀመሪያውም ሆነ በሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ብዙ ሊባሉ የሚችሉ ነገሮች ቢኖሩም፣ እሱን ለጊዜው እንተውና በሁለተኛው የዕቅድ ዘመን የግል ዘርፉ ሚና ምን መሆን አለበት የሚለው ላይ ብቻ እናተኩር፡፡

    ለዕቅዱ መሳካት ከመንግሥት ውጭ የግል ዘርፍ ሚና ከፍተኛ ይሆናል ተብሎ ይታመናል፡፡ የመንግሥትም እምነት ያለግሉ ዘርፍ ተሳትፎ ዕቅዱን ዳር ማድረስ እንደማይቻል ነው፡፡ ይህንንም በግልጽ ተናግሯል፡፡ በመጀመሪያው ዕቅድ ላይ አንዳንድ ብዥታዎች ቢኖሩም፣ የግሉ ዘርፍ ሊሠራቸው ይገባሉ የተባሉ አንዳንድ ነጥቦች ተቀምጠዋል፡፡ በተለይ የግል ዘርፍ ወደ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ለማሸጋገር የተቀመጡ አመላካቾች ነበሩ፡፡

    ይሁን እንጂ በመጀመሪያው የውጥን ዘመን ወደ ኢንዱስትሪ ሽግግሩ ላይ አገር በቀሉ የግል ዘርፍ ተሳትፎ እጅግ አነስተኛ ስለመሆኑ አያጠራጥርም፡፡ በውጥኑ መሠረት የተራመደ አለ ብሎ ለመናገርም አያስችልም፡፡ በአንፃሩ የተጠበቀውን ያህል ባይሆንም የውጭ ኩባንያዎች ለኢንዱስትሪው ዘርፍ በመሰማራት የተሻሉ ለውጦች ታይተዋል፡፡ በሁለተኛው የውጥን ዘመን ግን የተሻለ አፈጻጸም እንዲኖር ከቀጣዩ ዕቅድ ብዙ ይጠበቃል፡፡

    በቀጣዩ ውጥን ላይም የግሉ ዘርፍ ተሳትፎ ምን ያህል ይሆናል ካልተባለ በስተቀር ዕቅዱ የግል ዘርፉን ተሳትፎ ማሳየቱ አይቀርም፡፡ በተለይ የኢንዱስትሪ ሽግግሩ ጉዳይ የማይቀር ስለሚሆን፣ በዚህ ዘርፍ አገር በቀል ባለሀብቶች ተሳትፎ የጠነከረ እንዲሆን የሚያስችል ውጥን መቀመጥ አለበት፡፡ የአገሪቱ የግል ዘርፍ ደካማ ከሆኑ አንፃር ብዙ እገዛ እነደሚሻ ታሳቢ ተደርጐ አገር በቀል ባለኢንዱስትሪዎችን ለማፍራት ከታሰበ አዋጭ የሆኑ የኢንዱስትሪዎች ፕሮጀክት ከዕቅዱ ጐን ለጐን ሊቀመጡላቸው ይገባል፡፡

    አዋጭ ቢዝነሶችን በመቅረጽ በዚህ ዘርፍ ግቡ ማለትም ያሻል፡፡ የመንግሥትም እገዛ ምን ድረስ እንደሆነ ዕቅዱ ሊያሳይ ይገባል፡፡ ዕቅድ ነውና ማስፈጸሚያ ስልቶችም ስለሚኖሩት ይህም በተገቢው መንገድ መቀመጥ አለበት፡፡ የተፈለገውን ግብ ለማግኘት ደግሞ ምን ምን መደረግ እንደሚኖርበት በተጠና መልኩ በተለይም በመጀመሪያው ዕቅድ ላይ ያልነበሩ ማጠናከሪያዎች ሊካተቱ ይገባል፡፡

    ለምሳሌ የግል ዘርፍ ወደ ኢንዱስትሪ እንዲገባ ማድረግን እንውሰድ፡፡ የኢንዱስትሪ የመሸጋገር ፍላጐቱ የዕቅዱ ምሰሶ ነው፡፡ ይህ ከሆነ የግል ዘርፍ ወደ ኢንዱስትሪ መሸጋገር ያለበት በምን መልክ መሆን እንደሚኖርበት የተጨበጠ ዕቅድ ሊኖር ካልቻለ ወደሚፈለገው ደረጃ አይደረስም፡፡

    የግል ዘርፍ ተሳትፎና ተያይዞም እንዲያድግ የሚፈለግ ከሆነ አቅሙን ያገናዘበ ውጥን ሊሆን ይገባል፡፡ አሁን ካለው የግሉ ዘርፍ አቅም አንፃር ለብቻው መሥራት የማይችለውን ሥራ መሥራት የሚቻልበትን መንገድ ማመቻቸት ያሻል፡፡ ከውጭ ኩባንያዎች ጋር ተጣምረው እንዲሠሩ በማድረግ ጭምር የሚደግፍ ውጥን ከሌለ ኢንዱስትሪ ዘርፍ የውጭ ኩባንያዎች መፈንጫ እንዳይሆኑ ያሰጋል፡፡

    ለግል ዘርፍ የተመቻቹ ሁኔታዎች ይፈጠሩ ሲባል ግን የግል ዘርፍ መንግሥት የሚያመቻችለትን መልካም ዕድል ብቻ ይጠብቅ ማለት እንዳልሆነ ሊታወቅ ይገባል፡፡ ለለውጥ ራሱን ያዘጋጀ የግል ዘርፍ ያሻል፡፡ ለውጥ ሊያመጡ የሚችሉ አዋጭ ኢንዱስትሪዎችን ለመገንባት የሚሸጥ የዛሬን ሳይሆን የነገን ጥቅም በሚያስብ ታታሪ የንግድ ኅብረተሰብ ያሻል፡፡ ይህንን ለማድረግ ግን የነገን የአገሪቱ የዕቅድ አቅጣጫ የሚያመለክተውን ሁለተኛውን የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ በአግባቡ ሊመከርበት ይገባል፡፡ ለምሳሌ የግል ዘርፍን ጉዳዮች የሚመለከቱ የዕቅዱን ክፍል ከንግዱ ኅብረተሰብ ወኪሎች ወይም ነጋዴዎች የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅዱን በሚመለከት የበሰለ ሐሳብ ይዘው መቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ በዕቅዱ ላይ የሚደረገው ውይይት ለይስሙላ እንዳይሆን ሁሉም የበኩሉን መወጣት አለበት፡፡      

    ለሁሉም ግን የግል ዘርፍ ብቻ ሳይሆን በአጠቃሉ ሁለተኛው የዕድገትና የትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ለውይይት ሊቀርብ መሆኑ ደግሞ ሁሉም የቤት ሥራውን ለመሥራት ያስችለዋል፡፡ ጠቃሚ ግብዓቶችን ለማግኘትም ጭምር ይሆናል፡፡

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት