Monday, June 24, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -
ተሟገትዴሞክራሲያችን ምራቁን የሚውጠው መቼ ነው?

ዴሞክራሲያችን ምራቁን የሚውጠው መቼ ነው?

ቀን:

በበሪሁን ተሻለ

የኢትዮጵያ ዴሞክራሲ፣ የኢትዮጵያ መልካም አስተዳደር፣ የኢትዮጵያ የሕግ የበላይነት፣ የኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብቶች ጥበቃና ክብር፣ የኢትዮጵያ ሐሳብን የመግለጽና የፕሬስ ነፃነት ጉዳይ በአገር ውስጥም በውጭ አገርም በዓለም አቀፍ ደረጃ ጭምር ከሌሎች መካከል የጋዜጦች ዘገባ፣ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች ሪፖርት፣ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብቶች ስምምነቶች ሞኒተር አድራጊ አካላት የምርመራ ርዕሰ ጉዳይ ነው፡፡ ኢትዮጵያም ራሷ ሪፖርት የማድረግ ግዴታ የተጫነባት ጉዳይ ነው፡፡

ኢትዮጵያ ያፀደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች በሕገ መንግሥቱ መሠረት የአገሪቱ ሕግ አካል በመሆናቸው፣ በተለይም ደግሞ የኢትዮጵያ መሠረታዊ የመብቶችና የነፃነቶች ድንጋጌዎች ኢትዮጵያ ከተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ  መብቶች ስምምነቶች መርሆዎች ጋር በተጣጣመ መንገድ ይተረጎሙ ዘንድ ሕገ መንግሥቱ ስለሚያስገድድ፣ የኢትዮጵያ ሪፖርት የማድረግ ግዴታ ዓለም አቀፋዊ ሠልፍ የማሳመር ጉዳይ ብቻ ሳይሆን ሕገ መንግሥታዊ ግዴታም ነው፡፡ ኢትዮጵያ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅትን ጨምሮ የበርካታ አኅጉራዊና ዓለም አቀፋዊ ድርጅቶች አባል አገር በመሆኗ፣ የአባልነት መዋጮ ክፍያን በሚመለከት ረገድ ከዱሮ ጀምሮና በማንኛውም ጊዜ በጭራሽ በክፉ ተጠርታ የማታውቅ፣ ይልቁንም የተመሰገነ ስም ያላትና በአርዓያነትም የምትጠቀስ አገር ነች፡፡

በዚህ ረገድ የተመዘገበው የኢትዮጵያ የአባልነት መዋጮ የመክፈል የአፈጻጸም ግዳጅ ግን “ሪፖርት” በማድረግ ግዴታዋ ሲደገም ታይቶ አያውቅም፡፡ ይህንን የኢትዮጵያን የገዛ ራሷ የአገር ቤት ሕግ ባደረገ ዓለም አቀፍ ስምምነት መሠረት ሪፖርት የማድረግ ግዴታን የበለጠ አስቸጋሪ የሚያደርገው ደግሞ ሌላም ጉዳይ አለ፡፡ በአገር ውስጥ ሪፖርት የማድረግ ሥራውን በዋነኛነትና በባለቤትነት ሥልጣንና ተግባሩ አድርጎ የሚሠራ አካል የለውም፡፡

የአገር ቤቱ ዝግጅት የሕዝብ ተሳትፎን የሚያረጋግጥበት ሕግና አሠራር ዛሬም እንደ ዱሮው አላበጀም፡፡ በአገር ቤት ውስጥ በአጠቃላይ የዴሞክራሲ፣ የመልካም አስተዳደር፣ የሕግ የበላይነት፣ የሰብዓዊ መብት ጉዳይ ክትትል የሚያደርጉ መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች እንኳንስ መልካምና አበረታች አቀባበል ሊያገኙ፣ በጣም በሚገርምና ውስጡ ካልኖሩበት በስተቀር በማይገባ ሁኔታ ከተቃዋሚ ፓርቲዎች እኩል ከነፃ ጋዜጦች የባሰ በጥርጣሬና በተጋፊነት እንዲሁም በጠላትነት የሚፈረጁ ናቸው፡፡ ከእነዚህ ይልቅ በኢትዮጵያ ሪፖርት ምርመራ ወቅት ወይም የኢትዮጵያ ጉዳይ በሁለንተናዊው ወቅታዊ ግምገማ ሲታይ በንቁ የሚሳተፉት ከኢትዮጵያ ውጭ ያሉ ተሟጋች ተቋማት ወይም ዓለም አቀፋዊ የመብት ተሟጋች ተቋማት ናቸው፡፡ የነዚህ ተቋማት ተሳትፎም እጅግ በጣም ሲበዛ ንቁና በመደበኛ ሪፖርታቸው ላይ ብቻ ያልተወሰነ፣ ስለአንድ አገር ጉዳይ ሥርዓቱ የሚፈቀደውን “Shadow” ወይም “Parallel” ሪፖርት የሚያቀርቡ ናቸው፡፡  

መንግሥታዊው የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን በዚያው በመንግሥታቱ ድርጅት የሰብዓዊ መብት ክትትል ሥርዓት ማዕቀፍ ውስጥ እንኳን የፓሪስ መርሆዎች የሚባሉትን ባለማሟላቱ፣ ከመንግሥት ገለልተኛ ነው ተብሎ ዕውቅና ያልተሰጠው ተቋም ነው፡፡

ከዚህ በተረፈ የዓለም የመገናኛ ብዙኃን የዜና ምንጭ በመሆናቸው፣ በየአገሩ ጉዳይ ዋቢ ተደርገው የሚጠቀሱ ስም ያላቸው ተቋማት በመሆናቸው ብቻ ሳይወሰን እንደተገለጸው፣ በመንግሥታቱ ድርጅት የሰብዓዊ መብቶች ሥርዓት ውስጥ ዕውቅና ያላቸው እንደነ አምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ ሒውማን ራይትስ ዎች ወዘተ፣ ድርጅቶች በኢትዮጵያ ዴሞክራሲ፣ መልካም አስተዳደር፣ የሕግ የበላይነት፣ የሰብዓዊ መብቶች ይዘት፣ ወዘተ ላይ ቋሚ “ዘጋቢዎች” ናቸው፡፡

እነዚህ የመንግሥታቱ ድርጅት የሰብዓዊ መብቶች ጥበቃ ሥርዓት አሳምሮ የሚያውቃቸውና የሚያሳትፋቸው በርካታ ተቋማት ግን ኢትዮጵያ ውስጥ ከመጤፍ የማይቆጠሩ፣ በመንግሥት የሥልጣን አካላትም ሆኑ በፕሮፓጋንዳ አውታራት “የማርያም ጠላት” ተደርገው የተፈረጁና የዘመቻዎቻቸውም ዒላማዎች ናቸው፡፡ እንዲህ ያለው ተግባር የተጀመረው ገና ከመነሻው በሽግግሩ ዘመን በአገር ቤት ውስጥ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች እንቅስቃሴ ላይ ነው፡፡ ይህን አስመልክቶ ልክ የዛሬ 20 ዓመት ደረጀ መርሻ የተባሉ ጸሐፊ፡-

“መንግሥት ላይ ወጥቶ የመንግሥትን ዕለታዊ ተግባራት ማለትም ሕዝቡ በሰላምና ያለሥጋት የዕለት ሥራውን እንዲያከናውን ፀጥታውን መጠበቅ ትቶ፣ መንግሥት ራሱ በዜጎቹ ላይ አመፅ እየፈጸመ ያሻውን እያሰረ፣ እየገረፈ ያሻውን አፍኖ ለቤተሰቦቹ ምንም ፍንጭ ሳይሰጥ ሲያቆይ ምላሹ ሌላ ምን ሊሆን ይችላል? የሰብዓዊ መብት አስጠባቂዎች ነን ባዮች የደረሱዋቸውን አቤቱታዎች እያቀናበሩ ሲያቀርቡ፣ በተለይ ደግሞ ለውጭ መንግሥታት ሲልኩ የሽግግሩ መንግሥት ምላሽ የሚሠራውን በደል ለማረም አስቸኳይ ዕርምጃ የመውሰድ አልሆነም፡፡ ለሕዝቡ አሳሳቢ የሆኑትን በመንግሥቱ አውታሮች የሚፈጸሙትን የመብት ረገጣዎችና የፀጥታ መደፍረስ ከማስተካከል ይልቅ፣ እውነቱን ለመካድ የመራወጥ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ጉባዔን ተግባራት የመኮነንና የጉባዔውን ሊቀመንበር የችግሩ አመንጪ አድርጎ የማቅረብ ጥረት ቀጥሏል፡፡

“የሽግግሩ መንግሥት ለሕዝቡ ፀጥታና ደኅንነት ከሁሉም ተግባሮቹ በላይ ቅድሚያ ሰጥቶ በመጠበቅና በማረጋገጥ ፈንታ የተፈጸሙ በደሎችን እየተከታተለ ከማረም ተቆጥቦ፣ የራሱን ድክመት በአንዳንድ ግለሰቦች ላይ ማሳበቡ ውርደት ነው፡፡ ግለሰቦቹ የሽግግሩን መንግሥት የሰብዓዊ መብቶች ረገጣ እየሰበሰቡ ለየምዕራቡ መንግሥታት በማቅረብ ማሳጫ በማድረግ የፖለቲካ ዓላማቸውን ለመሸፈን ቢጠቀሙበትም፣ የመንግሥቱን ጥፋቶች የሚሰርዝ አይደለም፡፡ የግለሰቦቹ የፖለቲካ ዓላማ የፈለገውን ዓይነት ቢሆን በዓላማቸው መሳሳትም ሆነ ጥንካሬ የሚጠይቃቸውና የሚታዘባቸው ሕዝብ እንጂ ያለው መንግሥት አይደለም፡፡ ደግሞስ ለዓላማቸው መሳካት ብለው ተጨባጭ የመንግሥት ጥፋቶችን እየተከታተሉ የሚያሳጡ ቢሆን እንኳን፣ ጥፋቶቹ ሳይታረሙ ዓላማቸውን በማጋለጥ ብቻ ሥራቸው ትክክል አለመሆኑን ለማሳመን እንዴት ይቻላል?” ብለው ነበር፡፡

ገና በልጅነቱ የተጣመመውና በዚያው ቀንጭሮ የቀረው የአልጠየቅም ባይነት ጉዳይ ዛሬም በጀት ተመድቦለት የሚሠራ፣ ከፕሮፓጋንዳ እስከ ጠመንጃ፣ ከጆሮ መጥባት ሰርጎ እስከ መበታተን የተስፋፋው የመንግሥት “የሥልጣን ጦርነት” አካል ሆኗል፡፡

ከዚህም የተነሳ የአሜሪካ መንግሥት የስቴት ዲፓርትመንት ዓመታዊ የአገሮች የሰብዓዊ መብቶች ሪፖርትን ጨምሮ፣ የእነዚህ ተቋማት የኢትዮጵያ ሪፖርት የመላው አገሪቱ የፕሮፓጋንዳ አውታር፣ “የልማት ሠራዊት”፣ “አደረጃጀት”፣ “የሚዲያ ዳሰሳ” በ“ዕቅድ” የሚያዙ መደበኛ ሥራዎች ናቸው፡፡

በሐምሌ 19 እና ተከታታይ (ሁለት ሦስት) ቀናት ውስጥ የዚህ ሪፖርት ጸሐፊ መሥሪያ ቤትና አገር መሪ (ኦባማ) አዲስ አበባ ለጉብኝት ነበሩ፡፡ ወደ አገር ቤት ከነሙሉ ጓዝና ተጓዣቸው ሲመጡም፣ እዚያው አገራቸው ውስጥ የፌዴራል እስር ቤት ለመጎብኘት የመጀመሪያው ሥልጣን ላይ ያሉ ፕሬዚዳንት መሆናቸውን ባስመዘገቡበት ድርጊት አማካይነት እንዳደረጉት፣ “አሜሪካ የሁለተኛ ዕድል አገር ነች” ብለው የስቴት ዲፓርትመንት የኢትዮጵያን ሪፖርት በይቅርታ ወይም በምሕረት አልሻሩም፡፡

ታሪኩ ባጭሩ ይህ ነው፡፡ ኦባማ ኬንያንና ኢትዮጵያን (የአፍሪካ ኅብረትን ጭምር) በጎበኙበት በዚያው የሐምሌ ወር መጀመሪያ ላይ የአገሪቱን የፌዴራል ወህኒ ቤትም የጎበኙ የመጀመሪያው ሥልጣን ላይ ያሉ ፕሬዚዳንት ነበሩ፡፡ የቅጣትና የእስር ሥርዓቱ የከሸፈበት መሆኑንና የጉብኝቱን አጋጣሚ ምክንያት በማድረግ ከወሰዱት ዕርምጃዎች መካከል የሐምሌ 6 ቀን 2007 ዓ.ም. ሰኞ አንዱ ነበር፡፡ የዋይት ሐውስ ድረ ገጽ በዕለቱ ሰበር ዜና አድርጎ እንደዘገበው፣ ኦባማ ለ46 ፍርደኞች የቅጣት ቅነሳ ይቅርታ አደረጉ፡፡ ለእያንዳንዳቸውም በግል በጻፉት ደብዳቤ አሜሪካ “የሁለተኛ ዕድል አገር ነች” ብለው ዕርምጃውን የወሰዱበትን ምክንያትና የራሳቸውን የፕሬዚዳንቱን ሐሳብ አጋሩ፡፡

ፕሬዚዳንት ኦባማ ወደ ኢትዮጵያ ከመምጣታቸው በፊት እሳቸው ራሳቸው ከቢቢሲ የሰሜን አሜሪካ ኤዲተር ጋር ባደረጉት ውይይት እንደገለጹት፣ አዋጪው መንገድና ዘዴ ዕቅጩን ከመናገር ጋር አብሮ መሥራት እንጂ “ሽሽት” ወይም ኩርፊያ አይደለም ብለዋል፡፡ የፕሬዚዳንት ኦባማ የብሔራዊ ፀጥታ ምክር ቤት ኃላፊ ሱዛን ራይስ ደግሞ ኦባማ ስለኬንያ ፕሬዚዳንትና ስለኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር ምርጫ ዴሞክራሲያዊነት ምን እንደሚያስቡ ተጠይቀው የሰጡት መልስም፣ “አሜሪካ የሁለተኛ ዕድል አገር ናት” የሚል መልዕክት ያስተላለፈ፣ የአሜሪካ የስቴት ዲፓርትመንት ዓመታዊ ሪፖርቶች የሚዘረዝሩትን “ኃጢያት” ያስተሰረየ፣ የኢትዮጵያን መንግሥት የዴሞክራሲ፣ የሕግ የበላይነትና የሰብዓዊ መብት አያያዝ ሪከርድ በይቅርታ/ምሕረት ያለፈ አልነበረም፡፡

የኢትዮጵያ መንግሥትም ቢሆን እንደተለመደውና ከበለፀጉ አገሮች የሚገኘውን ዕርዳታና ብድር ለዴሞክራሲያዊነቱ ማስረጃ አድርጎ እንደሚያቀርበው ሁሉ፣ የኦባማንም ጉብኝት የኢትዮጵያ ዴሞክራሲ “የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት” ሆኖ ይታይለት ዘንድ መወትወቱ፣ ከኦባማ ጉብኝት በኋላም የቀጠለ የሚዲያው አጀንዳ ሆኗል፡፡

ፕሬዚዳንት ኦባማና ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ሐምሌ 20 ቀን 2007 ዓ.ም. ምሽት በብሔራዊ ቤተ መንግሥት በሰጡት የጋራ ጋዜጣዊ መግለጫ ውስጥ የተደመጠው፣ የኢትዮጵያ መንግሥት ምላሽና መከራከሪያ ግን ከወትሮው ምላሽ የተለየ፣ ቀደም ብለን የገለጽነው “የሥልጣን ጦርነት” ከሚታወቅበት ፕሮፓጋንዳና አፀፋ ፕሮፓጋንዳ ሥልት ጋር አብሮ የማይሄድ “የእናስተካክላለን” ዓይነት መልስ ነበር፡፡

ወደ አቶ ኃይለ ማርያም መልስና ስለመልሱም ለየት ያለ መሆን በዝርዝር ከመግባታችን በፊት፣ ለዚህ መልስ መነሻ የሆነውን የ“ፎከስ ኒውሱን”ን የኬቪን ከርክን ጥያቄ በአጭሩ እንመልከት፡፡ ጋዜጠኛው ጥያቄውን ያቀረበው ለፕሬዚዳንቱም ለጠቅላይ ሚኒስትሩም ነበር፡፡

ፕሬዚዳንቱን የጠየቀው ስለ“ማደላደል” (ስለባላንስ) ነበር፡፡ ፕሬዚዳንቱ ሁልጊዜም መልካም አስተዳደርን ስለመሸለምና መሾም ከፍተኛ ፋይዳና ጥቅም እንደሚናገሩ ገልጾ፣ እዚህ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን የታወቀ የሰብዓዊ መብት ደንታዎን እያደገና እየሰፋ ከሚሄደው ኢኮኖሚያዊ አጋርነትና የተጠናከረ የሴኩዩሪቲ ትብብር ጋር እንዴት አጣጥመው ያደላድሉታል ብሎ ነው፡፡ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ያቀረበውን ጥያቄ ስለዕይታ (ፐርሴፕሽን) ብሎታል፡፡ እዚህ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚከናወኑ የማይታመኑ ነገሮች እያሉም (በመጠናከር ላይ ያለ ኢኮኖሚ በታዳሽ ኃይል መሠረተ ልማት ላይ ግዙፍ ኢንቨስትመንት) በሰብዓዊ መብቶች ላይ ደንታ ቢስ ሆናችሁ ዝም ትላላችሁ የሚል ዕይታ አለ፡፡ ይህ ደግሞ ከኢኮኖሚያችሁ አኳያ ዓለም አቀፋዊ ኢንቨስትመንትን ይጎዳባችኋል፡፡ ስለዚህ ጉዳይ ይጨንቀዎታል? ያሳስብዎታል? ከሆነ ይህንን ዕይታ ለመቀየር ምን ያህል አሳስቦዎታል? ምንስ ያደርጋሉ? አላቸው፡፡

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ጠያቂው በከፈተው ቀዳዳ ገብተው ኢትዮጵያን በሚመለከት ዕይታውና እውነታው ብዙ ጊዜ የማይገናኙ መሆኑን ገልጸው፣ እየሠራንበት ያለ ጉዳይ ነው ብለው ወደ ዋናው ጉዳይ ገቡ፡፡

“ይህ ገና ድክ ድክ በማለት ላይ ያለ ዴሞክራሲ ነው፡፡ የወጣነውም ከምዕተ ዓመታት ዴሞክራሲያዊ ያልሆነ አሠራርና ባህል ውስጥ ነው፡፡ በጥቂት አሥርት ዓመታት ውስጥ (የእኛ ደግሞ ገና የሁለት አሥርት ዓመታት ዴሞክራታይዜሽን ነው) ከእነዚህ የአመለካከት ችግሮች ከሚጋፈጡን ተግዳሮቶች መገላገል ቀላል አይደለም፡፡ ሆኖም ግን በትክክለኛው መንገድ ላይ ነን፡፡ ትክክለኛውን መንገድ ይዘናል፡፡ ለገዛ ራሳችን ሕዝብና ለብልፅግናው ብለን ሁላችንም ልንገዛበት የሚገባ ሕገ መንግሥታዊ ዴሞክራሲ አለ ብለን እናምናለን፡፡

“የምንሠራው በዚህ መንገድ ነው፡፡ ለዚህም ነው በንግግሬ የዩናይትድ ስቴትስንና የባለብዙ ዕድሜ ዴሞክራሲዎችን መልካም ተሞክሮ መማር አለብን ያልኩት፡፡ ምክንያቱም ይህ የመማርና የመሥራት ሒደት ነው፡፡…

“እጥረታችንን (ችግራችንንም) እናውቃለን፡፡ በእነሱም ላይ ለሕዝባችን መሻሻል መሥራት አለብን፡፡”

የጠቅላይ ሚኒስትሩ መልስ ዴሞክራሲያችን ገና አዲስ ነው፣ ጀማሪ ነው፣ ለማጅ ነው፣ ወጣት ነው፣ ጥሬ ነው፣ ቃሪያ ነው ማለት ላይ የተመሠረተ ነው፡፡ (ፍሌጅሊንግ ማለት ትርጉም ከወፍ ጫጩት መብረር መቻል ጋር የተያያዘ ነው)

ለዚህ አገልግሎት ከሎሬት ፀጋዬ ገብረ መድኅን የሰቆቃው ጴጥሮስ ግጥም (ጴጥሮስ ያችን ሰዓት ቴአትር) ውስጥ ስለአንድ ገና ያልጠናች የእርግብ ጫጩት ሁኔታ በትውስት ወሰደን ትርጉሙን ማሳየት እንሞክራለን፡፡

ሕፃን ሆኜ የእርግብ ጫጩት

አንዳንዴ ራብ ሲያዳክማት

ችጋር ከጎጆዋ ገፍቶ፣ እዛፍ ግርጌ ሲጥላት

እናቷ በራ ደርሳላት

በአክናፏ ሙቀት ታቅፋት

እፍ እያለች ግንባሯ ላይ ሕይወት ስትተነፍስባት

ወዲያው ነፍስ ትዘራለች

ሽር ብር ትር እያለች

ገና ያልጠና ራሱን ያልቻለ ማለት እንዲህ ያለ እንዲህ ያለ ሁኔታ ውስጥ ያለ ነው፡፡ መቼም ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም የተናገሩለት የብዙ ምዕተ ዓመታት “ዴሞክራሲያዊ ያልሆነ አሠራርና ባህል” የፈጠረው ነገር የማዞር፣ የመተርጎም፣ የመደርገም ልምድ ገና ዛሬም አልጠፋምና ፀጋዬ ገብረ መድኅንን ስንጠቅስ – ጠቅላይ ሚኒስትሩ ኦባማን፡-

ባክህ አንተም አትራቅብን

ኦባማ አባታችን ትንፋሻችን እፍ በልብን

ፅናትህን እፍ በልብን

አሏቸው ቢባል ጥፋቱ የእኛ ሳይሆን፣ የዚሁ መከረኛ ገና ያልጠና ምራቁን ያልዋጠ ጠያፉን ያልከተተ ዴሞክራሲያችን ነው፡፡

በኢትዮጵያ የዴሞክራሲ፣ የመልካም አስተዳደር፣ የሕግ የበላይነት፣ የሰብዓዊ መብት፣ ሐሳብን የመግለጽና የፕሬስ ነፃነት ጉዳይ ላይ ለሚነሳ ክስ የሚቀርበው መከራከሪያና መከላከያ የዴሞክራሲያችን ለጋነት መሆኑ ከዚህ በፊት ጭራሽ ተሰምቶ የማይታወቅ አዲስ ነገር አይደለም፡፡ ከዚህ ቀደምም እኛን ከአሜሪካ (ከ200 ዓመት በላይ) አታወዳድሩ ሲባል ሰምተናል፡፡ የአሁኑን የጠቅላይ ሚኒስትሩን “ገና ያልጠና ዴሞክራሲ” መከራከሪያ ልዩ የሚያደርገው ለአምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ ለሒውማን ራይትስ ዎች እንዲሁም ለአሜሪካ ስቴት ዲፓርትመንት መግለጫዎች ከሚሰጠው ምላሽ “ድንፋታውን” ቀንሶ መምጣቱ ነው፡፡ ከዚህ በላይ የሚገርመው ግን ዛሬም ሕገ መንግሥቱ በፀናበት በ20ኛው ክፍለ ዘመን ላይ ከ“ልጅነት” ጋር የተያያዘ የጅልነት መከራከሪያ መቅረቡ ነው፡፡

መከባበር ጥሩ ነው፡፡ በዲፕሎማት ቋንቋ መነጋገርም ነውር የለውም፡፡ ኦባማም በግልጽ በአደባባይ እንደነገሩን፣ በአደባባይ ንግግራቸውና በግል የጓዳ ንግግራቸው መካከል ልዩ ልዩነት እንዳለው ደጋግመው ገልጸዋል፡፡ ለዚህም ጠቅላይ ሚኒስትሩን ምስክር አድርገው ቆጥረዋል፡፡ በግል እነዚህን የዴሞክራሲ፣ የሰብዓዊ መብት፣ ወዘተ አንስተን በግልጽ ተነጋግረናል ብለው ቃላቸውን ሰጥተዋል፡፡ የኢትዮጵያ ልማት፣ የምግብ ዋስትና፣ ሴኪዩሪቲ ከሁሉም በላይ በዴሞክራሲና በመልካም አስተዳደር በጠቅላላው በእነዚህ “ሪፖርት” በሚቀርብባቸው ጉዳዮች ላይ የተመሠረተ መሆኑን ተናግረዋል፡፡

ኦባማም በአደባባይና በግል በሚደረግ ንግግር መካከል ልዩነት ያውቃሉና በተለያዩ መንገዶች ወጋ ወጋ ማድረጋቸው አልቀረም፡፡ የዋይት ሐውስ ፕሬስ ሴክሬተሪ ዴቭ ኧርነስት የመሩት የፕሬዚዳንት ኦባማና የጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም የጋራ ጋዜጣዊ መግለጫ የጥያቄና መልስ ፕሮግራምም “ድርጅታዊ አሠራር” የተናነቀው መሆኑ፣ የዚህ የአደባባይ “መከባበር” እና ዲፕሎማስያዊ ቋንቋ መግለጫ ነው፡፡

ያም ቢሆን የመጀመሪያው የመጠየቅ “ዕድል” የደረሰው የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ጋዜጠኛ ያገኘው መልስም በ“ዕቅድ” እንደተያዘው የ“ጠይቁን እንመልሳለን” ዓይነት አስቀድሞ የተቀነባበረና የተዘጋጀ አልነበረም፡፡ ጥያቄው ኢትዮጵያና አሜሪካ ከሚያብሩባቸውና ከሚተባበሩባቸው ጉዳዮች መካከል አንዱ አሸባሪነት መሆኑን፣ ነገር ግን አሜሪካና ኤርትራ ላይ መቀመጫቸውን ያደረጉ ድርጅቶች የኢትዮጵያን ፀረ አሸባሪነት ትጋት እየተፈታተኑ መሆኑን፣ በዚህ ረገድ መንግሥታቸው ምን ሊረዳ እንደሚችል የሚጠይቅ ነው፡፡ ለዚህ ኦባማ የሰጡት መልስ ብዙ ሰው ልብ አላለውም እንጂ “ሌባን ሌባ ቢሰርቀው ምን ይደንቀው!” ዓይነት የጥያቄውን አያያዝ ዓይተው ከጠያቂው (ጠያቂውን ከላከው በላይ) ልቀው የታዩበት፣ ብልጫ ያስመዘገቡበት የ“ብልጠት” መልስ ነው፡፡   

ኦባማ ይኼ ጉዳይ የውይይታቸው አንዱ ጭብጥ እንደነበር፣ የውይይታቸው ጭብጥ ሆኖ የተነሳውም ከደኅንነት (ሴኩውሪቲ) አንፃር ብቻ ሳይሆን፣ ከመልካም አስተዳዳርና ከሰብዓዊ መብት ጉዳዮች አኳያም ጭምር መሆኑን መግቢያ አድርገው ጀመሩ፡፡

ቀጥለውም የትም ሆነ የት ፖሊሲያችን አሸባሪነትን መዋጋት ነው፡፡ እንዲሁም የኢትዮጵያን መንግሥት ጨምሮ በዴሞክራሲያዊ መንገድ የተመረጠን መንግሥት መገልበጥን የሚያራምድን የትኛውንም ቡድን እንቃወማለን አሉ፡፡ የተቀረው የዚህ ጉዳይ የኦባማ መልስ በሁለቱ አገሮች መካከል የሚስጥራዊ መረጃዎች (ኢንተለጀንስ) ትብብራችንን የበለጠ የማጠናከር፣ አሸባሪነትን ከውጭ ፋይናንስ ማድረግን የመቅጨት ውይይት መደረጉን፣ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ከኢትዮጵየ መንግሥት ዕይታ አኳያ ብርቱ የአደጋ ሥጋት ናቸው የሚባሉ ቡድኖች መኖራቸውን እንደሚያውቁ፣ በእሳቸውና በመንግሥታቸው ‘ኢንተለጀንስ’ መሠረት ግን መንግሥትን የሚቃወሙ ቢሆኑም ወደ አሸባሪነት የገቡ አለመሆኑን፣ ይህንን በመገምገምና በመፈረጅ ረገድ ደግሞ በጣም ግልጽ የደረጃ መለኪያ እንዳላቸው ነው የገለጹት፡፡

በዚህ መሠረት የፀረ ሽብርተኝነት ትግሏ ማን አለብኝነቷን ያጋለጠባት፣ በሰብዓዊ መብት ረገጣ ያቆሸሻት አሜሪካ ሳትቀር መንግሥትን በመቃወምና በአሸባሪነት መካከል ልዩነት አለ ብላ የኢትዮጵያን መንግሥት ነግራለች፡፡ በኃይልና በአመፅ መንግሥትን መገልበጥ ወንጀል ነው፡፡ እቃወማለሁ፡፡ ይህም ከአሸባሪነት ወንጀል የተለየ ነው ብላለች፡፡ ቢያንስ ቢያንስ እዚህ አዲስ አበባ በኦባማ አንደበት፡፡

ኦባማ የአንድን የሆነ ቡድን ተግባሮች መዝነን የምንወስንበት አኳኋን ብዙ ነገሮች ላይ የተመሠረተ እንደሆነ ተናግረው ስለጭብጦች የሚነጋገሩ፣ መንግሥትን የሚቃወሙ በፖለቲካ ድርጅትነት የሚንቀሳቀሱ ከሆነ ምንም ከእነሱ ጋር ባንስማማም፣ እንጠብቃቸዋለን እንከላከልላቸዋለን፡፡ ይህ አሜሪካም ውስጥ የትም ቦታ እውነት ነው፡፡ ዴሞክራሲ ውስጥ የግድ አስፈላጊ ከሆኑ ጉዳዮች መካከልም አንድ ይኼ ነው ብለዋል፡፡

ኢትዮጵያችን ውስጥ በፀረ ሽብርተኝነት ሕግ ስም የልማት አውታሮችንና ሰላማዊ ዜጐችን አዘናግቶ በማጥቃት፣ የሽብር ቀውጢ መፍጠርን “ገድሉ” ያደረገ እንቅስቃሴን ነጥሎ ዒላማው ያላደረገ፣ ሰውንና ቤትን እንዳሻ መፈተሽን፣ ደብዳቤና ስልክን መጥለፍን ሁሉ የሚፈቅድ፣ የስሚ ስሚ ወይም በተዘዋዋሪ የተገኙ “ማስረጃዎችን” የሚቀበል፣ አስፈሪና ቦርቃቃ አዋጅ ሥራ ላይ ነው፡፡ ኢሕአዴግ በሚስጥር የመደራጀት ሙከራን የትጥቅ ትግልን፣ ሌላው ቀርቶ በሕጋዊ የሕዝብ ስብሰባና ሠልፍ ላይ ብልጭ የሚል የሕግ ጥሰትንና የደንብ መተላለፍን ሁሉ በሽብርተኝነት ለመፈረጅ የሚያስችለውን ይህ ቦርቃቃ ሕግ፣ የሚቃወሙትን ሁሉ አሁንም በሽብርተኝነት ከመጠየቅ የሚመለስ አሠራር የለውም፡፡

በዚህ በገለጽነው በኦባማ ምላሽና በኢትዮጵያ አሠራር መካከል ያለው ልዩነት ግን በ‹‹ለጋ›› ዴሞክራሲና ምራቁን በዋጠ ዲሞክራሲ መካከል ያለ ልዩነት አይደለም፡፡

በጠቅላይ ሚኒስትሩ መልስ ውስጥ የተገለጸውም ‹‹ከምዕተ ዓመታት ዴሞክራሲያዊ ያልሆነ አሠራርና ባህል ውስጥ›› መውጣት ጉዳይም የሚያዋጣ መከራከሪያ አይደለም፡፡ ኦባማ በእርግጥ የኢትዮጵየን ታሪክ ከቁጥር አስገብተው ይህን ‹‹ማስተዛዘኛ›› አድርገው ይዘውልናል፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ ከኦባማ ይልቅ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ የነበሩት ኮፊ አናን በአንድ ወቅት የተናገሩት ይበልጥ የሚገባ ነው፡፡ በዴሞክራሲ ላይ የተጋረጡ መሰናከሎች፣ እሾህ አሜኬላዎች ከባህልና ከሃይማኖት ጋር ያላቸው ግንኙነት እምብዛም ነው፡፡ ይልቁንስ ሥልጣን ላይ ባሉት ሥልጣናቸውን በየትኛውም ዋጋና ሒሳብ ይዘው መቀጠል ከሚፈልጉት ሰዎች ፍላጐትና ጥቅም ጋር በብዙ የተያያዘ ነው ብለው ነበር፡፡    

ይህን አለመታደል ሆኖ ኢሕአዴግ ውስጥ አሳምረን አይተነዋል፡፡ የኢትዮጵያ ዴሞክራሲ እነሆ አምስት ጠቅላላ ምርጫ የተካሄደበት ቢሆንም፣ ኢሕአዴግ በምርጫ ቢሸነፍ እንኳን ሽንፈቱን ለመቀበል በጄ ስለማለቱ ሲበዛ በጣም አጠራጣሪ ነው፡፡ የእሱን መሸነፍና የተቃዋሚዎችን ወደ ሥልጣን መውጣት የሚያየው የሥርዓት መቀልበስ ሕገ መንግሥታዊውን ሥርዓት ማፍረስ አድርጐ ነው፡፡ ለተቃዋሚዎች (ቢያሸንፉ) ሥልጣን ማስረከብ ይቅርና ከእነሱ ጋር መወዳደርም ጊዜ የግድ ብሎት የተቀበለው በ1997 ዓ.ም. ምርጫ ነው፡፡ የታገለውም ለ“ለሕዝብ” እንጂ ለተቃዋሚዎች፣ “ለፀረ ሕዝቦች” አይደለም ማለት በፓርቲው ውስጥ የሰረፀ እምነት ነው፡፡

ኢሕአዴግ የከፋ ችግር ቢመጣ የት ድረስ ሊሄድ እንደሚችል የጠቆመ አንድ አገራዊ ገጠመኝ ለምሳሌ እናንሳ፡፡ በ1997 ዓ.ም. ምርጫ ወቅት ተቃዋሚዎች በቀድሞው የሠራዊቱ አባላት ላይ የተፈጸመ በደልን ጉዳይ ሲያነሱ፣ ኢሕአዴግ ደግሞ ተቃዋሚዎች ሠራዊቱን ሊበትኑ ነው ከሚል የውስጥ ቅስቀሳ አልፎ በይፋ መግለጫ የኢሕአዴግን ሠራዊት ነባር የትግል ውለታ የሚቆጥር አስመስሎ መከላከያ ሠራዊቱን በአመጣጥ፣ በዕይታና በተልዕኮ ከኢሕአዴግ ጋር ያጣበቀ ቅስቀሳ አካሄደ፡፡ ሠራዊቱን ከኢሕአዴግ ተጋድሎና ከግንቦት 20 ድል ጋር የማቆራኘት ሥራ ዘወትር ተደጋግሞ ሲሠራ የምናየው ደግሞ እንዲህ ሆነ እንዲህ ተደረገ ባይ ሳያስፈልግ በቀጥታ ገጠመኝ ነው፡፡

ኢሕአዴግ በትጥቅ ትግል ማሸነፉን፣ ያለጠንካራ ተቃዋሚ ፓርቲ መገኘቱን የትክክለኛነቱ ማስረዳ አድርጐ ማቅረብ የጀመረው ገና ከጅምሩ ነው፡፡ ኢሕአዴግ ጦርነቱን አሸነፈ ማለት ሐሳቦቹ አሸነፉ፣ በኅብረተሰቡ አብዛኛው ዘንድ ተቀባይነት አገኙ ማለት አልነበረም፡፡

ሰላማዊ የሐሳብ ትግልን ከተቀናቃኞች ጋር ማካሄድ የቻለበት፣ በአገሪቷ ላይ ያለው የፖለቲካ አየር ጠርቶ ወደሰከነ የፖለቲካ ኃይሎች ሰላማዊ ግብግብ የተሸጋገረበት ሁኔታ በጭራሽ ሳይፈጠር ቀረ፡፡

በዚህ ምክንያት የኢትዮጵያ ዴሞክራሲ ገና በጫጩትነቱ ላይ ነው ከተባለ፣ ምክንያቱ አጠቃላይ የኢትዮጵያ የ“ሁለት መቶ ዓመታት ባህል” ሳይሆን የኢሕአዴግ ሥልጣን ፍላጐት ነው፡፡ ከኢሕአዴግ ጋር የተጣበቀው የዴሞክራሲ ዕጣ ፈንታችን ነው፡፡ እሱ እንደፈለገ የሚሰጠው እሱ እንደመሰለው የሚከለክለው መብትና ዴሞክራሲ በመሆኑ ነው፡፡ 

አንድ ዴሞክራሲ ስንት ዘመን “ወፌ ቆመ፤” ሲባል ይኖራል?

ኢሕአዴግ ኢትዮጵያን ከዚህ ጨቅላ ዴሞክራሲ ማውጣት ከፈለገ በሽታውን ከገዛ ራሱ ይፈልግ፡፡ ኦባማ እዚህ አዲስ አበባ መጥተው አፍሪካ ኅብረት ማንዴላ አዳራሽ ውስጥ ሆነው የተናገሩት ሕመሙን ማዳመጥ ለሚችል ሰው ለኢሕአዴግ ነው፡፡ የዋይት ሐውስን የንግግሩን ቀጥታ ትራንስክሪፕት እንዳለ እናቀርባለን፡፡

“And some times you will hear leaders say‚ well‚ I am the only person who can hold this nation together. If that is true then that leader has failed to truely build their nation.”

ኢሕአዴግ ምርጫ ዘመቻ ቅስቀሳ ላይ፣ አብዮታዊ መሪዎች ንግግር ላይ ግንቦት 20 በዓል ላይ የሚለው ይህንን ነው፡፡ የኢትዮጵያ ዕድገትና መሻሻል ብቻ ሳይሆን ህልውና በእኔ እጅ ነው ባይ ነው፡፡ ተቃዋሚነት ማለት ሕገ መንግሥታዊ ተቋም መሆኑ ቀርቶ ኢሕአዴግ ከተቃዋሚዎች ጋር አይጥና ድመት የሆነው በዚህ ምክንያት ነው፡፡ ኦባማ ከፕሬዚዳንትነት በኋላ ሕይወት አለ ብለው በአፍሪካ መሪዎች ቢስቁና ቢሳለቁም፣ ኢሕአዴግ ግን ከዚህ ሁሉ በላይ ከኢሕአዴግ በኋላ ኢትዮጵያ የለችም ይላል፡፡

ኢሕአዴግን ከዚህ በሽታ ማላቀቅ ያስፈልጋል፡፡ ዴሞክራሲ፣ መልካም አስተዳደር፣ የሕግ የበላይነት፣ የሰብዓዊ መብት ጥበቃ፣ ሐሳብን የመግለጽ ነፃነት ሕጎችና ደንቦች ተፈጻሚነት በኢሕአዴግ ልክ እየሰፉና እየጠበቡ የሚለበሱ መሆናቸው መቅረት አለበት፡፡

ኢሕአዴግ ለሕጎች መገበር፣ መገዛትና መስገድ አለበት፡፡ ኢሕአዴግን ከበሽታው የሚገላግለው፣ ኢትዮጵያንም ከኢሕአዴግ ብቻ የሚገላግላት ለሕግ መገዛት ለሕግ የበላይነት መገበር ብቻ ነው፡፡

ዴሞክራሲያችን ምራቁን የሚውጠው ጠያፉን የሚከተው ያኔ ነው፡፡

 

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እንገልጻለን፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

አስጨናቂው የኑሮ ውድነት ወዴት እያመራ ነው?

ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ የኑሮ ውድነት እንደ አገር ከባድ ፈተና...

‹‹ወላድ ላማቸውን አርደው ከደኸዩት ወንድማማቾች›› ሁሉም ይማር

በንጉሥ ወዳጅነው   የዕለቱን ጽሑፍ በአንድ አንጋፋ አባት ወግ ልጀምር፡፡ ‹‹የአንድ...

የመጋቢቱ ለውጥና ፈተናዎቹ

በታደሰ ሻንቆ ሀ) ችኩሎችና ገታሮች፣ መፈናቀልና ሞትን ያነገሡበት ጊዜ እላይ ...

ጥራት ያለው አገልግሎት መስጠት የሚያስችል ሥርዓት ሳይዘረጉ አገልግሎት ለመስጠት መነሳት ስህተት ነው!

በተለያዩ የመንግሥትና የግል ተቋማት ውስጥ ተገልጋዮች በከፈሉት ልክ የሚፈልጉትን...