Tuesday, November 29, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ‘ትክ ብለው ሲያዩት ወተት ደም ይመስላል’

    ሰላም! ሰላም! የእያንዳንዱ ፀሎት መልስ ድንቅ አይላችሁም? በቅጡ ፍሳሽ የሚያስተላልፉ ቦዮች ሳናበጅ 13 ወራት ሙሉ ፀሐይ ተጫወተብን ብለን ስናማርር ፈጣሪ አረንጓዴ ጎርፍ አፈሰሰልን። አንዳንዱ አሽሟጣጭ ‘አሁን ዝናብና አትሌቲክሱን ምን አገናኛቸው?’ ይል ይሆናል! ታዲያ ካንድ እስከ ሦስት ተከታትለን ማሸነፍን ማን ጎርፍ በሉ ብሎናል መጀመርያ? እንዲያው እኮ! የዘመኑ ሰዎች ስንባል በቃ እርስ በርስ ተኳርፈን ተኳርፈን፣ የምንጣላው ስናጣ ምሥጋናን ሰቅዘን ያዝነው ልበል? ያውም እኛ? አይገርማችሁም? “የአሥር ሳንቲም ቆሎ ኩርሽም አደርግና፣ አንድ ጣሳ ውኃ ጭልጥ አደርግና፣ ተመስገን እላለሁ ኑሮ ይባልና፤” ስንል የኖርነው እኛ። መሰንበት ስንቱን ያስተዛዝባል እናንተ? አፍርሶ መገንባትን ተላምደነው ለአቅመ ትዝታ እስኪደርስ ማስታገሻ ነገር ባጣንበት በዚህ ጊዜ ትዝታ ወደመሆን የተቃረበው የአረንጓዴው ጎርፍ ኪነታችን ሲከሰት ደግሞ “ምን ዋጋ አለው? ወንዶቹማ ሩጫውን ሳይተውት አልቀሩም? በሴት ብቻ ብንጎርፍ ምን ትርጉም አለው?” ሲባል አልሰማ መሰላችሁ?

    ተነጣጥለን እንጂ ተከታትለን መጓዝና ተከታትለን መሮጥ በየአቅጣጫው አቅቶን በዓለም የአትሌቲክስ መንደር ስማችንን የተከልንበት መታወቂያችን ከጠፋበት ሲገኝ ‘እንዴት እናባዛው?’ ይባላል እንጂ፣ አሁን የፆታ ፉክክር ውስጥ ያስገባል? ኧረ ተውኝማ። “እንዲያው በዚህ አያያዛችን ከቀጠልን፣ አትጠራጠረኝ ‘የአምና ወተት ከዛሬው በጣም ነጭ ነበር’ የሚል ንፅፅር ሳንጀምር አንቀርም፤” ብለውኛል ባሻዬ። የትችት ጦራችን ከጊዜ ወደጊዜ እንዴት እየተሳለ እንደሄደ ታዘባችሁ? የእኔዋ ማንጠግቦሽ በበኩሏ በአኩሪ ሴት አትሌቶቻችን ከአንድ እስከ ሦስት ደረጃውን ስንቆጣጠር ፈንድቃ፣ “በሠልፍ ቆመን ሁሉን ነገር ከላይ ከመጠበቅ በሠልፍ እየሮጥን በሠልፍ ማሸነፍ ከዚህ ከዚህ ብንማር ምን ነበረበት?” ስትል ያልሰማሁ መስዬ መዝግቤላታለሁ። እንዲህ አይደል ሌሎቻችንም ሲመዘገብብን ልብ የማንለው?

    ታዲያ ነገር ያነሳሁት ነገር አጠንጥኜ ነው። ምን መሰላችሁ? ወንድነትን የማሞካሸትና የማግነን ነባር ባህላችን አለ አይደል? ዛሬ ትርጉሙ በብዙዎቻችን ዘንድ ተዛብቷል ብዬ በማስበው የእኩልነት መርህና ግንዛቤ ላይ ጥላ ሲያጥል እያየሁ ነው። ለነገሩ ካየሁ ቆየሁ። ‘ያልቆየ አይደመጥም ያልበሰለ አይታኘክም’ ሲሉ ሰምቼ ሳበስለው አሳረርኩት መሰለኝ። እናማ ሩቅ ሳትሄዱ ‘ፓ! እሷ እኮ ወንድ ነች!’ ፣ ‘ወንድ ብቻውን ነው የሚያለቅስ!’ (ስንቱ ይሆን ዛሬ ሳይካትሪስት የሚያሻው?)፣ ወዘተን ያዙልኝና እኛና የፆታ እኩልነት አስተሳሰብ ለመግባባት ስንት ዘመን እንደሚያስፈልገን የባሻዬ ልጅ ብጠይቀው ያለኝን ስሙ። “አንተ እሱን ትላለህ? መጀርያ ሰው መሆን ሳይገባህ ጭራሽ እንዴት በዘር፣ በሃይማኖትና በፆታ ተከፋፍለህ ስለእኩልነት ትግባባለህ?” ነበር ያለኝ። “እንዲያ ስንባባል  አለብኝ ጭልምልም” የሚለውን ዘፈን ጋብዙኝ አደራ።  ከዘፈኑ በኋላ ተመልሰን እንገናኛለን ብዬ ወግ የማቋርጥ ከመሰላችሁ አይዟችሁ። መብራትና ‘ኔትወርክ’ የሚቆራረጥብን አልበቃ ብሎ ወሬ እናቋርጥ ደግሞ? እንዲያው እኮ!

    እናም የባሻዬ ልጅ ከአንዱ ወደ አንዱ እየዘለለ ሲያጫውተኝ ቆይቶ፣ “በአብዛኛው በአገራችን በሚገኙ ብሔር ብሔረሰቦች ዘንድ ወንድነት እስከመመለክ ይደርሳል። እንዲያውም በአንዳንድ ብሔሮችና የአካባቢው ተወላጆች ጀግንነታቸው ዕውቅና ለሚቸርላቸው ወንዶች የወንድ ብልት ምሥለ ቅርፅ ግንባራቸው ላይ ይታሰራል። ሲሞቱም መቃብራቸው ላይ ይኼው ነገር መቃብራቸው ላይ ለማስታወሻነት ተቀርፆ ይቆማል፤” ሲለኝ ገርሞኝ አዳምጣለሁ። ‘ኑክሌር ፊዚክስ’ ማጥናት የሚችል ጭንቅላቴን አባከንኩት እያልኩ የምቆጨው ሰውዬ የአገሬ ባህልና ልማድ ራሱን የቻለ ‘ፊዚክስ’ ሆኖብኝ በራሴ እፀፀታለሁ። መቼም ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ወሬ ከጀመረ አይጨርስምና አፌን ከፍቼ አዳምጣለሁ። በእኔ አፍ አከፋፈት ‘ሙድ’ የሚይዝ ሲያጋጥመኝ፣ “መጀመርያ ሂድ አፍሪካ አዳራሽ! ፓርላማ! አፋቸውን ከፍተው በሚያንቀላፉት ተላጥ፤” ብዬ ግለሰብ እሆናለሁ። የምር ግን ለስድብ፣ ለዱላና ለጦርነት ተጋባዥ የነበሩ ሰዎቻችንን በጀግንነት ሰንደቅ ከፍ ያደረግነውን ያህል በታጋሽነት፣ በታዛዥነትና በአመዛዛኝነት ያለፉትን እስከ መቼ ይሆን ዕውቅና የምንነፍጋቸው? ጀግንነታቸውንስ የምንዘክርላቸው? በአጭሩ ሐሳብ ከፆታ በላይ ተከብሮ የሚከበረው መቼ ነው? ለማለት ነው። ይኼን ካልመለስን ጉልቤ እንደደቆሰን ትውልድ በትውልድ ላይ መተካካቱ ነው ጎበዝ!

    እናላችሁ ብዙ ‘ሌክቸር’ ከሰጠኝ በኋላ እንቅልፍ እንቅልፍ ሲለኝ ዓይቶ ይሁን፣ ‘እህ’ ብዬ ሳዳምጠው የልብ ልብ ተሰማው ብቻ አላውቅም፣ “የአክሱም ሐውልትን ልብ ብለህ ብታየው የወንድ እንትን ቅርፅ አይመስልም? ብዙ የታሪክና የሥነ ሕንፃ ተመራማሪዎች ይስማሙበታል። ለጀግነነት የምንሰጠው ቦታና ለወንዶች የሚሰጠው ክብር ይኼን ያህል ነው አንበርብር፤” አይለኝ መሰላችሁ? “አቤት?” ስለው የሚያወራው ግራ ገብቶኝ፣ “ቆይ እንዲያውም አንዳንድ መጻሕፍትን እጠቁምህና ገዝተህ ታነባቸዋለህ፤” ብሎ አባሰብኝ። ስንት የምንሸልለበትና የምንመፃደቅበት የታሪክ ቅርሳችን በዚህ ዘመን ከወረቀት በላይ በተግባር እንዲሆን እየታገልንለት ላለነው የፆታ እኩልነት መርህ አፈንጋጭ ነው ሲለኝ የምሆነው ጠፋኝ። ጭራሽ አንዱን የአክሱም ሐውልት ሌባው የኢጣሊያ ፋሽሽት መንግሥት ሰርቆን ነው ብለን በስንት የዲፕሎማሲ ጥረት ማስመለሳችን ትዝ ሲለኝ ዞረብኝ። መቆሙን እንጂ አቋቋሙን ልንገርህ ብሎ ሲነተርከኝ ሰተት ብዬ ባሻዬ ዘንድ ሄድኩ። አንሰማም አልል ብለን እኮ ነው አንዳንዱ እንዳሻው የሚቀደድብን!

    “ምነው ስትራመድ ትጣደፋለህ?” አሉኝ ብሻዬ የሆንኩት ነገር እንዳለ ሥጋት ገብቷቸው። “የለም ባሻዬ ይኼ ልጅ ሦስት ሰባት ያስፈልገዋል ዝም አይበሉት። አለበለዚያ ነገ አንዱ የሚለውን ሰምቶ፣ የታሪክ ቅርሶችንና ሐውልቶችን አውዳሚ የሆነው አይኤስ አባል ነው ብሎ መጠቆሙ የማይቀር ነው፤” አልኳቸው። “ማን ነው እሱ?” ሲሉኝ “ልጅዎ ነዋ” ብዬ የነገረኝን ነገርኳቸው። ከት ብለው ስቀው፣ “አይ አንበርብር። አገራችን እኮ ያለቀላት የበቃላት ፍፁም አይደለችም። የሰው ነገር ምንጊዜም ከዕለት ግንዛቤው ስለሚነሳ በአንድ ወገን ሲገነባ በአንድ ጎን መናድ አለበት። እውነት እንጂ ዕውቀት ምንጊዜም ተለዋዋጭ ነው። ዛሬ ቋጠሯችን ያለው አየህ ልጅ አንበርብር . . . ለውጥና ሥልጣኔ የሚመጣው ራስን በቅጡ ከማወቅና ከመረዳት መሆኑን ችላ ማለታችን ላይ ነው። ዕድገትና ጥበብ ነው እያልን ላልተበጠረ አስተሳሰብ ሐውልት እንዳናቆም ማስተዋል ያሻናል፤” ብለው ሲደረቡብኝ ‘ጣት ተቆርጦ አይጣልም’ ብለው ነው ወይስ አንድያውን ከአምባር መዋያው ይቀንጠስ ብለው ያስባሉ ባሻዬ እያልኩ ቆሜ ቀረሁ። በዚህ ዓይነትማ ስንቱ ቆሞ ሊቀር ነው አትሉም?

    ያው እንደምታዩት ክረምቱ ዘሎናል። በ‘ስላይድ ሾው ቴክኖሎጂ’ ይሁን ‘ከት ኤንድ ፔስት’ ‘ቴክኒክ’ እንዲታወቅ አጣሪ ኮሚቴ መሰየም ሳይኖርብን አይቀርም። “ሳይረጥበን የሚዘለንን ቀን አጥኑልን እያልን አዋቅረናቸው የውኃ ሽታ የሆኑብን ስንት ኮሚቴዎች ሳይጣሩ ደግሞ ሌላ ኮሚቴ?” ብሎ ያሳቀኝ ደንበኛዬ ትዝ አለኝ። “ይገርማችኋል ከአጀማመሩ እስከ አጨራረሱ በጥበብና በጥንቃቄ ያለቀ መዘናዊ መኖሪያ ቤት የገዛው እኔ አግኝቼለት ነው። ሰነባብቶ . . . ሰሞኑን ደወለልኝና ቤቴን መርቅልኝ አለኝ። ኮሚሽኔን ስላልሰጠኝ ሄጄ እንድወስድ ጭምር ነው። በዓይነት በዓይነቱ ምግብ ቀርቧል። ላለው ምን ቸገረው? ባይበላውም የዓይን አምሮትን ማስታገስ ቀለል ነገር ነው እንዴ? ኩሽና ኩሽናውን በቆርቆሮ እያጠርን ላይ ላዩን ቀለም የምንቀባው ወደን መሰላችሁ? ገጽ እየገነጠልን ገጽ መገንባቱ የማይዋጥልን ካለን ታዲያ ማምሻም ዕድሜ ነው ብሎ ማለፉ ነው እ?! አለበለዚያ አደራ እንዳንበጅ ሆነን መጃጀት ይመጣል። “እዩልኝ ብያለሁ” ስትለኝ አያቴን ብሰማ ኖሮ ያኔ መቼ ዛሬ ትናፍቀኝ ነበር ብላችሁ ነው? አቤት ማናገር ስትወዱ ግን!

    በሉ እንሰነባበት። እናም እየተበላ እየተጠጣ ስንጫወት ደንበኛዬ ቴሌቭዥኑ ላይ በተመስጦ አፍጥጦ፣ “አውሮፓ እኮ የምትይዘው የምትጨብጠው አጣች፤” አለኝ። እኔ ደግሞ አውሮፓ ሲለኝ ‘ደግሞ ብለን ብለን በአኅጉር መሰያየም ጀመርን?’ እያልኩ “ማን ናት ደግሞ አውሮፓ?” ብዬ ተፎገርኩላችሁ። ምን ላድርግ መነሻና መድረሻቸው የማይታወቁ ስሞች ነዋ ለልጆቻችን እያወጣን ያለነው። ደንበኛዬ “ስንት አውሮፓ አለ? ያው የስደተኛ መአት እያተራመሳት ያለችው አውሮፓ ናታ፤” ሲለኝ መፎገሪዬን ላካክስ ቀብረር ወፈር ባለ ድምፅ “ብድር በምድር። እነሱ እናቴ ያለነሱ ብልጥ የለም። ከእነሱ ውጪ ያለውን በማዳከም፣ ጦር በጦር በማድረግ፣ በአምባገነናዊ መሪዎቻችን ፊልም ሲሠሩና መጽሐፍ ሲጽፉ የተዝናኑና የበለጡ እየመሰላቸው ሲሳለቁ ይኼ እንደሚመጣ ሳቱ። አገር አቀናን አስተምሩን ሲባሉ ‘አፍሪካ ማሰብ አትችልም’ የሚሉ ፈላስፎቻቸውን እየጠቀሱ ሲያላግጡ ከርመው ዛሬ ከየአቅጣጫው ሞትን ተጋፍጠው የሚሰደዱ ስደተኞችን መቀለብ ተረፋቸው፤” አልኩት።

    ከተናገርኩት በኋላ ግን መልሶ እኔኑ ኮረኮረኝ። የአፍሪካውያን ስደት አፍሪካውያን መሆናቸውን ሽሬ ራሳችንን ከተጠያቂነት ያስመለጥኩ መሰለኝ። ከሰው ስንሸሽ ሕሊና፣ ከሕሊና ስንሸሽ የሰው አገር ባህር እየበላን ምን እንደሚሻለን አላውቅም።  ገበታ ተነስቶ እጃችን ታጥበን ቡና ስንጠጣ ደግሞ ደንበኛዬ፣ “መንግሥታቶቻችን ወይ ቤንች አያረጉን ወይ አያጫውቱን እንዲሁ አራጋቢ ሆናችሁ ኑሩ ማለት ካልተው፣ ጎርፈን ጎርፈን አኅጉራችን ባዶ መሆኗ ነው ታያለህ። ጊዜ ብቻ ሁሉን ያሳይሃል፤” ቢለኝ እኔም ነሸጥ አድርጎኝ፣ “ወይ አንከታተል ወይ አንተካካ?! በሽግሽግ ብቻ ተፈራርተን እንዴት ይሆናል?” ስል ሰይጣን አሳስቶኝ ተናገርኩ። ደንበኛዬ ደንግጦ ዘወር ብሎ ሲያየኝ አስቤው የማላውቀው ስደት አሰኘኝ። “ሰው ከፍቶት ከሄደ መመለሻም የለው” የሚለውን ጋብዙኝና እንለያይ በሞቴ። አይመስላችሁም? ነጋ ጠባ ከተፋ፣ መሸ ነጋ ንትረካ! ወይ አንከታተል ወይ አንተካካ። ‘ትክ ብለው ሲያዩት ወተት ደም ይመስላል’ ያለውን ብትነግሩኝ ደስ ባለኝ፡፡ መልካም ሰንበት!        

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት