Tuesday, December 6, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    መድረሻን ለማወቅ መነሻን አለመርሳት ነው ብልኃቱ!

    ሰላም! ሰላም! ‘በመስቀል ዋዜማ ችቦው በደራበት፣ ድረሽ በወገብሽ ልወራረድበት’ እያልኩ አፏጫለሁ። ማንጠግቦሽ ሰምታ፣ “ደግሞ በጉልምስና ጉርምስና?” ትላለች። ታዲያ እኔ መቼ ጠፋኝ? ‘ችቦ የማይሞላ ወገብ ማቀፍ አማረህ’ ነው እኮ ሽሙጡ። እና ምን ትላለች “ዕድሜ ለኢኮኖሚ ዕድገታችን ወገባችን ሰፍቷል። ይብላኝ ችቦ ችቦ ሲል ለሚቃጠለው፤” አትል መሰላችሁ? ነገር እየተሰባጠረ እንዴት እንደ ደመራ እንደሚንቦገቦግ እኮ ከመስቀል ሌላ የሚያውቀው የለም። አይ ሰው! እኔ እምለው ግን በቴሌቪዥንና በሬዲዮው ውፍረት ችግር ስለሆነባቸው ሰዎች ብቻ የሚወራው ግን ለምን ይሆን? “ዴሞክራሲ እኮ የብዙኃን አገዛዝ የጥቂቶች መብት የሚከበርበት ሥርዓት ነው፤” ብለው የባሻዬን ልጅ፣ “እሱ እንደ ስምምነቱ ነው፤” ብሎ ቆረጠው። ቆርጦ መቀጠሉ ላይቀር ሰው ወስዋሽ መፈለጉ ያስቀኛል። ‘እስኪ ይሁን’ እያልኩ “ቀጥለው” ስለው ምን ብሎ ቢያረዝመው ጥሩ ነው? እንዲያው እኮ!

    “በአገራችን አንገብጋቢው ችግር የመጠውለግና የመቀጨጭ እንጂ የውፍረት እንዳልሆነ መቼም አልነግርህም። ግን ለምን ከማንም እንነስ? ያልበላንን እንከክ እንጂ። በቀን ሦስቴ አላስበላን ያለው እኮ አንድም ያንዳዱ አጉል አጠበዳደል ነው፤” አይለኝም?! ማንጠግቦሽ ላይ የጀመርኩትን ፉጨት “መሸ ደህና እደሩ ብዬ” ያኔ ጨረስኩት። በነገራችን ላይ የዛሬን አያድርገውና በአፍላነቴ ጥሩ አፏጭ ነበር። አሁን እንኳ የሚፋጭና የሚናጭ እንጂ የሚያፏጭ ሰው የለም እኮ። ልክ ደህና ኔትወርክ እንዳለ ሁሉ ሃምሳ ዕርምጃ የማይርቀውን ሰው ሁሉ የምናፏጭለት በሞባይል ሆኗል። ታዲያ ከአሁን አሁን ይጠራል እያልን ስንታገል ሃምሳ ዕርምጃ የማይርቁን የነበሩ ወዳጆቻችን የትናየት እንደደረሱ የቤት ሥራ ልስጣችሁና አስሏቸው። ኦ! ለካ የቤት ሥራ ለመሥራትም ቤት ያስፈልጋል። በቃ ቤት እስኪኖረን ይራዘማ። እናንተ እኮ ኑሮም ይራዘምልን ትሉ ይሆናል። ዕድሜም አልሆነልን እንኳን ኑሮ!

    ስለቤትና ስለኑሮ ካነሳሁ አይቀር ምን አጋጠመኝ መሰላችሁ? ሰውዬውን የማውቀው በአንድ ወዳጄ በኩል ነው። ወዳጄ ሲያስተዋውቀኝ፣ “ሰው የሌለው ሰው ነው፤” ብሎኛል። ‘ማን አለው በዚህ ጊዜ?’ አትሉም። ሰው ያለሰው አይኖርም ብለው አጉል እያባቡ አሳድገውን ባዶ ቤት ስንቀር የሆነውን የምናውቅ እናውቀዋለን። እውቀት ለካ አንዳንዴ ብዙ ይበድላል እናንተ። አይገርምም? አወይ ልጅነቴ! እናላችሁ ይኼ የወዳጄ ወዳጅ ሃያ ምናምን ዓመት ውጭ አገር ኖሮ ሸክፎ መጣ። አንድ ሎቤድና ሲኖትራክ መግዛት እንዳሰበ ነግሮኝ ፈላልጌ አጋዛሁት። ቀላል ገንዘብ አልሠራሁም። ደግሞ ተናገሩብኝ አሉዋችሁ እ? ምነው ግብር አይከፍልም ብላችሁ ጠረጠራችሁኝ መሰል? በፐርሰንት የሚወራረደን መንግሥታችን ምን አድርጎኝ አልገብርም እላለሁ? ወይ ነገርና ዙሩ አያ። እኔ መቼ እሱ ሆነ ሥጋቴ። ‘እሱማ አለው እኮ!’ እያሉ የማኪያቶ ሒሳባቸውን ሰው እያስከፈሉ ሲያወሩ ለሚውሉት ርዕስ አትስጧቸው ለማለት ፈልጌ ነው። አሉ አይደል አፋቸው ጤፍ የሚቆላ?

    “ማ እሱ? አታውቀውም!” አለኝ አንዱ ባለፈው። አፈር ልብላለትና ‘የምታውቁ አስረዱኝ’ እያለ የጮኸው ጥላሁን ገሠሠ እኮ በከንቱ አልነበረም፡፡ ‘እንዴት?’ ማለት ጥሩ። ተማሪ ሆኖ የማያውቁትን መጠየቅና የሒሳብ ደብተር ‘ባላንስ’ መርማሪ ሆኖ መቦጨቅ አይገናኝማ። እኛ እኮ የእውቀት ነገር መጠያየቅ ትተናል። የምር! አጠገባችን አንዱ ስለ ‘ዲኤንኤ’ መተንተን ቢጀምር እኛ የእነ እከሌን ሒደት የማያውቅ ወፍዘራሽ የሀብት ወይ የሥልጣን ‘ዲኤንኤ’ መተንተን ጀምረን እናቋርጠዋለን። እንዲሁ ስንቆራረጥ የምንኖረው ታዲያ ለምን ይመስላችኋል? እና ያ ወዳጄ አታውቀው ስላለኝ ሰው፣ “ካወቅከው አስረዳኛ?” ስለው አገጩን በአውራ ጣቱ እየጫረ፣ “የመጨረሻ ዘጭ ነው። በዚያ ላይ አስቀብሯል ተብሎ ይታማል፤” ብሎ አማው። ‘ዘጩንም ቀብሩንም’ አልሰማሁም ብዬ እግሬ አውጭኝ። ለራሳችን ሳናለቅስ ለገሎ ቀባሪው እያለቀስን ዓይናችን ይጥፋ ደግሞ? ዙሪያው ቢጨለምብን እኮ ኋላ ዕድገታችን ብቻውን ይደብረዋል። ‘አሁንስ?’ ያለኝ ማን ነበር?

    ኤድያ! ከእናንተ ጋር ሳወጋ ጥሎብኝ ወሬ የማልጨርሰው ነገር አለ። የባሻዬ ልጅ ሲፎግረኝ፣ “የፖለቲካውና የኢኮኖሚው ተፅዕኖ ነው፤” ይለኛል። ምናለበት አሁን የማኅበራዊ ጉዳዩንም ቢጨምርበት? ቆይ ግድየለም ለባሻዬ እነግርለታለሁ አንድ ቀን። ይልቅ ምን ነበር ላወራ የነበረው? አዎ… ይኼ ያልኳችሁ የወዳጄ ወዳጅ መጀመሪያ መቀመጫውን አደላደሎ ሲያበቃ፣ “በሉ አሁን ደግሞ ላገባ ነው፤” አለን። “አበጀህ!” ስንለው “ወደ ልጅቷ ቤተሰቦች የምልከው ሽማግሌ ከእናንተ ሌላ የለኝምና እባካችሁ፤” ሲል ተሽቀዳድመን፣ “ደግሞ ለሽምግልና?” አልነው። “ልጅነታችንን ሳንጨርስ ለሽምግልና ስንቸኩል ስንት አገር አጠፋን፤” የሚሉኝ ባሻዬ የመጡብኝ በኋላ ነው። “ለምን ባሻዬንም አንጨምራቸውም?” አልኩና ወዳጄን አማከርኩት። ተስማማ። ቀኑ ደርሶ ወደ ሙሽሪት ቤተሰቦች ሄድን።

    ብታምኑም ባታምኑም ወደ ሃያ የሚጠጉ አዛውንቶች ግማሽ ክብ ሠርተው ሳሎን ተቀምጠዋል። አያለሁ መነኩሴ፣ አያለሁ መቁጠሪያ፣ አያለሁ ጥርስን በአሸባሪነት የፈረጁ የሚመስሉ ባዶ ባዶ ድዶች። “መጣሁ አንዴ” ብዬ ወደ መፀዳጃ ቤት ገብቼ ሽበቴን ልቁጠርህ ብለው አይቆጠርልኝ መሰላችሁ? ይኼው ማንጠግቦሽን ይንሳኝ ስላችሁ። ራሴን አረጋግቼ ሽማግሌዎቹ መሀል እንደተቀመጥኩ ወዳጄ ምን ይለኛል? “ባሻዬን ባንጨምራቸው ኖሮ ዛሬ ተዋርደን ነበር፤” አለኝ። ‘ጥሎ የማይጥል አምላክ’ ብዬ ሳልጨርስ በውስጤ፣ “እኔ ምለው ግን፣ እነዚህ ሁሉ ዕድሜ ጠገብ አባቶችና እናቶች ባሉባት አገር ነው ቀደዳ ሲሠለጥን ውሎ ሲሠለጥን የሚያድረው? የሰው ጅብ በቀን በማታ በሕዝብ ሀብት እየጨፈረ ባዶ እጁን አጨብጭቦ የሚቀረውና አምላኩን ሲያማርር የሚያድረው?” ሲለኝ፣ “የመጣነው እኮ ልጃችንን ለልጃችሁ ብለን ለመጠየቅ እንጂ አገር እንደ ጣቃ ተቀዳ ልንሰፋ አይደለም፤” ብዬ ዝም አስባልኩት። እስኪ አሁን ሰው ሽምግልና ተልኮ የሸምጋይ ያለህ ይላል? ሆሆ!

    ጣማችሁ መሰል ጨዋታዬ? እንዴት አይጥማችሁ? “ቀለም ተቀባ ወይ ሰው ሁሉ ዘንድሮ፣ ሽማግሌ ጠፋ ሽበት እንደ ድሮ”ን ስታፏጩ እየዋላችሁ። ፉጨትና ጩኸት ግን አታብዙ አደራ። ትርፉ ራስ ምታት ነው። በቴስታ ኳስ እንጂ የሕይወት ዒላማ ግቡን እንደማይመታ ማወቅ አለባችሁ። መቼም ‘ሕዝቤ እውቀት ከማጣቱ የተነሳ ጠፍቷል’ የተባለውን ባሻዬን ጎትቼ አምጥቼ አስረዷቸው ማለት አይጠበቅብኝም። እሳቸው ታዲያ የትም  ብትጎትቷቸው በሄዱበት ሁሉ ተከብረው ማስከበር ያውቁበታል። “በእውነቱ …” አሉ ድምፃቸውን እየጠራረጉ። “… በአገራችን ልጆች እንደምን ተወልደው እንደምን በአሳር በመከራ እንደሚያድጉ ወልዶ ያሳደገ ያውቀዋል። ዝናብ ከሰማይ ወርዶ መሬቱን ሳያርስ እንደማይመለስ ማንም ወላጅ ዘሩ የሆነ ልጁ ከቁም ነገር ሳይደርስ ፍሬ ሳያፈራ እንዲቀር በምንም ዓይነት አያስብም። እኛ ዛሬ በልጃችን ወገን ቆመን ያለነውም ሆንን እናንተ በዚያ ያላችሁት በዚህ የተቀደሰና የተባረከ የወግ ማዕረግ ደረጃ ልጆቻችን ደርሰው ለማየት ስንጠብቅ ኖረናል። ፈቃዳችሁ ሆኖ ልጃችሁን ለልጃችን ድራችሁለት በልጆቻችን ዓለም እኛም ከእናንተ ጋር ቤተሰብ እንድንሆን ነው፤” ብለው ሲቀጥሉ ደህና እፎይ ማለት የጀመርኩት ሽማግሌ፣ የልጅቷ አባት አጠገባቸው የተቀመጡትን ሰው፣ “የአባቷ ስም ማን ነው?’ ብላችሁ ጠይቋቸው፤” ሲሉ ያዝኳቸው። ደላላነቴ እንዲህ ሳላስበው የሚጠቅመኝ ነገር አለው።

    በፍጥነት ወደ ወዳጄ ዞር ብዬ ጥያቄውን ስጠይቀው “እንጃ!” አለኝ። (የአንጃውና የእንጃው ብዛት አይጣል ነው እዚህ አገር) ጥያቄው ከአሁን አሁን ተወረወረ ብዬ ተንቆራጠጥኩ። ባሻዬ ‘እንዴት ሳታስጠኑኝ? ብለው ወረዱብኝ ስል አንዱ ወዲያው ‘ቴክስት’ ተደራርጎ መልሱን አመጣው። የአባትዬው ስም ከላይ ይጀምርና ከታች የወዳጃችን ስም እስከ አያት፣ ዘር፣ ፆታ፣ ብሔር፣ የፖለቲካ አቋም፣ የባንክ አካውንት፣ ወዘተ ተዘርዝሯል። ከዚያ ምን ቢለኝ ጥሩ ነው፣ “ሽምግልና ነው ኤምባሲ ነው የገባነው?” አይለኝ መሰላችሁ? ለአንድ ጥያቄ አርባ አራት መልስ እየዘረዘርን ተምታቶብን የምናምታታው ነገር እኮ ተነግሮ አያልቅም እናንተ። ጋብቻ ‘ቢዝነስ’ የሆነበር ጊዜ የተምታታ ጊዜ ውስጥ ሆነን መኖር መቻላችን ተመስገን አያስብልም ብላችሁ ነው? መጥኔ!

    በሉ እስኪ እንሰነባበት። ከመሰነባበታችን በፊት ግን አብረን ደመራ ደምረን ነው። “ሐሳብ የመደመር ባህላችን እስኪዳብር ችቦ መደመሩን ጠበቅ ነው፤” ሲለኝ ነበር የባሻዬ ልጅ እሳት እሳቱን እያየ። ባሻዬ ወዲያ ማዶ ቆመው እጃቸውን ያወዛውዛሉ። የሚጣሩ መስሎኝ ወደ እሳቸው ስሄድ፣ “ተው በለው እስኪ ያንን ልጅ፤” አሉ። “ምኑን?” ብላቸው፣ “እሳት ላይ መፍዘዝ ጥሩ አይደለም እኮ! አታየውም እንዴ?” አሉኝ። ተመልሼ ሄጄ ስነግረው፣ “ደግሞ ለእሳት? አመድ ሊወልድ ምንድነው ጭንቁ? በላቸው፤” ይለኛል። የቋንቋ ሚስጥራቸው ምኑም ስላልገባኝ ርዕስ ለመቀየር “ወደየት አቅጣጫ የሚወድቅ ይመስልሃል?” ብለው፣ “አይ ዘንድሮ እኮ እንኳን በግምት በዕቅድም ወዳሰብነው አቅጣጫ መሄድ ትተናል፤” አለኝ። “ምንድነው የምታወራው? አንደኛውን የትራንስፎርሜሽን ዕቅድ በድል አጠናቀን ሁለተኛውን ጀምረን እያየህ እንዴት እንዲህ ትላለህ?” ብዬ ተኮስኩት።

    ዓይኑን ከእሳቱ ላይ አንስቶ እኔ ላይ ተከለና፣ “አንድ ጥያቄ ልጠይቅህ እስኪ?” አለኝ። “በል እኮ” ብዬ ሳላበቃ ደመራው ፈረሰ። ምዕራብም አላለ ሰሜንም አላለ። ምሥራቅ የለ ደቡብ የለ። እንዳለ ተንዶ ‘ካምፕፋየር’ መሰለ። “ችቦ እኛ እንሥራ! ደመራ በእኛ ጊዜ ይደመር!” ይባባላሉ የሠፈራችን ሰዎች፡፡ በዚህ መሀል ሳላስበው የባሻዬ ልጅ ጠይቆኛል። “ከልማትና ከሰው የቱ ይቀድማል?” አይለኝም። “ምንና ምን? ያለሰው ልማት አለ እንዴ?” ብዬ እኔም በጥያቄ ስመልስለት፣ “ወድቄ ነበር ከእሳት ላይ፣ ሥጋ ሥጋዬን ሳይ፤” እያለ ትከሻዬን ቸብ አድርጎ ወደ ቤቱ ገባ። ወይ ልማትና ሰው? ነዶ አለቀ እኮ እናንተ ደመራው። እንዲህ ወጋችንን ነካ ነካ፣ ወጋ ወጋ እያደረግን እንኑር እንጂ፣ መቻቻልና መከባበር የአገር እሴት በሆነበት አገር ውስጥ አልደፈር እያለ ያስቸገረን ጥላቻና ምቀኝነት ከውስጣችን አንጠፍጥፈን ብናወጣው የት በደረስን? የምንደርስበትን ለማወቅ መነሻችንን አለመርሳት ነው ዋናው ቁም ነገሩ፡፡ ዋናው ብልኃቱ፡፡ መልካም ሰንበት!

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት