Thursday, October 6, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ምንድነው የሚተናነቀን?

    እነሆ መንገድ! ከሳር ቤት ወደ ሜክሲኮ ልንጓዝ ነው። ሥውር የኑሮ ሸክም ያጎበጣቸው ጫንቃዎች ፊትና ኋላ ናቸው። ‘ሕይወት ፊቷ ወዴት ነው?’ ቢሉት ጧፍ ለኩሶ፣ ‘የዚህ ጧፍ ብርሃን ዓይን ወዴት ነው?’ ዓይነቱን የጠቢብ ሰው መልስ የሚመልሰው ጥቂት ነው። በተረፈው የዓለም ጣጣ ሁሉ እሱና እሱ ላይ ብቻ የተከመረ የሚመስለው ይበዛል። አንዱ ‘የእኔውስ አይነገር’ ሲል ሌላው አምላኩን እያነሳ ‘እንደእኔ የረዳው ማንም የለም’ ብሎ ህልውናን ከህልውና ያበላልጣል። በመሀል ያ ሰው ሠራሹ ስህተትና መከራ ግን አለ። አይወራም። ዘወትር በመፈክርና በፕሮፓጋንዳ እንደታጀበ ትውልድ እንባው ሳይታበስ የዋይታውን ርስት ለተረካቢው እያወረሰ ያልፋል። ያም በዋይታ ዘርቶ በእንባ አጭዶ ያለፍሬ ያልፋል። “ይኼም ደግሞ ከንቱ ንፋስንም እንደመከተል ነው፤” ይላል ከሠልፈኞች መሀል አንዱ። “ምኑ?” ትላለች ከኋላው። “ሁሉም!” ይላታል።

    “ሰው የሰውን ፍልስፍና እየቀዳ በአደባባይ ሲያንደቀድቀው በባለመብትነት ስሜት ሆነ በቃ?” ይላል ወዲህ ከፊቴ የቆመው። “ምን ይላል ይኼ! ያለፉበትንና ያልደከሙበትን ሀብት እንዳይሆን እንዳይሆን እየረጩ የሚያባክኑት አልባሱም እንዴ?” የሚለው ደግሞ አንድ ጎልማሳ ነው። ከፊቴ የቆመው ወጣት ወደኔ ዘወር ብሎ፣ “ከሐሳብና ከገንዘብ የቱ ይበልጣል?” ሲለኝ፣ “እሱማ ሐሳብ ይበልጣል። እኛን መቁጠር ብቻ አይበቃም?  በሐሳብ ምች ገርጥተን የምንታየውን፤” ትላለች ሠልፉ መሀል ወገብ ላይ የቆመች። “እሰይ! እኛ የሚል ተገኘ። በእኔነት ልናብድ ምንም አልቀረን እኮ እናንተ ዘንድሮ፤” ስትል ሌላዋ፣ “አንዱ ኤፍኤም ጣቢያ ላይ ‹ወይ ዘንድሮ› የሚል ዘፈን ከሰማሽ መርጬልሽ ነው፤” ይላታል። መልሶ ደግሞ፣ “ዘፈንና ዕጩ ተዋናይ እየመረጥን እናሸልም እንጂ  . . .፤” ብሎ ሐሳቡን በእንጥልጥል ሲተወው፣ “ጎዳናው ቋንቋጣ ቋንጣ ሸተተ፤” ሲል እንሰማዋለን ጎልማሳው። ተዘልዝለውና ተንዘላዝለው የቀሩ ሐሳቦች ተፋፍገው ነዋ። ግን ቋንጣ ይሸታል እንዴ?

    ጉዟችን ተጀምሯል። “እስኪ እስከዚያች መንደር ጫነኝ የእኔ ልጅ። እዚያች ፉካዋ ጋ ታወርደኛለህ? በሞቴ…” ይማፀናሉ ዕድሜ ሽቅብ ሲሮጥ እያንኳተተ የሚያሰቃያቸው አዛውንት። “ኧረ የምን ሞት አመጡ? ይግቡ ግድ የለም!” ወያላው የልጅነት ስሜትና ሥልጣን እየተፈራረቁበት ቸርነቴን እዩልኝ ይለናል። “ተባረክ! እሱስ አንተ ሆነህ አይደል በነፍስ የተለመንክ? አንዱ ይኼውላችሁ ግቢ እሸኝሻለሁ ብሎ አሳፍሮ ሲያበቃ መሀል መንገድ ድቅድቅ ጨለማ ውስጥ ትራፊክ ያየኛል ብሎ አበረረኝ። ዋ ሰው! በደጉ ጊዜ በቅሎ ጭነን፣ ፈረስ ለጉመን ስንቱን ያለሳንቲም ያለሴራ የትናየት እንዳልሸኘን፣ ዛሬ መኪናው ለሚወስደንና ጊዜ ለሚያሳፍረን ሞልቷል ይሉናል፤” ብለው አዛውንቷ ቆዘሙ።

    “ወዴት እየሄዱ ነው?” ጠየቀቻቸው ከሾፌሩ ጀርባ የተሰየመች ወይዘሮ። አዛውንቷ የመንገዱን ዙሪያ ገባ ቃኝተው፣ “ምኑን አውቄው ልጄ? ተኝተሽ ስትነሽ ያልነበረው ሆኖ ታገኝዋለሽ። ቴሌቪዥኑ ልማት ልማት ይላል። ልማት አቅጣጫን ያፀናል እንጂ ያጠፋል እንዴ? መንገድ በመንገድ ላይ ሕዝብ በሕዝብ ላይ ሆነና ዛሬስ መንገዴም ጠፋኝ፤” እያሉ በራሳቸው ሳቁ። “ምንድነው እሱ በፌስታል የያዙት?” ጠየቃቸው ከአጠገቤ የተቀመጠው ጎልማሳ። “እዚያች መውጫ መግቢያዬ ተጎልቼ የምሸጠው ካሮት፤” አሳጥረው መልሰው ረዥም ትካዜ ውስጥ ገቡ። “ካሮት ብቻ ነው የሚሸጡት?” ጎልማሳው የወገብ ቅማል ሆነባቸው። “ሸክም አልችልማ። ደህና ሳለሁማ ቀይ ሥሩን፣ ድምብላሉንና ጎመኑን ይዤ እቀመጥ ነበር። ብዙ እህል ታቅፈህ መቀመጥ ባትበላውም ጉልበት የተበላ ቀን ሕመሙ ከቁንጣን ይብሳል፤” አሉትና ያቋረጡዋቸውን አጫጭር ሳቆች አርዝመው ስቀው ጨረሱዋቸው። ዓይኖቻቸው መሀል የብኩንና ተስፋ ያጡ እናቶች ሲቃ ጎልቶ ተሰማን መሰል ተናነቀን። ተናንቆን ግን ምን አመጣን?

    “ብቻ ምን አቅም ባጣ ካሮት መሸጥ አልተውም፤” አሉ እንደ ዘበት ከረዥም ዝምታ በኋላ። “እንዴት?” አለቻቸው ወይዘሮዋ። “እንጃ ካሮት ደስ ይለኛል። የዛሬ ዘመን ቴክኖሎጂና ጥበብ የናቀው ወይ አውቆት የረሳው ሳይንስ ያለው ይመስለኛል፤” የአንደበታቸው ለዛ ጆሮ ይጎትታል። “ተምረዋል?” ከወይዘሮዋ ጎን የተቀመጠው ወጣት ጣልቃ ገባ። “ኧረ የለም! እንኳንም ግን አልተማርኩ፤” ድምፅ አልባ ፈገግታ አሁንም ያጅባቸዋል። “ለምን?” ወይዘሮዋ በአድናቆት። “ተምሬ ቢሆን እንደዛሬው አጠገቤ ያሉ ዕውቀቶችን መቼ አጤን ነበር? ለምሳሌ ስለካሮት እፈላሰፍ ነበር ብማር? አልነበረም። ካሮት መሸመት መቻሌ ደረት እያስነፋኝ (ያው ዛሬ ጊዜ ሴቶች እንደ ወንዶች ደረት የሚነፉበት ጊዜ ነው ብዬ ነው) ዕድሜ እንዲህ ተንዘላዝሎ እንኳ ያልነጠቀኝ የዓይኔን ብርሃን በፊደል ብዛት ያለ ተግባር አጣው ነበር፤” ትንሽ ጉሮሯቸውን ጠራረጉና ቀጠሉ።

    “እናውቅላችኋለን ባዩች ሁሉ ባለመነጽር ናቸው አይደል? ዓይናቸውን ለእኛ ለድሆቹ ወገኖቻቸው ሲሉ ፊደል ሜዳ መስዕዋት እንዳደረጉት ይነገርላቸዋል። ማንም ግን በማንም ቆዳ እንደማይቀበር ሁሉም በራሱ ጫማ በራሱ ዕጣ ተፍጨርጭሮ እንደሚያልፍ ዛሬ መሰንበት እስኪያስተምረን ድረስ፣ እኛም እነሱን አምነን ኖረን ሳያልፍልን አለፈ። ሳንበላ ሳንጠጣ ያስተማርናቸውም ይኼው ወግና ቁምነገር ሳይሆን ተባራሪ ገንዘብና ሕይወት አዋጪ ሆኖ ቢያገኙት ‘ተማሩ እያላችሁ ጨቁናችሁ አሳድጋችሁን ስንቱን ዕድሜ ሸኘን? ዛሬ የት ደርሰን ነበር?!’ ብለው እኛ ላይ ዞሩ። እኔ ግን አገርና ወገን የሚጠቅም ሙያ ይመስገነው ሳልማር፣ በአንዲት የአንድዬ ድንቅ ሥራ ተገለጠልኝ። አየህ ካሮት ሲያድግ ራሱን ቀብሮ ነው። እዩኝ እዩኝ አይልም። ትህትና አትልም? በፕሮፓጋንዳ ፍጆታ፣ በዕድገትና በብልፅግና ስም በተሸከሙት ግንዶቹ ላይ እንደ ዱባ ግፍ የለበትም። ደርሶ ስትበላው ደግሞ የዓይን መድኃኒት ነው። ዓይን ከጨለመ ሰውነት ጨለማ ማለት አይደለ። ለዚህ አገር የሚያስፈልጋት ካሮት የሚበላ ዜጋ ነው። ዓይን ነው። ሩቅ የሚያይ ልቦና። ታዲያ እኔ ተምሬ ተሸልሜ ቢሆን ዛሬ በየጋዜጣውና ቴሌቭዥኑ ስለካሮት እደሰኩራለሁ እንጂ ጉልቴ ተጎልቼ ካሮት እሸጣለሁ? በላ መልስልኝ?” ብለው እንዳበቁ ተሳፋሪው በመገረም እርስ በእርሱ ተያየ። አሁን እኛም ዓይን አለን እንል ይሆናል እኮ!

    ወያላው ሒሳብ ተቀብሎ ሳንቲም እየቆነጠረ መልስ ይመልሳል። ሦስተኛው ረድፍ ላይ ሁለት ወጣቶች ስለሱስ ያወራሉ። “ኧረ የኢንተርኔት ሱስ ሊገድለኝ ነው፤” ይላል አንደኛው። “የፌስቡክ ሱስ አትልም?” ያሳጣዋል ሌላው። “አንተ ደግሞ! ደግሞ ብለህ ብለህ በሰው ሱስ መቅናት ጀመርክ?” ሲል ጨዋታው የጀመረው፣ “በል በል ባሳደገን ባህላችን እንዳትመጣ። ስንፈጠር ባገኘነው ሁሉ እንደቀናን እንድንኖር የታዘዝን ነን። ይኼ ሁሉ ሰው ርስት ተነጥቆ እንዳልጎደለበት አንገቱን ደፍቶ የሚኖረው ለምን ይመስልሃል? የማይወረሱ የማይከለከሉ የጠመንጃ አፈሙዝ የማይደነቅባቸው ሀብቶች ስላሉት ነው እሺ። ምን ሌማቱ ባዶ ቢሆን በቅናት፣ በሐሜት፣ በጥርጣሬ፣ በወሬና በአሉባልታ ጎተራው ያልሞላ በባትሪ ብትፈልግ እንደማታገኝ እወቅ፤” ልጁ ሲናገር እንደማስፈራራትም ይቃጣዋል።

    “ምን ባትሪ አስገዛህ ፀሐይ እያለችልህ?” ሲል ጎልማሳው ከወዲያ ጋቢና ከተሰየሙት እንስቶች አንደኛዋ፣ “ስለየትኛዋ ፀሐይ ነው የምታወራው፤” እያሉ መጨረሻ የተቀመጡት ተንሾካሾኩ። “አዛውንቷ ሆሆ! ስንት ፀሐይ ኖሯል? አንድ መስላኝ…” ብለው ተደናገጡ። “ምን አውቄ እማማ! ዘንድሮ የማይሰማ ጉድ የለም። ምናልባት አልሰማን እንደሆን እስኪ አንዳችሁ ‘ጎግል’ ላይ፣ ‘ፀሐይም እንደ ሰው በዘር፣ በሃይማኖትና በፖለቲካ አመለካከት ተከፋፍላ ከሆነ’ እስኪ ሰርች አድርጉና ንገሩን፤” ትላለች። ምነው ቴክኖሎጂ እያደር የነገርና የትንግርት ወንፊቱን እያሻሻለ ሲጓዝ ስለራሳችን የምንፈለፍልበት መሣሪያ ነፈገን አያስብልም ይኼ እንኳ?

    ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። “የዓለም ዋንጫ አልናፈቃችሁም?” ይላል መጨረሻ ከተቀመጡት ወጣቶች አንደኛው። “መቼ ማጣሪያው አለቀና ነው ዋንጫው የሚናፍቀን?” ይለዋል ከአጠገቡ። ጎልማሳው ይገባል፣ “እንዳያያዛቸውስ ከእግር ኳሱ በፊት ቦክሱ ሳይቀድም አይቀርም፤” ይላል። “የምን ቦክስ?” ሦስተኛው ዘረድፍ ላይ አሥር ጊዜ ቦርሳዋን ስትከፍትና ስትዘጋ ያየናት ቀዘባ ግራ ተጋብታ ጠየቀች። “ምነው ይኼን ያህል የውስጡ ግነት የዓለም ዜናን ጭምር እንዳንሰማ ገዝቶናል እንዴ? ጓድ ፑቲን ወደዳችሁም ጠላችሁም ጊዜው ሩሲያ የምትደመጥበት ጊዜ ነው’ እያሉ እኮ ነው፤” ጎልማሳው ስሜታዊነት ይታይበታል። “አንተ ደልቶሃል ወንድሜ። ኑሮ በረዶ ሠርቶብናል እንኳን የቀዝቃዛው ጦርነት ወሬ ተጨምሮበት፤” ትላለች ከጋቢና። ወዲያ መጨረሻ ደግሞ የንግግር ተራ የደረሰው፣ “እኛ በጥጋበኞች ግብግብ ምን አገባን? አሸናፊ የሌለበት ጦርነት ነው ዞሮ ዞሮ። ይልቅ ልማታችን ላይ ነው ማድፈጥ። ለራሳችን ስንት ያላጠናቀቅናቸው ድልድዮች አሉ፣ አንተ እየሠሩ ማፍረስ በማይሰለቻቸው ትንገዋለላለህ?” አለ።

     “ኤድያ! ምንድነው ይኼን ያህል ‘ከእኔ ወዲያ ላሳር’ ባይነት። ዓለም ዛሬ ተራቆ ሰው አልባ አውሮፕላኖችን ገመድ እንደ ኳስ እንዲቀባበሉ አድርጎ ድልድይ እየሠራ እኮ ነው፤” ወይዘሮዋ ተንጫጫች። ጎልማሳው ጠጋ ብሎ፣ “ድልድይ በገመድ ነው እንዴ የሚሠራው?” ይለኛል። ወያላው ወሬ አበዛችሁ ብሎ፣ “ከዚህ በላይ ከሄዳችሁ ጆሮዬ የደማበትን እቆርጣለሁ፤” እያለ ያስፈራራናል። “እስኪ አሁን ዓለም አንድ መንደር በሆነችበት በዚህ ዘመን የሰው አገር የሰው ነው ይባላል?” ሲል አንዱ ሌላው ቀበል አድርጎ፣ “መንደር ሆና ነዋ የዴሞክራሲው፣ የመልካም አስተዳደሩ፣ የፍትሕ ጉዳይ አሉባልታና ወሬ ብቻ የሆነብን?” ይለዋል። ወያላው “መጨረሻ” ብሎ በሩን ከፈተው። ተሳፋሪውም እየተቀባበ “አሉባልተኛ ዓለም!” እያለ ወደፊት ሲራመድ ውስጡን እልህ የሚተናነቀው ይመስላል።  ግን ምንድነው የሚተናነቀን? መልካም ጉዞ!