Saturday, June 15, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

‹‹የዩኒቨርሲቲ ምሁራን ብዕሮቻቸውን ማንሳት አለባቸው››

አቶ ሉሌ በላይ፣ በዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ መምህር

አቶ ሉሌ በላይ በ1971 ዓ.ም. ወደ ቀድሞው ምሥራቅ ጀርመን በማቅናት ለአንድ ዓመት ያህል የፍልስፍና ትምህርት ተከታትለዋል፡፡ በመቀጠልም በቀድሞዋ ሶቭየት ኅብረት በሞስኮ ፖለቲካል አካዳሚ ለስድስት ዓመት ያህል የፖለቲካ ሳይንስ ተምረው የመጀመሪያና ሁለተኛ ዲግሪ አግኝተዋል፡፡ በ1979 ዓ.ም. ኢትዮጵያ በመመለስ በተለያዩ የመንግሥትና የግል ትምህርት ቤቶች አስተምረዋል፡፡ በ1998 ዓ.ም. ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በሶሺዮሎጂ፣ ሶሻል አንትሮፖሎጂ በሁለተኛ ዲግሪ ተመርቀዋል፡፡ ከ1999 ዓ.ም. ወዲህ በዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ በመምህርነት እያገለገሉ ይገኛሉ፡፡ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የመማሪያ ግብዓት ከሆኑት አንዱ መጽሐፍ፣ በአብዛኛው በውጭ ጸሐፍት የተጻፉና የሚያጠነጥኑትም በውጭው አገሮች በተለይም በሠለጠኑት እሴት ላይ ነው፡፡ ኢትዮጵያውያን ምሁራን ብዙ ጥናትና ምርምር ቢያደርጉም፣ ጽሑፎቻቸው በመጻሕፍት መልክ ታትመው ለመማሪያም ሆነ ለማጣቀሻ መጻሕፍትነት እንዲያገለግሉ በዩኒቨርሲቲዎች በብዛት ሲገቡ አይታዩም፡፡ አቶ ሉሌ ይህ መቀየር አለበት ከሚሉት ምሁራን አንዱ ሲሆኑ፣ “Text Book of Contemporary Sociology Three in One” (ዘመናዊ ሶሺዮሎጂ የመማሪያ መጽሐፍ ሦስት በአንድ) የሚል መጽሐፍ አሳትመዋል፡፡ መጽሐፉ በዘርፉ ለሚማሩና ጥናት ማድረግ ለሚፈልጉ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ተማሪዎች ማገልገል የሚችልና ዓለም አቀፋዊ ይዘት ኖሮት የኢትዮጵያን ነባራዊ ሁኔታ ያካተተ ነው፡፡ በሥራቸውና ተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ ምሕረት ሞገስ አነጋግራቸዋለች፡፡

ሪፖርተር፡- በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ለማጣቀሻነትም ሆነ ለመማሪያ የሚያገለግሉ በኢትዮጵያውያን የተጻፉ የመማሪያ መጻሕፍት እምብዛም አይታዩም፡፡ ካለዎት ልምድ አንፃር ይህን እንዴት ያዩታል?

አቶ ሉሌ፡- በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በማስተማር ዙሪያ ካሉት ክፍተቶች አንዱ ጊዜውን የጠበቀ፣ የተሟላ ምናልባትም በአቀራረቡና በይዘቱ አሁን ካለው ነባራዊ ሁኔታ ጋር የተቀራረቡ መጻሕፍት የማግኘት ችግር ይስተዋላል፡፡ ጥናቶች የሚያመለክቱትም አሁን ካለው ነባራዊ ሁኔታ ጋር የሚሄዱ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መማሪያና ማጣቀሻ መጻሕፍት በተለይም በኢትዮጵያውያን ምሁራን የተጻፉና የአገሪቱን ነባራዊ ሁኔታ ያጣቀሱ በብዛት ማግኘት ከባድ መሆኑን ነው፡፡ እኔም በመጀመሪያው ሥራዬ በቁጥርም፣ በይዘትም፣ በሚያስተላልፉት እውቀትም ችግሮች መኖራቸውን አይቻለሁ፡፡ አሁን ያሳተምኩት መጽሐፍ ክፍተት የለውም ለማለት ሳይሆን፣ በነበሩት ላይ ክፍተት ስላየሁ የበኩሌን ለማበርከትና ለከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሶሺዮሎጂ ትምህርት ክፍል የሚያግዝ መጽሐፍ ጽፌያለሁ፡፡ የአካዳሚክ መጽሐፍ መጻፍ ከባድ ነው፡፡ በአገራችንም ቢሆን ለከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የመማሪያ መጽሐፍ የሚሆኑና በአገራችን ምሁራን የተዘጋጁ መጻሕፍት በብዛት የማይታዩት ከህትመት ጋር ብዙ ችገሮች ስላሉ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ከመጀመሪያ ደረጃ እስከ 12ኛ ክፍል ያሉትን የመማሪያ መጻሕፍት ኢትዮጵያውያን ምሁራን ቢያዘጋጁም፣ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በኩል ያለው ብዙ ይቀረዋል፡፡ በኢትዮጵያውያን የሚዘጋጁ የመማሪያ መጻሕፍትን በተመለከተ ለታችኛው የትምህርት እርከን ጥሩ ጥሩ ዝግጅቶች ቢኖሩም፣ ይህ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት አይታይም፡፡ በኢትዮጵያውያን ምሁራን የተዘጋጀ፣ አጠቃላይ ንድፈ ሐሳቦችንና እውቀቶችን ከኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታና ማኅበረሰባችን ካለው እሴት ጋር በየሙያው አቆራኝቶ የተዘጋጀ የመማሪያ መጻሕፍት በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የማግኘት ችግር አለ፡፡

ሪፖርተር፡- መጽሐፉን ለመጻፍ መነሻ የሆንዎት ምንድን ነው?

አቶ ሉሌ፡- ያለብንን ችግር ለማጥበብ ሌሎች ምሁራንን ያነሳሳ ይሆን? ከሚል እሳቤ የሶሺዮሎጂ የመማሪያ መጽሐፍ አዘጋጅቻለሁ፡፡ ከዚህ ቀደም በትምህርት ጥራትና በተለያዩ ጉዳዮች ዙሪያ ጥናት ሠርቻለሁ፡፡ ትምህርትን በተመለከተ በተዘጋጁ የተለያዩ ኮንፈረንሶች ላይም ጥናት አቅርቤያለሁ፡፡ እነዚህ መጽሐፉን ለማዘጋጀት አንድ መነሻ ቢሆኑም ዋናው ለመጻፍ ያነሳሳኝ ካለኝ የማስተማር ሙያ ጋር ተያይዞ እንዲሁም የመጻፍና ጥናት የማድረግ ዝንባሌ ከበፊቱም ጀምሮ ስላለኝ ነው፡፡ በማስተማር ሒደት ያገኘኋቸው፣ ያየኋቸው ችግሮች መጽሐፉን ለማዘጋጀት አደፋፍረውኛል፡፡

ሪፖርተር፡- ዓለም አቀፋዊ ይዘት ኖሮት የኢትዮጵያን ነባራዊ ሁኔታ የሚያጣቅስ ‹‹ቴክስት ቡክ ኦፍ ኮንቴምፖራሪ ሶሾሎጂ ስሪ ኢን ዋን›› ዘመናዊ የሶሾሎጂ መማሪያ መጽሐፍ ሦስት በአንድ የሚል መጽሐፍ አዘጋጅተው በጀርመን አሳትመዋል፡፡ በኢትዮጵያ ያላሳተሙት ለምንድን ነው?   

አቶ ሉሌ፡- የአቅም ማነስ ነው፡፡ መጽሐፉን በአገር ውስጥ ለማሳተም አንዳንድ ማተሚያ ቤቶችን ለማየት ሞክሬያለሁ፡፡ ሆኖም ከዛሬ ሁለት ዓመት በፊት የነበረው ዋጋ ውድ ነበር፡፡ ደፍሬ በዋጋው ባሳትም ከገዥው አቅም ጋር የማይሄድ ሊሆን ይችላል ብዬ ትቼዋለሁ፡፡ ጀርመን ከሚገኘው ላምበርዝ አካዳሚክ ፐብሊሺንግ ካምፓኒ ጋር ተነጋግሬ በጀርመን አሳትሜዋለሁ፡፡

ሪፖርተር፡- መጽሐፉ ለኢትዮጵያውያን ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሶሲዮሎጂ ተማሪዎች ይጠቅማል ብለው ቢለፉበትም፣ በጀርመን በመታተሙ ዋጋው ከፍተኛ ሆኗል፡፡ ከአማዞን ዶት ኮም ላይ ከ100 ዶላር በላይ በሆነ ዋጋ ገዝቶ በኢትዮጵያ በላይብረሪ ለማስቀመጥም ሆነ በተማሪው እጅ ለማስገባት ከባድ ነው፡፡ ወደ ኢትዮጵያ ሊገባ የሚችልበት ሌላ መንገድ አለው?     

አቶ ሉሌ፡- መጽሐፉን ለመጻፍ አራት ዓመት ተኩል ፈጅቶብኛል፡፡ ከታተመ በኋላ ቅር ያሰኘኝ በጣም የደከምኩበት፣ የኢትዮጵያን ማኅበረሰብ መዋቅራዊ ሁኔታዎች፣ ባህሎች እሴቶች በተወሰነ ደረጃ ያካተትኩበትንና ኢትዮጵያውያን አንብበው እንዲጠቀሙበትና እንዲነሳሱበት ያሳተምኩት መጽሐፍ ውድ መሆኑ ነው፡፡ አሁን ባለው የሽያጭ ሥርጭትና ዋጋ ብዙ ኢትዮጵያውያን እጅ ይገባል የሚለው አይታየኝም፡፡ መጽሐፉ 120 ዶላር ነው፡፡ ከነትራንስፖርቱ ከ130 ዶላር ሊደርስ ይችላል፡፡ ኢትዮጵያውያን እጅ ይደርሳል የሚል ግምት የለኝም፡፡ ለራሴም ቢሆን በደራሲነቴ የተወሰነ ቅናሽ አድርጌ ገዛሁ እንጂ አንድ ኮፒ እንኳን በነፃ አላገኘሁም፡፡ እንዲህ ለፍቼ ኢትዮጵያውያን ሥራዬን ሳያነቡልኝ፣ አስተያየት ሳይሰጡኝ በመቅረቱ ይሰማኛል፡፡ ወደፊት ሁለተኛ እትም በማድረግ፣ የተወሰኑ ተጨማሪ ጉዳዮችን በማካተትና አገር ውስጥ ካሉ ተቋማት ጋር በመነጋገር አሳትሜ በተመጣጣኝ ዋጋ እንዲሸጥ ለማድረግ አስብበታለሁ፡፡ አልፎ አልፎ አቅም ያላቸው ተማሪዎች እየገዙት፣ የሥራ ባልደረቦቼም አስተያየት እየሰጡበት ነው፡፡ እነዚህንና የማኅበረሰቡን እያደገ የሚሄድ እንቅስቃሴ አካትቼ በሁለተኛ እትም ለኢትዮጵያውያን እንዲደርስ ጥረት አደርጋለሁ፡፡

ሪፖርተር፡- በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ላይብረሪ ውስጥ እንዲቀመጥ ያደረጉት ጥረት አለ?

አቶ ሉሌ፡- በዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ ላይብረሪ ውስጥ በሶፍት ኮፒ እንዲቀመጥ ሰጥቻለሁ፡፡ በመንግሥትና እኔም በተማርኩበት አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በላይብረሪ እንዲቀመጥ ከሶሺዮሎጂ ትምህርት ክፍል ጋር ለመነጋገር ሐሳቡ አለኝ፡፡

ሪፖርተር፡- የብዙ ኢትዮጵያውያን ምሁራን ሥራዎች በየቢሮ መደርደሪያ ውስጥ ነው የሚገኙት፡፡ በመጽሐፍ መልክ ታትመው የሚታዩት ብዙም አይደሉም፡፡ ኢትዮጵያውያን ምሁራን በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ለመማሪያነት የሚያገለግሉ መጻሕፍትን እንዲያሳትሙ ምን መደረግ አለበት ብለው ያምናሉ?

አቶ ሉሌ፡- የአሜሪካ፣ የእንግሊዝ፣ የአውስትራሊያ አንትሮፖሎጂስቶች፣ ሳይንቲስቶች፣ ተመራማሪዎች ያገራቸውን ነባራዊ ሁኔታ እያጣቀሱ ጽፈዋል፣ ይጽፋሉ፡፡ መጽሐፋቸው ኢትዮጵያ ውስጥም መማሪያ ሆኗል፡፡ በኢትዮጵያ ያለን ምሁራን በየሙያችን መጻፍ አለብን ብዬ አምናለሁ፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ብዙ ምሁራን አሉ፡፡ እውቀታቸውን በመጽሐፍ መልክ ማስተላለፍ አለባቸው፡፡ መጽሐፍ በማዘጋጀት በኩል የሚያሸማቅቅ ነገር የለም ማለቴ አይደለም፡፡ ሆኖም በየዩኒቨርሲቲው ያሉ ምሁራን ብዕሮቻቸውን ማንሳት አለባቸው፡፡ በየሚያስተምሯቸው የትምህርት መስኮች ላይ ለመማሪያ የሚሆኑ መጻሕፍትን ማዘጋጀት፣ ማሳተም አለባቸው፡፡ ተማሪዎቻችን የመናገር፣ የመጻፍ፣ የማንበብ ክህሎታቸው የሚያድገውና የሚዳብረው መምህራን ስንጽፍና ስናሳያቸው ነው፡፡ መጽሐፍ የምርምር ውጤቶችን ይዞ በመማሪያ ማስተማሪያነት ሊመጣ ይችላል፡፡ በአገራችን የዩኒቨርሲቲዎች መስፋፋት አለ፡፡ ለውጥ አለ፡፡ ማኅበረሰቡ የራሱ እሴት አለው፡፡ ከዚህ ጋር ተያይዞ የመማሪያ ግብአቶችን ማሟላት ያስፈልጋል፡፡ መጽሐፍ ላይ መረባረብ ያስፈልጋል፡፡ በውጭ ምሁራን ብቻ የተጻፉ ሳይሆን በኢትዮጵያውያን ምሁራን፣ የኢትዮጵያን ነባራዊ ሁኔታ ያገናዘቡና ያካተቱ የመማሪያ መጻሕፍት በከፍተኛ ትምህርት ተቋሞቻችን ያስፈልጉናል፡፡ የየምሁራኑ ሥራዎች ተጠርዘው ተቀምጠዋል፡፡ በየፕሮፌሰሮቹና በየዶክተሮቹ ቢሮ ብዙ ሥራዎቻቸው ተቀምጠዋል፡፡ መልክ ማስያዝ ያስፈልጋል፡፡ በጆርናልም ይሁን በመጽሐፍ ታትመው በሰወቅቱ ለኢትዮጵያውያን መድረስ አለባቸው፡፡ ለተማሪው ብቻ ሳይሆን በየሕዝብ ላይብረሪው የሚገቡበት ሁኔታም መመቻቸት አለበት፡፡ መጽሐፌን ሳዘጋጅ ከማሳተም ጀምሮ በርካታ ችግሮችን አልፌያለሁ፡፡ ይህ ደግሞ የሚጠበቅ ነው፡፡ ብዙዎቹ ኢትዮጵያውያን ምሁራን ይጽፋሉ፡፡ ችግሩ የማሳተሚያ ነው፡፡ የአቅም ችግር አለ፡፡ የአቅም ችግርን ለመፍታት ወደ ውጭ ሄዶ ከማሳተምም አገር ውስጥ ፍላጐቱ ካላቸው ጋር በጋራ ማሳተሙ የሚሻል መሆኑን አይቼዋለሁ፡፡ ዩኒቨርሲቲዎች እንደ ተቋም አንድ ባለድርሻ ናቸው፡፡ ብዙዎቹም የኅትመት አገልግሎት አላቸው፡፡ እነዚህ ክፍሎች የሚሠሩትን ሥራ በማጠናከር ኢትዮጵያውያን ምሁራን እንዲጽፉ ቢያበረታቱ ጥሩ ነው፡፡ በየዩኒቨርሲቲዎች የጥናት ውጤቶች ሲታተሙ፣ በመጽሐፍ ደረጃ ተዘጋጅተው ለማስተማሪያነት ሲውሉ ብዙም አይታዩም፡፡ ዩኒቨርሲቲዎች የኅትመት ዘርፋቸውን ቢያጠናክሩና የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ምሁራን ለዩኒቨርሲቲ መማሪያ የሚሆኑ መጻሕፍትን ለማዘጋጀት አቅም አላቸው፡፡  

ተዛማጅ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች ለማግኘት

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች


ተዛማጅ ፅሁፎች

ገደብና አፈጻጸም የሚሹ የአየር ሙቀት መጠንና የካርቦን ልቀት

የአየር ንብረት ቀውሱን ለመቋቋም የዓለም ከተሞች ከንቲባዎችን የሚያስተሳስረው ቡድን (ግሩፕ) ሲ-40 (C-40) ተብሎ ይታወቃል፡፡ ከተቋሙ ድረ ገጽ መገንዘብ እንደሚቻለው፣ አዲስ አበባን ጨምሮ የ40ዎቹ ከተሞች...

ሕፃናትን ከመስማት ችግር የሚታደገው የቅድመ ምርመራ ጅማሮ

‹‹መስማት ለኢትዮጵያ›› በጎ አድራጎት ማኅበር በጨቅላ ሕፃናት ደረጃ የመስማት ችግር እንዳይከሰትና በሕክምናውም ዙሪያ በዘመኑ ሕክምና መሣሪያዎች በመታገዝ ሕክምና ለመስጠት ሚያዝያ 2014 ዓ.ም. የተመሠረተ ነው፡፡...

የሳባ መንደር

ሼባ ግሩፕ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማኅበር በሼባ/ሳባ የጉዞ ወኪል በ1960ዎቹ የተመሠረተና በርካታ እህት ኩባንያዎችን ያፈራ ነው፡፡ ሼባ ግሩፕ በቢሾፍቱ ከተማ በ350 ሚሊዮን ብር ወጪ...