Thursday, October 6, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    የመጀመርያው ወይስ የመጨረሻው መጨረሻ?

    እነሆ ከጎተራ ወደ ቄራ ልንጓዝ ነው። “ብርቱካን በልቼ ሎሚ ሎሚ አገሳሁ…” የሚለው ዕድሜ ጠገብ ዜማ ይናኛል። የሕዝብ ግጥም በሕዝብ ዜማ ይንቆረቆራል። “የድሮ ሰው የግጥምና የዜማ ድርሰት አይገርምም ግን?” ይላል ጋቢና የተቀመጠ ወጣት መነጽሩን እየወለወለ። ከጎኑ የተሰየመችው ቀበል አድርጋ፣ “የድሮ የዛሬ ብሎ ጥበብ የለም እባክህ። የጊዜ እንጂ የሰው ጀግና የለውም ሲባል አልሰማህም? እንደ ዛሬ አረማመዳችንን ሳይቀር ወደ ልማታዊነት ግንባር ከመዞሩ በፊት?” ብላ ቀና ብላ አየችው። ስታፈጥበት ደነገጠ መሰል መነጽሩን ቶሎ ብሎ ዓይኑ ላይ ሰካው። “ለማንኛው ሁሉም የበላውና ያገሳውን ነው የሚዘፍነው። አየህ ዛሬ ተገልብጦ ሎሚ መጠህ የምታገሳው ብርቱካን ሆነ። ኮሶ እንደ እንደ ጠጅ የሚጣፍጥበት ዘመን ላይ ደረስን። ታዲያ ሬቱን ወተት ነው፣ ደሙን አይብ ነው ሲሉህ ከመቀበል ውጪ አማራጭ አለ?” ስትለው ቆያይታ ልጁ ግራ ገብቶት ስለኩን አውጥቶ መዳሰስ ጀመረ።

    “መተቃቀፉ አልሆን ካለ ታዲያ ወደ ዳበሳው ነው ቶሎ ብሎ፤” የሚለው ደግሞ ከሾፌሩ ጀርባ ከጎኔ የተሰየመ ተሳፋሪ ነው። “ሁሉም በሩን ዘግቶ በዳበሳ ያብዳል የተባለው ትዕንቢት ሲፈጸም በዓይኔ ልይ? ወይ ዕድሜ፤” ቀጥሏል አጫዋች ፍለጋ። ከኋላችን የተቀመጠች የደስ ደስ ያላት መለሎ ወጣት፣ “ኧረ ትዕንቢት አይደለም የዘፈን ግጥም ነው፤” ትለዋለች። ምነው እቱ? በአገሬ እኮ ገና የኅትመት ነገር ሳይጀመር ደመና ገላጩ ኮከብ ቆጣሪው፣ ትንቢተኛው፣ ጋዜጠኛው ሳይቀር እኮ አዝማሪ ነበር። የአገሬ የሦስት ሺሕ ዓመታት ታሪክ በማን ኃይል የተጓዘ ይመስልሻል? በነገሥታቱ ወይስ በባለቅኔው?” ብሎ ዞሮ ያያታል። ልጅት ከአጉል ሙግት መንገድ መንገዱን ፈዞ ማየት መርጣለች። መንገዱ እንደሆነ ለራሱ እንኳን ፈዘው አፍጠውም ሲያዩት ከአጠመዛዙ እስከ አሰያየሙ ግራ ነው። ወደ ግራ ታጠፍ የሚለውን ምልክት ግን ማን ነው የተከለብን?

    ጉዟችን ተጀምሯል። ሦስተኛው ረድፍ ላይ የተሰየመ አፈ ነበልባል ጎልማሳ አለ። ከገባ ጀምሮ አልፎረሸም። “ኢትዮጵያ የሦስት ሺሕ ዓመት ታሪክ ነው ያላት ሲል የሰማሁት ማንን ነው?” አለ በድንገት ጮክ ብሎ። “ምነው ለጥያቄ ተፈልጌ ነው?” አጠገቤ ወጣቱ ነገር ነገር እያለው ወደ ጎልማሳው ዞረ። ተሳፋሪው በጎልማሳው ጥያቄ ግራ ተጋብቷል። የወጣቱ ቱግ ቱግ አስፈርቶታል። “ኧረ አረጋጉዋቸው እባካችሁ ዘመነ መሳፍንት እዚሁ ዓይናችን እያየ እንዳይጀመር?” ይላል ከመለሎዋ ወጣት አጠገብ የተቀመጠው። ከጎልማሳው አጠገብ የተቀመጠችው ወይዘሮ ጠጋ ብላ፣ “ቆየ እኮ ከተጀመረ፣ አልቆየም እንዴ?” ስትለው ከጆሮዬ ሰተት አለ። ጎልማሳው፣ “አይ! እንዲያው ነገሩን ማለቴ ነው። ሳባ የዲያሌክቲካል ማቴሪያሊዝም ጽንሰ ሐሳብ ሳታውቅ የገዛቻት አገር፣ ዛጉዌዎች የደቡብ ኮሪያን ልምድ ሳይቀስሙ ከታይዋንና ከቻይና ገንቢ ተሞክሮ ሳይወስዱ ያስተዳደሩዋት አገር እንዴት ዘመኗ ሦስት ሺሕ ነው በሚለው ተስማማን ብዬ ነው እንጂ፣ እኔማ ምኔን ነካህ ብዬ ለጥያቄ እፈልግሃለሁ?” ብሎ ፈገግ አለ፡፡

    መጨረሻ ወንበር ተጣበው ከተሰገሰጉት ተሳፋሪዎች አንዷ፣ “አሃ የግድ ወጥ በሆነ የዕድሜ አሃዝ ለመስማማት ወጥ በሆነ አይዲዮሎጂ መመራት አለብን ማለት ነው?” አለችው። “ምን ታድበሰብሽዋለሽ? አብዮታዊ ዴሞክራሲ ሦስት ሺሕ ዘመን ማስተዳደር ነበረበት ወይ?’ ብለሽ አታፈርጭውም?” ያላት ደግሞ ከአጠገቡዋ የተቀመጠ አጭር ሰውዬ ነው። “ሆሆ! ወዬው በቅጡ የራሳችንን ዕድሜ ቆጥረን በደርስንበት መጀመሪያ። አሁን በልማትና በዕድገት በፍጥነት በምትሮጥ አገር ውስጥ ተፈጥሮ ወደፊት አብሮ መሮጥ ይቀላል ወይስ ወደ ኋላ?” ስትል ወይዘሮዋ አጭሩ ሰውዬ መልሶ፣ “እኮ ማንን ወክለን እንሩጥ? ራሳችንን? መንግሥትንና ፖለቲካውን? ወይስ አገርን? ጨነቀን እኮ!” እያለ ኳስ በመሬት መጫወት አቃተው። ለነገሩ ኳስ በመሬት መጫወት ሲያቅታቸው መጠለዝ ያንዳንዶች ታክቲክ ነው፡፡

    አሁንም ከመጨረሻ ወንበር ጥጋቸውን ይዘው መስኮት ተከፍቶባቸው የሚነፍስባቸውን ንፋስ እየታገሉ በአሳር የሚጠበሱ አዛውንት ጨዋታ ያነሳሉ። “አዳሜ እንዲህ የሆድሽን አውጥተሽ እያራገፍሽ የመናገር ነፃነት ታፍኗል እያልሽ ‘አሳይለም’ ትጠይቂያለሽ! ወየውልሽ እያንዳንዳሽ! በፍርድ ቀን የምትመልሽውን አዘጋጂ!” አሉ። “እኔ የሰማሁት ግን የመጻፍ እንጂ የመናገር ነፃነት ችግር አለ ሲባል አይደለም፤” አለች እዚያው ቅርባቸው። “የተጻፈ ሕይወት እየኖራችሁ ማነው አትጻፉ ያላችሁ በሞቴ?” አዛውንቱ ነገሩን ማጠጠርና ማዋዛት ይዘዋል። “ምነው አባት ሕገ ሰማይና ሕገ መንግሥት ከተለያዩ ቆዩ እኮ፤” ሲላቸው ደግሞ ያ አጭሩ ነገር ጫሪ፣ “እሱንማ መርጣችሁ ነዋ። መንግሥት ድሮም ወጉ የሰው ነው። ምነው ግን የዛሬ ልጆች እንዲህ ማስተዋል እርቋችሁ ከእባብ እንቁላል የዶሮ ጫጩት ትጠብቀላችሁሳ? ደግሞ ይኼንንም ፌስቡካችሁ ላይ ለቅልቁና አነካኩኝ አሉዋችሁ፤” ሲሉ ተሳፋሪዎች ሳቁ።

    ጎልማሳው ዘወር ብሎ፣ “ዘመኑ የመነካካት ነው አባት። ሳይነካኩ መኖር ከብዷል፤” ሲላቸው ደግሞ፣ “ኧረ እኔስ የከበደኝ ሌላ ነው፤” ብለው ልብ አንጠልጥለው ዝም አሉ። “ይንገሩና!” ጎልማሳው ወተወታቸው። “አትኖረው ይመስል ምኑን ልነገርህ?” አሉት። “እሱን እኮ ነው የምልዎት፤” ሲላቸው፣ “ምን ይላል ይኼ? የራሴን ሐሳብ መልሰህ እየነገርከኝ ነው ‘እርሱን እኮ ነው የምልዎት’ የምትለኝ? አዲስ ሐሳብ ሳታፈልቁ አዲስ ራዕይ ሳትቀርፁ ነው ታዲያ ማይኩ የጥቂቶች ብቻ ሆነ ብላችሁ የምትጮሁት? ለመቃወም ለመቃወምማ ሰይጣንም ይቃወማል እኮ። ቀናነትን በጠማማነት ለማሸነፍ የመረጠው የትግል ሥልት ግን የት አደረሰው? የትም!” እያሉ ያሻቸውን ነካክተው ጠያቂና ሞጋቾቻቸውን ዝም አሰኙ። መቼም ዕድሜ የጠገበ ሰውና ሥርዓት ዝም የሚያሰኝበት ነገር አያጣም፡፡

    ጉዟችን ቀጥሏል። አጠገቤ ተቀምጦ የነበረው ተሳፋሪና ከኋላችን የተሰየመች ሎጋ ወርደው አንድ አባወራና የሰውነቱን ክብደት የሚያስከነዳ ክብደት ያለው ቦርሳ ያነገተ አንደኛ ደረጃ ተማሪ ተሳፋረዋል። አባወራው ከጎኔ ተሰይሟል። ስልኩ ጠራ። አነሳ። በረድ ብሎ ቃላት እየመረጠ፣ “ደህና ዋልሽ? ልጆች ከትምህርት ቤት ገቡ? መክሰስ በሉ?” እያለ የጥያቄ መአት ይደረድራል። ከኋላ፣ “ምነው ግን ፍቅር ውሎ ሲያድር የሚቀዘቅዘው?” ብሎ አንዱ ይጠይቃል። “ፍቅር ምኑን አውቆት አፍቃሪው ያላወቀውን?” ትላለች ወይዘሮዋ ተሽቀዳድማ። ይኼ ሁሉ አባወራው እንዲያ በቀዘቀዘ ስሜት የሚያናግራት ሚስቱን ነው በሚል ተጨባጭነት በሌለው መነሻ ሐሳብ ላይ ተደምድሞ የሚሰጥ አስተያየት ነው።

    “ፍቅር ፍቅር አሉት ስሙን አሳንሰው፣ ከድንጋይ ይከብዳል ለተሸከመው ሰው’ ይባል ነበር ድሮ። ለነገሩ አሁን ምን ድንጋይ ኖሮ እናመዛዝነዋል?” አዛውንቱ ናቸው የሚሳለቁት። “እንዴት? ድንጋይ ደግሞ የት ይጠፋል? ነው እሱም እንደ እኛው ‘አሳይለም’ መጠየቅ ጀመረ?” ወይዘሮዋ ጠየቀቻቸው። “ኧረ አልወጣኝም። እኛ ብንሰደድ እንጀራ ፍለጋ ነው። ድንጋዩ ግን ይኼ ሁሉ ሕንፃ፣ መንገድ፣ ግድብ እየተገነባባት ምን አጥቶ ይሰደዳል? እኔ ያልኩት ቦታ ቦታውን ስለያዘ እንኳን ከፍቅር ክብደት ጋር የሚመጣጠን የሚለቀም ጠጠርም ጠፍቷል ለማለት ነው። ጤና የላትም እንዴ ሴትዮዋ?” ብለው አዛውንቱ አስተባበሉ። ወዲያው አባወራው በጩኸቱ እሱ ብቻ መደመጥ ጀመረ። “ወተት የሚባል እንዳታጠጪያቸው አላልኩም?” እያለ ሚስቱን ይወርድባታል።

    ይኼኔ ጎልማሳው፣ “ምንም ችግር የለውም ጠጡ። በውስጡ ተገኘ የተባለው መርዛማ ንጥረ ነገር ከአሜሪካ ስታንዳርድ ያነሰ፣ ከአውሮፓ ደግሞ በነጥብ ከፍ ያለ ነው አልተባለም እንዴ?” ብሎ ሲጠይቅ ከጀርባው የተሰየሙት ወጣቶች፣ “አሁን ማን ይሙት አሜሪካውያን ከአውሮፓውያን በጤናማ የአመጋገብ ሥርዓት ተሽለው ሞተው ነው? ነው ኦባማ መጥቶ ስለጎበኘን ነው? ሌላ ሌላውን በተመለከተ ግድ የለም ይሁን። ለምና ተፈጥሮ ያደላት አገር ይዘን ግን ቆይ፣ ጤናማ አመጋገብን በተመለከተ እንኳ የራሳችን መለኪያና መሥፈሪያ ሊኖረን አይገባም?” እየተባባሉ ጤናቸው እስኪታወክ ነፈሩ። ‘ጎመን በጤና’ የአሜሪካውያን አባባል ቢሆን ኖሮ ይኼኔ በ‘በርገር ቤት’ ፈንታ ‘ጎመን ቤት’ ከተማውን ያጥለቀልቀው ነበር ነው ነገሩ። የሚሰማ ሰው ሲኖር እኮ ነው፡፡

    ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። ድምፁን አጥፍቶ የቆየው ወያላ ከሾፌሩ ጋር በኮድ ማውራት ጀምሯል። ጥቂት እንደተጓዝን፣ “እውነት ይመስልሃል? ቆይ እሺ ወደ እኛ የሚመጡ ይመስልሃል?” አለው። የግል ጉዳይ መስሎን ጣልቃ አልገባንም። “ቢመጡስ? ምን እንዳያደርጉ? አገሬ እንደሆነ እንኳን ለእነሱ ለፋሽስትም አልተንበረከከችም፤” ሲል ሾፌሩ ጉዳዩ እንደሚያገባን ገባን። “ማን ናቸው እነሱ?” ይላል አባወራው በርግጎ። “ምንድነው? ማንን ነው?” ብትል ደግሞ ወይዘሮዋ ጎልማሳው ሲጫወትባት፣ “ተወረናል ነው የሚሉት። በማን እንደሆነ እንጃ?” ብሎ የምር ያስመስለዋል። የአንዳንዱ ሰው ቀልድና የአንዳንዱ አሽከርካሪ አነዳድ በየመንገዱ በድንጋጤና በሞት እንደጨረሰን ‘ኤችአይቪ’ እንኳ አልተሳካለትም። አይገርምም?!

     ይኼን ጊዜ ነበር አዛውንቱ ነገሩ አልጥማቸው ብሎ፣ “ስለማን ነው የምታወራው?” ብለው ወያላውን ጨርቁን የጎተቱት። ወያላው ሁላችንንም እየቃኘ፣ “ስለዩፎዎች ነዋ። ከመቼውም ጊዜ በላይ በአሁኑ ጊዜ ምድርን እየጎበኙ ነው አሉ፤” ብሎ በሞባይሉ፣ ‘ዩቲውብ’ ከፍቶ በነፃ ያሳየን ጀመር። መውረጃችን ጋ ደርሰን ነበር። አዛውንቱ በግለሰብ ካሜራ የተቀረፀ ነው የተባለውን እውነተኝነቱ የማያጠራጥር ያልታወቁ በራሪ አካላትን በጥራት ሲቀርፅ የሚያሳይ ‘ቪዲዮ’ በጥሞና ዓይተው እንዳበቁ “እኔ እኮ በጣም የሚገርመኝ ስለእነዚህ ያልተወቁ በራሪ አካላት ለመስማት ጆሮችንና ልባችን የሚቆመውን ያህል፣ አጠገባችን ስለረሳናቸውና ዕውቅና ስለነፈግናቸው የሰው ልጆች ቅንጣት የማይሰማን ለምንድነው? በእኛው ስግብግብነት፣ ምቀኝነት፣ ሐሜት፣ አሻጥር፣ ተንኮል፣ ሙስና ስንቱ ከሰውነት ወለል በታች ወርዶ ዓይተን እንዳላየን እያለፍን እንዲህ ያለውን ምናቸውም የማይገባ የፈጠራ ልቦለዶች ለማየት ‘ኔትወርክ’ ስናጣብብ ትንሽ አናፍርም? ይቅር በለን!” ብለው ሲሉ ታክሲዋ ቆመች። ወያላው “መጨረሻ!” ሲል “ባትልም ነው!” ብለው አዛውንቱ ቀድመው ወረዱ። የየቱ መጨረሻ? የመጀመሪያው ወይስ የመጨረሻው መጨረሻ? እሳቸውን ሳንጠይቃቸው ርቀዋል። ወይ ነዶ፡፡ መልካም ጉዞ!