Tuesday, February 27, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

የአዋሽ ጦማር ለዓባይ

በሙሉቀን ካሳ

ይድረስ ለተከበርከው ለያሉ ባይ፣ ባያሌው እንዴት አለህ? እኔ አንተ መብራት ሆነህ ትመጣለህ ከሚል ናፍቆት  በስተቀር ክፉንም ደጉንም እያሳለፍኩ አለሁ፡፡ ለመሆኑ አንተ ማነህ እንዳትለኝ፡፡ እኔ ይህንን ደብዳቤ የጻፍኩልህ የአገርህ ልጅ አዋሽ ነኝ፡፡ አዎ አዋሽ ወንዝ ለሀገር ልጅ የመረስ፣ አንዲት ጠብታ ሃ ወደውጪ የማላፈስ፣ አዋሽ አንጀት አድስ ነኝ፡፡ እንደዚህ ስልህ መቼም ጎረርክብኝ እንዳማትለኝ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ ስለራስ አብዝቶ ማውራት በሰውኛ ብቻም ሳይሆን በኛ በወንዝኛም እንደጉራ ይቆጠራል ብዬ ነው፡፡

ባይ አንተን ለጦቢያ ሊድሩህ መሆኑን ሰማሁና ነገ ዛሬ እጽፍልሃለሁ ስል ይሄው የትዳር ጎጆህ የተቀለሰበት 7መትህን  ሊከበር ነው፡፡ እንኳን ደስ አለህ! ደስ ሎኛል ደስ ይበልህ! ከዛሬ ነገ እፅፍልሃለሁ፣ ደስታየን እገልፅልሃለሁ እያልኩ መሠረተ ድንጋይ ከተጣለበት መጋቢት 24 ቀን 2003 ዓ.ም. ጀምሮ አልሞላ ብሎኝ እስከዛሬ ደስታዬን ሳልገልፅ ቆየሁ፡፡ አትቀየመኝ ወዳጄ ዓባይ! ዛሬ ግን ተሳክቶልኛል፡፡ 7ኛ ዓመት ደስታዬን ምክንያት በማድረግ ስላንተ አንዳንድ ያሉኝን መረጃዎች እኔ አዋሽ ልጽፍልህ ወድጃለሁና ልብ ብለህ አድምጠኝ፡፡ በዚያውም ስላንተ ያለኝን ውቀቴን ምን ያህል እንደሆነ ትረዳለህ፡፡

ባይ አንተ በርካታ ስሞች እንዳሉህ ይነግራል፡፡ የጥንት ግብች “ኡር” በማለት ሲጠሩህ ትርጉሙም ጥቁር ማለት ነው፡፡ ይህንንም ስያሜ ከገራችን ምድር ይዘኸው ከምትሄደው አፈር የተነሳ እንደሰጡህ አያጠራጥርም፡፡ ሌላው ናይል ትባላለህ፡፡ ይሄም በካም፣ በረብ፣ ብራይሥጥ ቋንቋ የወንዝ ሸለቆ የሚል ትርጓሜ አለው፡፡ ፈለገ ዮን ተብለህም ትጠራለህ፡፡  ፈለግ ማለት በግእዝ ወንዝ ማለት ነው፡፡

አብዛኛው የኢትጵያ ዝብ ግን ባይ እያለ ይጠራሃል፡፡ አፈታሪኩ እንደሚያስረዳው ከሆነ በጥንት ወቅት አንድ ሕፃን ስንጥር እንጨት ይዞ  መሬት ጫር ጫር ሲያደርግ ውኃው ቡልቅ ቡልቅ እያለ መፍለቅ ይጀምራል፡፡ ብላቴናም ወደአባቱ ዞር ይልና “አባ እይ ” ብሎ ውኃ መፍለቁን ሲነግረው ከዚያን ጊዜ ጀምሮ  ሁለቱ ከልጁ አንደበት የወጡት ቃላት ተጣምረው “አይ” እንደ ተባልክ ይነገራል፡፡ መቼም ህ ስላንተ ያለኝ ውቀቴ ሳይገርምህ አልቀረም፡፡ እኔ አዋሽ ስለ ገሬ ወንዞች ጠንቅቄ የማቅ፣ እንደዚህ  ንቁ ነኝ፡፡

የተከበርከው ታላቁ ባይ መነሻህና መፈጠሪያ ቦታ ሲታይ ነጩ ባይ ከኡጋንዳ ቪክቶርያ ይቅ ሲነሳ፣ ይሄም 13%  የው ፍሰትህን ይሸፍናል፡፡ የኛው ጥቁር አባይ ደግሞ ከምራቅ ጎጃም እንጮቄ ተራራ ስር ግሽ ባይ ሰቀላ ወረዳ ተነስተህ በጣና ይቅ የምትሄድ ሲሆን ይህም 87% የባይ ውይዛለህ፡፡ ሱዳን ካርቱም ላይ ስትደር ተቀላቅለህ ትጓዛለህ፡፡ አቋርጠህም የምሄዳቸ አገሮች ታንዛኒያ በከፊል፣ ቡሩንዲ፣  ሩዋንዳ፣ ዛየር፣  ኬ ኡጋንዳ  ኢትዮጵያ  ባብዛው፣ በመጠኑ ኤርትራና ምላ ግብ ታካላለህ፡፡ ጠቅላላ ርዝመትህም ከ6825 ኪ.ሜ በላይ ነው፡፡ ይሄውም ከዓለም ረዥሙ ወንዝ አስብሎሀል፡፡ ከ1840 ሜትር ከፍታ ላይ ካላት ሀገረ ኢትዮጵያ ምድር እተምዘገዘክ ወደ 340 ሜትር ከባህር ጠለል በላይ ወዳላት ግብ እተወረወርክ እብስ ትላለህ፡፡

 ለዚህ እኮ  ነው “ዓባይ ማደሪ ለው ግንድ ይዞ ይዞራልኢትዮጵን አስቦ ግብፅን  ያበላል” የተባልከው፡፡  ምን ይሄ ብቻ  “የባይን ልጅ ውኃ ጠማ የላጭን ልጅ ቅማል በላ” እተባ የሚተተው ለኔ ለአዋሽይሆን ንተ ለባይው፡፡  በእነት  እንደዚህስ እየተባሉ ከመኖር በቅርቡ ያውጣህ! አሜን በል አንተ!  ምርቃቴ እንዲህ ቀላል እንዳመስልህ መሬት ጠብ አይልም ፤ በቅርቡ ነው የሚደርስህ፡፡

እንግዲህ ባይ በመትም 52.62 ቢሊን ሜር ኪዩቢክ  ውኃ ወደ ግብ ትፈሳለህ፡፡ ግብም 97%  የውኃ ፍላጎቷን የምታሟሏ በአንተ ነ፡፡ 69.64% የመሬት ክፍሏን  በአንተው መስኖ ታለማለች፡፡  ከ43 ቢሊን ሜትር ኪዩብ በላይ የሚይዝ ማረፊ ግድብ ሠርታልሃለች፡፡ ግብብዙውን ጊዜ ውኃ ቆጣሪ አይጠቀሙም፤ የተረፈው ሲፈስ ይውላል፡፡ በመስኖም አብዛኛን የሚያለሙት ሩዝና ሸንኮራ አገዳ ነው፡፡ እነዚህ ምቶች ግሞ ከፍተሃ መጠን የሚፈልጉ ናቸው፡፡ በመትም ከአስዋን ግድብ እስከ 10 ቢሊዮን ሜትር ኪዩብ የሚደርስ ትተናለህ፡፡ ምክንያቱም ግድቡ ቤትህ የተራው እልም ለ በረሃ ላይ በመሆኑ ነው፡፡  ከዚያም አልፎ ሲተርፋቸመት እስከ 48 ቢሊን ሜትርዩብ የሚደርስ ውኃን  ወደ ተረሸን የበሃ ጫና ሜዲራኒያን  ውቅያኖስ ይለቁ፡፡

ይህ ታድያ የአንተን የቤሻንጉል ጉሙዙን ጉባ ላይ ያለ 74 ቢሊሜትር ኪዩብ የሚይዘውን ቤትህን  ሁለት ዓመት እንኳን ሳይሞላህ አይሞላውም ብለህ ታሰባለህ? አየህል አይደል ከርታታው ገኔ ዓባይ፣ ግብ ንተ ምንያህል ተጫወተችብህ እንደሆነ? ይህንን የውኃ አጠቃቀሟን ሳስተካክል  ታዲያ

ዓባይ የኔ ስጦታ ነው ማነው የሚነካው

ባይ ከተነ ይመጣል እልኬ

እትቱ በረደኝ ዓባይን  አትንኩ፣” የምትለው፡፡ ይልቅ የሚበጀው በአንተ ጉዳይ ላይ “ተማክረው የፈሱት ፈስ አይገማም” አንደተባለው ከኢትዮጵያ ጋር ተመካክሮ በጋራ መጠቀም ነው፡፡ አሁን ላይ ከመመካከር ያለፈ ነገር ዋጋ እንደሌለው ያወቀች ይመስላል፡፡

ወዳጄ ባይ ሆይ  ወደኛ ጉዳይ መለስ በልና  ኢትዮጵያ  ካሏት 12 ትላልቅ ወንዞች አንተን ጨምሮ  9 ድንበር ተጋሪ ናችሁ፡፡ 30% የመሬት የቆዳ ስፋት  በአንተ ዙሪያ ቢሆንም እስካሁን የተጠቀመች ፊንጫ የኤሪክ ይል ማመንጫ ነው፡፡  ለዚህም ኢትዮያ ባንተ ላይ እስካሁን አመጠቀ እንደምክንያት ሚነሳው፣ ብ ተኮር የግብርና ምየእርስ ርስ ግጭትለም አቀፍ አበዳሪዎች  ባንተ ጉዳ ገንዘብ መከልከል የግብ  የስጥ  ለስጥ አሻርና የመሳሰሉት ናቸው፡፡

ይህም ማለት ኢትዮጵያ ማልማት ከነበረባት መሬት እስካሁን 5% ብቻ ነው የተጠቀመችብህ ማለት ነው፡፡ እኔ አዋሽ ግን በዓመት 4.63 ቢሊዮን ሜትር ኩዩብ እያፈሰስሁ አለሁ፡፡ አንዲትም ውኃ ሳትባክን የደቡቡንና የምሥራቁን ክፍል እየተሸከረከርኩ በልማት አጥለቀልቀዋለሁ፡፡ አሳውን፣ የመስኖ አገዳ ምርቱን ፣ ሽንኩርቱን፣ ካሮቱን፣ በቆሎውን ወዘተ. ኧረ ምኑቅጡ፡፡  ብቻ ምን አለፋህ  በተለይ የአዲስ አበባ ሕዝብ በመቀመጫው በኩል ያለውን ቀዳዳ ወትፎ የሚበላው  እኔ የምሰጠውን ምርት ነው ማለት ትችላለህ፡፡ ግን ምን ዋጋ አለው “በእጅ ያለወርቅ እንደመዳብ ይቆጠራል” ብለው ነው መሰለኝ እንዳንተ በተረት፣ በዘፈን፣ ሲያመሰግኑኝ አልሰማም፡፡

‹‹ነቢይ በአገሩ አይከበርም›› እንደተባለው ነው መሰለኝ በአገሬ የሚሠራ አይመሰገንባትም፡፡ በቅርቡ እንኳን ትልቁን የተንዳሆ የሽንኮራ አገዳ ምርት ለመስጠት በዝግጅት ላይ ነኝ፡፡ ኧረ እንዲያውም በግማሽ ምርት እየሰጠሁ ነው፡፡ እድሌ ሆኖ አነድ አፋሽ ይመስል ምስጋናው የልፋቴን ያህል አልሆነም፡፡ ግዴለም እኔ አዋሽ የምመሰገንበት ጊዜ ይመጣል፡፡ ወደአንተ ልመለስ፡፡

ዓባይ! እስካሁን ድረስ 7 የተፋሰስህ አገሮች አንተን በጋራ ለመጠቀም ተፈራርመውብሃል፡፡ ከግብፅ ማንገራገር በስተቀር ሁሉም በጋራ ለመጠቀም አምነዋል፡፡ መሠረተ ድንጋይ የተጣለበትና ግድቡ ቤትህ የተጀመረበትን 7ኛ ዓመትህን ይሄው በተለያዩ ዝግጅቶችና ቦንድ በመግዛት እየተከበረ ነው፡፡ በእውነት በጣም ነው ደስ የሚለው፡፡ ቤትህም 74 ቢሊዮን ሜትር ኪዩብ ውኃ እንደሚይዝ ሰምቻለሁ፡፡ የምታመነጨው የኤሌክትሪክ ኃይል ደግሞ 6450 ከፍ ብሏል፡፡ ጠቅላላ ስፋትህ ከ1680  ስኩዌር ሜትር በላይ ሲሆን የግምብህም ውፍረት 130 ሜትር፣ የርዝመትህ ከፍታ ደግሞ 145 ሜትር ይደርሳል፡፡ በቅርቡም ካሉ 16 ተርባይኖች ሁለቱ መብራት እንደሚያመነጩ ተነግሯል፡፡ ይሄ እንግዲህ ከአፍሪካ 1ኛ ከዓለም 7ኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጥሃል፡፡ ትልቁ ሰው ሠራሽ ሐይቅም ትሆናለህ፡፡ በየወሩም በርካቶች ይጎበኙሃል፡፡

ተገንብተህም ስታልቅ 6450 ሜጋባይት የኤሌክትሪክ አገልግሎት፣ በመቶሺ የሚቆጠር የዓሳ ምርት፣ የባህር ትራንስፖርት፣ ለቱሪዝም፣ አልፎም ተርፎም ለመስኖ እንደምትውል አውቃለሁ፡፡ ከጦቢያም አልፈህ አጎራባች አገሮችን በመብራት እንደምታጥለቀልቅ፣ እየጠበቁህ መሆኑን ሰምቻለሁ፡፡ እንዴት ደስ ይላል! የቤኒሻንጉልና ጉሙዝ ጉባ ወረዳ ቤትህ በአሁኑ ሰአት ከ64% እንደተሠራ ባለፈው በረዶ አዘል  የጣለው ዝናብ አደረሰኝ፡፡ በጣም የገረመኝ የሕዝቡ መነሳሳት ነው፡፡ ከ84 ቢሊዮን በር ወጪህም 30% የሚሆነው  ከሕዝብ ከተዋጣ ገንዘብና የቦንድ ሽያጭ እየተሰበበ ያለ መሆኑ አስደንቆኛል፡፡ ስላንተ የምሰማው  ዜና ሁሉ  አስደስቶኛል፤ በእውነት በጣም ነው የቀናሁብህ፡፡ ይሄን ስልህ መንፈሳዊ ቅናት ነው፡፡ እኔ አዋሽ  ምቀኝነት አላውቅም፡፡

ዓባይ! እንግዲህ አንተም ተመከር “አንተ ትንሽ አዋሽ እኔን ልትመከር” ብለህ አትናቀኝ፡፡ ኢትዮጵያን የመሰለ አገር የለም፡፡ ስለዚህ ቅምጥህን፤ ውሽማህን ግብፅን ተውና ጦቢያን አግብተህ ተቀመጥ፡፡ ግብፅ ከሠራችልህ አስዋን ቤትህ የኢትዮጵያ ይበልጣል፡፡ ሲያሻት ወደበረሃ እየለቀቀችህ ስትፈስ ከምትኖር ረጋ ሰከን በል፡፡ ዕድሜ ብዙ ያስተምራል እኮ፤ አንተም ተማር፡፡ ጦቢያ እስከዛሬ ጥገቷን፣ ወተቷን፣ ለም አፈሯን ልጆቿን እየቦጠቦጥህ ስትወስድ ውሽማህን ግብፅን ስታበላት ዝም ነው ያለችህ፡፡  ይቺ ምስኪን! አንጀቷን አስራ ከመቀመጥ በስተቀር መች በክፉ ዓይኗ አየችህ?

ከእንግዲህ በኋላ ግን አንተም ስምህ አይጥፋ፡፡ እስከመቼ ድረስ “ዓባይ ማደሪያ የለው ግንድ ይዞ ይዞራል” ትባላለህ? እስከ መቼ ድረስ በየጊዜው እየሞላህ “ዓባይዬ ሞላልሽ፣ ሞላልሽ ፍቅሬ የትላግኝሽ” እየተባልክ የሚዋደዱ ሰዎችን ታስናፍቃለህ? ተው! ደግም አይደል ተው! ከእንግዲህ ጉባ ላይ ቤትህ እየተሠራ ነው፡፡ በቅርቡም ተሠርቶ ሲያልቅ ሕዝቡ ድል አድርጎ ደግሶ፣ አልብሶ  “ብሮወሸባዬ” ፣ “ብሮወሸባ” ብሎ ይድርሃል፡፡ አንተም በተራህ መበራት ሆነህ ድረስለት፤ ለዚህ ምስኪን ሕዝብ፡፡ ላቡን ጠብ አድርጎ እየሠራህ ላለው ሕዝብ ድረሰለት፡፡

ደግሞ ጦቢያ ደግ ናት፡፡ ጉባ ላይ አረፍ ብለህ የጫጉላ ሽርሽር አርገህ፣ የያዘከውን ለም አፈር አራግፈህ፣ ለልጆቿ ትንሽ ጥሪት ካስቀመጥህ በኋላ ትለቅሃለች ፡፡ እዛች ውሽሚትህ ግብፅ  ጋር መሄድ ትችላለህ፡፡ አየህ እንዲህ አይነት ሚስት ይገኛል ወይ? አይገኝም፡፡ ቢገኝማ ስንቱ ቆሞ ባልቀረ፡፡

 ዓባይ ደግሞ የቤትህ ግድብ ሲሠራ የኔ የአዋሽ ገንዘብ እንዳለበት እንዳትረሳ፡፡ ምክንያቱም በኔ ባለሙት ብር ነው ሕዝቡ ላንተ እያዋጣ ያለው፡፡ ቦንድ እየገዛ ያለው፡፡ አይዞህ ለመክፈል እንዳታስብ የኔም የአዋሽ ሆነ የአንተ ጥረት ኢትዮጵያን ከድህነት ማውጣት ነው፡፡ ግባችን ዓላማችን ታላቂቷን ኢትዮጵያን መገንባት ነው፡፡

በል እንግዲህ ወዳጄ ዓባይ ሰላም ሁንልኝ፡፡ እንደኔ እንደ አዋሽ ኢትዮጵያን በቅርቡ እንደምትጠቅም ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ ግማሴህ ጥሩ ነው፤ ፍጻሜውን ያሳምረው፡፡ በሌላ ጊዜ ደግሞ እንደዚሁ እፅፍልሃለሁ፡፡ ፍሬህን ለማየት ያብቃኝ፡፡

የአንተው የቅርብ ወዳጅህ አዋሽ፣ የልብ አድራሽ፡፡

ከአዘጋጁጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን ጸሐፊውን በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ግኘት ይቻላል፡፡

spot_imgspot_img
- Advertisment -

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

Related Articles