Wednesday, October 5, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ተጨማሪ ካፒታል ለመፍጠር ብሔራዊ ባንክ ጆሮ ሊሰጠው የሚገባ ውሳኔ

    በተደጋጋሚ ሲገለጽ እንደምንሰማውና በተግባርም እንደታየው፣ ግለሰቦችና ኩባንያዎች ካላቸው ገንዘብ የአቅማቸውን አዋጥተው በአክሲዮን ደረጃ ካቋቋማቸው ኩባንያዎች ውስጥ ከፍተኛ የሚባል ውጤት የተመዘገበበት ዘርፍ ቢኖር የባንክና ኢንሹራንስ ኢንዱስትሪ ነው፡፡

    በአገሪቱ የሚንቀሳቀሱ 16 የግል ባንኮችና 17 የኢንሹራንስ አክሲዮን ኩባንያዎች በሙሉ በአክሲዮን ኩባንያ የተዋቀሩ ናቸው፡፡ እነዚህ በአክሲዮን የተቋቋሙ 33 የግል የፋይናንስ ተቋማት በአሁኑ ጊዜ ከ100 ሺሕ በላይ ባለአክሲዮኖችን ይዘው የሚንቀሳቀሱ ሲሆን፣ ለአገሪቱ የፋይናንስ ኢንዱስትሪ ዕድገት እያበረከቱ ያሉት መልካም አስተዋጽኦ እንዲህ በቀላሉ የሚታይ አይደለም፡፡

    ለአገራዊ ኢኮኖሚ ዕድገት ከሚያበረክቱት ትርጉም ያለው ጠቀሜታ ባሻገር እየሠሩ ያሉት ቢዝነስም ነውና ለባለአክሲዮኖቻቸው ተጨማሪ የገቢ ምንጭ እንደሆኑ ይታመናል፡፡ ዜጎች ገንዘባቸውን አዋጭ በሆነ ቢዝነስ ላይ ማዋል የሚችሉ ከሆነ፣ እንዲሁም በአንድና በሁለት ሰዎች ሊሠሩ የማይችሉ ሥራዎች ብዙ በመሆን ትልቅ ካፒታል ፈጥሮ ውጤታማ ሥራ መሥራት እንደሚቻል፣ ይህ ዘርፍ ጥሩ ማሳያ ይሆናል ተብሎ ይታመናል፡፡  

    የፋይናንስ ተቋማቱ መፈጠር ለኅብረተሰቡና ለአገራዊ ኢኮኖሚያዊው አማራጭ የፋይናንስ ምንጭ መሆናቸውንም ስናይ፣ ካፒታል አሰባስቦ ወደ ሥራ መግባት የሚሰጠው ጠቀሜታ ዘርፈ ብዙ ስለመሆኑ ይመሰክርልናል፡፡ በሺዎች ለሚቆጠሩ ዜጎች የሥራ ዕድል መፍጠራቸውም መዘንጋት የለበትም፡፡

    በጥቅል ሲታይ በሳል በሆነ አመራርና ጨዋነት በተላበሰ የሥራ ሒደት ከተሠራ፣ የአክሲዮን ኩባንያዎች ጠቀሜታ ምንም ጥርጥር የሌለውና ሊበረታታ የሚገባ ነው፡፡ በተለይ ውጤታማ በሆኑ ቢዝነሶች ላይ በአክሲዮን ተደራጅቶ መግባት በግልም ሆነ በጋራ የሚሰጠውን ጠቀሜታ አሁንም እነዚህን የፋይናንስ ተቋማት ምሳሌ ማድረግ ይቻላል፡፡ በዚህ መንገድ ሊሠራ የሚችለውን ያህል እየተሠራ አለመሆኑን ግን በእርግጠኝነት መናገር ይቻላል፡፡ እንደምሳሌ እየጠቀስናቸው ያሉትም የግል ፋይናንስ ተቋማት ቢሆኑ ተጨማሪ ካፒታል በማሰባሰብና ራሳቸውን በማጠናከሩ ረገድ አሁንም የሚቀራቸው ነገር አለ፡፡ መጓዝ በሚገባቸው ልክ ተጉዘዋል ማለት አይቻልም፡፡  

    በተለይ የአገሪቱ የግል ባንኮች ከጥቂት ዓመታት በፊት ካፒታላቸው ወደ 500 ሚሊዮን ብር እንዲያሳድጉ፣ በቅርቡ ደግሞ የተከፈለ ካፒታላቸውን ወደ ሁለት ቢሊዮን ብር ማሳደግ እንዳለባቸው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ አሳስቧል፡፡

    ይህ የብሔራዊ ባንክ መመርያ ደግሞ ከጥቂት ባንኮች በቀር አብዛኛውን ምናልባትም ከ16ቱ ውስጥ 12 የሚሆኑት ባንኮች የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ያስቀመጠውን የሁለት ቢሊዮን ብር ካፒታል ለመድረስ ተጨማሪ አክሲዮኖችን መሸጥ ግድ ይላቸዋል፡፡ ይህ ዕድል ደግሞ ባንኮቹ አዳዲስ ባለአክሲዮኖችን እንዲያስገቡና ነባር ባለአክሲዮኖችም ተጨማሪ አክሲዮኖችን እንዲገዙ ያደርጋል፡፡

    አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ አክሲዮን በመሸጥ ላይ ያሉት ባንኮችም ሆኑ ከዚህም በኋላ እንደሚሸጡ የሚጠበቁ ባንኮች፣ የአክሲዮን አሻሻጥ ግን እስከ ዛሬ በነበረው መንገድ የሚሄዱ ከሆነ የሚፈልጉትን ግብ ይመታሉ ተብሎ አይታሰብም፡፡ ይህም እስካሁን ያለው የአክሲዮን አሻሻጥ የአብዛኛውን የኅብረተሰብ ክፍል አቅም ያላገናዘበና አከፋፈሉም ብዙዎችን የማያበረታታ ከመሆን ጋር የተያያዘ ነው፡፡ ስለዚህ ተቋማቱ ካፒታላቸውን ለማሳደግ፣ ተጨማሪ ባለአክሲዮኖችን ለማስገባትና የብሔራዊ ባንክን መመርያ ለማሟላት የተለያዩ አማራጮችን መጠቀም አለባቸው፡፡

    ስለዚህ ከዚህ በኋላ አክሲዮን የሚሸጡ ባንኮችም ሆኑ ኢንሹራንስ ኩባንያዎች፣ የአንድ አክሲዮን የመሸጫ ዋጋቸውን ዝቅ በማድረግና አብዛኛው የኅብረተሰብ ክፍል መድረስ አንድ አማራጭ ተደርጎ ሊወሰድ ይቻላል፡፡

    የአንዳንድ አክሲዮን መሸጫ ዋጋ አንድ ሺሕ ብር ቢሆን በአንዴ መግዛት  የሚቻለው ዝቅተኛ የአክሲዮን ግዥ 50 ሺሕ ብርና 100 ሺሕ ብር ነው ከተባለ የሚፈለገውን ካፒታል ማሰባሰብ የሚቻል አይሆንም፡፡ አነስተኛ የአክሲዮን ሽያጭ መጠኑ ከፍተኛ እንዲሆን ከማስገደድ ይልቅ  ሁለትና ሦስት ሺሕ ብር አክሲዮን መግዛት የሚቻልበት ዕድል ቢኖር ብዙ ካፒታል ማሰባሰብ ይቻላል፡፡

    በሌላ በኩልም የዝቅተኛ መሸጫ ዋጋ ምንም ይሁን ምን ለምሳሌ ደመወዝተኞች ሳይቀሩ የአክሲዮን ባለቤት እንዲሆኑ ሊያደርግ የሚችል አሠራር ቢቀረፅና አከፋፈሉም በየወሩ እንዲሆን ቢመቻች፣ አሁንም ብዙ ባለአክሲዮኖችንና ብዙ ካፒታል በማሰባሰብ የፋይናንስ ተቋማትን አቅም ማሳደግ እንደሚቻል ግንዛቤ መወሰድ አለበት፡፡ እንዲህ ዓይነቱን አሠራር ማስፈን ተቋማቱ ሕዝባዊ መሠረት ያለው አቅም እንዲፈጥሩም ያስችላል፡፡

    እዚህ ላይ ግን አንድ የፋይናንስ ተቋም እንደ አማራጭ በቀረበው የአክሲዮን አሻሻጥን ተግብሮ 30 ሺሕ ወይም 50 ሺሕ ባለአክሲዮን ካፈራ፣ እንዴት ማስተዳደር ይቻላል የሚለው ጥያቄ መነሳቱ አይቀርም፡፡

    ጥያቄው አግባብነት ያለው ነው፡፡ የብዙዎች የፋይናንስ ተቋማት ሥጋት ስለመሆኑም ይነገራል፡፡ ሌላው ቀርቶ 50 ሺሕ ባለአክሲዮን ያለው ባንክ ወይም ኢንሹራንስ ኩባንያ የባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ ሲጠሩ ጉባዔውን የት ሊያካሂዱ ነው?  ይህንን ሁሉ ሰው የሚይዝ አዳራሽ እንኳን የለም የሚለው ጉዳይ ማሳሰቡ ትክክል ነው፡፡ አንዱ ሥጋት ይህ ከሆነ ቀላሉ መንገድ የባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባዔ በውክልና እንዲካሄድ በማድረግ ሥጋቱን መቀነስ ይቻላል፡፡

    ችግሩ ግን የአገሪቱን የፋይናንስ ተቋማት የሚቆጣጠረው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የፋይናንስ ተቋማት የሚቆጣጠርበት መመርያው ውስጥ ጠቅላላ ጉባዔ በውክልና ማካሄድ ይቻላል የሚል አንቀጽ የሌለው መሆኑ ነው፡፡

    ብዙ አክሲዮኖች እንዲሸጡ የፋይናንስ ተቋማቱም የሚፈልጉትን ካፒታል ለማሰባሰብ አነስተኛ ዋጋ ያለውን አክሲዮን ለመሸጥ ያላስቻላቸው አንዱ ምክንያት ጠቅላላ ጉባዔ ውክልና ማካሄድ ባለመቻሉ ከሆነ፣ ብሔራዊ ባንክ ይህንን ሊፈቅድ ይገባል፡፡ አንዳንድ ወገኖች በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ጥያቄውን አቅርበው እንደነበር የሚነገር በመሆኑ፣ ለጥያቄው አወንታዊ ምላሽ ለመስጠት ለምን እንደዘገየ ግልጽ ነገር የለም፡፡  

    ያም ሆነ ይህ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ለዚህ ጥያቄ ጆሮውን ሊሰጥ ይገባል፡፡ በተለይ በዚህ ወቅት ጠቅላላ ጉባዔን በውክልና ማድረግ የሚፈጥረው ችግር ከሌለ የውክልና ጠቅላላ ጉባዔን ለመፍቀድ ጊዜ ሊወስድበት አይገባም፡፡ እንደ አገርም ባለአክሲዮኖችን አበራክቶ ካፒታል ማሰባሰብ የሚፈጥረው አገራዊ ጠቀሜታ ግልጽ ነውና፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ዕድሉን በመስጠት ኃላፊነቱን ቢወጣ የአገሪቱን ባንኮች አቅም ማሳደግ ያስችላል፡፡ ጠቅመው ይጠቀማሉ፡፡

    ይህንን መመርያ ማውጣት ሊፈጥር ይችላል የተባለ ሥጋት ካለ ደግሞ እንደ እስካሁኑ መቆጣጠሪያውን ማጥበቅም ይቻላል፡፡ በጥቅሉ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ፈጣን ዕርምጃ በመውሰድ ባአክሲዮኖችን፣ ባንኮችና አገርንም ጭምር ይጠቅማልና ለጥያቄው ጆሮ በመስጠት አወንታዊ ምላሽ ይጠበቃል፡፡