Tuesday, April 23, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

የአገርን ዕድሎች የሚያበላሹ አድሎአዊ አሠራሮች ይወገዱ!

የአገር ጉዳይ ከምንም ነገር በላይ ነው፡፡ ከአገር በላይ ምንም ነገር የለም፡፡ ከአገር ጥቅም በፊት የማንም አይቀድምም፡፡ የአገር ጥቅም ከምንም ነገር በላይ ይበልጣል፡፡ ይህ ሳይከበር ሲቀር ችግር ይፈጠራል፡፡ የመልካም አስተዳደር ዕጦት መገለጫ ከሆኑት ውስጥ አንደኛው የአገርን ዕድሎች ማደናቀፍ ነው፡፡ ዜጎች በተሰማሩባቸው መስኮች በሕጋዊ መንገድ ተንቀሳቅሰው ሀብት ሲያፈሩም ሆነ የሥራ ዕድሎችን ሲፈጥሩ የመንግሥት ጥበቃ ያስፈልጋቸዋል፡፡ እሴት በመጨመር ለአገር ዕድገት የሚበጁ ፕሮጀክቶችን የሚመሩ ዜጎች፣ በሰባራ ሰንካላ ምክንያቶች ሥራቸው ሲስተጓጎል ይታያል፡፡ ለአገር የሚበጁ ፕሮጀክቶች ሲስተጓጎሉና አቤቱታዎች ሲቀርቡ አዳማጭ ባለመኖሩ ምክንያት ብቻ፣ ከግል ጥቅማቸው በላይ ማሰብ የተሳናቸው ኃይሎች የያዙትን ሥልጣን ያላግባብ ከገደብ በላይ እየተጠቀሙበት ነው፡፡ አገሬንና ወገኔን ለመጥቀም ብሎ ለልማት የተሠለፈው ኃይል ወደ ጎን እየተገፋ፣ በጥቅም ግንኙነት የተሳሰረው ኃይል አገር እያጠፋ ነው፡፡ በቀጥታ ጉዳዩ የሚመለከታቸው ከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናት ዕርምጃ መውሰድ አለባቸው፡፡

      ለአገር ጥቅም የሚሰጥ ኢንቨስትመንት ለማካሄድ ገንዘብ፣ ዕውቀት፣ ቴክኖሎጂና ጊዜ ያስፈልጋሉ፡፡ እነዚህን ውድ ነገሮች አቀናጅቶ ሥራ የሚጀምር ዜጋ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ከወሰደ በኋላ የሚገጥሙት በርካታ ፈተናዎች አሉ፡፡ ከመንግሥት የታችኛው መዋቅር ጀምሮ ሥራን በአግባቡ መምራት ያቃታቸው ግለሰቦች፣ የደንብና የመመርያን ክፍተቶች በመጠቀም የማይገባቸውን ጥቅም ሲያሳድዱ መሰናክል ይሆናሉ፡፡ በሕጋዊ መንገድ በሊዝ የተገኘን መሬት በወቅቱ አያስረክቡም፡፡ በመንግሥት የጨረታና የግዥ ሕግ መሠረት መከናወን የሚገባቸው ጨረታዎች ግልጽነት ይጎድላቸዋል፡፡ አድሎአዊ አሠራሮች ይታያሉ፡፡ ጤናማ የነፃ ገበያ ውድድርን የሚቃረኑ ሕገወጥ ተግባሮች በስፋት ይታያሉ፡፡ ከሕጋዊው መንገድ ይልቅ ለድርድርና ለሙስና በር የሚከፍቱ አሠራሮች እየበዙ ነው፡፡ የዕርምጃ ያለህ እያሉ ነው፡፡

የውጭ ቀጥተኛ ኢንቨስትመንት በመሳብ አገሪቱን ከአፍሪካ የተሻለ መዳረሻ ለማድረግ እንደሚፈለግ በየጊዜው ሲነገር ይሰማል፡፡ አገሪቱ የተሻለ መዳረሻ ለመሆን የምትችለው በእንቅፋትነት የሚጠቀሱ ችግሮች ሲወገዱ ብቻ ነው፡፡ በእርግጥ ሙሉ በሙሉ ችግሮችን በማስወገድ ምርጥ ሆኖ መገኘት ከባድ ነው፡፡ ነገር ግን ለውጭ ኢንቨስትመንት እንቅፋት ሊሆኑ የሚችሉ ቀላል ችግሮችን ማስወገድ ለምን ያቅታል? አስፈላጊ ደንቦችንና መመርያዎችን ማዘጋጀት፣ እንደ ዘርፉ ዓይነትና ባህሪ ጠቃሚ አሠራሮችን ማደራጀት፣ ተገቢውን የሠለጠነ የሰው ኃይል ማሰማራት፣ ተገቢውን የመሠረተ ልማት ማዘጋጀት፣ ወዘተ በጣም ጠቃሚ ጉዳዮች ናቸው፡፡ ነገር ግን ከዚህ በተቃራኒ ያሉ አሠራሮች የውጭ ኢንቨስተሮችን ሲያማርሩ ይታያሉ፡፡ በሚመለከታቸው አካላት ተገቢው ክትትልና ቁጥጥር አለመኖር፣ ለሙስና አሰፍስፈው የሚጠባበቁ በየቦታው እንደ አሸን መፍላት፣ ቅሬታዎች ሲቀርቡ ፈጣን ምላሽ አለመስጠትና የመሳሰሉት ገነው ይታያሉ፡፡ እንዲህ ዓይነቶቹ አሠራሮች ደግሞ የኢንቨስተሮችን በራስ የመተማመን መንፈስ በማጥፋት ጥለው እንዲወጡ ያደርጋሉ፡፡ ወይም ደግሞ የሕገወጥ ተግባር ተሳታፊ ይሆናሉ፡፡ ይኼ በፍጥነት ይገታ፡፡ አለበለዚያ አገር ትጠፋለች፡፡

ዳያስፖራው የልማቱ ተሳታፊ እንዲሆን ብዙ ጊዜ ጥሪ ሲደረግ ይሰማል፡፡ በዚህም መሠረት ጓዛቸውን ጠቅልለው አገር ውስጥ በመግባት በርካታ ጠቃሚ ተግባራትን እያከናወኑ ያሉ አሉ፡፡ በተለይ በምርት፣ በአገልግሎት፣ በቴክኖሎጂ፣ በትምህርት፣ በጤና፣ ወዘተ ተሰማርተው ውጤታማነትን ያሳዩ አሉ፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ግን የዳያስፖራው አባላት የከፈልነው መስዋዕትነትና የሚደረግልን ማበረታቻ አይገናኝም በማለት በተደጋጋሚ ቅሬታ ያቀርባሉ፡፡ ከነበሩባቸው አገሮች መጥተው ሥራ ሲጀምሩ ገንዘባቸውን፣ ዕውቀታቸውንና ጊዜያቸውን አዋህደው ለአገር ልማት ያዋሉ በመሆናቸው፣ መንግሥት በትክክል የልማት አጋር አድርጎ እንደማያያቸው ብዙዎች ቅሬታ አላቸው፡፡ ከዳያስፖራው ጋር በተገናኘ ሁሌም በውጭ የሚኖረው ዳያስፖራ የሚልከው የሐዋላ ገንዘብ ይነሳል፡፡ ከዚህ በፊት እንዳልነው ግን ዳያስፖራው የዕውቀትና የቴክኖሎጂ ሽግግር እንዲያደርግ ማበረታታት ነው መቅደም ያለበት፡፡ ከአገር የሚበልጥ የለምና፡፡

የዳያስፖራው የቴክኖሎጂ ሽግግር የማድረግ እንቅስቃሴ መጎልበት አለበት፡፡ አገሪቱ ለተለያዩ መስኮች የምትፈልጋቸው የቴክኖሎጂ ውጤቶች በውጭ ምንዛሪ በከፍተኛ ወጪ ከሚገቡ ይልቅ፣ እዚህ አገር ቢመረቱ ጠቀሜታቸው የጎላ ነው፡፡ በመጀመርያ ደረጃ የዕውቀት ሽግግር በማድረግ በርካታ የቴክኖሎጂ ምሩቃንን ያፈራሉ፡፡ እነዚህ ወጣቶች በተለያዩ መስኮች በመሰማራት የአገሪቱን ፍላጎት ከማርካት በላይ፣ የውጭ ምንዛሪ የሚያፈሩ የቴክኖሎጂ ውጤቶችን ወደ ውጭ ይልካሉ፡፡ በተለይ ዘመኑ የሚያፈራቸውን የተለያዩ የኤሌክትሮኒክስ ምርቶች እዚህ በመፈብረክ አገሪቱ በአቋራጭ የምንታድግበትን መንገድ ያመቻቻሉ፡፡ እንዲህ ዓይነቶቹን ፕሮጀክቶች ይዘው የሚቀርቡ ኢትዮጵያዊያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን ሲመጡ፣ በከፍተኛ ማበረታቻ መቀበል ሲገባ የመግፋት አባዜ ይታያል፡፡ ቢሮክራሲው ካለበት ድንዛዜ ነቅቶ እንዲህ ዓይነቶቹን አማራጭ ማየት አለበት፡፡ ለዘመናት የተንሠራፉት ኋላ ቀር አሠራሮችና በመጠቃቀም ላይ የተመሠረቱ አድሎአዊ ተግባራት ይወገዱ፡፡ ለአገር አይበጁም፡፡

አገሪቱ ሁለተኛውን የዕድገትና የትራንስፎርሜሸን ዕቅድ አፅድቃ ሥራ መጀመሯ ተበስሯል፡፡ የመጀመርያውን ዕቅድ ጠንካራና ደካማ ጎን በመተንተን፣ የአሁኑን በተሻለ ደረጃ ለማስፈጸም መንግሥት ተነስቻለሁ ሲል የማያሠሩ ጎታችና አላስፈላጊ ተግባራትን ማስወገድ አለበት፡፡ በመልካም አስተዳደር ችግሮች ዙሪያ በከፍተኛ ባለሥልጣናት ውይይት ላይ ይፋ የተደረገው ጥናት የሚያሳየው፣ አላስፈላጊ ተግባራት ከመቼውም ጊዜ በላይ የበላይነትን መያዛቸውን ነው፡፡ ከወረዳ ጀምሮ እስከ ከፍተኛ የመንግሥት መዋቅር ድረስ የተዘረጋው የሙስናና የአድሎአዊነት ተግባር ካልተወገደ በስተቀር ስለልማት መነጋገሩ ፋይዳ የለውም፡፡ መሬት የደላላ መጫወቻ ሆኗል ሲባል፣ በየደረጃው ያሉ ሹማምንት በኔትወርክ ተሳስረው ሙስና ውስጥ ተዘፍቀዋል ሲባል፣ ሕዝብ ፍትሕ አጥቶ ምሬቱ ጣራ ነክቷል ሲባል፣ አቤቱታ የሚሰማ ጠፍቶ ተስፋ ቆራጭነት ነግሷል ሲባል፣ ወዘተ ችግሮችን ይዋሉ ይደሩ ማለት አደጋ አለው፡፡ ዕርምጃው በዘገየ ቁጥር የአደጋው መጠንም ይጨምራል፡፡ አገሪቱም ትጎዳለች፡፡

ከመልካም አስተዳደር ችግር ጋር ከሚነሱት መካከል ለሚነሱ ጥያቄዎች የሚሰጠው ምላሽ አዝጋሚነት ተጠቃሽ ነው፡፡ ችግሮች ሲፈጠሩና ጥያቄዎች ሲቀርቡ በወቅቱ ምላሽ ባለመገኘቱ ምክንያት፣ አላስፈላጊ ግጭቶች ተነስተው ሕይወት ይጠፋባቸዋል፡፡ ከዚያ በመለስ ዜጎች ለራሳቸውም ሆነ ለአገር የሚጠቅሙ ተግባራትን ለማከናወን ሲነሱ ድጋፍና ማበረታቻ ከመስጠት ይልቅ፣ ደንብና መመርያን ሰበብ በማድረግ እንቅፋት ፈጣሪዎች አሉ፡፡ አገር የምትለማው ዜጎች በልማቱ ውስጥ ያላቸው ድርሻ በመንግሥት ዕውቅና ሲቸረው ነው፡፡ በልማቱ ቀጥተኛ ተሳትፎ የሌለው ዜጋ ከውጤቱም ተጠቃሚ እንደማይሆን ስለሚረዳ አኩራፊ ይሆናል፡፡ ነገር ግን ለልማቱ የሚያደርገው አስተዋጽኦ ከገዛ ራሱ እንዲጀምር ድጋፍ በተሰጠው ቁጥር ሞራሉ ይበረታል፡፡ ዜጎች የመገፋት ስሜት ሲሰማቸው ለሰላምና ለመረጋጋት ጠንቅ የሆኑ ነገሮች ይበዛሉ፡፡ ይኼ በብርቱ ይታሰብበት፡፡

በአሁኑ ጊዜ በመንግሥት መዋቅር ውስጥ የሚታየው ትልቁ ችግር የግልጽነት፣ የኃላፊነትና የተጠያቂነት መርህ መጥፋት ነው፡፡ በሥልጣን ያላግባብ መገልገልና በማናለብኝነት የሚፈጸሙ ድርጊቶች በስፋት ይታያሉ፡፡ ሙስና የበላይነት ይዟል፡፡ ለሚዲያ ፍጆታ ሲባል ከሚሰሙ ዲስኩሮች በላይ የመልካም አስተዳደር ችግር መፍትሔ አጥቷል፡፡ በከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናት መካከል መፈራራት ያለ ይመስል ድፍረት አይታይም፡፡ በብሔር፣ በጥቅማ ጥቅምና በመሳሰሉት ሕገወጥ ትስስሮች ምክንያት በዜጎች መካከል ልዩነት ተፈጥሯል፡፡ እነዚህ እኩይ ድርጊቶች ተወግደው በሕግ የበላይነት ላይ መተማመን ካልተቻለ አገሪቱ የሕገወጦች መፈንጪያ ትሆናለች፡፡ ሕገወጥነትን መዋጋት የሚቻለው ቆፍጠን ያለ ዕርምጃ ለመውሰድ ሲቻል ብቻ ነው፡፡ ልብ ያለው ልብ ይበል፡፡  

ኢንቨስትመንት ሲባል ከፍተኛ ሀብት የፈሰሰበት ብቻ አይደለም፡፡ ኢንቨስትመንት ከግብርና፣ ከኢንዱስትሪ፣ ከቴክኖሎጂ በተጨማሪ በትምህርት፣ በጤና፣ በአካባቢ ልማት፣ በአካባቢ ጥበቃ፣ ወዘተ መስኮችም ይገለጻል፡፡ አንድ ዜጋ የሚያመነጨው ሐሳብ በገንዘብ፣ በዕውቀትና በጉልበት እገዛ ሲደረግለት ለማመን የሚያዳግት ውጤት ሊገኝበት ይችላል፡፡ በዓለም ላይ አስገራሚ የሆኑ ፈጠራዎች የተገኙት ባልታሰቡ አጋጣሚዎችና ከማይጠበቁ ሰዎች ጭምር መሆኑን መረዳት ይገባል፡፡ እሴት እየጨመሩ ለዕድገት ጠቃሚ የሆኑ ነገሮችን የሚያበረክቱ ዜጎችን መደገፍና መንከባከብ ሲገባ፣ በማይረቡ ምክንያቶች እንቅፋት መሆን የሚጎዳው አገርን ነው፡፡ በሕግ የበላይነት ተማምኖ ሥራውን የሚያከናውን ዜጋም ሆነ የውጭ ኢንቨስተር፣ ተልካሻ በሆኑ ምክንያቶች ሊጉላላ አይገባም፡፡ ማንም ሰው እከሌ ከእከሌ ሳይባል ጥያቄዎችን ሲያቀርብ ፈጣንና አሳማኝ ምላሽ ማግኘት አለበት፡፡ ካልሆነ ግን በሕግ ያልተከለከለ እንደተፈቀደ ይቆጠራልና ማንንም ማጉላላት ተገቢ አይደለም፡፡ ሕገወጥ ተግባር ነው፡፡ በተለይ ሥልጣናቸውን መከታ በማድረግ በሕጋዊነት ስም ሕገወጥ ተግባር የሚያካሂዱ ወገኖች ከድርጊታቸው ይታቀቡ፡፡ ድርጊታቸው የሚጎዳው አገርንና ሕዝብን መሆኑን ይገንዘቡ፡፡ የአገርን ዕድሎች የሚያበላሹ አድሎአዊ አሠራሮች ይወገዱ የሚባለው ለዚህ ነው!

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች

ሰው መሆን ምንድን ነው? ቅርስና ማኅበራዊ ፍትሕ

በሱራፌል ወንድሙ (ዶ/ር) ዳራ ከጎራዎች፣ ከመፈራረጅ፣ ነገሮችን ከማቅለልና ከጊዜያዊ ማለባበስ ወጥተን...

ኢኮኖሚው ኢትዮጵያን እንዳያፈርሳት ያሠጋል

በጌታቸው አስፋው ኢትዮጵያን እንዳያፈርሱ የሚያሠጉኝ አንድ ሁለት ብዬ ልቆጥራቸው የምችላቸው...

የኢትዮጵያ የፖለቲካ ትግል በሕግ አምላክ ይላል

በገነት ዓለሙ የአገራችንን ሰላም፣ የመላውን ዓለም ሰላም ጭምር የሚፈታተነውና አደጋ...

በሽግግር ፍትሕ እንዲታዩ የታሰቡ የወንጀል ጉዳዮች በልዩ ፍርድ ቤት ሳይሆን በልዩ ችሎት እንዲታዩ ተወሰነ

የኤርትራ ወታደሮች በሌሉበትም ቢሆን ይዳኛሉ ተብሏል በፅዮን ታደሰ የሽግግር ፍትሕ የባለሙያዎች...

የአገሪቱ ባንኮች የመጭበርበር ተጋላጭነት እየጨመረ መሆኑን ብሔራዊ ባንክ አስታወቀ

በአንድ ዓመት ውስጥ ብቻ2 ቢሊዮን ብር መጭበርበሩን ገልጿል ቀሲስ በላይ...
spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

እንደገና ያገረሸው ግጭት መፍትሔ ይፈለግለት!

ሰሞኑን በራያና አካባቢው እንደገና ያገረሸው ግጭት አስቸኳይ መፍትሔ ካልተሰጠው፣ አድማሱ ሰፍቶ ከፍተኛ ጉዳት እንደሚደርስ አያጠራጥርም፡፡ በራያ በኩል የተጀመረው ትንኮሳ ወደ ሌሎች አካባቢዎች ተዛምቶ ተጨማሪ...

ለፋይዳ ቢስ ጉዳዮች የሚባክነው ጊዜና ሀብት ያሳስባል!

ኢትዮጵያ በወጣት የሰው ኃይል፣ ዕውቀትና ልምድ ባካበቱ አንጋፋዎች፣ በሰፊ ለም መሬት፣ በአፍሪካ ተወዳዳሪ በሌለው የውኃ ሀብት፣ በበርካታ የማዕድናት ዓይነቶች፣ ብዛት ባላቸው የቱሪዝም መስህቦችና የአየር...

የማፍረስ ዘመቻው በብልሹ አሠራሮች ላይም ይቀጥል!

መንግሥት በኮሪደር ልማት አማካይነት የአዲስ አበባ ከተማን ዋና ዋና ሥፍራዎች በማፍረስ፣ አዲስ አበባን ከኬፕታውን ቀጥሎ ተመራጭ የአፍሪካ ከተማ ለማድረግ መጠነ ሰፊ ሥራ ከጀመረ ሰነባብቷል፡፡...